Philenoptera laxiflora, nke a na-akpọkarị Agwa Igurube Afrịka, bụ osisi pụrụ iche nke na-amịpụta mkpụrụ nke ezinụlọ Fabaceae. Ụdị osisi a sitere na mpaghara dị iche iche n’Africa ma nweta amara maka mkpa ya dị na gburugburu ebe obibi na ihe bara uru ya maka ọgwụgwọ.
A maara osisi African Locust Bean maka oke ya dị egwu, nke nwere ike iru elu ruo mita 25. O nwere ogwe siri ike nke kpuchiri n’ogwe osisi nwere agba dị iche iche, nke nwere ike ịdị iche na agba site na isi awọ ruo aja aja. Alaka ndị ahụ na-agbasa n’èzí n’ụzọ na-agbasa, na-emepụta mkpuchi sara mbara nke na-enye ndò zuru oke. A na-amata akwụkwọ nta dị iche iche nke Philenoptera laxiflora site na ọtụtụ akwụkwọ nta edobere n’akụkụ abụọ nke ogwe osisi etiti. Akwụkwọ nta ndị a nwere ọdịdị elliptical ruo oblong yana udidi dị nro, ha na-esikwa ísì ụtọ ntakịrị mgbe a gwepịara ha.
Oge okooko nke Philenoptera laxiflora bụ ihe ngosi dị egwu. Osisi ahụ na-amịpụta okooko odo na-egbuke egbuke n’ime obere ìgwè ndị dị ogologo, ndị a maara dị ka racemes. Okooko osisi ndị a mara mma abụghị naanị na ha na-adọrọ mmasị n’anya kamakwa ha na-arụ ọrụ dị mkpa n’ịkwado ndị na-eme ka mkpụrụ osisi gbasaa ma na-echekwa ụdị dị iche iche nke ihe ọkụkụ.
Ka okooko osisi ndị ahụ na-apụ n’anya, ha na-enye ohere maka okooko osisi ndị dị ogologo nke bụ ihe pụrụ iche nke Agwa Igurube nke Afrịka. Mkpụrụ osisi ndị a nwere ike ịdị ihe dị ka sentimita 15 ruo 30 n’ogologo ma na-amalite itolite, na-agbanwe aja aja ka ha na-etolite. N’ime mkpụrụ osisi ndị a ka mkpụrụ ndị dị oké ọnụ ahịa dị, nke pulp na-esi ísì ụtọ kpuchiri. Mkpụrụ ndị ahụ buru ibu, dị larịị, ma nwee ọdịdị oval. Mgbe mkpụrụ osisi ndị ahụ tolitere ma gbawaa, ha na-ewepụta mkpụrụ ndị ahụ, bụ́ ndị a na-achọsi ike maka uru nri na ọgwụgwọ ha.
A na-ahazi Philenoptera laxiflora nke ọma n’ọtụtụ usoro gburugburu ebe obibi, na-etokarị n’ime ọhịa savannah na oke ọhịa gallery. A na-ahụkarị ya na mba dị iche iche na West Africa, gụnyere Naịjirịa, Cameroon, na Ghana. Ike osisi iji nagide ọnọdụ gburugburu ebe obibi siri ike enyerela aka na ndụ ya na mgbasa ya na mpaghara ndị a.
E wezụga njirimara ya nke ahịhịa, Philenoptera laxiflora nwere ihe dị mkpa n’omenala n’ọtụtụ obodo Afrịka. Mkpụrụ osisi ndị a bụ ihe dị mkpa na nri obodo, ebe a na-esi ha eme ihe dị ka ihe na-esi ísì ụtọ a maara dị ka “iru” ma ọ bụ “ogiri.” Ọzọkwa, ejiriwo mkpụrụ osisi na akụkụ ndị ọzọ nke osisi ahụ mee ihe maka ọgwụgwọ ha, site na ihe enyemaka nri ruo na ọgwụgwọ ọnya.
Gụọ kwa: Uru Ahụike Ọgwụ Iri nke Mikania Natalensis (African Mile-a-Minute)
Uru Ahụike Ọgwụ nke Philenoptera laxiflora (Agwa Igurube nke Afrịka)
1. Enyemaka Iri nri: A na-ejikarị mkpụrụ Philenoptera laxiflora eme ihe dị ka ihe enyemaka maka nri. Ha na-eme ka ha baa ọgaranya na enzymes, ha na-eme ka carbohydrate dị mgbagwoju anya dị mfe, na-akwalite nri dị nro ma na-ebelata ahụ erughị ala.
2. Ụlọ ọrụ ike na-egbochi oxidation: Osisi a dị ịtụnanya bụ nnukwu ihe nchekwa nke antioxidants, gụnyere flavonoids na phenolic compounds. Antioxidants ndị a dị ike na-egbochi radicals na-emerụ ahụ, na-akwado ahụike sel niile.
3. Njirimara mgbochi mkpali: Ihe ndị a na-esi n’ogbu na akwụkwọ Philenoptera laxiflora apụta nwere ihe ndị na-egbochi mbufụt. Ihe ndị a nwere ike ibelata ọrịa dịka ọrịa ogbu na nkwonkwo na mgbu akwara.
4. Ndozi Shuga Ọbara: Nnyocha na-egosi na ihe ndị a na-esi na Philenoptera laxiflora apụta nwere ike inye aka n’ịhazi ọkwa shuga dị n’ọbara. Nke a nwere nkwa maka ndị na-arịa ọrịa shuga ma ọ bụ ndị nwere ike ibute ya.
5. Ahụike Obi: Mkpụrụ nke Agwa Anụmanụ Africa bara ụba na abụba dị mma nke na-akwalite ahụike obi. Ha na-enyere aka n’ịhazi ọkwa cholesterol, na-ebelata ihe ize ndụ nke nsogbu obi.
6. Ọgwụgwọ Ọnya: Akwụkwọ ma ọ bụ ogbugbo osisi Philenoptera laxiflora nwere ike ime ka ọnyá gwọọ ngwa ngwa. Akụkụ ndị a nwere ihe ndị na-egbochi nje bacteria nke na-echebe ha pụọ na ọrịa.
7. Nkwado Iku ume: Ọgwụ ọdịnala amatala Philenoptera laxiflora maka ikike ya inye nkwado iku ume. Ihe ndị sitere n’okike ya nwere ike inye aka belata ụkwara ma belata mkpọchi.
8. Ahụike Ọkpụkpụ: Ihe dị n’ime mineral Philenoptera laxiflora, gụnyere calcium na magnesium, na-enyere aka n’ọkpụkpụ. Iri ya mgbe niile nwere ike ibelata ihe egwu nke ọrịa dịka osteoporosis.
9. Ihe na-akwalite ahụ ji alụso ọrịa ọgụ: Site na ihe ndị na-eme ka ahụ sie ike, Philenoptera laxiflora na-arụ ọrụ dị ka ihe na-akwalite ahụ ike, na-eme ka usoro nchebe ahụ sikwuo ike ma na-enyere aka igbochi ọrịa.
10. Nri Akpụkpọ Ahụ: Itinye ihe ndị sitere na osisi a n’ime ihe ndị e ji elekọta akpụkpọ ahụ nwere ike inye akpụkpọ ahụ nri, mee ka akpụkpọ ahụ dị mmiri mmiri, na-egbuke egbuke, ma na-eme ka ọ dịghachi ndụ.
Gụọ kwa: Uru iri maka ahụike ọgwụ nke Bauhinia petersiana (Ụkwụ Camel)
Ụzọ e si eji ya enweta uru ahụike enyere site na Philenoptera laxiflora (Agwa Igurube Afrịka)
1. Ụdị ntụ ntụ: Ghee mkpụrụ Philenoptera laxiflora ka ọ bụrụ ntụ ntụ dị nro. Enwere ike itinye nke a na nri dị iche iche dị ka ihe enyemaka nri. Ntụ ntụ ahụ na-agwakọta nke ọma n’ime ihe ndị ị na-esi nri, na-eme ka ụtọ na uru ahụike dịkwuo mma.
2. Ntinye ọgwụ osisi: Mepụta ọgwụ ndị a site na akwụkwọ na ogbugbo nke osisi African Locust Bean. Enwere ike iri ọgwụ ndị a dị ka tii iji nweta ihe ndị na-egbochi mbufụt na ihe ndị na-akwado iku ume. Jiri mmiri ọkụ mee ka akwụkwọ ya dị nro ma kpụọ ya.
3. Ngwa Ndị A Na-eji Eme Ihe n’Isiokwu: Ghichaa akwụkwọ ya ka ọ bụrụ ihe e ji mado ma tee ya n’elu maka ọgwụgwọ ọnya na inye akpụkpọ ahụ nri. Njirimara ọgwụ nje nke Philenoptera laxiflora na-enyere aka igbochi ọrịa ma kwalite usoro ọgwụgwọ.
4. Mmezi nri: Tinye mkpụrụ ndị ahụ n’ime nri gị dị ka ihe na-esi ísì ụtọ sitere n’okike. E wezụga uru nri ha na-enye, ha na-agbakwụnye ihe pụrụ iche na nri gị, na-eme ka ụtọ na nri dịkwuo mma.
5. Ngwaahịa ndị e mepụtara: Chọọ ngwaahịa nlekọta akpụkpọ ahụ nke nwere ihe ndị sitere na Philenoptera laxiflora maka nri akpụkpọ ahụ. Ngwaahịa ndị a nwere ike inye mmiri mmiri na ume ọhụrụ, na-enyere aka mee ka akpụkpọ ahụ dị mma ma na-egbuke egbuke.
Mmetụta Ndị Dị na Ojiji Philenoptera laxiflora Osisi Ọgwụ
1. Nsogbu nri: Iri mkpụrụ ma ọ bụ ngwaahịa Philenoptera laxiflora gabiga ókè nwere ike ibute nsogbu nri, dịka afọ ọsịsa ma ọ bụ gas. Ọ dị mkpa iri ha nke ọma iji zere nsogbu afọ.
2. Mmeghachi omume nfụkasị ahụ: Ụfọdụ ndị nwere ike inwe mmeghachi omume nfụkasị ahụ na ihe ndị dị na Philenoptera laxiflora. Ọ bụrụ na ị nwere akụkọ ihe mere eme nke nfụkasị ahụ, ọ dị mma ka ị mee nnwale patch ma ọ bụ gakwuru ọkachamara ahụike tupu i jiri ngwaahịa nwere osisi a.
3. Mmekọrịta ya na ọgwụ: Philenoptera laxiflora nwere ike ịkpakọrịta na ụfọdụ ọgwụ. Ọ bụrụ na ị na-aṅụ ọgwụ ugbu a, ọkachasị maka ọrịa shuga ma ọ bụ ọrịa obi, gakwuru onye na-ahụ maka ahụike gị tupu ị tinye osisi a na usoro ọgwụgwọ gị.
4. Ụmụ nwanyị dị ime na ndị na-enye nwa ara: Ụmụ nwanyị dị ime na ndị na-enye nwa ara kwesịrị ịkpachara anya mgbe ha na-eji ngwaahịa nwere Philenoptera laxiflora. Ọ bụ ezie na a na-ejikarị ya eme ihe n’oge ochie, enweghị nnyocha zuru oke gbasara nchekwa ya n’oge afọ ime na mgbe a na-enye nwa ara.
5. Ihe Ize Ndụ nke Hypoglycemia: N’ihi ike ya ịchịkwa ọkwa shuga dị n’ọbara, Philenoptera laxiflora nwere ike ibute hypoglycemia (shuga dị ala n’ọbara) ma ọ bụrụ na e rie ya gabiga ókè. Ndị nwere ọrịa shuga ma ọ bụ ndị nwere obere shuga dị n’ọbara kwesịrị ileba anya nke ọma.
6. Mmetụta akpụkpọ ahụ: Mgbe a na-eji Philenoptera laxiflora eme ihe n’elu ahụ́, ụfọdụ ndị nwere ike inwe mmetụta nke ahụ ọkụ ma ọ bụ mgbakasị ahụ. Ọ dị mma ka a nwalee ihe mkpuchi tupu e jiri ya mee ihe n’ebe buru ibu nke akpụkpọ ahụ.
7. Mgbanwe Ndị Dị n’Otu: Ahụ mmadụ ọ bụla na-emeghachi omume n’ụzọ dị iche iche na ihe ndị dị ndụ. Ọ bụ ezie na ọtụtụ mmadụ nwere ike irite uru site na Philenoptera laxiflora, enwere ike inwe ọnọdụ ebe ụfọdụ ndị mmadụ na-enweta mmetụta ọjọọ a na-atụghị anya ya.
Uru Nri nke Philenoptera laxiflora (Agwa Igurube nke Afrịka)
1. Flavonoids: N’ụgbụgbọ na akwụkwọ Philenoptera laxiflora, e nwere flavonoids, bụ́ ndị na-arụ ọrụ dị ka ihe ndị na-egbochi ọrịa, na-enyere aka ichebe mkpụrụ ndụ site na mmebi oxidative ma na-akwado ọrụ ahụ ji alụso ọrịa ọgụ n’ozuzu ya.
2. Isoflavonoids: Ihe ndị a, nke metụtara flavonoids, dị n’akụkụ dị iche iche nke osisi ahụ ma nwee ike itinye aka na mmetụta mgbochi mkpali, nke nwere ike inye aka n’ibelata mbufụt na-adịghị ala ala.
3. Tannins: A na-ahụ tannins n’ụgbụgbọ na akwụkwọ ya, ha na-enye ihe ndị na-eme ka ahụ sie ike ma na-enye uru antioxidant, nke nwere ike inyere aka na ahụike nri na ọgwụgwọ ọnya.
4. Rotenoids: Dịka akụkụ nke ụdị mkpụrụ ndụ ihe nketa Lonchocarpus, rotenoids dị na osisi ahụ na-enye ọrụ igbu ụmụ ahụhụ na ọgwụ nje, na-abara ahụike uru n’ụzọ na-apụtaghị ìhè site na igbochi ọrịa.
5. Isoflavanes: Isoflavanes ụfọdụ dịka lonchocarpane na laxiflorane nke e si n’osisi ahụ wepụta na-egosipụta ihe ndị na-arụ ọrụ nke nwere ike ịkwado ahụike metabolic ma na-arụ ọrụ dị ka antioxidants.
6. Pterocarpanes: Ihe ndị dị ka philonopterane na ihe sitere na ya nke 9-O-methyl sitere na ogbugbo na-enye aka na mmetụta mgbochi nje nke osisi ahụ, nke bara uru na ọgwụgwọ ọdịnala.
7. Ihe mejupụtara phenolic: Ihe ndị a dị n’ime akwụkwọ na ogbugbo, na-enye ike antioxidant siri ike iji lụso radicals efu ọgụ ma belata ihe ize ndụ nke ọrịa ndị metụtara nrụgide oxidative.
8. Ihe Ndị Na-egosi Indigo: N’ime akwụkwọ ya, ihe ndị a e ji agba agba nwere ike inwe obere ihe mgbochi nje, na-akwado ahụike akpụkpọ ahụ n’èzí.
9. Sapọnin: Ọnụọgụ saponins dị na akụkụ osisi ahụ nwere ike ime ka mmeghachi omume ahụ ji alụso ọrịa ọgụ dịkwuo mma ma nwee ihe ndị na-eme ka ụfụfụ na-enyere aka n’iji nhicha ọdịnala eme ihe.
10. Kabọhaịdret: Mkpụrụ na mkpụrụ osisi ahụ nwere carbohydrates, nke na-eje ozi dị ka obere isi iyi ike, mana a naghị eji osisi ahụ eme ihe dị ka ihe ọkụkụ nri.
Ihe Akaebe Sayensị na Ọmụmụ Ihe Ndị Dị na Philenoptera laxiflora (Agwa Igurube Afrịka)
1. Dagne wdg. (1997): Nnyocha a wepụtara isoflavanes ọhụrụ (lonchocarpane na laxiflorane) na pterocarpans (philonopterane na 9-O-methylphilonopterane) site na ogbugbo Philenoptera laxiflora, na-egosi ihe ọhụrụ ha na ikike ha dị ka ihe ndị na-arụ ọrụ n’ime ahụ nwere ihe ndị na-egbochi mkpali na ihe ndị na-egbochi ọrịa dabere na nnwale mbụ (Dagne, E., Bisrat, D., Alemu, A., & Wolff, PA, 1997).
2. Roberty (1956): N’akwụkwọ nkọwa nke ihe ndị dị na taxonomic na phytochemical, Roberty kọwara njirimara kemịkalụ nke Philenoptera laxiflora, na-akọwapụta ọnụnọ nke rotenoids, tannins, na flavonoids yiri ụdị anụmanụ ndị yiri ya, nke na-akwado ojiji ọdịnala ya dị ka ọgwụ ahụhụ na ọgwụ mgbochi nje (Roberty, JM, 1956).
3. Ebe Nchekwa Data PROTA (2013): Nchịkọta a tụlere ojiji ethnobotanical nke Philenoptera laxiflora, na-egosipụta ojiji ya dị ka ọgwụ mgbochi nje maka scabies na ringworm na Naịjirịa, yana ihe ndị e si na ogbugbo wepụta na-egosi ọrụ nje bacteria mbụ megide nje akpụkpọ ahụ (PROTA, 2013).
4. Van Wyk wdg. (2008): Nnyocha ahụ chọpụtara isoflavonoids na phenolic compounds na ụdị Philenoptera, gụnyere laxiflora, na-egosi ọrụ antioxidant dị obere site na nyocha DPPH, na-atụ aro uru maka ọnọdụ metụtara nrụgide oxidative (Van Wyk, BE, & Gericke, N., 2008).
5. Hutchings (1996): Nnyocha ethnopharmacological a gosiri ojiji e ji akwụkwọ Philenoptera laxiflora na ogbugbo mee ihe n’ọgwụ ọdịnala Afrịka maka ọrịa nje, yana nnwale ndị na-egosi na tannin na flavonoid dị na ya na-enyere aka na mmetụta mgbochi mbufụt (Hutchings, A., 1996).
6. Neuwinger (2000): Nnyocha nke Neuwingers mere gbasara osisi ọgwụ ndị dị n’Africa gụnyere Philenoptera laxiflora maka ihe ndị na-egbu ụmụ ahụhụ ya, ebe ihe ndị e si n’ogwe osisi wepụta gosiri na ha dị irè megide ectoparasites n’ụdị anụmanụ, na-akwado ọrụ ha na ọgwụgwọ anụmanụ na ọgwụ mgbochi nje ụmụ mmadụ (Neuwinger, HD, 2000).
Ajụjụ Ndị A Na-ajụkarị Banyere Philenoptera laxiflora (Agwa Igurube nke Afrịka)
1. Gịnị ka e ji Philenoptera laxiflora eme?
A na-eji ya eme ọgwụ ọdịnala Afrịka dịka ọgwụ ahụhụ, ọgwụ mgbochi nje na-efe efe maka scabies na ringworm, nakwa dị ka isi iyi nke agba indigo sitere na akwụkwọ ya.
2. Philenoptera laxiflora ọ dị ka Parkia biglobosa?
Mba, Philenoptera laxiflora bụ osisi legume e ji agba agba na ọgwụ, ebe agwa igurube Afrịka na-ezo aka na Parkia biglobosa, ụdị dị iche iche e ji eme ihe na-esi ísì ụtọ nri.
3. Ebee ka Philenoptera laxiflora si bịa?
Ọ bụ obodo dị n’Ọdịda Anyanwụ na Etiti Afrịka, gụnyere mba dịka Naịjirịa, Sudan, na Democratic Republic of Congo, na-eto nke ọma n’ebe okpomọkụ kpọrọ nkụ n’oge.
4. È nwere ike iji Philenoptera laxiflora mee ihe dị ka agba?
Ee, akwụkwọ ya na-emepụta agba indigo nke e ji agba ákwà na ute agba, nke a na-agba agba ruo ụbọchị 6-8 iji nweta agba anụnụ anụnụ, mana a na-ewere ya dị ka ihe na-adịghị mma karịa ụfọdụ ebe ndị ọzọ.
5. Kedu uru ọgwụ Philenoptera laxiflora bara?
Ojiji ọdịnala gụnyere ịgwọ nje akpụkpọ ahụ dịka scabies na ringworm site na iji ihe ndị sitere n’ogwe na akwụkwọ, nke ejiri ọgwụ nje na-egbochi mbufụt kwado.
6. Philonoptera laxiflora ọ na-egbu egbu?
Ọ bụ ezie na ejiri ya n’èzí, a naghị atụ aro ka e jiri ya mee ihe n’ime ụlọ n’ihi na alkaloids na ihe ndị ọzọ nwere ike ịkpata nsí; gakwuru onye na-ahụ maka ahụike maka ojiji ọ bụla.
7. Kedu ka esi agbasa Philenoptera laxiflora?
Enwere ike ịgbasa ya site na mkpụrụ, nke kwesịrị ịcha mma iji mee ka ọ too nke ọma, ma ọ bụ site na ịkpụ osisi, na-ahọrọ ala mmiri mmiri nke ọma n’ebe okpomọkụ.
8. È nwere ike ịkụ Philenoptera laxiflora n’ụzọ ịchọ mma?
Ee, okooko ya na-acha odo odo na okpu mara mma na-eme ka ọ bụrụ osisi e ji achọ mma n’ubi, karịsịa n’ebe ihu igwe dị mma n’Africa.
Ị nwere ajụjụ, aro, ma ọ bụ onyinye ọ bụla? Ọ bụrụ otu a, biko jiri igbe nkọwa dị n’okpuru kesaa echiche gị. Anyị na-agbakwa gị ume ka ị kesaa ozi a nye ndị ọzọ nwere ike irite uru na ya. Ebe ọ bụ na anyị enweghị ike iru onye ọ bụla n’otu oge, anyị na-ekele gị nke ukwuu maka enyemaka gị n’ịgbasa ozi ahụ. Daalụ nke ukwuu maka nkwado gị na maka ịkọrọ anyị!
Nkọwapụta: Edemede a bụ maka agụmakwụkwọ na ozi naanị. Uru ahụike akọwara dabere na nchọpụta sayensị na ihe ọmụma ọdịnala. Ha abụghị ihe nnọchi anya ndụmọdụ ahụike ọkachamara, nchọpụta, ma ọ bụ ọgwụgwọ. Gakwuru ọkachamara ahụike mgbe niile tupu i jiri ahịhịa ma ọ bụ ọgwụgwọ eke ọ bụla maka ebumnuche ahụike.
Gụọ kwa: Nduzi Ọrụ Ugbo Ọka zuru oke