Catharanthus lanceus, nke a na-akpọkarị Madagascar Periwinkle, bụ osisi na-adọrọ adọrọ nke nwere àgwà ahịhịa dị iche iche. Ebe obibi nke Madagascar, perennial a na-eto eto bụ nke ezinụlọ Apocynaceae, nke a maara maka ụdị okooko osisi dị iche iche.
Catharanthus lanceus na-etolite dị ka osisi kwụ ọtọ, nke nwere alaka osisi nwere osisi nwere ike iru ihe dị ka mita 1 ruo 1.5. A na-ekpuchi osisi ndị ahụ n’ụdị dị ire ụtọ, ogbugbo na-egbuke egbuke ma na-enwekarị àgwà na-acha ọbara ọbara.
Akwụkwọ nke Catharanthus lanceus dị mfe, na-abụghị, na ovate ruo n’ụdị elliptik. Ha nwere udidi dị nro ma jiri agba ndụ ndụ ha na-egbuke egbuke mara. A na-ahazi akwụkwọ ahụ na ụzọ abụọ n’akụkụ ị ga na-esi ísì ụtọ mgbe a gwepịara ya.
Ihe kacha pụta ìhè nke Catharanthus lanceus bụ ifuru na-adọrọ adọrọ. Okooko osisi ahụ dị naanị ya na njedebe, nke pụtara na ha na-apụta na nsọtụ nke ị ga.
Ha nwere ụdị olulu ise nwere petals ise dị iche iche ma nwee ike ịbịa n’ụdị dị iche iche, gụnyere ndo nke pink, ọcha, lavender, na ọbụna ngwakọta nwere agba abụọ..
Ebe etiti ifuru ahụ na-egosipụta akpịrị dị iche na agba gbara ọchịchịrị. Okooko osisi na-abụghị nanị na-adọrọ adọrọ anya kamakwa na-ekere òkè dị mkpa na mmepụta nke osisi.
Catharanthus lanceus na-emepụta okooko osisi na ụyọkọ a maara dị ka cymes. Cymes ndị a nwere ọtụtụ ifuru n’otu n’otu agbakọtara ọnụ na nsọtụ ị ga. Cymes na-emepụta ihe ngosi mara mma nke agba ma gbakwunye na mkpokọta ịchọ mma nke osisi ahụ.
Mgbe pollination gara nke ọma, okooko osisi na-enye ohere maka obere capsules mkpụrụ elongated. Capsules ndị a nwere mkpụrụ osisi ma jiri nwayọọ nwayọọ tolite ka okooko osisi na-agwụ. Capsules mkpụrụ ahụ na-ekewa mgbe ha tolitere, na-ahapụ mkpụrụ ahụ maka ịgbasa.
Catharanthus lanceus na-eto eto na okpomọkụ na ebe okpomọkụ, na-eme ka ọ bụrụ ebe obibi na Madagascar na mpaghara ndị ọzọ nwere ọnọdụ gburugburu ebe obibi ndị yiri ya..
A na-etokarị ya dị ka osisi ịchọ mma n’ubi, ogige ntụrụndụ, na odida obodo n’ihi ifuru ya na-egbuke egbuke na akwụkwọ na-egbuke egbuke. Mgbanwe nke osisi na ụdị ala dị iche iche na ikike ya ịnagide ụfọdụ ụkọ mmiri ozuzo na-eme ka ọ bụrụ nhọrọ na-ewu ewu maka nhazi ala.
Catharanthus lanceus nwere akụkọ ihe mere eme bara ụba nke iji ọgwụ ọdịnala eme ihe. Ejila ihe mpụta ya n’ọdịbendị dị iche iche maka ihe ndị nwere ike ịgwọ ọrịa, gụnyere ijikwa ọrịa shuga, ịgwọ ọnya, na ịkwado ahụike zuru oke.
Uru nri nke Catharanthus lanceus (Madagascar Periwinkle)
1. Alkaloids: Catharanthus lanceus nwere ụdị alkaloids nke vindoline, nke bụ ogige bioactive mara maka akụrụngwa ọgwụ ha. Alkaloids ndị a, dị ka vindoline, egosila ikike ịkwado ahụike site na mmetụta antidiabetic na anticancer.
2. Flavonoids: Osisi ahụ nwere flavonoids, nke na-arụ ọrụ dị ka antioxidants. Ngwakọta ndị a na-enyere aka ịkwụsị radicals free, nwere ike ibelata nrụgide oxidative na ịkwado ahụike cellular.
3. Saponins: Saponins na Catharanthus lanceus na-enye aka na njirimara antimicrobial ya. Ha nwere ike inye aka kwalite usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ site n’ịlụso nje bacteria na fungi ọgụ ọgụ.
4. Terpenoids: Terpenoid indole alkaloids dị, nke ejikọtara na ọrụ mgbochi mkpali na mgbochi ọrịa kansa. Ogige ndị a nwere ike inye aka belata mbufụt ma gbochie uto mkpụrụ ndụ kansa.
5. Ngwakọta phenolic: Phenolics na osisi na-enye uru antioxidant, na-echebe mkpụrụ ndụ site na mmebi nke nrụgide oxidative kpatara na ịkwado ahụike zuru oke.
6. Carbohydrates: Osisi ahụ nwere carbohydrates, nke na-eje ozi dị ka isi iyi ike mgbe ejiri ya mee ihe na-achịkwa ya, n’agbanyeghị na iji ya eme ihe bụ ọgwụ karịa nri nri.
7. Glycosides: Glycosides na Catharanthus lanceus nwere ike inye aka na ahụike obi site na ịkwado ụkpụrụ mgbali ọbara, n’agbanyeghị na oriri ozugbo chọrọ ịkpachara anya.
8. Steroid: Steroid dị na osisi ahụ nwere ike inwe mmetụta mgbochi mkpali, nwere ike inye aka n’ibelata ọzịza na nsị anụ ahụ mgbe ejiri ya na nkwadebe ọgwụ.
9. Tannin: Tannins na-enye akụrụngwa astringent, nke nwere ike inye aka na ọgwụgwọ ọnya ma belata mbufụt mgbe etinyere ya n’elu ma ọ bụ jiri ya mee ihe na usoro nchịkwa.
10. Quinones: Quinones dị ma nwee ike inye aka na mmetụta antimicrobial na antioxidant nke osisi ahụ, na-akwado iji ya na ọgwụgwọ ọdịnala maka ọrịa.
Gụkwuo: Chickpea/Gram agwa Stamens: Mkpa akụ na ụba, ojiji na ngwaahịa
Uru ahụike ọgwụ nke Catharanthus lanceus (Madagascar Periwinkle)
1. Njirimara mgbochi ọrịa shuga: Catharanthus lanceus nwere ogige ndị nwere ike inye aka ịhazi ọkwa shuga dị n’ọbara. A na-ejikarị ya eme ihe iji jikwaa ọrịa shuga yana kwalite mmetụta insulin.
2. Nkwado Ọgwụgwọ Ọrịa Cancer: Osisi ahụ nwere alkaloids nke gosipụtara nkwa na ọgwụgwọ ọrịa kansa. A nyochala ogige ndị a maka ikike ha nwere igbochi uto nke mkpụrụ ndụ ụfọdụ ọrịa kansa.
3. Iwu Ọbara Ọbara: Catharanthus lanceus nwere mmetụta vasodilatory, nke pụtara na ọ nwere ike inye aka mee ka arịa ọbara dị jụụ ma nwee ike belata ọbara mgbali elu, na-ebelata ohere nke ọrịa obi.
4. Ọrụ Antibacterial na Antifungal: Mwepụta sitere na osisi a egosipụtawo ihe ndị na-egbu egbu na ọgwụ nje, na-eme ka ọ baa uru na ọgwụgwọ ọrịa dị iche iche.
5. Ọgwụgwọ ọnya: Mkpokọta osisi egosila ikike ịkwalite ọgwụgwọ ọnya n’ihi ihe mgbochi mkpali ha na imegharị anụ ahụ.
6. Mmetụta Mgbochi Ọrịa: Catharanthus lanceus nwere ogige mgbochi mkpali nke nwere ike inye aka belata ọnọdụ metụtara mbufụt dị ka ọrịa ogbu na nkwonkwo na akpụkpọ anụ ahụ.
7. Nkwado akwara ozi: A mụọla ngwakọta ndị a chọtara na osisi ahụ maka mmetụta neuroprotective ha nwere ike ime, na-enye nkwado n’ịkwado ahụike uche.
8. Enyemaka mgbari nri: Ọgwụ ọdịnala ejirila Catharanthus lanceus belata nsogbu mgbaze, n’ihi na ọ nwere ike inye aka mee ka eriri afọ dị nro ma kwalite mgbaze dị mma.
9. Nchekwa Antioxidant: Osisi ahụ nwere antioxidants nke na-enyere aka ịlụso nrụgide oxidative ọgụ, na-echebe mkpụrụ ndụ site na mmebi na ibelata ihe ize ndụ nke ọrịa na-adịghị ala ala.
10. Mmekwa obi: Ụfọdụ ogige dị na osisi ahụ nwere ike inwe ihe na-eme ka ọnọdụ ọnọdụ dịkwuo mma, nwere ike inye aka n’ịchịkwa nsogbu ọnọdụ ọnọdụ dị nro.
Gụkwuo: Uru Ahụike Ọgwụ 10 nke Belladonna (Atropa Acuminata)
Ụzọ eji eme ihe iji nweta uru ahụike enyere nke Catharanthus lanceus (Madagascar Periwinkle)
1. tii ahịhịa: Kwadebe tii ahịhịa na-enye ntụsara ahụ site n’itinye akwụkwọ Catharanthus lanceus a mịrị amị n’ime mmiri ọkụ. Usoro a dị mfe na-enye gị ohere wepụ osisi ndị bara uru ogige ma mepụta infusion na-atọ ụtọ.
Iji mee tii, tinye otu teaspoon nke akwụkwọ mịrị amị n’ime otu iko mmiri ọkụ ma hapụ ya ka ọ daa maka ihe dịka nkeji 5-10. Gbanwee ma kporie ndụ tii herbal kwa ụbọchị iji nweta mmetụta na-akwalite ahụike ya.
2. Ngwa isiokwu: Maka ojiji nke mpụga, ị nwere ike ịmepụta mmanụ a na-etinye ma ọ bụ salve site na iji ihe ọkụkụ osisi. Usoro a bara uru karịsịa maka ịgwọ nsogbu akpụkpọ anụ, ọnya, ma ọ bụ ahụ mgbu.
Iji mee mmanụ etinyere, jiri nwayọọ kpoo mmanụ na-ebu ibu dị ka aki oyibo ma ọ bụ mmanụ oliv wee gbakwunye okooko osisi Catharanthus lanceus akpọnwụwo ma ọ bụ akwụkwọ. Mee ka ngwakọta ahụ gbanye n’elu obere okpomọkụ ruo ọtụtụ awa, wee gbanye mmanụ ma chekwaa ya na karama iko gbara ọchịchịrị. Tinye mmanụ a gbanyere n’elu n’akụkụ ebe ọ metụtara dịka ọ dị mkpa.
3. Tinctures: Tinctures na-etinye uche na mmiri mmiri dị mfe iji ọnụ. Iji mepụta tincture Catharanthus lanceus, ị ga-achọ ihe ọkụkụ a mịrị amị na mmanya (dịka vodka ma ọ bụ mmanya mmanya).
Jupụta ite iko na akwụkwọ mịrị amị, okooko osisi, ma ọ bụ ngwakọta nke abụọ ahụ, ma kpuchie ha na mmanya. Mechie ite ahụ ma hapụ ka ngwakọta ahụ nọdụ n’ebe dị jụụ, gbara ọchịchịrị maka izu ole na ole, na-amagharị ya nke ọma kwa ụbọchị..
Mgbe oge maceration gasịrị, gbanye mmiri mmiri ma chekwaa ya na karama tincture akpọrọ. Were obere tincture gbazere na mmiri dị ka onye ọkachamara ahụike gwara ya.
4. Mkpokọta ntụ ntụ: Ụzọ ọzọ bụ ịmepụta ntụ ntụ sitere na ihe ọkụkụ Catharanthus lanceus akpọnwụwo.
Enwere ike ime nke a site na iji ngwa ngwa na pestle ma ọ bụ igwe na-egweri akwụkwọ, ị ga-akọrọ, ma ọ bụ ifuru osisi n’ime ntụ ntụ dị mma. Enwere ike itinye ntụ ntụ nke na-esi na ya pụta maka oriri dị mma, tinye ya na smoothies, ma ọ bụ gwakọta ya na ihe na-ebu ihe dị ka mmanụ aṅụ.
Mmetụta dị n’iji Catharanthus lanceus Osisi ọgwụ
1. Ọgbụgbọ na ọgbụgbọ: Iri Catharanthus lanceus wepụ n’ọtụtụ ma ọ bụ na-enweghị nduzi kwesịrị ekwesị nwere ike iduga ọgbụgbọ na vomiting. Mgbaàmà ndị a nwere ike ime n’ihi ogige osisi na-emekọrịta ihe na usoro nri nri.
2. Mmeghachi omume nfụkasị ahụ: Ụfọdụ ndị mmadụ nwere ike inwe mmetụta ma ọ bụ nfụkasị ụfọdụ ogige dị na Catharanthus lanceus. Mmeghachi omume nfụkasị ahụ nwere ike ịmalite site na mgbakasị ahụ dị nro ruo na mgbaàmà ndị siri ike dị ka ọkụ ọkụ, itching, ma ọ bụ ike iku ume.
3. Nsogbu eriri afọ: Iribiga oke ókè ma ọ bụ iji Catharanthus lanceus eme ihe n’ụzọ na-ezighị ezi nwere ike ịkpata ahụ erughị ala afọ, gụnyere mgbu afọ, mgbakasị ahụ, ma ọ bụ afọ ọsịsa.
4. Mmekọrịta na ọgwụ: Ngwakọta osisi nwere ike iji ọgwụ ụfọdụ na-emekọrịta ihe, na-emetụta arụmọrụ ha ma ọ bụ na-akpata mmetụta ndị achọghị. Ọ dị mkpa ịkpọtụrụ onye ọkachamara ahụike tupu ị na-eji Catharanthus lanceus ma ọ bụrụ na ị na-aṅụ ọgwụ ndenye ọgwụ.
5. Mgbanwe Ọkwa Ọkwa Ọbara: Ọ bụ ezie na a maara Catharanthus lanceus maka ikike ya inye aka ịhazi ọkwa shuga dị n’ọbara, iji na-ezighi ezi nwere ike ibute oke shuga dị n’ọbara n’ime ndị nwere ọrịa shuga ma ọ bụ ndị na-aṅụ ọgwụ shuga.
6. Ime na inye ara: Ndị dị ime ma ọ bụ na-enye nwa ara kwesịrị ịkpachara anya mgbe ha na-eji Catharanthus lanceus, n’ihi na amụbeghị ihe ọ na-eme na ọnọdụ ndị a. Ọ bụ ihe amamihe dị na ya ịkpọtụrụ onye na-ahụ maka ahụike tupu i jiri osisi ahụ n’oge ime ime ma ọ bụ mgbe ị na-enye nwa ara.
7. Mmekọrịta na ọnọdụ ahụike dị adị: Ọ bụrụ na ị nwere ọnọdụ ahụike dị n’okpuru dị ka ọrịa imeju, nsogbu akụrụ, ma ọ bụ nsogbu obi, ọ dị mkpa ịchọ ndụmọdụ ọkachamara tupu itinye Catharanthus lanceus n’ime usoro gị. Ụfọdụ ogige osisi nwere ike imekọrịta ihe na ọnọdụ ndị a.
8. Mmetụta foto: N’ọnọdụ ụfọdụ, itinye n’elu nke Catharanthus lanceus extracts nwere ike ịbawanye mmetụta nke ìhè anyanwụ, na-eduga na mmeghachi omume anụ ahụ ma ọ bụ ntachu mgbe ekpughere ya na ụzarị UV.
Ihe akaebe sayensị na ọmụmụ ihe gbasara Catharanthus lanceus (Madagascar Periwinkle)
1. Njirimara Antidiabetic: Ihe omumu nke Espejel-Nava et al. (2018achọpụtara na akụkụ phenolic sitere na Catharanthus roseus stem, nke nwere njikọ chiri anya na Catharanthus lanceus, mbelata glycemia ma kpalie insulin secretion na ụdị ọrịa shuga. Nke a na-egosi uru antidiabetic nwere ike ime maka ogige ndị yiri ya na C. lanceus (Espejel-Nava, JA, Vega-Avila, E., Alarcon-Aguilar, F., et al., 2018).
2. Ọrụ Antioxidant: Ferreres et al. (2008) nyochara Catharanthus roseus wee chọpụta ogige phenolic ọhụrụ nwere ikike antioxidant dị ukwuu. Nchọpụta ndị a nwere ike itinye aka na C. lanceus n’ihi profaịlụ alkaloid yiri ya, na-akwado ọrụ ya n’ịbelata nrụgide oxidative (Ferreres, F., Pereira, DM, Valentão, P., et al., 2008).
3. Enwere ike igbochi ọrịa kansa: Ọnwa et al.. (2018) nyochara Catharanthus roseus cambium meristematic stem cell ma hụ ogige bioactive nwere ihe mgbochi ọrịa kansa. N’inyere ụdị alkaloids nke ụdị vindoline na-ekekọrịta na C. lanceus, nke a na-egosi ihe nwere ike igbochi ọrịa cancer (Ọnwa, SH, Pandurangan, M., Kim, DH, et al., 2018).
4. Mmetụta Antimicrobial: Gupta et al. (2015) gosipụtara na akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ ZnO nanoparticles sitere na Catharanthus roseus, nke na-ekerịta myirịta kemịkalụ na C. lanceus, gosipụtara ọrụ antimicrobial dị irè megide nje dị iche iche. Nke a na-akwado ojiji ọdịnala nke osisi na ọgwụgwọ ọrịa (Gupta, M., Tomar, RS, Kaushik, S., et al., 2015).
Ọmụmụ ihe ndị a na-egosi ike ọgwụgwọ nke Catharanthus lanceus, karịsịa n’ịchịkwa ọrịa shuga, nchekasị oxidative, ọrịa cancer, na ọrịa na-efe efe, n’agbanyeghị na a chọrọ nyocha ọzọ kpọmkwem maka ụdị a.
Ajụjụ ndị a na-ajụkarị gbasara Catharanthus lanceus (Madagascar Periwinkle)
1. Kedu ihe Catharanthus lanceus na-eji maka ọgwụ?
A na-eji ya na ọgwụ ọdịnala maka ọnọdụ ndị dị ka ọrịa shuga, ọrịa, na mbufụt n’ihi alkaloids ya, flavonoids, na ogige ndị ọzọ na-emepụta ihe.
2. Catharanthus lanceus ọ dị mma iri?
Mba, ọ dịghị mma maka oriri ọnụ na-enweghị nlekọta ahụike n’ihi nsị ya, nke nwere ike ime ka ọgbụgbọ, mmebi akwara, ma ọ bụ ọbara mgbali elu dị ala.
3. Catharanthus lanceus nwere ike inye aka na ọgwụgwọ ọrịa kansa?
Ụdị alkaloids ya nke vindoline na-egosi ihe nwere ike igbochi ọrịa kansa, mana ọ bụ naanị ụdị ọcha dị ka vincristine na vinblastine ka a na-eji na ntọala ụlọ ọgwụ n’okpuru nlekọta ahụike.
4. Kedu ka Catharanthus lanceus si rite uru na njikwa ọrịa shuga?
Nnyocha na-egosi na ogige phenolic ya nwere ike belata shuga ọbara ma kpalie insulin, mana ekwesighi iji ya na-enweghị ntuziaka ọkachamara.
5. Enwere mmetụta ndị dị na iji Catharanthus lanceus?
Ee, mmetụta dị n’akụkụ gụnyere ọgbụgbọ, ọgbụgbọ, na ọbara mgbali elu. Ọ dị ize ndụ karịsịa maka ndị nwere ọbara mgbali elu ma ọ bụ n’oge ime ime.
6. Enwere ike iji Catharanthus lanceus na nlekọta anụ ahụ?
Ngwongwo ya na-egbu egbu na ihe mgbochi na-eme ka ọ baa uru na ọgwụgwọ ọdịnala maka ihe otutu ma ọ bụ ọnya ọnya, ma ọ bụ naanị n’okpuru ọnọdụ a na-achịkwa.
7. Kedu ka Catharanthus lanceus si dị iche na Catharanthus roseus?
Ha abụọ bụ otu mkpụrụ ndụ ihe nketa ma na-ekerịta alkaloids yiri nke ahụ, mana C. lanceus anaghị amụcha ya ma nwee ike nwee profaịlụ kemịkal dị iche iche ma ọ bụ àgwà uto.
8. A na-eji Catharanthus lanceus na ọgwụ ọgbara ọhụrụ?
Ọ bụ ezie na ọ bụghị nke a ma ama dị ka C. roseus, a na-enyocha alkaloids ya maka iji ya mee ihe na nkà mmụta ọgwụ ọgbara ọhụrụ, karịsịa maka ọgwụ mgbochi ọrịa cancer na ngwa antidiabetic.
Ị nwere ajụjụ, ntụnye ma ọ bụ onyinye ọ bụla? Ọ bụrụ otu a, biko nweere onwe gị iji igbe nkọwa n’okpuru kesaa echiche gị. Anyị na-agbakwa gị ume ka ị jiri obiọma kesaa ozi a n’etiti ndị ọzọ nwere ike irite uru na ya. Ebe ọ bụ na anyị enweghị ike ịgakwuru onye ọ bụla ozugbo, anyị nwere ekele maka enyemaka gị n’ịgbasa okwu ahụ. Daalụ nke ukwuu maka nkwado gị na maka ịkekọrịta!
Nkwuputa: Edemede a bụ naanị maka ebumnuche nkuzi na ozi. Uru ahụike akọwara sitere na nyocha sayensị na ihe ọmụma ọdịnala. Ha abụghị ndị nọchiri anya ndụmọdụ ahụike ọkachamara, nyocha, ma ọ bụ ọgwụgwọ. Gakwuru onye ọkachamara ahụike mgbe niile tupu iji ahịhịa ma ọ bụ ọgwụgwọ eke maka ebumnuche ahụike.
Gụkwuo: Usoro nrụgharị eletrọnịkị (E-Waste) Ntuziaka zuru oke