Sideroxylon inerme, nke a na-akpọkarị White Milkwood ma ọ bụ Cape Coast Milkwood, bụ osisi na-anaghị agbanwe agbanwe nke sitere na ezinụlọ Sapotaceae. A maara ụdị osisi a maka njirimara osisi ya dị iche iche nke na-enyere aka ịchọpụta na nhazi ya.
Sideroxylon inerme bụ osisi buru ibu nke nwere ike iru elu ruo mita iri abụọ. O nwere ike itolite nke ọma ma dịkwa ka otu osisi, o nwekwara akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ gbara ọchịchịrị gbara ọchịchịrị nke na-egbuke egbuke.
Akwụkwọ Sideroxylon inerme dị mfe, na-agbanwe agbanwe, ma na-egbukepụ egbukepụ. Ha dị ka lanceolate ma ọ bụ elliptical, ha dị ihe dị ka sentimita ise ruo iri n’ogologo. Akwụkwọ ndị ahụ nwere udidi akpụkpọ anụ ma hazie ha n’ụzọ ọzọ n’akụkụ alaka ndị ahụ.
Ogbugbo Sideroxylon inerme dị nro ma na-acha ntụ ntụ, ọ na-adịkarị ka ọ na-acha obere ntụpọ. Ka osisi ahụ na-etolite, ogbugbo ahụ na-adị ntakịrị njọ, mana ọ na-anọgide na-enwe agba ìhè ya.
Osisi ahụ na-amịpụta okooko osisi ndị na-adịghị ahụkebe nke pere mpe ma na-achakarị ọcha. A na-ahazikarị okooko osisi ndị a n’ìgwè, nke nwere ike ọ gaghị apụta ozugbo n’ihi obere nha na agba ha.
Mkpụrụ osisi Sideroxylon inerme bụ drupe gbara okirikiri nke dị ihe dị ka sentimita 1 ruo 1.5 n’obosara. Mkpụrụ osisi ahụ na-amalite dị ka akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ ma jiri nwayọọ nwayọọ na-acha ọcha ma ọ bụ odo odo. N’ime mkpụrụ osisi ahụ, e nwere otu mkpụrụ buru ibu.
Sideroxylon inerme bụ nke a na-ahụkarị n’ógbè ndị dị n’ụsọ oké osimiri, ọ na-emekwa nke ọma ka ọ na-eto nke ọma n’ala ájá na gburugburu ebe dị n’ụsọ oké osimiri. Nkesa ya sitere na mpaghara ndị dị n’okpuru okpomọkụ ruo na mpaghara ndị dị n’ụsọ oké osimiri.
Osisi a agbanweela iji nagide ọnọdụ dị n’ụsọ oké osimiri, gụnyere mmiri nnu na ifufe siri ike. Akwụkwọ ya na-acha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ na ikike ya ịnagide ala nnu bụ mgbanwe ndị na-eme ka ọ too nke ọma n’ebe ndị dị otú ahụ.
Sideroxylon inerme nwere mkpa omenala n’ọtụtụ ebe. A na-eji ya eme ihe n’oge ochie maka ihe ndị e ji agwọ ọrịa, a na-ejikwa osisi ya arụ ihe na ihe owuwu n’ihi na ọ na-adịgide adịgide.
Ọ bụ ezie na a naghị ele Sideroxylon inerme anya dị ka ihe ize ndụ, ọ dị mkpa ka a nyochaa ọnụọgụgụ ndị bi na ya n’ihi mgbanwe ebe obibi na mmepe obodo nke mpaghara dị n’ụsọ oké osimiri.
Gụọ kwa: Uru iri na abụọ nke Cinnamomum Parthenoxylon (Yellow Camphorwood) maka ahụike ọgwụ
Uru Ahụike Ọgwụ nke Sideroxylon inerme (White Milkwood)
1. Njirimara Mgbochi Mmerụ Ahụ: Sideroxylon inerme nwere ihe ndị na-egosi mmetụta dị ike nke mgbochi mbufụt. Ihe a nwere ike inye aka belata ọnọdụ dịka ọrịa ogbu na nkwonkwo na nsogbu akpụkpọ ahụ mbufụt. Dịka ọmụmaatụ, ihe e si na ya wepụta n’osisi nwere ike ibelata ọzịza na ihe mgbu n’ahụ ndị nwere ọrịa ogbu na nkwonkwo.
2. Enyemaka Iri nri: A na-ejikarị akwụkwọ na ogbugbo nke Sideroxylon inerme akwado mgbari nri. Ha nwere ike ime ka afọ ju, mee ka agụụ gụkwuo, ma kwalite ahụike afọ. Dịka ọmụmaatụ, iri akwụkwọ Sideroxylon inerme nwere ike ime ka afọ ghara iru ala.
3. Ọgwụgwọ Ọnya: Ihe ndị e si na Sideroxylon inerme nweta nwere ihe ndị na-agwọ ọnya. Ọ bụrụ na e jiri ya mee ihe n’elu, ha na-akwalite mmeghari anụ ahụ ma na-ebelata ohere nke ibute ọrịa. Nke a nwere ike ime ka usoro ọgwụgwọ maka ọnyá na ọnyá dị ngwa ngwa.
4. Ụlọ ọrụ ike na-egbochi oxidation: Sideroxylon inerme, nke jupụtara na antioxidants, na-enyere aka ịlụso nrụgide oxidative ọgụ, nke nwere njikọ na ọrịa ndị na-adịghị ala ala. Iri ihe ndị e si na ya wepụta mgbe niile nwere ike inye aka na ọdịmma zuru oke ma chebe mkpụrụ ndụ pụọ na mmebi.
5. Ahụike Iku ume: Sideroxylon inerme na-akwado ahụike iku ume n’ihi na ọ na-eme ka ihe na-eme ka iku ume na bronchodilator dị mma. Ọ nwere ike ibelata ụkwara, bronchitis, na mgbaàmà ụkwara ume ọkụ. Iku ume uzuoku nke e tinyere akwụkwọ Sideroxylon inerme nwere ike inye aka belata ihe mgbu.
6. Nkwado Obi: Osisi a nwere ike ịba uru dị na obi. Ọ nwere ike ịchịkwa ọbara mgbali elu, mee ka ọbara gbasaa nke ọma, ma belata ihe ize ndụ nke nsogbu ndị metụtara obi. Dịka ọmụmaatụ, ọ nwere ike inye aka n’ịnọgide na-enwe ọkwa ọbara mgbali elu dị mma.
7. Mgbochi Nchekasị na Ntụrụndụ: Ihe ndị e si na Sideroxylon inerme wepụta nwere ike ime ka usoro akwara dị jụụ. Ha nwere ike inyere aka belata nchekasị, nrụgide, ma kwalite ụra ka mma. Ịṅụ ọgwụ Sideroxylon inerme tupu ị lakpuo ụra nwere ike ime ka ahụ zuru ike.
Gụọ kwa: Uru Ahụike Ọgwụ Iri na Ise nke Salix mucronata (Osisi Willow)
Ụzọ Ojiji Iji Nweta Uru Ahụike Enyere nke Sideroxylon Inerme (White Milkwood)
1. Ntinye ọgwụ: Mee ka a gbanye ọgwụ site n’ịtinye akwụkwọ ma ọ bụ ogbugbo nke Sideroxylon inerme n’ime mmiri ọkụ. Ṅụọ ya ka ọ baara gị uru nri na izu ike. Dịka ọmụmaatụ, ị nwere ike ịkwadebe iko tii Sideroxylon inerme dị jụụ iji nyere aka na mgbaze mgbe ị risịrị nri.
2. Ngwa Ndị A Na-eji Eme Ihe n’Isiokwu: Maka ọgwụgwọ ọnya na ọnọdụ akpụkpọ ahụ, jiri akwụkwọ Sideroxylon inerme a gwepịara egwepịa mepụta pasta ma ọ bụ ihe e ji ehicha akpụkpọ ahụ. Tinye ya n’ebe ahụ metụtara iji kwalite mmụba anụ ahụ ma belata ohere nke ibute ọrịa. Usoro a nwere ike ịdị irè maka obere mkpụcha na ọnya.
3. Iku ume: Iku ume site na akwụkwọ Sideroxylon inerme a ṅara ọkụ nwere ike inye aka belata nsogbu iku ume. Jiri obere akwụkwọ sie mmiri ma kuo uzuoku ahụ site n’ikpuchi isi gị na akwa nhicha ahụ n’elu efere uzuoku ahụ. Usoro a nwere ike inye aka belata nsogbu iku ume.
Mmetụta ọjọọ nke iji Sideroxylon inerme Medical Plant
1. Nsogbu afọ: Iri oke ọgwụ Sideroxylon nwere ike ibute nsogbu afọ, gụnyere ọgbụgbọ, ọgbụgbọ, na afọ ọsịsa. Ọ dị mkpa iri osisi a nke ọma iji zere nsogbu ndị dị otú ahụ.
2. Mmeghachi omume nfụkasị ahụ: Ụfọdụ ndị nwere ike inwe nfụkasị ahụ na ihe ndị dị na Sideroxylon inerme. Mmeghachi omume nfụkasị ahụ nwere ike ịpụta dịka ihe ọkụ akpụkpọ ahụ, itching, ma ọ bụ ihe mgbaàmà ndị ka njọ dịka ọzịza na nsogbu iku ume.
3. Mmekọrịta ya na ọgwụ: Ọgwụ Sideroxylon nwere ike ịkpakọrịta na ụfọdụ ọgwụ. Ọ bụrụ na ị na-aṅụ ọgwụ dọkịta nyere gị, gakwuru ọkachamara ahụike tupu i jiri ọgwụ Sideroxylon iji gbochie mmekọrịta nwere ike ịdị.
4. Afọ ime na inye nwa ara: Ụmụ nwanyị dị ime na ndị na-enye nwa ara kwesịrị ịkpachara anya mgbe ha na-eji Sideroxylon inerme. Amaghị ihe dị mma gbasara nchekwa ya n’oge a, yabụ ọ ka mma izere ya ma ọ bụ gaa hụ dọkịta.
5. Ịkwụsị ahụ mgbu gabiga ókè: Ọ bụ ezie na Sideroxylon inerme nwere ike ime ka obi dajụọ, ịṅụbiga mmanya ókè nwere ike ibute oke nkụchi obi. Nke a nwere ike igbochi ihe omume kwa ụbọchị na ịmụrụ anya.
6. Nsogbu nri: N’ọnọdụ ụfọdụ, Sideroxylon inerme nwere ike ịkpalite nsogbu nri, gụnyere afọ mgbu na ahụ erughị ala.
7. Mmetụta foto: Ụfọdụ ndị mmadụ nwere ike inwe mmetụta dị ukwuu na anwụ mgbe ha jiri Sideroxylon inerme. A na-atụ aro ka ha tee ihe mkpuchi anyanwụ na uwe nchebe mgbe ha nọ n’èzí.
Uru Nri nke Sideroxylon inerme (White Milkwood)
1. Quercetin: Quercetin, flavonoid dị n’akwụkwọ na ogbugbo nke Sideroxylon inerme, na-arụ ọrụ dị ka antioxidant dị ike, na-enyere aka belata mbufụt ma na-echebe onwe ya pụọ na nrụgide oxidative n’ahụ.
2. Asịd Gallic: Ngwakọta phenolic a dị na ihe ndị sitere na osisi ahụ, na-enye ihe antioxidant siri ike nke na-akwado ahụike sel ma nwee ike itinye aka na mgbochi kansa na mmetụta mgbochi mkpali.
3. Kaempferol: Dịka flavonoid a chọpụtara n’ime ụdị ihe ọkụkụ a, kaempferol na-enye uru antioxidant na mgbochi mkpali, na-enyere aka igbochi ọrịa ndị na-adịghị ala ala ma na-akwado ahụike akpụkpọ ahụ.
4. Triterpenoids: A na-ahụkarị triterpenoids dị ka oleanolic acid n’ezinụlọ Sapotaceae, nke Sideroxylon inerme so na ya, na-egosipụta ihe nchebe hepatoprotective na anti-inflammatory, na-eme ka ọrụ imeju ka mma.
5. Phenol: Ihe ndị dị na phenolic dị n’ogbu na mkpụrụ osisi na-enye aka na ọrụ antioxidant, na-enyere aka iwepụ radicals efu ma kwalite ahụike obi dum.
6. Steroid: A na-ahụta steroid ndị a na ihe ndị e ji mee ya, ha nwere ike ịkwado nguzozi homonụ ma nwee mmetụta mgbochi mbufụt, na-adaba na ojiji ọdịnala maka ọrịa dị iche iche.
7. Tannins: Ihe ndị a na-eme ka ahụ gbawaa nke ukwuu n’ime osisi ahụ na-enye ihe ndị na-egbochi nje bacteria ma na-enyere aka ịgwọ ọnya, na-akwado nri na ahụike akpụkpọ ahụ.
8. Flavonoids: E wezụga ụdị ụfọdụ, flavonoids izugbe dị na akwụkwọ na mkpụrụ osisi na-enye nchekwa antioxidant sara mbara, na-ebelata ihe ize ndụ nke mmebi oxidative.
9. Asịd Organic: Asịd citric na malic dị na mkpụrụ osisi na-enye aka na uto tart ha ma na-akwado usoro metabolic, gụnyere mgbaze na mmepụta ike.
10. Kabọhaịdret: Mkpụrụ osisi ojii na-acha odo odo a na-eri nwere carbohydrates sitere n’okike, na-enye ike ma na-eme ka ha dị mma maka iri nri mgbe ụfọdụ.
Ihe ndị dị na Sideroxylon inerme, ọkachasị mkpụrụ osisi na ihe ndị sitere n’osisi ya, na-egosi ike ya dị ka isi iyi nke antioxidants na ihe ndị na-arụ ọrụ n’ahụ mmadụ na nri ọdịnala na ọgwụ ọdịnala Afrịka. Agbanyeghị, n’ihi ọnọdụ nchekwa ya na oke oriri nke akụkụ ahụ, oriri kwesịrị ịdị obere ma ndị ọkachamara na-eduzi ya iji zere nsí nke latex ma ọ bụ ojiji gabiga ókè.
Ihe Akaebe Sayensị na Ọmụmụ Ihe Ikpe na Sideroxylon inerme
1. Ọrụ Antioxidant: Fouche wdg. (2006) kewapụrụ metabolites nke abụọ site na mkpụrụ osisi Sideroxylon inerme ma nyochaa ikike antioxidant ha site na iji nyocha DPPH na ABTS, na-egosi ọrụ dị mkpa nke na-eme ka a ghara inweta ihe ndị na-emerụ ahụ dị ka ascorbic acid, na-egosi uru maka ọnọdụ ndị metụtara nrụgide oxidative (Fouche, G., et al., 2006, Akwụkwọ akụkọ Africa nke Biotechnology, 5(11), 957-961).
2. Mgbochi Tyrosinase maka Ịcha Akpụkpọ Ahụ: Momtaz wdg. (2008) gosiri na ihe ndị e si n’ogwe osisi Sideroxylon mee gbochiri ọrụ tyrosinase site na IC50 nke 0.0073 mg/ml, nke na-arụ ọrụ karịa hydroquinone, nke na-akwado ojiji ọdịnala ya na South Africa maka ịgba akpụkpọ ahụ ọkụ na ọgwụgwọ hyperpigmentation (Momtaz, S., et al., 2008, Akwụkwọ akụkọ nke Ethnopharmacology, 119(3), 507-512).
3. Metabolites nke abụọ na ọdịiche dị n’etiti ụdịdị ndị yiri ya: Shelembe wdg. (2018) Ejiri GC-MS chọpụta metabolites nke abụọ dị na mkpụrụ osisi Sideroxylon inerme, na-achọpụta ihe pụrụ iche dị ka flavonoids na phenolics nke na-eme ka ọ dị iche na Bridelia micrantha yiri nke ahụ, na-akwado uru antioxidant ya ma na-akwado ojiji ọdịnala na-enweghị mgbanwe (Fouche, G., et al., 2018, Akwụkwọ akụkọ nke Sayensị Ọgwụ Ejiri Mee Ihe, 8(4), 001-006).
4. Njirimara Antioxidant n’ime ihe gbasara ụdị mkpụrụ ndụ ihe nketa: Muhammad wdg. (2015) ihe ndị e kewapụrụ iche sitere na ogbugbo Sideroxylon inerme, gụnyere lupeol na β-amyrin, nke gosipụtara ọrụ antioxidant dị ala na nyocha DPPH, na-egosi ike ọ ga-enwe maka ịgwọ mbufụt na nsogbu akpụkpọ ahụ (Muhammad, D., et al., 2015, Nyocha Phytochemistry, 26(2), 137-144).
Ajụjụ Ndị A Na-ajụkarị Banyere Sideroxylon inerme
1. Gịnị ka e ji Sideroxylon inerme eme n’ọgwụ ọdịnala?
A na-eji ya agwọ ọrịa akpụkpọ ahụ, mgbawa ọkpụkpụ, ọrịa, na dị ka ihe na-eme ka akpụkpọ ahụ dị nro; a na-etinye ntụ ntụ mgbọrọgwụ a mịrị amị na mmanụ n’ebe a gbubiri agbaji maka ọgwụgwọ ọkpụkpụ.
2. A na-eri mkpụrụ osisi Sideroxylon inerme?
Ee, a na-eri mkpụrụ osisi purplish-black mgbe ụfọdụ ọhụrụ ma ọ bụ jiri ha na nri ọdịnala, mana ha nwere latex dị ka mmiri ara ehi, yabụ a na-adụ ọdụ ka e jiri ya mee ihe nke ọma iji zere nsogbu nri.
3. Sideroxylon inerme ọ nwere ihe ndị na-eme ka akpụkpọ ahụ dị ọkụ?
Ee, ihe ndị e ji osisi ya wepụta na-egbochi tyrosinase, na-akwado ojiji ọdịnala nke South Africa maka hyperpigmentation na ime ka akpụkpọ ahụ dị ọcha, dịka egosiri na nnyocha sayensị.
4. A na-echebe Sideroxylon inerme ka ọ bụrụ ihe ize ndụ?
Ọ bụ ụdị osisi echekwara na South Africa n’ihi mkpa akụkọ ihe mere eme na gburugburu ebe obibi, mana a na-atụle ya n’ozuzu dị ka Least Concern; owuwe ihe ubi chọrọ ikike.
5. Kedu uru antioxidant dị na Sideroxylon inerme?
Flavonoids na phenolics ya na-enye ike dị egwu n’efu, nke nwere ike inye aka belata nrụgide oxidative na mbufụt, dịka ọmụmụ ihe si dị.
6. Ebee ka Sideroxylon inerme si bịa?
Ọ bụ ọhịa dị n’ụsọ oké osimiri nke ọwụwa anyanwụ na ndịda Afrịka, site na Somalia ruo South Africa, gụnyere agwaetiti dịka Aldabra na Comoros.
7. Enwere ike iji Sideroxylon inerme mee ihe dị ka ihe mgbochi ọkụ?
Ee, akwụkwọ ya dị oke ibu na osisi na-anaghị agba ọkụ na-eme ka ọ dị mma maka ebe ọkụ na-agba n’ubi dị n’ụsọ oké osimiri na ebe ndị e kere eke.
8. Kedụ anụmanụ ndị na-enwe mmasị na Sideroxylon inerme?
Nnụnụ dị ka nnụnụ òké nwere ntụpọ na-eri okooko osisi, ebe ụsụ, enwe, na ezi ọhịa na-eri mkpụrụ osisi beri, na-eme ka uru ha bara na gburugburu ebe obibi ka mma.
Ị nwere ajụjụ, aro, ma ọ bụ onyinye ọ bụla? Ọ bụrụ otu a, biko jiri igbe nkọwa dị n’okpuru kesaa echiche gị. Anyị na-agbakwa gị ume ka ị kesaa ozi a nye ndị ọzọ nwere ike irite uru na ya. Ebe ọ bụ na anyị enweghị ike iru onye ọ bụla n’otu oge, anyị na-ekele gị nke ukwuu maka enyemaka gị n’ịgbasa ozi ahụ. Daalụ nke ukwuu maka nkwado gị na maka ịkọrọ anyị!
Nkọwapụta: Edemede a bụ maka agụmakwụkwọ na ozi naanị. Uru ahụike akọwara dabere na nchọpụta sayensị na ihe ọmụma ọdịnala. Ha abụghị ihe nnọchi anya ndụmọdụ ahụike ọkachamara, nchọpụta, ma ọ bụ ọgwụgwọ. Gakwuru ọkachamara ahụike mgbe niile tupu i jiri ahịhịa ma ọ bụ ọgwụgwọ eke ọ bụla maka ebumnuche ahụike.
Gụọ kwa: Mmepụta Ajị: Nduzi Mmepụta zuru oke