Boophone, saayinsiidhaan Boophone disticha jedhamuun kan beekamu yoo ta’u, biqiltuu hawwataa ta’ee fi qabiyyee qoricha adda addaa qabuu fi jaarraa hedduuf beekamtii argatedha. Biqiltuun dandamachuu danda’u kun “Bushmans Poison” ykn “Hottentots Bread” jedhamuunis kan beekamu yoo ta’u, faayidaa fayyaa hedduu kan qabu yoo ta’u, kunis qoricha aadaa keessatti qabeenya gatii guddaa qabu isa taasisa.
Boophone caasaa cimaa fi bulbulaa kan akka kuufama soorata barbaachisoo fi kompaawundoota baayooaktiiwii isaatti tajaajiluun of jaja. Ampuulichi guddaa fi laayiyeroota uffata waraqaa fakkaatuun kan haguugame yoo ta’u, qabeenya gatii guddaa qabu kan eegu fi kuusuudha.
Baalli Boophone dheeraa fi qaphxii kan fakkaatu yoo ta’u, kallattiin ampuulii irraa kan ka’u dha. Baaloonni kun dheerinni isaanii garaagarummaa qabaachuu kan dandaʼu siʼa taʼu, hanga seentimeetira 60 fi isaa ol kan gaʼu siʼa taʼu, halluu magariisa gadi fagoo taʼee fi teessuma naannoo isaanii wajjin haala bareedaa taʼeen wal faallaa taʼe qabu.
Daraaroonni kun giddu galeessa ampuulichaa irraa kan baʼu siʼa taʼu, citaa dheeraa fi jabaa olkaʼiinsa dinqisiisaa irra gaʼuu dandaʼu uuma. Cirrachi kun daraaraa hedduu kan qabu yoo ta’u, ibsa bal’aa walxaxaa ta’ee fi ija namaa harkisu qaba. Daraaraan kun halluu adda addaa kan agarsiisan yoo ta’u, halluu diimaa irraa kaasee hanga diimaa gadi fagootti kan mul’atu yoo ta’u, bifa waliigalaa biqiltootaa irratti sochii guddaa dabalata.
Daraaroonni dhuunfaa Boophone caasaa daraaraa ja’a kan qaban yoo ta’u, boca urjii fakkaatu uumuun kan beekamanidha. Daraaroonni kunniin koroonaa giddugaleessaa kan marsan yoo ta’u, yeroo baay’ee halluu walfaallaa ta’e, hawwata ijaa biqiltuu kanaa daran guddisa.
Daraaraan Boophones ijaan kan nama hawwatu qofa osoo hin taane urgooftuu micciiramaa fi nama booji’u kan baasu yoo ta’u, poolineetota fi dinqisiifattoota fedhii beekumsa qaban walqixa hawwata.
Boophone naannoo goggogaa fi walakkaa goggogaa keessatti kan guddatu yoo ta’u, yeroo baay’ee lafa margaa, saavaanaa fi lafa dhagaa keessatti argama. Dandeettiin inni haala hamaa dandamachuu danda’u dandamachuu isaaf ragaadha.
Biqiltuun kun dandeettii bishaanii fi soorata bulbula isaa keessa kuusuu isaatiin gogiinsa yeroo dheeraa dandamachuuf haala gaariin kan madaqedha. Tooftaa lubbuun jiraachuu kun Boophone naannoo qormaataa keessattillee akka daraaru dandeessisa.
Boophone hawaasa dhalootaan jiraatan biratti hiika aadaa qaba. Biqiltuun kun sirna aadaa fi sirna aadaa keessatti itti fayyadamaa kan ture yoo ta’u, yeroo baay’ee akka mallattoo eegumsaa fi fayyinaatti.
Alkaloids summii bulbula biqiltootaa keessatti argaman seenaa keessatti adamsuuf kan itti fayyadaman yoo ta’u, xiyyaa irratti dibachuun adamsitoota akka hin sochoone ykn dadhabsiisuu danda’u.
Itti fayyadama aadaa fi barbaachisummaa ikoloojii irraa kan ka’e Boophone balaa garmalee sassaabuu fi manca’iinsa bakka jireenyaa wajjin walqabatee mudata.
Waa’ee kunuunsa gosa kanaa hubannoo uumuuf tattaaffiin taasifamaa jira, gochaalee itti fufiinsa qaban kanneen biqiltuu kanaa fi bakka jireenyaa isaa kunuunsan leellisaa jira.
Gatii Soorataa Boophone (Boophone disticha) .
1. Alkaaloyidii (Lycorine): . Alkaloid beekamaan kan ta’e Lycorine, amaloota dhukkubbii hir’isuu fi farra kaansarii ta’uu danda’u agarsiisa garuu doosiin isaa ol’aanaa ta’een summii waan ta’eef itti fayyadama soorataa isaa daangessuudha.
2. Alkaaloyidii (Buphanidrine): . Buphanidrine geejjiba serotonin wajjin walitti dhufeenya agarsiiseera, kunis bu’aa farra dhiphina sammuu agarsiisa, sababa summii isaatiin soorata nyaataa ta’uu baatus.
3. Alkaaloyidii (Buphanamine): . Alkaloid kun biqiltuun kun amaloota yaaddoo fi dhukkubbii hir’isuuf gumaacha kan qabu yoo ta’u, akka aadaa dhukkubbii hir’isuuf kan itti fayyadamu yoo ta’u, akka nyaataatti garuu hin nyaatamu.
4. Alkaaloyidii (Distichamine): . Distichamine bu’aa farra maaykiroobiyaanii fi farra kaansarii ta’uu danda’u kan qabu yoo ta’u, soorata osoo hin taane gatii qorichaaf biqiltuu kanaaf dabalata.
5. Kompaawundoota Feenoolikii: 1.1. Phenolics Boophone disticha keessatti argaman sochii antioxidant kan kennan yoo ta’u, kunis madda soorataa jalqabaa ta’uu baatus miidhaa seelii irraa eeguu danda’a.
6. Flavonoids: 1.1. Flavonoids bu’aa antioxidant fi farra inflammatory biqiltuu kanaaf gumaacha, itti fayyadama qorichaa isaa deeggaru malee fayyadama soorataa hin deeggaru.
7. Kuumaariin: 1.1. Kumaarinoonni, bulbulaa fi hundee irraa baafaman keessatti kan argaman, amaloota farra dhiigaa fi farra maaykiroobiyaanii kan qaban yoo ta’u, soorataaf osoo hin taane qorichaaf kan itti fayyadamanidha.
8. Taaniin: 1.1. Taaniin bu’aa astringent fi farra maaykiroobiyaanii kan kennu yoo ta’u, akka aadaa madaa fayyisuuf kan oolu yoo ta’u, garuu qaama soorataa guddaa miti.
9. Istirooyidii: 1.1. Istirooyidoonni Boophone disticha keessatti argaman bu’aa farra inflammatory isaaf gumaachuu danda’u, gaheen isaanii adda durummaan farmaakooloojii ta’us.
10. Terpenoids: 1.1. Terpenoids, hamma xiqqaa ta’een kan argaman, sochii farra maaykiroobiyaanii deeggaru danda’u, garuu akkuma kompaawundoota biroo sababa summii biqiltuu irraa kan ka’e soorataaf hin fayyadaman.
Akkasumas Dubbisaa: 15 Faayidaa Fayyaa Qorichaa Barringtonia Macrostachya (Powder-puff Mangrove) .
Faayidaa Fayyaa Qorichaa Boophone (Boophone disticha)
1. Dhukkubbii Hir’isuu: Boophone dhukkubbii mataa dhukkubbii, dhukkubbii lafee fi dhukkubbii maashaalee dabalatee dhukkubbii salphisuuf itti fayyadamaa tureera. Alkaloids biqiltuu kana keessa jiran amaloota dhukkubbii namatti hir’isuu kan qaban yoo ta’u, namoota dhukkubbii qabaniif jajjabina kennuu danda’u.
2. Bu’aa Farra Inflammatory: 1.1. Amalli farra inflammatory Boophone haala inflammatory kan akka arthritis fi inflammation waliin walqabatee miira namaa hin tolle to’achuu keessatti gatii guddaa qaba.
3. Fayyaa sirna hargansuu: . Boophone dhimmoota sirna hargansuu kan akka qufaa, qorra, fi dhiphina sammuu furuuf itti fayyadamaa tureera. Ujummoolee qilleensaa aarii qaban tasgabbeessuuf gargaaruu fi hafuura baafachuu salphaa taasisuu danda’a.
4. Deeggarsa bullaa’insa nyaataa: Qorichi aadaa Boophone fayyadamuun bullaa’insa nyaataa gargaaruu fi rakkoo bullaa’insa nyaataa kan akka bullaa’insa nyaataa fi dhiita’uu salphisa.
5. Madaa Fayyisu: 1.1. Biqiltoonni kun amaloonni qoricha ta’an hanga madaa fayyisuutti babal’atu. Boophone extracts bakka tokkotti dibamee akka fayyisu ciccitaa, madaa fi infekshinii gogaa jajjabeessa.
6. Amaloota Farra Baakteeriyaa: 1.1. Boophone gosoota baakteeriyaa adda addaa irratti bu’aa farra baakteeriyaa agarsiiseera, kunis infekshinii to’achuu keessatti itti fayyadama aadaa isaaf gumaachuu mala.
7. Ho’a qaamaa Hir’isuu: Boophone dafqa guddisuu fi mala uumamaa ho’a qaamaa hir’isu qaama namaa gargaaruun ho’a qaamaa hir’isuuf qacarameera.
8. Deeggarsa Sirna Narvii: Ogeeyyiin fayyaa aadaa Boophone fayyadamuun rakkoolee sirna narvii kanneen akka yaaddoo fi dhiphina narvii furuuf gargaaraniiru.
9. Fayyaa Onnee: 1.1. Qorannoon tokko tokko akka jedhanitti, Boophone extracts hojii onnee fi ujummoolee dhiigaa deeggaruun fayyaa onneef faayidaa qabaachuu danda’a.
10. Bu’aa Farra Paraasitii: 1.1. Alkaloids biqiltootaa amaloota farra paraasitii qabaachuu danda’an irratti qoratamee, Boophone damee paraasitii keessatti dhimma fedhii guddaa qabu taasiseera.
Akkasumas Dubbisaa: 6 Dogoggora Yeroo Qonna Qurxummii Bu’aa Qabuuf Bishaan Qurxummii Tarpaulin fayyadamnu irraa fagaachuu qabnu
Mala Itti Fayyadamaa Faayidaa Fayyaa Boophone Kennamu Galmeessuuf (Boophone disticha)
1. Decoction: 1. . Decoction uumuun ampuulii Boophone goggoge ykn haaraa bishaan keessatti naquudhaan kompaawundoota isaa faayidaa qaban baasuu of keessaa qaba. Malli kun yeroo baay’ee shaayii ykn infuushinii qopheessuuf kan gargaarudha.
Boophone decoction hojjechuuf, ampuulii sana xixiqqootti cicciruu ykn cicciruu. Buqqee bulbulaa sana gara bishaan qodaa tokkotti dabaluu. Bishaan sana gara lallaafaa boba’uutti fiduudhaan gara daqiiqaa 15-20f akka inni boba’u taasisaa. Dhangala’aa sana caccabsuun osoo hin fayyadamin dura akka qabbanaa’u taasisaa.
2. Tincture: 1.1. Tincture jechuun dhangala’aa Boophone irraa baafame kan baay’ee xiqqaa ta’een fudhatamuu danda’uudha. Yeroo baayyee tinctures kan hojjetamu alkoolii ykn makaa alkoolii fi bishaan fayyadamuun. Boophone tincture chop qopheessuuf ykn bulb Boophone goggoge sana ciruuf.
Bulbula murame sana qamadii geejjibaa keessa kaa’i. Meeshaa biqiltuu guutummaatti uwwisuuf alkoolii (kan akka vodkaa ykn biraandii) itti dabaluun. Jaarsii sana jabeessitee cufiitii torban hedduudhaaf bakka qabbanaawaa fi dukkanaa’aa taa’ee guyyaa guyyaan suuta raasaa.
Yeroo maceration booda dhangala’aa sana caccabsuun gara qaruuraa tinted glass dropper tti dabarsuun salphaatti doosiin akka kennamuuf.
3. Hojiirra oolmaa yeroo: Madaa fayyisuu fi dhimmoota gogaa wajjin walqabataniif, Boophone extracts bakka tokkotti dibamuu danda’a. Haa ta’u malee, summii biqiltootaa irraa kan ka’e of eeggannoo gochuun barbaachisaadha. Boophone yeroo tokkotti fayyadamuuf ampuulii Boophone budaa ta’e zayita geejjibaa ykn bu’uura uumamaa waliin walitti makuun poultice ykn dibata qopheessuu.
Poultice ykn dibata naannoo dhibee kanaan qabame irratti dibadhaa, madaa banaa wajjin akka wal hin qunnamne mirkaneessaa. Gogaan miidhaan akka hin mudanne hordofuu fi yoo aariin uumame fayyadamuu addaan kutuu.
4. Qoricha Aadaa: 1.1. Gochaalee aadaa tokko tokko keessatti Boophone karaa adda ta’een fayyadamuun ni danda’ama, kan akka qophii baala mukaa keessatti hammachuu ykn baala mukaa biroo waliin walitti makuun bu’aa walta’iinsaa uumuu. Qajeelfama ogeeyyii baala mukaa muuxannoo qaban ykn ogeeyyii fayyadama aadaa beekan irraa barbaaduun barbaachisaa dha.
5. Yaadannoowwan Dozaajii: Gorsi doosiin Boophone dhimmoota akka fayyaa namoota dhuunfaa, umurii, fi yaaddoo fayyaa addaa ilaalamaa jiru irratti hundaa’uun garaagarummaa qabaachuu danda’a.
Sababa biqiltoonni summii uumama isaaniitiin, doosiin baayyee xiqqaa ta’een jalqabuu fi akka barbaachisummaa isaatti suuta suutaan dabaluudhaan, deebii hamaa kamiyyuu itti dhiyeenyaan hordofuun murteessaadha.
6. Qajeelfama Ogummaa: 1.1. Boophone summii qabaachuu danda’u yoo ilaalle, qorichaaf fayyadamuu dura ogeessa fayyaa ykn ogeessa baala mukaa gahumsa qabu mariisisuun baay’ee gorfama. Isaanis gorsa dhuunfaa piroofaayilii fayyaa kee irratti hundaa’uun kennuu fi itti fayyadama nageenya qabuu fi bu’a qabeessa ta’e irratti si qajeelchuu danda’u.
Ragaa Saayinsii fi Qo’annoo Haala Boophone (Boophone disticha) .
1. Sochii Farra Oksijiinii fi Farra Kaansarii: Tooniin fi kkf.. (2020) Tonisi, S., Okaiyeto, K., Mabinya, LV, fi kanneen biroo; Okoh, AIn bu’aa ampuulii (kilooroofoormii, aseetoonii, etaanoolii) Baha Keep, Afrikaa Kibbaa irraa madaaleera. Bu’aa ba’iin kun sochii antioksidaantii guddaa DPPH, ABTS, haayidiroojiinii peerooksaayidii, fi raadikaalota naayitriik oksaayidii irratti agarsiisan, dhorkaa doosiin irratti hundaa’e waliin. Akkasumas seelii HeLa irratti saayitootoksiisii agarsiisan (IC50: 1.5–1.9 μg/mL), kunis akka farra kaansariitti akka danda’amu agarsiisa.
2. Bu’aa Farra Baakteeriyaa (Cheesman et al., 2012): Cheesman, L., Naayir, JJ, fi kanneen biroo; van Staden, J. bu’aa ba’ii ampuulii etaanooliik qorachuun sochii meetisiiliinii-sensitive irratti argate Istaafiilookookaas aureus jedhamu, itti fayyadama aadaa wal’aansa madaa deeggaruun. Qorannoon kun alkaloids crinane kan akka buphanidrine bu’aa farra baakteeriyaaf gumaacha ijoo ta’uu adda baaseera.
3. Sochii Yaaddoo Hiikuu (Pote et al., 2018): . Pote, W., Tagwireyi, D., fi kanneen biroo; Gadaga, LL hantuuta BALB/c keessatti ampuulii haayidirooetaanooliik baafame qorateera. 10 mg/kg irratti, baafame kun bu’aa yaaddoo balleessuu guddaa agarsiise elevated plus maze keessatti, diazepam wajjin wal madaala, kunis haalawwan yaaddoo wajjin walqabataniif itti fayyadama isaa aadaa deeggareera.
4. Dhiibbaa Farra dhiphina sammuu (Bonokwane fi kanneen biroo, 2023): . Bonokwane, MB, Lekhooa, M., Istiriwiig, M., fi kanneen biroo; Aremu, AO Boophone disticha extracts hantuuta dhiibbaa dirqiin dambalii irra gahe keessatti ibsa sammuu irraa argamu neurotrophic factor (BDNF) akka dabalu fi sadarkaa kortikoosteroonii hir’isuu isaa argateera, kunis bu’aa farra dhiphina sammuu fakkaatu karaa wal-nyaatinsa geejjibaa serotonin agarsiisa.
5. Firooma Geejjibaa Seerotooniin (Neergaard fi kkf, 2009): Neergaard, JS, Andersen, J., fi kanneen biroo; Stafford, GI buphanidrine fi buphanamine bulb extracts keessatti adda baasee, qorannoo hidhuu keessatti serotonin transporter (SERT) waliin firooma agarsiisu, yaaddoo fi dhiphina sammuu yaaluun akka danda’amu agarsiisa.
Miidhaa Biqiltuu Qoricha Boophone Fayyadamuun Qabu
1. Summii: 1.1. Boofoon alkaloids kan of keessaa qabu yoo ta’u, buphanidrine fi buphanisine dabalatee, kunis baay’inaan summii ta’uu danda’a. Boophone baay’inaan liqimsuun ykn dibachuun summii fi rakkoo fayyaa cimaa fiduu danda’a. Miidhaan summii kun adda durummaan sirna bullaa’insa nyaataa, narvii fi onnee fi ujummoolee dhiigaa irratti dhiibbaa qaba.
2. Garaa kaasaa fi garaa kaasaa: Boophone baay’inaan ykn qophii sirrii malee liqimsuun garaa kaasaa fi garaa kaasaa fiduu danda’a. Mallattoowwan kun garaa keessaa namatti dhaga’amuu fi dhiphina garaachaa wajjin dhufuu danda’u.
3. Garaachaa fi Dhukkubbii Garaa: Boophone baay’ina summii qabu fayyadamuun garaacha, sagaraa laaftuu fi dhukkubbii garaa fiduu danda’a. Kompaawundootni summii biqiltootaa ujummoo garaachaa aarsuu danda’u, kunis jeequmsa bullaa’insa nyaataa fiduu danda’a.
4. Dhiibbaa onnee fi ujummoolee dhiigaa: Boophones alkaloids sirna onnee fi ujummoolee dhiigaa irratti dhiibbaa uumuu danda’a, dha’annaan onnee sirrii hin taane, dha’annaan onnee dabaluu fi jijjiirama dhiibbaa dhiigaa fiduu danda’a. Miidhaan kun balaa kan geessisuu fi yaala fayyaa barbaadu ta’uu danda’a.
5. Dhiibbaa Sirna Narvii: Doosiin summii Boophone sirna narvii irratti dhiibbaa uumuu danda’a, kunis mallattoolee akka garaa kaasaa, burjaajii, fi illee dhukkubbii cimaa yoo ta’e dhukkubbii qaamaa fiduu danda’a. Yeroo Boophone fayyadamtan of eeggannoo guddaa gochuun barbaachisaadha, keessumaa yoo seenaa dhibee niwurooloojikaalaa qabaattan.
6. Gogaa Nama Aarsuu: . Boophone extracts bakka tokkotti dibachuun gogaa namaa aarsuu, diimaa fi ququnca’uu fiduu danda’a, keessumaa namoota gogaa miira namaa kakaasu qaban irratti. Oomisha Boophone naannoo gogaa guddaa irratti dibachuu dura qorannoo patch raawwachuun barbaachisaa dha.
7. Alarjii: 1.1. Namoonni dhuunfaa tokko tokko qaamolee Boophone tokko tokkoof alarjii qabaachuu danda’u. Alarjiin akka gogaa dhangala’uu, qamadii, dhiita’uu, fi mallattoolee sirna hargansuu kan akka hafuura baafachuu dadhabuutti mul’achuu danda’a.
8. Ulfaa fi Harma Hoosisuu: 1.1. Dubartoonni ulfaa fi harma hoosisan balaa kompaawundoota summii isaa waliin walqabatee dhufuu danda’u irraa kan ka’e Boophone fayyadamuu irraa of qusachuu qabu. Dhiibbaan biqiltoonni daa’imman gadameessa keessa jiran fi daa’imman guddachaa jiran irratti qaban akka gaariitti kan hin hubatamne yoo ta’u, balaa fayyaa guddaa fiduu danda’a.
9. Wal-nyaatinsa Qorichaa: 1.1. Boophones alkaloids qoricha tokko tokko waliin wal-nyaachuu danda’a, kanneen sirna onnee fi ujummoolee dhiigaa, sirna narvii ykn kalee irratti dhiibbaa geessisan dabalatee. Qorichoota ajaja ogeessa fayyaatiin kennamu cinatti Boophone fayyadamuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisuun murteessaadha.
10. Jijjiirama Miiraa: . Miira dhuunfaa Boophone irratti qabu garaagarummaa qabaachuu danda’a. Namoonni tokko tokko doosiin xiqqaa ta’een illee miidhaa hamaa kan isaan mudatu yoo ta’u, kaan ammoo mallattoo battalaa osoo hin mul’atin hamma giddu galeessaa dandamachuu danda’a. Biqiltichatti of eeggannoodhaan dhiyaachuu fi uumama summii isaa kabajuun barbaachisaa ta’uu isaa.
FAQs on Boophone disticha (Biqiltuu Jaarraa/Daraaraa Ija Dhukkubbii)
1. Boophone disticha soorataaf fayyadamuun nageenya qabaa?
Lakki, Boophone disticha summii guddaa waan qabuuf akka madda nyaataatti fayyadamuuf nageenya hin qabu. Biqiltuun kun alkaloids akka lycorine fi buphanidrine kan of keessaa qabu yoo ta’u, afaaniin yoo liqimfame miidhaa cimaa fiduu danda’a. Adda durummaan qoricha aadaa keessatti haala to’atame keessatti fayyadama.
2. Boophone disticha keessatti kompaawundootni baayooaktiiwii gurguddoon maal fa’a?
Biqiltuun kun alkaloids (laykooriinii, buphanidrine, buphanamine, distichamine), kompaawundoota feenooliik, flavonoids, coumarins, tannins, steroids fi terpenoids of keessaa qaba. Kompaawundootni kunniin amaloota qoricha isaa kan akka antioxidant fi antimicrobial effects gumaachu, garuu soorataa miti.
3. Boophone disticha fayyadamuun infekshinii yaaluun ni danda’amaa?
Eeyyee, qorannoon akka agarsiisutti, baafame ampuulii etaanooliik sochii farra baakteeriyaa irratti qaba Istaafiilookookaas aureus jedhamu, itti fayyadama aadaa isaa wal’aansa madaa fi infekshiniif deeggaruun.
4. Boophone disticha faayidaa antioxidant qabaa?
Eeyyee qorannoon akka agarsiisutti, bulb extracts raadikaalota akka DPPH fi ABTS irratti sochii antioxidant guddaa agarsiisu, kunis dhiibbaa oksijiinii hir’isuuf gargaaruu fi miidhaa seelii irraa eeguu danda’a.
5. Boophone disticha haala fayyaa sammuuf bu’a qabeessaa?
Qorannoon, kan akka agarsiisu Boophone disticha moodeelota bineensotaa keessatti bu’aa yaaddoo balleessuu fi farra dhiphina sammuu fakkaatu qaba, kunis itti fayyadama aadaa isaa yaaddoo fi haalawwan dhiphina waliin walqabatan kan deeggarudha.
6. Faayidaan Boophone disticha kaansarii wajjin walqabatu jiraa?
Bu’aan bulbulaa kun seelii HeLa irratti dhiibbaa saayitootoksiikii kan qabu yoo ta’u, kunis amaloota farra kaansarii qabaachuu danda’u kan agarsiisu yoo ta’u, hojiirra oolmaa kilinikaa mirkaneessuuf qorannoon dabalataa barbaachisaadha.
7. Boophone disticha maaliif akka dabalata nyaataatti hin fayyadamnu?
Alkaloids summii qaban kan akka lycorine fi buphanidrine irraa kan ka’e Boophone disticha akka dabalata nyaataatti hin mijatu. Fayyadamni qoricha aadaa isaa afaaniin liqimfamuu summii fiduu waan danda’uuf, bakka tokkotti fayyadamuu ykn doosiin to’atame kan of keessaa qabudha.
8. Boophone disticha qorichaaf yeroo fayyadamnu of eeggannoo akkamii gochuu qabna?
Summii isaa irraa kan ka’e to’annoo ogeessaa qofaan fayyadamuu qaba. Qorannoon kun barbaachisummaa of eeggannoodhaan qabachuu kan ibsu yoo ta’u, alkaloids yoo dogoggoraan itti fayyadaman miidhaa hamaa fiduu danda’u, keessumaa qophii afaaniin fudhatamu keessatti.
Gaaffii, yaada ykn gumaacha qabduu? Yoo akkas ta’e yaada keessan nuuf qooduuf saanduqa yaada armaan gadii kana bilisaan nuuf qoodaa. Akkasumas, odeeffannoo kana namoota fayyadamoo taʼuu dandaʼaniif gaarummaadhaan akka qooddan isin jajjabeessina. Yeroo tokkotti nama hunda bira gahuu waan hin dandeenyeef, gargaarsa dubbii kana babal’isuuf gootan dhuguma dinqisiifanna. Deeggarsa nuuf gootaniifis ta’e waan qooddaniif hedduu galatoomaa!
Hubachiisa: Barreeffamni kun barnootaafi odeeffannoo qofaaf kan qophaa’edha. Faayidaan fayyaa ibsame qorannoo saayinsii fi beekumsa aadaa irratti kan hundaa’edha. Isaanis gorsa fayyaa ogeessaa, qorannoo ykn yaala bakka bu’an miti. Yeroo hunda baala ykn qoricha uumamaa kamiyyuu dhimma yaalaaf fayyadamuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisaa.
Akkasumas Dubbisaa : Qajeelfama Bulchiinsa Guutuu Fly Ash