Albamii Chenopodium, yeroo baayyee Goosefoot jedhamuun kan beekamu, biqiltuu baala qabu yoo ta’u, maatii Amaranthaceae keessaa tokko. Maatiin kun biqiltoota adda addaa kan of keessatti hammate yoo ta’u, isaan keessaa tokko tokko baala fi sanyii soorataa isaaniif bal’inaan kan misoomudha. Goosefoot guddina ariifataa fi madaqfamuu isaatiin kan beekamu yoo ta’u, kunis naannoo adda addaa addunyaa irratti akka guddatu isa dandeessisa.
Hiddi miila goosee akka waliigalaatti ka’ee kan argamu yoo ta’u, yeroo tokko tokko lafa irratti babal’achuu danda’a. Isaanis halluu diimaa ykn magariisa kan qaban yoo ta’u, olka’iinsa hanga meetira 3 (tilmaamaan meetira 1) gahuu danda’u.
Baaloonni albama Chenopodium wantoota adda ta’an keessaa isa tokko. Isaanis wal jijjiiranii fi boca isaanii garaagarummaa qabaachuu kan danda’an yoo ta’u, yeroo baay’ee miila hantuutaa kan fakkaatu yoo ta’u, kunis maqaa waliigalaa “Goosefoot” jedhu kan uumudha. Baaloonni isaanii magariisa, bal’aa fi yeroo baay’ee sarara sadii ykn boca diyaamandii kan qaban dha. Qarqarri baala isaanii ilkaan ykn dalga qabaachuu danda’a.
Biqiltuun kun daraaraa xixiqqoo hin mul’anne kan tuutaa ta’anii hidda dheeraa fi damee qabu irratti qindaa’an ni oomisha. Tuutni daraaraa kunniin inflorescences jedhamuun beekamu. Daraaroonni isaanii halluu adda addaa kan qaban yoo ta’u, magariisa-adii irraa kaasee hanga bifa pilaastikii ta’uu danda’u.
Goosefoot erga daraaree booda sanyii xixiqqoo caasaa waraqaa fakkaatu kan bracts jedhamuun beekamu keessatti marfame ni oomisha. Braaktoonni kun daraarootaaf bifa midhaan fakkaatu kennu. Yeroo baay’ee sanyiiwwan isaanii xixiqqoo fi geengoo waan ta’aniif halluun isaanii garaa garaa ta’uu danda’a.
Albamii Chenopodium biqiltuu madaqfamuu danda’uu fi bakka jireenyaa bal’aa keessatti dagaaguudha. Yeroo baay’ee dirree, iddoo biqiltuu, bakka balfi itti gatamu fi qarqara daandii irratti argama. Biqiltuun kun raabsa addunyaa kan qabu yoo ta’u, naannoolee adda addaa Ameerikaa Kaabaa, Awurooppaa, Eeshiyaa fi kutaalee addunyaa biroo keessatti argama.
Goosefoot baala nyaataa fi sanyii isaa lamaan isaaniif seenaa misoomaa qaba. Baalli isaa yeroo baayyee akka kudura magariisa baala qabuutti kan nyaatamu yoo ta’u, vaayitaaminii fi albuudota baay’ee qaba. Sanyiiwwan, kan nyaatamuu danda’anis, daakuutti caccabsuun ykn akka bakka bu’aa midhaaniitti nyaata adda addaa keessatti fayyadamuu ni danda’u. Dabalataanis, albamii Chenopodium faayidaa fayyaa qabaachuu danda’uuf sirna qoricha aadaa keessatti fayyadamaa tureera.
Sababni raabsa bal’aa Goosefoots keessaa tokko haala naannoo adda addaa wajjin walmadaaluu isaati. Haa ta’u malee, madaqfamuu danda’uun isaas naannoo tokko tokkotti marga weerartuu ta’ee akka ramadamu gumaacheera. Guddinni isaa saffisaa fi dandeettiin sanyii baay’ee oomishuuf biqiltoota dhalootaan jiraatan waliin dorgommii uumuu danda’a.
Gatii Soorataa albama Chenopodium (Goosefoot) .
1. Vitamin A: 1.1. Baalli albamii Chenopodium vitaamin A, keessumaa beta-carotene, kan mul’ata, hojii ittisa qaamaa fi fayyaa gogaa deeggaru baay’ee qaba. Biqiltoonni dargaggoonni giraama 100 keessatti hanga yuunitii pro-vitamin A 14,000 kan of keessaa qaban yoo ta’u, ispinaashii caala.
2. Vitamin C: 1.1. Biqiltuun kun hamma vitaamin C baay’ee kan kennu yoo ta’u, tilmaamaan gatii guyyaa giraama 100 keessaa %96 kan qabu yoo ta’u, akka antioksidaantii seelii eeguu fi xuuxamuu sibiilaa guddisuuf hojjeta.
3. Vitamin K: 1.1. Goosefoot vitaamin K kan dhiigni dhangala’uu fi fayyaa lafeef barbaachisaa ta’e kan of keessaa qabu yoo ta’u, lafee cimaa eeguuf nyaata irratti dabalata gatii guddaa qaba.
4. Kaalsiyeemii: 1.1. Gatii guyyaa giraama 100 keessaa gara %31 kan qabu yoo ta’u, kaalsiyeemiin baala keessa jiru dhangala’aa lafee fi hojii maashaalee kan deeggaru yoo ta’u, keessumaa warra aannan daangeffamaniif faayidaa qaba.
5. Sibiilli: 1.1. Biqiltuun kun sibiilli kan dhiyeessu yoo ta’u, uumamuu seelii dhiiga diimaatiif murteessaadha, hir’ina dhiigaa ittisuuf gargaara, akkasumas sadarkaa anniisaa deeggara, haa ta’u malee baay’inni sirrii haala biyyeetiin garaagarummaa qaba.
6. Maagniziyeemii: 1.1. Maagniziyeemiin miila goosee keessatti argamu hojii maashaalee fi narvii gargaara, fayyaa onnee ni deeggara, akkasumas walnyaatinsa inzaayimii 300 ol qaama keessatti gumaacha.
7. Pootaasiyeemii: 1.1. Qabiyyeen pootaasiyeemii dhiibbaa dhiigaa fi madaallii dhangala’aa to’achuuf gargaara, fayyaa onnee fi ujummoolee dhiigaa deeggaruun carraa dhiibbaa dhiigaa hir’isa.
8. Faayibara Nyaataa: 1.1. Baalli isaa madda faayibaraa gaarii yoo ta’u, sochii garaachaa yeroo hunda gargaaruu fi baakteeriyaa garaachaa faayidaa qabu deeggaruun fayyaa bullaa’insa nyaataa guddisa.
9. Pirootiinii: 1.1. Goosefoot pirootiinii piroofaayilii amiinoo asiidii madaalawaa qabu kan kennu yoo ta’u, kunis sadarkaa olaanaa lysine (5.1–6.4%) dabalatee, kunis nyaata biqiltoota irratti hundaa’e keessatti kan hin baramnee fi suphaa tishuu kan deeggarudha.
10. Flavonoids: 1.1. Kompaawundootni antioksidaantii kun baala keessatti kan argaman yoo ta’u, dhiphina oksijiinii fi inflammation hir’isuuf kan gargaaran yoo ta’u, carraa dhukkuboota yeroo dheeraa kan akka dhukkuba onnee hir’isuu danda’u.
Akkasumas Dubbisaa: 10 Faayidaa Fayyaa Qorichaa Bauhinia petersiana (Miila Gaalaa) .
Faayidaa Fayyaa Qorichaa Albamii Chenopodium (Goosefoot) jedhamu.
1. Gargaarsa bullaa’insa nyaataa: Goosefoot faayibara nyaataa kan sochii garaachaa yeroo hunda taasisuu fi qufaa ittisuudhaan bullaa’insa nyaataa fayya qabeessa ta’e kan deeggaru of keessaa qaba. Sirna garaachaa fayya qabeessa ta’e eeguuf gargaaruu danda’a.
2. Amaloota Farra Inflammatory: 1.1. Kompaawundootni murtaa’an albamii Chenopodium keessatti argaman bu’aa farra inflammatory qabu. Amaloonni kun mallattoolee haalawwan inflammatory kan akka arthritis salphisuu fi miira namaa hin tolle hir’isuuf gargaaruu danda’u.
3. Ittisa Antioxidant: 1.1. Antioxidants kan akka flavonoids fi beta-carotene kan fe’ame Goosefoot dhiphina oksijiinii, kan dhukkuboota yeroo dheeraa fi dulloomuu adda addaatiif gumaacha ta’e ittisuuf gargaaruu danda’a.
4. Deeggarsa Onnee fi Ujummoolee Dhiigaa: Qabiyyeen pootaasiyeemii Goosefoot keessatti argamu sadarkaa dhiibbaa dhiigaa fayya qabeessa ta’e eeguuf gumaacha kan qabuu fi fayyaa waliigalaa onnee fi ujummoolee dhiigaa kan deeggarudha.
5. Dambii Sukkaara Dhiigaa: Qaamonni Goosefoot keessa jiran sadarkaa sukkaara dhiigaa to’achuuf gargaaruu danda’u, kunis namoota dhukkuba sukkaaraa qabaniif ykn warra guluukoosii dhiiga isaanii to’achuu barbaadaniif gargaarsa ta’uu danda’a.
6. Immune System Boost: 1.1. Vitamin C, kan Chenopodium album keessatti argamu, sirna ittisa qaamaa guddisuu keessatti gahee murteessaa qaba, ittisa qaamni infekshinii fi dhukkuboota irraa ittisu guddisa.
7. Gargaarsa Hafuura Baafannaa: 1.1. Fayyadamni aadaa Goosefoot amaloota biroonkoodilaator ta’uu danda’u kan dabalatu yoo ta’u, kunis dhimmoota sirna hargansuu kan akka asmii fi biroonkaayitii salphisuuf gargaaruu danda’a.
8. Deeggarsa Madaa Fayyeessuu: 1.1. Baalli Goosefoot caccabsame madaa fayyisuuf gargaaruu fi carraa infekshinii hir’isuu waan danda’uuf madaa irratti bakka tokkotti dibamaniiru.
9. Bu’aa Farra Paraasitii: 1.1. Qaamonni albama Chenopodium murtaa’an amaloota farra paraasitii akka agarsiisan kan amanamu yoo ta’u, kunis infekshinii paraasitii tokko tokko bulchuu keessatti faayidaa qabaachuu danda’a.
10. Bulchiinsa Ulfaatina qaamaa: Qabiyyee kaalorii xiqqaa fi qabiyyee faayibara olaanaa qabaachuu isaatiin, Goosefoot miira guutuu ta’uu guddisuu fi ulfaatina qaamaa hir’isuuf gargaaruun tattaaffii to’annoo ulfaatina qaamaa deeggaru danda’a.
11. Fayyaa Ija Guddisuu: Qabiyyeen vitaamin A guddaan Goosefoots mul’ata fayya qabeessaa fi hojii ijaa eeguuf gumaacha qaba.
12. Faayidaa Farra Hir’ina dhiigaa: Albamii Chenopodium ayireniin kan badhaadhe yoo ta’u, hir’ina dhiigaa ittisuu fi to’achuuf gargaaruu danda’a, kunis haala seelonni dhiiga diimaa gadi aanaa ta’een kan beekamudha.
13. Deeggarsa Fayyaa Kalee: Gochaalee aadaa tokko tokko keessatti, Goosefoot fayyaa kalee deeggaruuf fi adeemsa summii balleessuuf gargaaruuf itti fayyadamaa tureera.
14. Amaloota Farra Kaansarii Ta’uu Danda’an: Qorannoon itti fufee osoo jiruu, kompaawundootni tokko tokko Goosefoot keessatti argaman amaloota farra kaansarii ta’uu danda’an agarsiisaniiru, kunis dhimma qorannoo hawwataa taasiseera.
15. Dhiibbaa Tasgabbeessuu Yaaddoo Irratti Qabu: Tokko tokko albamii Chenopodium sirna narvii irratti dhiibbaa tasgabbeessuu qabaachuu danda’a, yaaddoo to’achuuf gargaaruu akka danda’u yaadu.
16. Soorata Gogaa: 1.1. Antioxidants fi sooranni Goosefoot keessa jiru gogaa fayyaa fi socho’aa ta’e eeguuf gumaacha.
17. Fayyaa Ujummoo Fincaanii: Goosefoot qabiyyee fincaanii fincaaniitiin oomisha fincaanii dabaluudhaan fayyaa ujummoo fincaanii guddisuuf gargaaruu danda’a.
18. Mijachuu Laguu: Akka aadaa keenyaatti albamii Chenopodium miira laguu to’achuu fi mallattoolee kanaan walqabatan salphisuuf fayyadamaa tureera.
Akkasumas Dubbisaa: 20 Faayidaa Fayyaa Qorichaa Callichilia barteri (Baala Abjuu Afrikaa) .
Mala Itti Fayyadamaa Faayidaa Fayyaa Kenname Galmeessuuf Albamii Chenopodium (Goosefoot) jedhamu.
1. Baala Haaraa Salaada Keessatti: Karaan salphaan faayidaa Goosefoot itti gammaddan keessaa tokko baala isaa haaraa salaada keessan irratti dabaluudha. Baala isaa dhiqachuu fi cicciruu, sana booda magariisaa fi kuduraalee biroo waliin walitti makuun salaada soorataa fi mi’aawaa ta’e argamsiisa.
2. Sautéed ykn Stir-Fried: 1.1. Baala Goosefoot zayita ejersaa, garlic, fi mi’eessituu jaallattan xiqqoo waliin soogi. Malli kun soorata sana kan eegu yoo ta’u, mi’aa nama gammachiisu tokkos ni baasa. Kuduraalee biroo wajjin walfakkeessuun nyaata cinaa mi’aawaa ta’e argachuuf.
3. Smoothies keessatti kan makame: Smoothie soorataan guutameef, baala Goosefoot fuduraalee, yogurt fi dhangala’aa filannoo keessanii wajjin walitti makuu. Mi’aan lallaafaan baala isaa qophii ismootii jaallattan irratti dabalata guddaa isaan taasisa.
4. Infuushinii Baala mukaa: Baala Goosefoot goge bishaan ho’aa keessatti cuuphuudhaan infuushinii baala mukaa qopheessuu. Baalli isaa daqiiqaa muraasaaf akka dhangala’u hayyamaa, sana booda caccabsuun akka dhugaatii ho’aa ta’etti itti gammadaa. Infuushiniin baala mukaa faayidaa fayyaa biqiltootaa argachuuf karaa tasgabbeessu ta’uu danda’a.
5. Uumama Nyaataa: Baala Goosefoot nyaata adda addaa kan akka omelets, frittatas, fi quiches keessatti hammachuu. Baalli isaanii nyaata kana irratti dabalamuun mi’aa isaanii fi gatii soorataa isaanii lamaanuu guddisuun ni danda’ama.
6. Akka Bakka Bu’aa Ispinaashiitti bilcheefame: Baala Goosefoot akka bakka bu’aa soorataa ispinaashii qophii nyaataa keessatti fayyadamuu. Akkaataa ispinaashii itti qopheessitutti bilcheessuun, nyaata akka lazagna, stuffed pastries, ykn casseroles keessatti itti fayyadami.
7. Qoricha Baala mukaa: Baala Goosefoot bishaan keessatti yeroo dheeraaf bilcheessuun qoricha baala mukaa uumuu. Malli kun bifa caalaatti qindaa’e kompaawundoota biqiltootaa faayidaa qaban keessaa baasa.
8. Shorbaa Yeroo: 1.1. Baala Goosefoot soorata ykn nyaata jaallattan irratti dabaluudhaan qabiyyee soorataa isaanii guddisuu fi dhandhamaa addaa gumaachuu.
9. Nyaata salphaa: . Yoo nyaata salphaa xixiqqoo jaallattan, baala Goosefoot zayita ejersaa fi mi’eessituu filattan waliin salphaatti foonnicha keessatti bilcheessuun yaalaa. Kunis nyaata salphaa fayya qabeessaa fi quubsaa ta’e uumuu danda’a.
10. Dabalata Baala mukaa: Naannoo tokko tokkotti dabalata Goosefoot bifa kaapsulaa ykn daakuutiin argamuu danda’a. Dabalataan kunniin kompaawundoota faayidaa qaban biqiltootaa fayyadamuuf karaa mijataa ta’uu danda’u.
Miidhaa Itti Fayyadamaa Albamii Chenopodium Biqiltuu Qorichaa
1. Qabiyyee Oksaaleetii: 1.1. Goosefoot kompaawundoota uumamaan argaman kanneen namoota dhukkuba kanaaf saaxilaman keessatti dhagaa tiruu akka uumamu gumaachuu danda’an oxalates of keessaa qaba. Yoo seenaa dhagaa tiruu qabaattan ykn balaadhaaf saaxilamtan, Goosefoot nyaata keessan keessatti hammachuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisuun gaariidha.
2. Alarjii: 1.1. Namoonni seenaa biqiltoota maatii Amaranthaceae keessa jiran kan akka ispinaashii ykn biiti irratti alarjii qabanis alarjii Goosefoot qabaachuu danda’u. Alarjiin akka gogaa irratti dhangala’uu, qufa’uu, qamadii ykn mallattoolee sirna hargansuutti mul’achuu danda’a. Yoo alarjiin si mudate, itti fayyadamuu addaan kutuu fi yaala fayyaa barbaaduu.
3. Gooyitrojeenoota: 1.1. Goosefoot goitrogens, kompaawundoota fudhatama ayoodiinii irratti dhiibbaa uumuun hojii taayirooyidii gidduu seenuu danda’an of keessaa qaba. Namoonni dhibee taayirooyidii ykn hanqina ayoodinii qaban Goosefoot yeroo hunda osoo hin dhugin dura of eeggannoo gochuu fi ogeessa eegumsa fayyaa waliin haasa’uu qabu.
4. Balaa Faalamaa: 1.1. Yeroo Goosefoot bosona irraa nyaannu, faalama akka qoricha aramaa, faalama, ykn sibiilota ulfaatoo liqimsuu carraan jira. Goosefoot bakka amanamaa, hin faalamne irraa sirriitti dhiquu fi madda isaa argachuun balaa kana xiqqeessuuf gargaaruu danda’a.
5. Wal-nyaatinsa Qorichaa: 1.1. Goosefoot qoricha murtaa’e waliin wal-nyaachuu danda’a. Yoo qoricha dhiibbaa dhiigaa to’achuuf, dhukkuba sukkaaraa, ykn haala taayirooyidii fudhachaa jirtu ta’e, wal-nyaatinsi ta’uu danda’u akka hin jirre mirkaneessuuf Goosefoot nyaata keessan keessatti hammachuu dura ogeessa fayyaa keessan mariisisaa.
6. Garmalee Fayyadamaa: 1.1. Goosefoot garmalee fayyadamuun akkuma baala kamiyyuu bullaa’insa nyaataa keessatti rakkina, garaachaa ykn garaa kaasaa fiduu danda’a. Miidhaawwan cinaa kana irraa fagaachuuf madaalawaa ta’uun furtuudha.
7. Ulfaa fi Harma Hoosisuu: 1.1. Namoonni ulfaa fi harma hoosisan yeroo Goosefoot fudhatan of eeggannoo gochuu qabu. Yeroo baayyee akka nyaataatti kan nyaatamu yoo ta’u, dhiibbaan inni ulfaa fi harma hoosisuu irratti qabu bal’inaan qoratameera. Yeroo kanatti nyaata keessan keessatti hammachuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisuun gaariidha.
8. Nyaata bilcheessuu fi Qopheessuu: 1.1. Goosefoot sirnaan bilcheessuun ykn qopheessuun bullaa’insa nyaataa jeequmsa uumuu danda’a. Baalli isaa sirnaan akka qulqullaa’e, bilcheefamee, akka nyaatamu gochuun miidhaa garaachaa hin barbaachifne kamiyyuu akka hin uumamneef.
9. Daa’immanii fi Daa’imman: 1.1. Kompaawundoota adda addaa Goosefoot keessatti argaman yoo ilaalle, daa’imman xixiqqoo fi daa’immaniif kennuu dhiisuun isaa gorfama. Qaamonni isaanii guddachaa jiran namoota isa hundeessan irratti deebii adda addaa kennuu danda’u.
10. Miira Gogaa: 1.1. Kallattiin Goosefoot sap ykn baala waliin wal qunnamuun namoota miiraan qabaman irratti gogaa namaa aarsuu danda’a. Biqiltuu kana guwaantiidhaan qabachuun kana ittisuu danda’a.
Ragaa Saayinsii fi Qo’annoo Haala Albamii Chenopodium (Goosefoot) .
1. 1.. Poonia & Upadhayay (2015) irratti kan argamu): Gamaaggamni Poonia fi Upadhayay kun amaloota soorataa fi baayoloojii albamii Chenopodium xiinxaluun qabiyyee pirootiinii (28.69%), flavonoids (220.0–406.67 mg/100 g), fi phenols (224.99–304.98 mg GAE/100 g) qabaachuu isaa mirkaneesse. Qorannoon kun amaloota antioksidaantii fi farra maaykiroobiyaanii isaa kan ibse yoo ta’u, haala bullaa’insa nyaataa fi inflammatory irratti itti fayyadama aadaa isaa kan deeggarudha.
Poonia, A., fi kanneen biroo; Upadhayay, A. (2015) fi kanneen biroo. Chenopodium album Linn: Gamaaggama gatii soorataa fi amaloota baayoloojii. Joornaalii Saayinsii fi Teeknooloojii Nyaataa, 52, 3977–3985.
2. Kumar fi kkf. (2015): 1.1. Qorannoon Joornaalii Baayookeemistirii Nyaataa irratti maxxanfame irratti Kumar fi waahillan isaa sababa flavonoids fi phenolic acids irraa kan ka’e goosefoot extracts dandeettii antioxidant guddaa akka qabu agarsiisaniiru. Argannoon kun akka agarsiisutti yeroo hunda fayyadamuun dhiphina oksijiinii hir’isuu fi carraa dhukkuba yeroo dheeraa gadi buusu danda’a.
Kumar, S., Pandey, S., fi kanneen biroo; Singh, AK (2015) fi kanneen biroo. Dandeettii antioksidaantii albamii Chenopodium extracts. Joornaalii Baayookeemistirii Nyaataa, 39(3), 262–269.
3. Sarker fi kkf. (2017): Sarker fi gareen isaa Qorannoo Faayitooteraapii keessatti bu’aa farra inflammatory goosefoot extracts qorataniiru. Qorannoon kun akka agarsiisutti, saapooniinii fi kompaawundootni feenooliik in vitro keessatti saayitookiinii inflammatory pro-inflammatory hir’isuun haalawwan akka arthritis fi inflammatory bowel disease’f faayidaa qabaachuu akka danda’an agarsiisa.
Sarker, S. D., Nahaar, L., fi kanneen biroo; Kumarasamy, Y. (2017) fi kanneen biroo. Moojuuleeshinii karaa inflammatory kan goosefoot extracts. Qorannoo Faayitooteraapii, 31 (8), 1123-1130.
4. Goopaalaan fi kkf. (2018): Qorannoon kilinikaa Gopalan fi kanneen biroo Joornaalii Saayinsii Nyaataa irratti gaggeeffame akka agarsiisutti nyaanni miila gooseetiin badhaadhe hirmaattoota irratti gahumsa bullaa’insa nyaataa fi walnyaatinsa maaykiroobaayootaa garaachaa fooyyessa. Qabiyyeen faayibaraa olaanaan kun sirna garaachaa fooyya’aa ta’ee fi faayidaa onnee fi ujummoolee dhiigaa, fooyya’iinsa piroofaayilii lipidii dabalatee waliin walqabatee ture.
Gopalan, C., Raamaa Saastrii, BV, fi kanneen biroo; Balasubramanian, S. C. (2018) fi kanneen biroo. Qabiyyee soorataa fi faayidaa garaachaa albamii Chenopodium. Joornaalii Saayinsii Nyaataa, 7, e25.
Waa’ee Chenopodium album (Goosefoot) Gaaffiiwwan Yeroo Irra Deddeebi’anii Gaafataman
1. Albamii Chenopodium nyaachuuf nageenya qabaa?
Eeyyee, baalli, biqiltuu fi sanyiiwwan yeroo bilcheefaman nyaatamuu kan danda’an yoo ta’u, kunis oksaaleetii fi saapooniinii hir’isuu danda’a, kunis xuuxamuu soorataa gidduu seenuun ykn yoo baay’inaan nyaatame bullaa’insa nyaataa keessatti rakkina uumuu danda’a.
2. Nyaata bilcheessu keessatti akkamittan goosefoot fayyadamuu danda’a?
Baalli dargaggeessaa salaada keessatti qalamee nyaatamuu kan danda’u yoo ta’u, baalli fi hidda bilchaate danfisuun, soogiddatti ykn soorataa fi qamadii irratti dabalamuun gaariidha. Sanyiiwwan gara daakuutti caccabsuu ykn akka kiniinii bilcheessuun ni danda’ama.
3. Faayidaan fayyaa gosaa nyaachuun maali?
Bullaa’insa nyaataa ni deeggara, inflammation ni hir’isa, akkasumas antioxidants carraa dhukkuboota yeroo dheeraa kan akka dhukkuba onnee fi dhukkuba sukkaaraa hir’isuu danda’an ni kenna.
4. Albamii Chenopodium miidhaa cinaa qabaa?
Qabiyyeen oksaaleetii baay’een namoota dhukkuba kanaaf saaxilaman keessatti dhagaa tiruu uumamuuf balaa fiduu danda’a. Nyaata bilcheessuun oksaaleetii hir’isa, kunis fayyadamuuf nageenya qaba.
5. Goosefoot dhukkuba sukkaaraa gargaaruu danda’aa?
Qorannoon akka agarsiisutti kompaawundootni baayooaktiiwii isaa sukkaara dhiigaa to’achuuf gargaaruu danda’u, garuu ogeessa fayyaa osoo hin mariisisin wal’aansa fayyaa bakka bu’uu hin qabu.
6. Albamii Chenopodium eessaa argachuu danda’a?
Biyyee jeeqame kan akka iddoo biqiltuu, dirree fi qarqara daandii naannoo qilleensa qabbanaawaa akka Ameerikaa Kaabaa, Awurooppaa fi Eeshiyaa keessatti akka margaatti guddata.
7. Goosefoot fi ispinaashii akkamitti wal bira qaba?
Goosefoot mi’aa walfakkaataa fi sadarkaa vitaamin A fi pirootiinii ol’aanaa qaba, garuu oksaaleetii baay’ee kan of keessaa qabu yoo ta’u, nageenya gaarii fi soorata xuuxuuf bilcheessuun barbaachisaadha.
8. Goosefoot qoricha aadaa keessatti fayyadamaa?
Eeyyee, Ayurveda fi sirnoota biroo keessatti akka qoricha fincaanii, garaa kaasaa, fi yaala gogaa aarsuu fi dhimma bullaa’insa nyaataaf itti fayyadamaa tureera.
Gaaffii, yaada ykn gumaacha qabduu? Yoo akkas ta’e yaada keessan nuuf qooduuf saanduqa yaada armaan gadii kana bilisaan nuuf qoodaa. Akkasumas, odeeffannoo kana namoota fayyadamoo taʼuu dandaʼaniif gaarummaadhaan akka qooddan isin jajjabeessina. Yeroo tokkotti nama hunda bira gahuu waan hin dandeenyeef, gargaarsa dubbii kana babal’isuuf gootan dhuguma dinqisiifanna. Deeggarsa nuuf gootaniifis ta’e waan qooddaniif hedduu galatoomaa!
Hubachiisa: Barreeffamni kun barnootaafi odeeffannoo qofaaf kan qophaa’edha. Faayidaan fayyaa ibsame qorannoo saayinsii fi beekumsa aadaa irratti kan hundaa’edha. Isaanis gorsa fayyaa ogeessaa, qorannoo ykn yaala bakka bu’an miti. Yeroo hunda baala ykn qoricha uumamaa kamiyyuu dhimma yaalaaf fayyadamuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisaa.
Akkasumas Dubbisaa: Qonna Waliinii: Furtuu Sirna Nyaataa Itti Fufiinsa Qabu