Coptis japonica, yeroo baay’ee Jaappaan goldthread ykn Coptis Rhizome jedhamuun kan beekamu yoo ta’u, biqiltuu qoricha bara baraa kan ta’ee fi Jaappaan, Chaayinaa fi Kooriyaa dabalatee naannoolee Baha Eeshiyaa adda addaa keessatti kan argamudha.
Maatii Ranunculaceae keessaa tokko yoo ta’u, faayidaa fayyaa qabaachuu danda’uun, keessumaa sirna qoricha baala mukaa aadaa kan akka Qoricha Aadaa Chaayinaa (TCM) fi Qoricha Kooriyaa keessatti gatii guddaa qaba.
Coptis japonica akkaataa idileetti olka’iinsa naannoo seentimeetira 10 hanga 30 (inchii 4 hanga 12)tti guddata. Biqiltuun kun baala bu’uuraa kan kallattiin raayizoomii irraa ka’u qaba. Baaloonni isaanii walmakaa kan ta’an yoo ta’u, baala sadii gadi fageenyaan kan loobii ta’anii fi kan meexxii fakkaatanii kan of keessaa qaban dha. Loobiin isaanii akkaataa adda addaatiin ilkaan kan qabaniifi bifa calaqqisu qabu.
Biqiltuun kun daraaraa adii xixiqqoo fi micciiramaa ta’ee fi giddu galeessaan tuuta istaamen keelloo qabu ni oomisha.
Amalli qorichaa Coptis japonica kompaawundoota baayooaktiiwii adda addaa isaatiin kan walqabatudha. Gita kompaawundoota biqiltuu kana keessatti argaman keessaa inni guddaan alkaloids, keessumaa berberine dha.
Berberine farra maaykiroobiyaanii, farra inflammatory fi farra dhukkuba sukkaaraa ta’uu danda’uun beekama. Alkalooyidoonni biroo biqiltuu kana keessatti argaman koptisine, palmatine fi jatrorrhizine kan jedhamanidha.
Akkasumas Dubbisaa: 6 Faayidaa Fayyaa Qorichaa Qamadii Waliigalaa (Triticum Aestivum) .
Faayidaa Fayyaa Qorichaa Coptis Japonica (Japanese Goldthread) .
1. Bu’aa Farra Maayikiroobiyaanii: Berberine, alkaloid beekamaa Coptis japonica keessatti, baakteeriyaa, fangasii fi paraasitii irratti amaloota farra maaykiroobiyaanii agarsiisa. Infeekshinii ittisuuf gargaaruu fi fayyaa waliigalaa guddisuu danda’a. Infeekshinii gogaa baakteeriyaa kan akka impetigo ykn infekshinii fangasii akka miila atileetotaa yaaluuf Coptis japonica extract fayyadamuu.
2. Fayyaa bullaa’insa nyaataa: Kompaawundootni hadhaa’oon Coptis japonica keessatti argaman bullaa’insa nyaataa kakaasuun fayyaa garaachaa kan deeggaran yoo ta’u, dhangalaa’uu inzaayimii bullaa’insa nyaataa fooyyessuu fi hojii garaachaa fayya qabeessa ta’e guddisuudhaan. Mallattoolee nyaata bullaa’uu dhabuu, dhiita’uu ykn garaacha aaruu salphisuuf dabalata Coptis japonica fudhachuu.
3. Bu’aa Farra Inflammatory: Qabiyyeen Coptis japonicas berberine amaloota farra inflammatory kan qabu yoo ta’u, inflammation hir’isuuf gargaaruu fi haala inflammatory kan akka arthritis irraa boqonnaa kennuu danda’a. Dhukkubbii lafee fi inflammation dhukkuba rheumatoid arthritis wajjin walqabatee dhufu to’achuuf Coptis japonica extract nyaata keessatti walitti makuun.
4. Dambii Sukkaara Dhiigaa: Berberine in Coptis japonica keessatti argamu, miira insuliinii fooyyessuu fi oomisha gilukoosii kalee keessatti hir’isuun sadarkaa sukkaara dhiigaa to’achuuf gargaaruu danda’a, kunis namoota dhukkuba sukkaaraa qaban fayyadamoo taasisuu danda’a. Dabalata Coptis japonica dabalatee akka qaama karoora bal’aa dhukkuba sukkaaraa gosa 2ffaa bulchuu fi sadarkaa sukkaara dhiigaa tasgabbeessuuf.
5. Fayyaa onnee fi ujummoolee dhiigaa: Dandeettiin Berberines sadarkaa kolestroolii gadi buusuu fi piroofaayilii lipidii fooyyessuu fayyaa onnee fi ujummoolee dhiigaa keessatti gumaachuu danda’a, kunis carraa dhukkuba onnee hir’isa. Fayyaa onnee deggeruu fi sadarkaa kolestroolii namoota dhuunfaa dhiibbaa dhiigaa olka’aa qaban bulchuuf Coptis japonica extract fayyadamuu.
6. Deeggarsa Ittisa qaamaa: Biqiltoonni kun kompaawundootni baayooaktiiwii, berberine dabalatee, ittisa sirna ittisa qaamaa guddisuuf gargaaruu danda’u, qaamni infekshinii ofirraa ittisuu keessatti deeggaru. Yeroo qorraa fi infuleenzaa dabalata Coptis japonica fudhachuun deebii ittisa qaamaa cimsuu fi carraa infekshinii hir’isuuf.
7. Fayyaa Afaanii: Amalli farra maaykiroobiyaanii Coptis japonicas fayyaa afaanii irratti kan babal’atu yoo ta’u, infekshinii afaanii ittisuuf gargaaruu fi fayyaa waliigalaa ilkaan guddisuu danda’a. Infeekshinii ilkaanii fi dhukkuba gingivitis ittisuu fi yaaluuf qoricha afaan dhiqachuu ykn shaampoo ilkaan Coptis japonica of keessaa qabu fayyadamuu.
8. Haala Gogaa: Coptis japonica extract bakka tokkotti fayyadamuun haalawwan gogaa adda addaa, kanneen akka fincaan, ekziimaa fi infekshinii fangasii dabalatee, to’achuuf gargaaruu danda’a, sababa farra inflammatory fi farra macrobial waan qabuuf. Mallattoolee fincaanii ykn ekziimaa salphisuu fi fayyina gogaa guddisuuf kiriimii ykn dibata Coptis japonica jedhamu dibachuu.
9. Rakkoo garaachaa: Dandeettiin Coptis japonicas inflammation hir’isuu fi fayyaa garaachaa deeggaru haalawwan akka inflammatory bowel disease (IBD) fi gastritis to’achuu keessatti faayidaa qabaachuu danda’a. Dabalata Coptis japonica karoora wal’aansaa keessatti hammachuudhaan mallattoolee dhukkuba Crohns salphisuu fi inflammation ujummoo bullaa’insa nyaataa hir’isuu.
10. Fayyaa Kalee: Berberines hepatoprotective properties dhiibbaa oksijiinii fi inflammation seelii kalee keessatti hir’isuun fayyaa kalee deeggaru danda’a. Coptis japonica akka yaala dabalataa namoota dhuunfaa dhukkuba kalee cooma alkoolii hin qabne (NAFLD) qabaniif fayyadamuun kalee eeguuf gargaaruu.
11. Bulchiinsa Ulfaatina qaamaa: Berberine in Coptis japonica meetaabolii fooyya’aa fi ulfaatina hir’isuu wajjin walqabatee waan jiruuf, tattaaffii ulfaatina qaamaa to’achuuf faayidaa qabaachuu akka danda’u taasiseera. Galmoota ulfaatina hir’isuu deeggaruuf dabalata Coptis japonica sirna jireenya fayya qabeessa keessatti hammachuu.
Akkasumas Dubbisaa: 7 Faayidaa Fayyaa Qorichaa Clerodendrum Infortunatum (Wild Jasmine) .
Mala Itti Fayyadamaa Faayidaa Fayyaa Koptis Japonica (Japanese Goldthread) Argamu Galmeessuuf .
Faayidaa fayyaa qorichaa Coptis japonica galmaan ga’uuf maloonni itti fayyadama shan kunooti:
1. Afaaniin Dabalata: To’annoo sukkaara dhiigaa, fayyaa onnee fi ujummoolee dhiigaa, deeggarsa ittisa qaamaa, fayyaa bullaa’insa nyaataa, ulfaatina qaamaa to’achuu. Dabalata afaaniin bifa kaapsulaa, kiniinii ykn tinctures tiin yeroo baayyee kan argaman yoo ta’u, Coptis japonica hojii idilee keessan keessatti hammachuudhaaf karaa mijataa ta’e kan kennudha.
Dabalata Berberine-rich Coptis japonica irraa argamu yaaddoo fayyaa adda addaa furuuf itti fayyadamuun ni danda’ama. Dambii sukkaara dhiigaa deeggaruuf, namoonni dhukkuba sukkaaraa qaban gorsa ogeeyyii fayyaa isaanii hordofuun, dabalata Coptis japonica akka qaama hojii guyyaa guyyaa isaaniitti fudhachuu danda’u.
2. Hojiirra Oolmaa Yeroo: Haala gogaa, fayyaa afaanii. Coptis japonica extract kiriimii, dibata, afaan dhiqachuu ykn shaampoo ilkaan irratti dabaluudhaan bakka tokkotti fayyadamuu ni danda’ama. Amalli farra maaykiroobiyaanii fi farra inflammatory isaa kallattiin gogaa ykn qaawwa afaanii irratti dibachuun yaaddoo addaa furuuf ni danda’ama.
Finniisa to’achuuf namni tokko kiriimii bakka gogaa isaa kan Coptis japonica extract of keessaa qabu dibachuu danda’a.
3. Shaayii Baala mukaa: Fayyaa bullaa’insa nyaataa, deeggarsa ittisa qaamaa. Coptis japonica shaayii baala mukaa ta’ee bishaan keessaa baasuun ni danda’ama. Malli kun bifa dhangala’aatiin fayyadamuudhaan faayidaa fayyaa biqiltootaa akka itti gammaddan isin dandeessisa.
Rakkoo bullaa’insa nyaataa tasgabbeessuuf, namni tokko nyaata ulfaataa booda shaayii Coptis japonica tokko qopheessuu danda’a.
5. Boca Aadaa: Faayidaa fayyaa adda addaa. Coptis japonica yeroo baayyee qophii baala mukaa aadaa keessatti kan fayyadamu yoo ta’u, baala mukaa biroo waliin walitti makuun bu’aa walta’iinsaa uumu. Foormulaawwan kun bifa adda addaa kan akka budaa, kiniinii ykn dhangala’aa irraa baafaman dhufuu danda’u.
Qoricha Aadaa Chaayinaa keessatti, ogeessi fayyaa tokko madaallii fayyaa adda ta’e furuuf foormulaa Coptis japonica of keessaa qabu baala biroo waliin ajajuu danda’a.
6. 6.. Nyaata bilcheessu keessatti Inkorporeeshinii: Fayyaa bullaa’insa nyaataa, deeggarsa ittisa qaamaa. Akka malawwan birootti kan hin baratamne ta’us, Coptis japonica nyaata bilcheessuu keessatti fayyadamuun ni danda’ama. Shorbaa, qamadii ykn marqaa keessatti hammachuun mi’aa hadhaa’aa fi faayidaa fayyaa ta’uu danda’u dabalata.
Shorbaa hanqaaquu mana keessatti tolfame irratti Coptis japonica dabaluudhaan mi’aa addaa isaa fi amaloota ittisa qaamaa deggeruu danda’an lamaanuu kennuu danda’a.
Miidhaa Biqiltuu Qorichaa Coptis Japonica Fayyadamuun Qabu
Miidhaawwan gamaa fi yaada keessa galchuu danda’an tokko tokko kunooti:
1. Dhiphina garaachaa: Coptis japonica qabiyyee alkaloid isaa irraa kan ka’e baay’ee hadhaa’aadha. Baay’inaan ykn yeroo dheeraaf fudhachuun garaachaa, garaa kaasaa ykn garaa kaasaa fiduu danda’a.
2. Walqunnamtii Qoricha Waliin: Coptis japonica, keessumaa qabiyyeen isaa berberine, qoricha adda addaa, kanneen dhiibbaa dhiigaa, haala onnee fi dhukkuba sukkaaraa dabalatee waliin wal-nyaachuu danda’a. Bu’aa qoricha tokko tokkoo guddisuu ykn gidduu seenuun ni danda’ama.
3. Dhiibbaa dhiigaa gadi bu’uu (Dhiibbaa Dhiigaa Gadi Bu’uu): Berberine dhiibbaa dhiigaa hir’isuu kan danda’u yoo ta’u, qoricha dhiibbaa dhiigaa farra dhiibbaa dhiigaa waliin yoo walitti makamu dhiibbaa dhiigaa garmalee gadi buusuu danda’a.
4. Walnyaatinsa Alarjii: Namoonni tokko tokko Coptis japonica ykn qaamolee isaaf alarjii qabaachuu danda’u. Alarjiin akka gogaa namaa dhangala’uu, qufa’uu, dhiita’uu ykn mallattoolee sirna hargansuutti mul’achuu danda’a.
5. Ulfaa fi Harma Hoosisuu: Dubartoonni ulfaa fi harma hoosisan yeroo Coptis japonica fayyadaman of eeggannoo gochuu qabu, sababiin isaas haalawwan kanneen keessatti nageenya isaa irratti qorannoon daangeffamaadha. Fayyadama dura ogeessa fayyaa mariisisuun gaarii ta’a.
6. Fayyaa Kalee: Doosiin berberine ol’aanaa, keessumaa dabalata Coptis japonica irraa, hojii kalee irratti dhiibbaa uumuu danda’a. Namoonni haala kalee qaban of eeggannoo gochuu qabu.
7. Rakkoo garaachaa: Coptis japonica dhimmoota garaachaa tokko tokko to’achuuf gargaaruu kan danda’u ta’us, hadhaa’ummaan isaa namoota dhuunfaa haalawwan tokko tokko kan akka asiidii deebi’uu ykn dhukkuba garaachaa qabaniif mallattoolee hammeessuu danda’a.
8. Walnyaatinsa Foormulaa Baala Mukaa Waliin: Yoo qophii aadaa Coptis japonica baala biroo waliin walitti fidu fayyadamne, bu’aan dabalataa ykn walta’iinsaa kan walnyaatinsa hin yaadamne fiduu danda’u jiraachuu danda’a.
Gatii Soorataa Coptis Japonica (Japanese Goldthread) .
1. Berberine: 1. . Coptis japonica berberine, alkaloid kan farra maaykiroobiyaanii, farra inflammatory fi sukkaara dhiigaa to’atu kan qabu yoo ta’u, infekshinii fi dhukkuba sukkaaraa to’achuu keessatti itti fayyadama isaa kan deeggarudha.
2. Paalmaatiin: 1.1. Alkaloid kun bu’aa farra inflammatory fi antioxidant biqiltuu kanaaf gumaacha kan qabu yoo ta’u, dhiibbaa oksijiinii hir’isuu fi fayyaa kalee deeggaru keessatti gargaaruu danda’a.
3. Koptisiinii: 1.1. Raayizoomii keessatti kan argamu kooptisiiniin amaloota farra maaykiroobiyaanii fi farra inflammatory kan agarsiisu yoo ta’u, haala bullaa’insa nyaataa fi daddarbaaf itti fayyadama aadaa isaa kan deeggarudha.
4. Flavonoids: 1.1. Antioksidaantoonni kunniin free radicals neutralize gochuuf gargaaru, carraa dhukkuboota yeroo dheeraa kan akka dhimma onnee fi ujummoolee dhiigaa fi kaansarii hir’isuu danda’u.
5. Kompaawundoota Feenoolikii: 1.1. Kompaawundootni kun faayidaa antioksidaantii kan kennan yoo ta’u, seelii miidhaa irraa kan eegu yoo ta’u, inflammation hir’isuun fayyaa waliigalaa kan deeggarudha.
6. Taaniin: 1.1. Raayizoomii keessatti kan argaman, taaniin amaloota astringent kan qaban yoo ta’u, yeroo bakka tokkotti dibaman madaa fayyisuu fi inflammation hir’isuu danda’u.
7. Saapooniinii: 1.1. Kompaawundootni kun hojii ittisa qaamaa guddisuu fi bu’aa kolestroolii hir’isuu danda’u qabaachuu danda’u, fayyadama qoricha aadaa irratti hundaa’uun.
8. Albuuda Hordoffii: 1.1. Biqiltuun kun albuuda xiqqaa kan akka kaalsiyeemii fi maagniziyeemii kan of keessaa qabu yoo ta’u, fayyaa lafee fi hojii meetaabolii kan deeggaru yoo ta’u, baay’ina xiqqaa ta’us.
9. Jaatroorhiiziinii: 1.1. Alkaloid kun sochii farra maaykiroobiyaanii kan deeggaru yoo ta’u, qorannoowwan duraa irratti hundaa’uun dhangala’aa dhiigaa fooyyessuudhaan fayyaa onnee fi ujummoolee dhiigaa keessatti gumaachuu danda’a.
10. Kaarboohayidireetii: . Raayizoomoonni kaarboohayidireetii xiqqaa kan kennan yoo ta’u, yeroo qophii qorichaa keessatti fayyadaman madda anniisaa xiqqaa kan dhiyeessan yoo ta’u, dhiibbaa kaalorii xiqqaa qaba.
Kompaawundootni baayooaktiiwii Coptis japonica keessa jiran, keessumaa alkaloids isaa, bu’aa farmaakooloojii cimaa waan qabuuf xiqqaa ta’us, qoricha aadaa keessatti qaama cimaa isa taasisa.
Ragaa Saayinsii fi Qo’annoo Haala Kooptis Japonica
1. Aokii fi kkf. (2005): 1.1. Aoki jedhamuun beekama fi kkf. sochii farra maaykiroobiyaanii Coptis japonica rhizome extracts qoratee, berberine fi coptisine paatojeenoota afaaniin fudhataman kan akka Streptococcus mutans irratti dhiibbaa cimaa akka agarsiisan argate, kunis infekshinii ilkaan yaaluuf itti fayyadama isaa deeggara.
2. Min fi kkf. (2010): 1.1. Qorannoo Min fi kkf. bu’aa farra inflammatory Coptis japonica moodeela dhukkuba garaachaa keessatti qorateera. Qorannoon kun akka agarsiisutti berberine mallattoolee inflammatory hir’isuun dhukkuboota inflammatory garaachaa yaaluun akka danda’amu agarsiisa.
3. Tsutsumi jedhamuun beekama fi kkf. (2004): 1.1. Tsutsumi jedhamuun beekama fi kkf. hantuuta dhukkuba sukkaaraa qaban irratti dhiibbaa sukkaara gadi bu’iinsa Coptis japonica extracts qoratee, berberine miira insuliinii fooyyessuu fi sadarkaa guluukoosii dhiigaa hir’isuu isaa argate, kunis itti fayyadama aadaa isaa bulchiinsa dhukkuba sukkaaraaf deeggara.
Waa’ee Coptis Japonica Gaaffiiwwan Yeroo Baay’ee Gaafataman
1. Coptis Japonica jechuun maali?
Coptis japonica, kan Jaappaan goldthread jedhamuun beekamu, baala bara baraa dhalataa Jaappaan yoo ta’u, qoricha aadaa keessatti kan itti fayyadamu raayizoomii isaa kan alkaloids ciccimoo akka berberine of keessaa qabuuf.
2. Coptis japonica qoricha aadaa keessatti akkamitti fayyadama?
Raayizoomiin isaa rakkoo bullaa’insa nyaataa, infekshinii fi dhukkuba sukkaaraa yaaluuf, yeroo baayyee Kaampoo Jaappaanii fi qoricha baala mukaa Chaayinaa keessatti, qamadii ykn budaa keessatti kan fayyadamudha.
3. Faayidaan fayyaa Coptis japonica maali?
Bu’aa farra maaykiroobiyaanii, farra inflammatory fi farra sukkaaraa kan dhiyeessu yoo ta’u, to’annoo infekshinii, inflammation hir’isuu fi sadarkaa sukkaara dhiigaa to’achuuf gargaaruu danda’a.
4. Coptis japonica fayyadamuun nageenya qabaa?
To’annoo ogeessa fayyaa jalatti doosiiwwan xiqqaa to’ataman keessatti, akka waliigalaatti nageenya qaba, garuu doosiin berberine ol’aanaa ta’e bullaa’insa nyaataa jeequu ykn qoricha waliin wal-nyaachuu danda’a.
5. Coptis japonica gosoota Coptis biroo irraa akkamitti adda?
Alkaloids walfakkaataa gosoota akka Coptis chinensis waliin qooddata garuu dhalataa Jaappaan yoo ta’u piroofaayilii keemikaalaa addaa itti fayyadama qoricha naannoo isaaf mijate qaba.
6. Coptis japonica infekshiniif oolu danda’aa?
Eeyyee, qabiyyeen isaa berberine fi coptisine sochii farra maaykiroobiyaanii cimaa agarsiisa, keessumaa paatojeenoota afaanii fi garaachaa irratti, akka qorannoon deeggarameetti.
7. Coptis japonica eessatti biqila?
Bosona qabbanaawaa fi gaaddidduu Jaappaan keessattuu naannoo gaarreen qabu keessatti kan biqilu yoo ta’u, Baha Eeshiyaatti qorichaaf kan ooludha.
8. Coptis japonica akkamitti qophaa’a?
Raayizoomoonni gogfamanii shaayii, budaa ykn bu’aa ba’ii keessatti qorichaaf kan oolu yoo ta’u, alkaaloyidii humna guddaa qaban irraa kan ka’e of eeggannoodhaan qophaa’uu barbaachisa.
Gaaffii, yaada ykn gumaacha qabduu? Yoo akkas ta’e yaada keessan nuuf qooduuf saanduqa yaada armaan gadii kana bilisaan nuuf qoodaa. Akkasumas, odeeffannoo kana namoota fayyadamoo taʼuu dandaʼaniif gaarummaadhaan akka qooddan isin jajjabeessina. Yeroo tokkotti nama hunda bira gahuu waan hin dandeenyeef, gargaarsa dubbii kana babal’isuuf gootan dhuguma dinqisiifanna. Deeggarsa nuuf gootaniifis ta’e waan qooddaniif hedduu galatoomaa!
Hubachiisa: Barreeffamni kun barnootaafi odeeffannoo qofaaf kan qophaa’edha. Faayidaan fayyaa ibsame qorannoo saayinsii fi beekumsa aadaa irratti kan hundaa’edha. Isaanis gorsa fayyaa ogeessaa, qorannoo ykn yaala bakka bu’an miti. Yeroo hunda baala ykn qoricha uumamaa kamiyyuu dhimma yaalaaf fayyadamuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisaa.
Akkasumas Dubbisaa: Mala Madaqfamuu Bineensonni Naannoo Danda’an