Cumin (Cuminum cyminum) bụ osisi na-eto eto n’ezinụlọ Apiaceae, nke a makwaara dịka ezinụlọ parsley. A na-akọ cumin nke ọma n’ógbè ọwụwa anyanwụ Mediterenian, n’ihi na ọ bụ mkpụrụ ya na-esi ísì ụtọ, nke a na-eji dị ka ose n’ọtụtụ nri gburugburu ụwa..
E wezụga iji cumin eme ihe n’ụzọ nri, a maara na e ji ya eme ihe n’oge ochie maka ihe ndị nwere ike ịkpatara ya ọgwụgwọ.
Cumin bụ ahịhịa kwa afọ nke na-eto ruo 30-50 cm n’ogologo. O nwere ogwe osisi dị gịrịgịrị, alaka nwere akwụkwọ nku nke a na-ekewa nke ọma n’ime iberibe..
Osisi ahụ na-emepụta obere okooko osisi pink ma ọ bụ ọcha nke e ji umbels mee, nke bụ ìgwè dị ka nche anwụ.
Gụọ kwa: Ihe Dị Iche Iche Na-eme Ka Ala Dị
Uru Ahụike Ọgwụ nke Cumin (Cuminum Cyminum)
1. Ahụike nke Iri nri: A maara Cumin maka ihe ndị na-eme ka nri dị nro, nke na-enyere aka belata nsogbu nri dịka gas, afọ ọsịsa na afọ ntachi. Ihe ndị dị na cumin nwere ike ịkpalite mmepụta nke enzymes nri, na-akwalite mgbaze dị nro..
Mgbe ị risịrị nri dị arọ, iri otu iko tii cumin nke e ji mkpụrụ cumin a gwepịara egwepịa mee nwere ike inye aka belata afọ ọsịsa na ahụ erughị ala site n’inyere aka na nri.
2. Mmetụta Mgbochi Mgbu: Cumin nwere ihe ndị dị ka cuminaldehyde na thymoquinone, bụ́ ndị nwere ihe ndị na-egbochi mbufụt. Ihe ndị a nwere ike inyere aka belata mbufụt n’ahụ, nke nwere ike ịba uru nye ndị nwere nsogbu mbufụt.
Ndị nwere nsogbu dịka ọrịa ogbu na nkwonkwo nwere ike inwe obere ihe mgbu na ọzịza nkwonkwo mgbe ha na-etinye cumin dị ka ose na nri ha mgbe niile.
3. Nchedo AntioxidantMkpụrụ cumin bara ụba na antioxidants nke na-alụso nrụgide oxidative ọgụ site na igbochi radicals free. Nchedo a nwere ike inyere aka igbochi mmebi sel ma kwado ahụike zuru oke.
Itinye cumin n’ime nri gị nwere ike inye aka na ịka nká na obere ihe ize ndụ nke ọrịa ndị na-adịghị ala ala n’ihi mmetụta nchebe nke antioxidants ya.
4. Iwu maka Shuga Ọbara: Nnyocha na-egosi na cumin nwere ike inye aka chịkwaa ọkwa shuga dị n’ọbara site n’ime ka insulin dịkwuo mma ma mee ka mkpụrụ ndụ na-anabata glucose. Ndị nwere ọrịa shuga nke ụdị nke abụọ nwere ike irite uru site n’iri cumin dịka akụkụ nke nri ha iji nyere aka ijikwa ọkwa shuga dị n’ọbara ma belata ihe ize ndụ nke mgbanwe.
5. Nkwado Sistemụ Ahụ Ike: Cumin nwere ihe ndị dị mkpa dịka iron na vitamin C, nke dị mkpa maka sistemu ahụ ji alụso ọrịa ọgụ siri ike. Ihe ndị a na-enyere aka n’imepụta sel na ọgwụ mgbochi. Itinye cumin n’ime nri gị nwere ike inye aka n’ịnọgide na-enwe sistemu ahụ ji alụso ọrịa ọgụ siri ike, na-enyere ahụ gị aka ịgbachitere onwe ya nke ọma megide ọrịa.
6. Njirimara Mgbochi Microbial: Ihe ndị e si na cumin wepụta egosila na ha nwere ike igbochi uto nke ụfọdụ nje bacteria na fungi, nke na-egosi na ha nwere ike ịbụ ihe na-egbochi nje bacteria. Iji cumin eme ihe dị ka ihe na-esi ísì ụtọ n’isi nri nwere ike ime ka ụtọ dịkwuo mma kamakwa ọ ga-enye nchebe megide nje bacteria na-emerụ ahụ n’ime nri gị.
7. Nsogbu Iri nri na Mbelata nke Ọrịa Afọ Ikasị (IBS)Ọgwụ Cumin nwere ike ịba uru karịsịa maka ndị nwere nsogbu nri na IBS. Ọ nwere ike inye aka belata ihe mgbu afọ na ahụ erughị ala..
Ndị nwere IBS nwere ike inweta ahụ efe site na mgbaàmà dịka afọ mgbu na eriri afọ na-adịghị mma site n’itinye cumin n’ime nri ha ma ọ bụ iri tii cumin.
8. Ahụike Iku ume: Ihe ndị na-eme ka ihe ọṅụṅụ Cumin dị nro nwere ike inyere aka belata imi na afụ ọnụ, na-eme ka ọ baa uru n’ịchịkwa ọnọdụ iku ume dịka ụkwara na bronchitis. Ịṅụ tii cumin na-ekpo ọkụ na mmanụ aṅụ na ginger nwere ike inye aka mee ka akpịrị na-afụ ụfụ dajụọ ma belata mkpọchi.
9. Njikwa Ibu: Ụfọdụ nnyocha na-egosi na cumin nwere ike inye aka n’ịhazi ibu site n’ime ka usoro metabolic dịkwuo mma ma kwalite mbelata abụba. Ịtinye cumin na nri gị agaghị eme ka ụtọ dịkwuo mma kamakwa ọ ga-akwado mbọ ị na-agba iji belata ibu ma ọ bụrụ na e jikọtara ya na nri kwesịrị ekwesị na mmega ahụ mgbe niile.
Ụzọ Ojiji Iji Nweta Uru Ahụike Enyere nke Cumin (Cuminum Cyminum)
1. Ahụike nke Iri nri: Kwadebe tii cumin site n’isi otu ngaji mkpụrụ cumin n’ime otu iko mmiri ruo ihe dị ka nkeji iri. Gwakọta tii ahụ ma ṅụọ ya ọkụ. Rie tii cumin mgbe e risịrị nri iji nyere aka na mgbaze na iwepụ afọ ọsịsa. Ihe ndị dị na tii cumin ga-enyere aka ịkwalite enzymes nri ma belata ahụ erughị ala.
2. Mmetụta Mgbochi Mgbu: Tinye cumin a gwere egwe dị ka ihe na-esi ísì ụtọ n’isi nri gị. I nwekwara ike ime mmanụ e tinyere cumin n’ime ya site n’ịgwakọta ntụ cumin na mmanụ dị ka mmanụ oliv. Jiri ntụ cumin dị ka ihe na-esi ísì ụtọ n’ime nri dị ka ofe, ofe, na curry. Njirimara mgbochi mbufụt nke cumin nwere ike inye aka belata mbufụt n’ahụ ka oge na-aga.
3. Nchedo Antioxidant: Tinye mkpụrụ cumin ma ọ bụ ntụ ntụ n’ihe oriri gị, dị ka salad, osikapa, ma ọ bụ yogọt. Ịtinye cumin mgbe niile n’ihe oriri gị na-enye gị ohere mgbe niile inweta antioxidants nke nwere ike inyere aka ịlụso nrụgide oxidative ọgụ ma chebe mkpụrụ ndụ gị.
4. Iwu maka Shuga Ọbara: Fesa cumin a gweri egweri n’elu nri ma ọ bụ kwadebe mmiri cumin site n’itinye mkpụrụ cumin n’ime mmiri n’abalị. Tinye cumin n’ime nri gị kwa ụbọchị iji nyere aka ịchịkwa ọkwa shuga dị n’ọbara. Maka mmiri cumin, ṅụọ ya n’ụtụtụ n’afọ efu maka nsonaazụ kacha mma.
5. Nkwado Sistemụ Ahụ Ike: Ghee mkpụrụ cumin ma gwerie ha iji mee ntụ cumin. Jiri ntụ a fesa ya na salad na yogọt. Iji ntụ cumin mgbe niile na nri gị na-enye ihe oriri dị mkpa dịka iron na vitamin C, nke na-akwado usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ nke ọma.
6. Njirimara Mgbochi Microbial: Tinye mkpụrụ cumin ma ọ bụ ntụ ntụ n’ime efere mgbe ị na-esi nri iji mee ka ha nwee ihe ndị na-egbochi nje cumin. Site n’itinye cumin n’ime nri gị, ị nwere ike ime ka nchekwa nri gị ka mma site n’igbochi uto nke nje ndị na-emerụ ahụ.
7. Nsogbu Iri nri na Mbelata IBS: Kwadebe tii cumin site n’isi otu ngaji nke mkpụrụ cumin n’ime otu iko mmiri. Ị nwere ike itinye ginger maka nkwado nri. Ṅụọ tii cumin tupu ma ọ bụ mgbe e risịrị nri iji nyere aka belata ahụ erughị ala nri ma belata ihe mgbaàmà nke nsogbu dịka IBS.
8. Ahụike Iku ume: Ghee mkpụrụ cumin ma gwakọta ha na mmanụ aṅụ na ginger iji mee ka sirop ụkwara dị jụụ. I nwekwara ike ime uzuoku nke cumin tinyere site n’isi mkpụrụ cumin ma kuo uzuoku ahụ. Were sirop ụkwara dịka ọ dị mkpa iji belata ihe mgbaàmà iku ume. Iku ume uzuoku nke cumin tinyere nwere ike inye aka belata mkpọchi ma mee ka akụkụ iku ume dị jụụ.
9. Njikwa Ibu: Tinye cumin a gwere egwe n’ime nri gị iji mee ka ụtọ dịkwuo mma ma nwee ike ịkwado metabolism. Iji cumin mgbe niile dị ka ihe na-esi ísì ụtọ na nri gị nwere ike inye aka na mbọ ịchịkwa ibu mgbe ejikọtara ya na nri dị mma na usoro mmega ahụ.
Gụọ kwa: Uru Ahụike Ọgwụ Iri nke Strophanthus speciosus (Climbing Oleander)
Mmetụta Ndị Dị na Iji Osisi Ọgwụ Cumin
1. Mmeghachi omume nfụkasị ahụ: Ụfọdụ ndị nwere ike inwe nfụkasị ahụ na cumin ma ọ bụ osisi ndị ọzọ dị n’ezinụlọ Apiaceae (dịka parsley, karọt ma ọ bụ celery). Mmeghachi omume nfụkasị ahụ nwere ike ịgụnye ihe ọkụ akpụkpọ ahụ, itching, ọzịza, ma ọ bụ nsogbu iku ume. Ọ bụrụ na ị na-eche na ị nwere nfụkasị ahụ, ọ dị mkpa izere cumin ma chọọ nlekọta ahụike ma ọ bụrụ na mgbaàmà ahụ dị oke njọ.
2. Nsogbu afọ: Ịṅụbiga ihe mgbakwunye cumin ma ọ bụ cumin ókè nwere ike ibute nsogbu afọ, gụnyere mgbu afọ, gas, afọ ọsịsa.
3. Mmetụta akpụkpọ ahụN’ọnọdụ ụfọdụ, itinye mmanụ cumin ma ọ bụ ihe ndị e si na ya apụta n’elu akpụkpọ ahụ nwere ike ibute mgbakasị ahụ, ọbara ọbara ma ọ bụ itching, ọkachasị n’ime ndị nwere akpụkpọ ahụ dị nro.
4. Mmekọrịta ya na ọgwụ: Cumin nwere ike imekọrịta ihe na ụfọdụ ọgwụ. Dịka ọmụmaatụ, cumin nwere ike ime ka ọbara dị obere, yabụ ndị na-aṅụ ọgwụ ndị na-egbochi ọbara kwesịrị ịkpachara anya maka ịṅụ nnukwu cumin.
5. Mmekọrịta HypoglycemiaỌ bụ ezie na cumin nwere ike inye aka ịchịkwa ọkwa shuga dị n’ọbara, ndị nwere ọrịa shuga bụ́ ndị na-aṅụ ọgwụ iji belata ọkwa shuga dị n’ọbara kwesịrị ileba anya nke ọma n’ọkwa ha mgbe ha na-eji cumin eme ihe n’ọgwụ, n’ihi na ọ nwere ike ime ka mmetụta nke ọgwụ ndị a ka mma.
6. Afọ ime na inye nwa ara: Ụmụ nwanyị dị ime na ndị na-enye nwa ara kwesịrị ịkpachara anya mgbe ha na-eji cumin eme ihe n’ọgwụ, ebe ọ bụ na enwere obere nnyocha gbasara nchekwa ya n’oge ndị a.
7. Mmetụta na CuminaldehydeCuminaldehyde bụ ihe mejupụtara cumin nke na-eme ka isi ya dị iche. Ụfọdụ ndị nwere ike inwe mmetụta na ihe mejupụtara a ma nwee ike inwe isi ọwụwa, ọgbụgbọ ma ọ bụ nsogbu ndị ọzọ site na ikpughe ya.
8. Ọrịa Mgbapụta Ọkpụkpụ Gastroesophageal (GERD)Maka ndị nwere GERD ma ọ bụ acid reflux, cumin nwere ike ime ka mgbaàmà ahụ ka njọ n’ihi na o nwere ike ime ka sphincter esophageal dị jụụ.
Uru nri nke Cuminum Cyminum (Cumin)
1. Protein: Mkpụrụ cumin nwere ihe dị ka gram 17–18 nke protein kwa gram 100, na-akwado ndozi akwara, ọrụ enzyme, na ahụike sel n’ozuzu ya, na-eme ka ha bụrụ ihe mgbakwunye bara uru na nri.
2. Kabọhaịdret: Site na ihe dị ka gram 44 kwa gram 100, mkpụrụ cumin na-enye carbohydrate, ọkachasị dị ka eriri nri na obere shuga, na-enye ike ma na-enyere aka na mgbari nri.
3. Eriri: Mkpụrụ cumin bara ụba na eriri nri, ihe dị ka gram 10-11 kwa gram 100, na-akwalite ahụike afọ, na-achịkwa mmegharị afọ, ma na-enyere aka ịchịkwa ọkwa shuga dị n’ọbara.
4. Ígwè: N’ime ihe dị ka 66 mg kwa 100 g, cumin bụ ezigbo isi iyi nke iron, na-akwado nnyefe oxygen n’ọbara ma na-egbochi anaemia, ọkachasị na nri osisi.
5. Magnesium: Mkpụrụ cumin na-enye ihe dị ka 366 mg nke magnesium kwa 100 g, na-enyere aka ịrụ ọrụ akwara, ahụike akwara, na metabolism ike, na-enyere aka na ọdịmma zuru oke.
6. Calcium: N’ihe dị ka 931 mg kwa 100 g, cumin na-akwado ahụike ọkpụkpụ, mkpụkọ akwara, na mgbaàmà akwara, na-eme ka ọ bụrụ isi iyi mineral dị mkpa na obere nri.
7. Flavonoids: Cumin nwere flavonoids dịka apigenin na luteolin, nke na-arụ ọrụ dị ka antioxidants, na-ebelata nrụgide oxidative ma nwee ike ibelata ihe egwu nke ọrịa na-adịghị ala ala.
8. Ihe mejupụtara phenolic: Mkpụrụ osisi phenolic, dịka cuminaldehyde, na-enye aka na ihe ndị na-egbochi ọrịa nke cumin, na-echebe mkpụrụ ndụ site na mmebi ma na-akwado mmetụta mgbochi mkpali.
9. Mmanụ dị mkpa: Mkpụrụ cumin bara ụba na mmanụ dị mkpa, gụnyere cuminaldehyde (ruo 40% nke mmanụ na-agbanwe agbanwe), na-enye uru nje bacteria ma na-enyere aka na mgbari nri, mana ọ bụghị ihe na-edozi ahụ.
10. Vitamin (B-Mgbagwoju anya): Cumin nwere obere vitamin B, dịka niacin na thiamine (0.6–1.6 mg kwa 100 g), na-akwado metabolism ike na ahụike sistem ụjọ.
Nkọwa nri nke Siminọm Cuminum na-eme ka ọ bụrụ ihe na-esi ísì ụtọ nke nwere ọtụtụ ihe bara uru, na-enye mineral, eriri, na ihe ndị na-arụ ọrụ n’ahụ. Obere nha nri ya n’oge a na-esi nri na-ebelata oriri kalori mana ọ na-enye uru ahụike dị iche iche, na-eme ka ụtọ na nri dịkwuo mma.
Ihe akaebe sayensị na ihe ọmụmụ gbasara Cuminum Cyminum
1. Srinivasan (2018): Nyocha a gosipụtara ihe ndị dị na cumin n’ọgwụ, na-achọpụta na ọ na-egbochi ọrịa, na-egbochi mbufụt, na-egbochi nje bacteria. Ọmụmụ ihe ahụ kwadoro ojiji ọdịnala ya maka nsogbu nri, yana cuminaldehyde na flavonoids na-ebelata nrụgide oxidative na uto nje bacteria (Srinivasan, K. (2018). Cumin (Siminọm Cuminum) na ihe ndị dị ndụ dị ka ihe na-agwọ ọrịa sitere n’okike. Nyocha Dị Mkpa na Sayensị Nri na Nri, 58(3), 440-452).
2. Taghavi wdg. (2015): Nnwale ahụike a nyochachara mmetụta nke cumin nwere na metabolic syndrome n’ime ndị okenye buru ibu, na-achọpụta na 75 mg/kg nke mgbakwunye kwa ụbọchị belatara glucose ọbara na-ebu ọnụ, triglycerides, na ibu ahụ, na-akwado ọrụ ya na ọrịa shuga na njikwa oke ibu (Taghavi, M., wdg. (2015). Mmetụta nke Siminọm Cuminum L. mgbakwunye na profaịlụ metabolic na ndị buru oke ibu. Ọgwụgwọ Ndị Ọzọ na Ọgwụ, 23(3), 401-407).
3. Dhandapani wdg. (2002): Nnyocha a gosiri mmetụta shuga dị n’ọbara nke cumin nwere n’ahụ oke ndị nwere ọrịa shuga, na-egosi na ihe e si na cumin wepụta belatara ọkwa glucose ọbara ma melite mmetụta insulin, na-akwado ojiji ya na ọgwụ ọdịnala maka ọrịa shuga (Dhandapani, S., wdg. (2002). Mmetụta hypoglycemia nke Siminọm Cuminum na oke ndị ọrịa shuga kpatara alloxan. Nnyocha Ọgwụ, 46(3), 251-255).
4. Eram wdg. (2005): Nnyocha nke Iacobellis mere wdg. gosipụtara ọrụ antimicrobial nke mmanụ dị mkpa nke cumin megide Escherichia coli, Staphylococcus aureus, na Candida albicans, na-egosi ike ya maka nchekwa nri na njikwa ọrịa (Iacobellis, NS, wdg. (2005). Ọrụ nje bacteria nke Siminọm Cuminum L. na Karum Carvi L. mmanụ dị mkpa. Akwụkwọ akụkọ nke Kemịstrị Ọrụ Ugbo na Nri, 53(1), 57-61).
Ajụjụ Ndị A Na-ajụkarị Banyere Cuminum Cyminum
1. Ọ bụ Siminọm Cuminum dị mma iri?
Ee, cumin dị mma n’ọtụtụ nri. Ọnụọgụ ọgwụ dị elu nwere ike ibute obere nsogbu nri, ndị nwere nfụkasị ahụ na osisi Apiaceae kwesịrị ịgakwuru dọkịta.
2. Kedu ka ọ dị? Siminọm Cuminum eji esi nri?
A na-eji mkpụrụ cumin ma ọ bụ ntụ ntụ eme ihe dị ka ihe na-esi ísì ụtọ na curry, ofe, ofe, na ngwakọta ihe na-esi ísì ụtọ dị ka garam masala, na-eme ka nri dị ụtọ ma na-ekpo ọkụ.
3. Nwere ike Siminọm Cuminum enyemaka na nri?
Ee, cumin na-akpali mmepụta enzyme nri, na-ebelata afọ ọsịsa, ma na-arụ ọrụ dị ka ihe na-egbu egbu, na-akwado ojiji ọdịnala ya maka afọ ọsịsa na gas.
4. Ọ na-eme Siminọm Cuminum enyemaka n’ibelata ibu?
Nnyocha na-egosi na iji cumin eme ihe nwere ike ibelata ibu na abụba n’ime ndị buru ibu, ikekwe n’ihi mmetụta ya na-eme ka metabolism dịkwuo mma ma na-achịkwa agụụ.
5. Ebee ka ọ dị? Siminọm Cuminum eto?
A na-akọ cumin n’ebe dị n’etiti ọwụwa anyanwụ na ndịda Eshia, ọ dịkwa n’ebe okpomọkụ, gụnyere India, Iran, Turkey, na North Africa, ebe ọ na-ahọrọ ala ájá nke mmiri na-agbapụta nke ọma.
6. Nwere ike Siminọm Cuminum enyere aka ijikwa ọrịa shuga?
Ee, nnyocha na-egosi na cumin na-ebelata glucose ọbara ma na-eme ka mmetụta insulin dịkwuo mma, na-akwado ojiji ya na ọgwụ ọdịnala maka njikwa ọrịa shuga.
7. È nwere ihe egwu ndị metụtara ya? Siminọm Cuminum?
Iri oke nri nwere ike ibute afọ mgbu ma ọ bụ mmekọrịta na ọgwụ ndị na-arịa ọrịa shuga. Mmeghachi omume nfụkasị ahụ dị ụkọ mana o nwere ike ime na ndị nwere mmetụta dị nro.
8. Ọ bụ Siminọm Cuminum eji ọgwụ ọdịnala eme ihe?
Ee, a na-eji ya eme ihe na ọgwụ Ayurvedic na Middle Eastern maka nsogbu nri, nsogbu iku ume, yana dịka ihe na-egbochi mbufụt na nje bacteria.
Ị nwere ajụjụ, aro, ma ọ bụ onyinye ọ bụla? Ọ bụrụ otu a, biko jiri igbe nkọwa dị n’okpuru kesaa echiche gị. Anyị na-agbakwa gị ume ka ị kesaa ozi a nye ndị ọzọ nwere ike irite uru na ya. Ebe ọ bụ na anyị enweghị ike iru onye ọ bụla n’otu oge, anyị na-ekele gị nke ukwuu maka enyemaka gị n’ịgbasa ozi ahụ. Daalụ nke ukwuu maka nkwado gị na maka ịkọrọ anyị!
Nkọwapụta: Edemede a bụ maka agụmakwụkwọ na ozi naanị. Uru ahụike akọwara dabere na nchọpụta sayensị na ihe ọmụma ọdịnala. Ha abụghị ihe nnọchi anya ndụmọdụ ahụike ọkachamara, nchọpụta, ma ọ bụ ọgwụgwọ. Gakwuru ọkachamara ahụike mgbe niile tupu i jiri ahịhịa ma ọ bụ ọgwụgwọ eke ọ bụla maka ebumnuche ahụike.