Bridelia Micrantha, saayinsiidhaan Bridelia ferruginea jedhamuun kan beekamtu, biqiltuu hawwataa ta’ee fi maatii Euphorbiaceae keessaa tokkodha. Maatiin kun biqiltoota daraaraa qaban bal’aa kan hammate yoo ta’u, Bridelia Micrantha garaagarummaa garee kana keessatti argamu irraa adda miti.
Bridelia Micrantha biqiltuu baala baqaqsu ykn muka xiqqaa yoo ta’u, akkaataa idileetti olka’iinsa gara meetira 3 hanga 5 kan gahu yoo ta’ellee, saayimeniin tokko tokko dheerachuu danda’a, hanga meetira 10 ga’a. Amalli guddina biqiltootaa wantoota akka haala naannoo fi bakka jiru irratti hundaa’uun garaagarummaa qabaachuu danda’a.
Baaloonni Bridelia Micrantha wal jijjiirraa, salphaa fi boca dheeraa hanga elliptical ta’een kan amala qabani dha. Isaanis akkaataa adda addaatiin magariisa dukkanaa’aa fi gubbaa isaanii irratti kan calaqqisan yoo ta’u, cinaacha jalaa irratti halluu magariisa ykn keelloo salphaa kan qabani dha.
Baaloonni isaanii ujummoolee adda ta’an kan qaban yoo ta’u yeroo baay’ee kan mul’atan yoo ta’u, kunis biqiltootaaf hawwata miidhaginaa dabalata.
Daraaraan Bridelia Micrantha xiqqaa fi kan hin mul’anne ta’us, hawwata addaa qaba. Isaanis tuuta ykn daraaraadhaan kan qabaman yoo ta’u, akkaataa adda addaatiin halluu magariisa-keelloo qabu.
Daraaraan isaanii agarsiisaa ta’uu dhiisuu danda’a, garuu adeemsa walhormaata biqiltootaa keessatti gahee murteessaa waan qabaniif guddina firii isaaf sababa ta’a.
Firiin Bridelia Micrantha drupe xiqqaa geengoo ta’ee fi tilmaamaan seentimeetira 1 hanga 2 kan qabu dha. Jalqaba magariisa kan ta’e firiin kun yeroo bilchaatu gara golgaa hawwataa burtukaanaa ykn diimaa-buraa’aa ta’etti bilchaata.
Fuulli alaa firii kanaa sirriitti ykn xiqqoo kan uwwifame ta’uu danda’a, kunis hawwata ijaa isaaf dabalata.
Gogaan Bridelia Micrantha amala botaanikaa barbaachisaa dha. Innis qalla’aa yoo ta’u, yeroo baay’ee kan amala qabu furdaa fi rigaa dhaabbataa dha. Halluun gogaa isaa garaagarummaa qabaachuu danda’a, halluu diimaa-buraa’aa irraa kaasee hanga bunni dukkanaa’aa ta’uu danda’a. Yeroo gogaan isaa miidhamu ykn caccabu urgooftuu reezinii gadi lakkisuu danda’a.
Bridelia Micrantha dhalattuu naannoolee Afrikaa adda addaa yoo taatu, biyyoota akka Naayijeeriyaa, Gaanaa, Senegaal, fi Kaameeruun dabalatee.
Bakka jireenyaa adda addaa, saavaanaa fi margaa irraa kaasee hanga bosona banaa fi qarqara bosonaatti argamuu danda’a. Biqiltoonni naannoo adda addaa wajjin walmadaaluun isaanii bal’inaan akka babal’atu gumaacha.
Daangaa dhaloota ishee hunda keessatti, Bridelia Micrantha qabiyyee qorichaatiin beekamtii kan argatte yoo ta’u, qoricha aadaa keessatti dhimmoota fayyaa adda addaa furuuf itti fayyadamaa turteetti.
Gogaan isaa, baalli isaa fi kutaaleen biqiltootaa biroo yeroo baay’ee bu’aa fayyisuu danda’aniif qophii baala mukaa keessatti itti fayyadamu.
Gatii Soorataa Bridelia Micrantha (Mitzeeri) .
1. Poolifeenoolii: 1.1. Bridelia micrantha polyphenols kan of keessaa qabu yoo ta’u, isaanis antioxidants kan ta’an free radicals qaama keessa jiran neutralize gochuuf gargaaran, dhiibbaa oksijiinii fi inflammation hir’isuu danda’u. Kompaawundootni kun gogaa, baala fi firii keessatti kan argaman yoo ta’u, fayyaa waliigalaa guddisuu keessatti itti fayyadama aadaa isaaf gumaachu.
2. Flavonoids: 1.1. Biqiltuun kun keessumaa baala fi gogaa isaa keessatti flavonoids kan qabu yoo ta’u, kunis fayyaa onnee fi ujummoolee dhiigaa kan deeggaru yoo ta’u, hojii ujummoo dhiigaa fooyyessuu fi inflammation hir’isuun carraa dhukkuboota yeroo dheeraa hir’isuu danda’a.
3. Taaniin: 1.1. Taaniin Bridelia micrantha keessattuu gogaa isaa keessatti amaloota astringent kan qaban yoo ta’u, kunis madaa fayyisuuf gargaaruu fi tishuuwwan mucosal cimsuu fi dhangala’aa hir’isuun garaacha hir’isuu danda’a.
4. Alkaaloyidii: 1.1. Alkaloids hundee fi gogaa keessatti argaman amaloota farra maaykiroobiyaanii fi farra busaa ta’uu danda’an kan agarsiisan yoo ta’u, kunis biqiltuun kun infekshinii fi ho’a qaamaa yaaluuf aadaa keessatti akka itti fayyadamu gumaacha.
5. Saapooniin: 1.1. Baala fi hundee keessatti kan argaman saapooniiniin hojii ittisa qaamaa deeggaru kan danda’an yoo ta’u, cooma nyaataa garaacha keessatti argamutti hidhamuudhaan hamma kolestroolii hir’isuu keessatti dandeettii agarsiisaniiru.
6. Kaarboohayidireetii: 1.1. Berries Bridelia micrantha kaarboohayidireetii salphaa kan kennu yoo ta’u, madda anniisaa ariifataa kan kennu yoo ta’u, keessumaa hawaasa firiin kun daa’imman itti nyaataniif.
7. Faayibara: 1.1. Berry nyaatamuu danda’u kun faayibara nyaataa kan of keessaa qabu yoo ta’u, kunis sochii garaachaa yeroo hunda taasisuu fi baakteeriyaa garaachaa faayidaa qabu nyaachisuun fayyaa bullaa’insa nyaataa kan deeggarudha.
8. Vitamin C: 1.1. Berriin kun madda vitaamin C yoo ta’u, kunis hojii ittisa qaamaa, fayyaa gogaa fi suphaa tishuu kan deeggaru yoo ta’u, baay’inni isaa sirrii ta’e qorannoo keessatti akka gaariitti galmaa’uu baatus.
9. Albuuda (Sibiilaa fi Ziinkii): . Hammi ayirenii fi ziinkii xiqqaan berries fi baala keessatti argamu fayyaa dhiigaa fi deeggarsa ittisa qaamaa gumaachuu danda’a, haa ta’u malee qindoominni addaa qorannoo dabalataa barbaada.
10. Terpenoids: 1.1. Terpenoids biqiltuu keessatti, keessumaa baala keessatti, bu’aa farra inflammatory fi farra macrobial agarsiisaniiru, kunis qoricha aadaa keessatti infekshinii fi inflammation yaaluuf itti fayyadamuu isaa deeggaru danda’a.
Akkasumas Dubbisaa: 10 Faayidaa Fayyaa Qorichaa Balanites pedicellaris (Guyyaa Gammoojjii) .
Faayidaa Fayyaa Qorichaa Bridelia Micrantha (Mitzeeri) .
1. Amaloota Farra Maayikiroobiyaanii: 1.1. Bridelia Micrantha kompaawundoota bu’aa farra maaykiroobiyaanii cimaa agarsiisan waan qabduuf, infekshinii yaaluuf gatii guddaa qaba.
2. Tarkaanfii Farra Inflammatory: 1.1. Bu’aan biqiltootaa kun amaloota farra inflammatory kan qaban yoo ta’u, haala inflammatory kan akka arthritis to’achuuf gargaara.
3. Madaa Fayyisu: 1.1. Bridelia Micrantha amaloota haaromsuu fi farra baakteeriyaa qabaachuu isheetiin madaan fayyisuu saffisiisa.
4. Gargaarsa bullaa’insa nyaataa: Sochii garaachaa guddisuu fi miira garaachaa hir’isuun bullaa’insa nyaataa gargaara.
5. Dhukkubbii Hir’isuu: Qorichi aadaa dhukkubbii mataa fi dhukkubbii maashaalee dabalatee dhukkubbii gosa adda addaa salphisuuf Bridelia Micrantha qacara.
6. Faayidaa Antioxidant: 1.1. Biqiltuun kun antioksidaantiin kan badhaadhe yoo ta’u, dhiphina oksijiinii ittisuuf kan gargaaru yoo ta’u, fayyaa waliigalaa kan deeggarudha.
7. Ho’a qaamaa Hir’isuu: Amala ho’a qaamaa hir’isuu waan qabuuf ho’a qaamaa hir’isuuf itti fayyadamaa tureera.
8. Deeggarsa Hafuura Baafannaa: 1.1. Bridelia Micranthas extracts dhimmoota sirna hargansuu kan akka qufaa fi biroonkaayitii irraa boqonnaa kennuu danda’a.
9. Bulchiinsa Dhiibbaa Dhiigaa: Kompaawundootni biqiltuu kana keessa jiran tokko tokko dhiibbaa dhiigaa to’achuuf gumaacha akka qaban amanama.
10. To’annoo Dhukkuba Sukkaaraa: Fayyadamni aadaa akka agarsiisutti Bridelia Micrantha to’annoo sukkaara dhiigaa gargaaruun dhukkuba sukkaaraa to’achuuf gargaaruu dandeessi.
11. Kunuunsa Gogaa: Biqiltoonni kun farra maaykiroobiyaanii fi farra inflammatory ta’uun isaanii haala gogaa adda addaatiif akka fayyadu taasisa.
12, Immune Booster: 1.1. Yeroo hunda Bridelia Micrantha fayyadamuun sirna ittisa qaamaa cimsuu danda’a.
13. Bu’aa Farra Ispaasmoodii: . Maashaalee dhiita’uu fi dhiita’uu salphisuuf itti fayyadamaa tureera.
14. Fayyaa Kalee: Ogeeyyiin aadaa fayyaa fi hojii kalee deeggaruuf itti fayyadamaniiru.
15. Dhiibbaa Farra garaachaa: Garaachaa fi jeequmsa bullaa’insa nyaataa kanaan walqabatee dhufu to’achuuf gargaaruu danda’a.
16. Deeggarsa Onnee fi Ujummoolee Dhiigaa: Kompaawundootni biqiltuu kana keessa jiran fayyaa onnee fi marsaa dhiigaa keessatti gumaachuu danda’u.
17. Amaloota Farra alarjii: 1.1. Wantoonni tokko tokko alarjii hir’isuuf gargaaruu danda’u.
18. Tarkaanfii Farra Paraasitii: . Bridelia Micrantha akka aadaa isaatti infekshinii paraasitii furuuf itti fayyadamaa turte.
19. Fayyaa Lafee: . Lafee cimaa fi fayyaa ta’e eeguu keessatti gahee qabaachuu danda’a.
20. Dhiphina Dhiigaa: Qabeenyi biqiltoota tasgabbeessuun dhiphinaafi yaaddoo to’achuuf gargaaruu danda’a.
Akkasumas Dubbisaa: 15 Faayidaa Fayyaa Qorichaa Barringtonia Macrostachya (Powder-puff Mangrove) .
Mala Itti Fayyadamaa Faayidaa Fayyaa Bridelia Micrantha (Mitzeeri) Kennamu Galmeessuuf .
1. Infuushinii Baala mukaa: Infuushiniin baala mukaa, kan yeroo baayyee shaayii jedhamuun kan beekamu, kompaawundoota qoricha Bridelia Micrantha irraa baasuuf karaa beekamaadha.
Infuushinii qopheessuuf bishaan bilcheessuun xiqqoo qabbanaa’aa. Baala ykn gogaa Bridelia Micrantha goge gara kooppii tokkotti dabaluu. Bishaan ho’aa meeshaa biqiltuu irratti naquu. Gara daqiiqaa 10-15f akka cirratu taasisi. Dhangala’aa itti naqame sana calaliitii dhugi.
2. Decoction: 1. . Decoctions kutaalee biqiltootaa bilcheessuun qaamolee faayidaa qaban baasuu kan dabalatudha. Decoction Bridelia Micrantha hojjechuuf, gogaa Bridelia Micrantha goggoge gara bishaan qodaa tokkotti dabaluu.
Bishaan gara boba’uutti fiduudhaan booda ho’a isaa gara boba’utti hir’isi. Walnyaatinsi sun gara daqiiqaa 15-20f akka bilchaatu taasisi. Dhangala’aa sana caccabsuun nyaadhaa.
3. Hojiirra oolmaa yeroo: 1.1. Dhimmoota gogaa wajjin walqabataniif, Bridelia Micrantha extracts fayyadamuun application topical uumuu dandeessu, baala goge ykn gogaa bishaan xiqqaadhaan ciruun paastaa qopheessuu dandeessu. Paastaa kana kallattiin naannoo dhibee kanaan qabame irratti dibachuu. Dhiqachuu dura yeroo gabaabaaf itti dhiisaa.
4. Tincture: 1.1. Tinctures dhangala’aa walitti qabame kan biqiltootaaf qabiyyee qoricha ta’e kunuunsuu fi geessuuf karaa bu’a qabeessa ta’e kan kennu yoo ta’u, kutaalee biqiltoota Bridelia Micrantha goggoge alkoolii ragaa olaanaa qabu kan akka vodkaa ykn rum, qamadii geejjibaa keessatti walitti maku.
Jaarsii sana cufiitii torban hedduudhaaf bakka qabbanaawaa fi dukkanaa’aa ta’e keessa taa’ee darbee darbee raasaa. Yeroo liqimfamuu booda dhangala’aa sana caccabsuun qaruuraa geejjibaa dukkanaa’aa keessatti kuusuu. Akkuma ogeessi baala mukaa gorsutti, tincture doosiin xiqqaadhaan kennuudhaaf dropper fayyadamuu.
5. Bifa Budaa: . Gogaan Bridelia Micrantha gogfamee daakuu gaarii ta’ee caccabsuun kan danda’amu yoo ta’u, sana booda karaa adda addaatiin itti fayyadamuu ni danda’ama.
Gogaa budaa sana smoothies, juices ykn shaayii baala mukaa irratti dabaluudhaaf. Akka mi’aa uumamaa guddisuutti nyaata nyaataa keessatti hammachuu. Budaa kana damma ykn yogurt waliin walitti makuun nyaadhaa.
6. Kaapsulaa fi Taableetii: 1.1. Kaapsulaan ykn kiniinii daldalaan argaman kanneen Bridelia Micrantha extracts of keessaa qaban faayidaa biqiltootaa hojii idilee keessan keessatti hammachuudhaaf karaa mijataa ta’e dhiyeessu. Qajeelfama doosiin oomishtoonni gorsan hordofaa.
7. Walnyaatinsa Baala mukaa: Sirna qoricha aadaa keessatti, Bridelia Micrantha baala mukaa biroo waliin walitti makuun bu’aa isaa guddisuu danda’a. Walnyaatinsa baala mukaa fedhii addaa keessaniif mijatu uumuuf ogeessa baala mukaa muuxannoo qabu mariisisaa.
8. Dhiqannaa Alaa: 1.1. Gogaan nama aarsu ykn infekshiniif, Bridelia Micrantha fayyadamuun dhiqannaa baala mukaa qopheessuu dandeessu. Bridelia qopheessuuf baala Bridelia Micrantha ykn gogaa bishaan keessatti bilcheessi. Walnyaatinsi sun akka qabbanaa’u taasisi. Bakka dhibee kanaan qabame dhiqachuuf infuushinii baala mukaa qabbanaa’e fayyadamuu.
Miidhaa Biqiltuu Qorichaa Bridelia Micrantha Fayyadamuun Qabu
1. Rakkoo garaachaa: Bridelia Micrantha ykn wantoota isaa irraa baafaman garmalee fayyadamuun garaacha namaa jeequu, garaa kaasaa fi garaa kaasaa dabalatee garaachaa keessatti rakkina fiduu danda’a. Dozaajii gorfame hordofuu fi qajeelfama sirrii argachuuf ogeessa eegumsa fayyaa ykn ogeessa baala mukaa mariisisuun murteessaadha.
2. Alarjii: 1.1. Namoonni seenaa alarjii biqiltoota maatii Euphorbiaceae keessa jiran kan akka muka laastikaa ykn kaasaavaa qaban yeroo Bridelia Micrantha fayyadaman alarjii qabaachuu danda’u.
Biqiltuu kana erga fayyadamtee booda yoo sitti qufa’u, diimaa ta’e ykn dhiita’uun si mudate, itti fayyadamuu addaan kutuu fi yoo barbaachisaa ta’e yaala fayyaa barbaaduu.
3. Wal-nyaatinsa Qorichoota Waliin: Bridelia Micrantha akkuma qoricha baala mukaa hedduu qoricha tokko tokko waliin wal-nyaachuu dandeessi. Yoo qoricha ajaja ogeessa fayyaatiin kennamu fudhachaa jirtan, wal-nyaatinsi hamaan akka hin jirre mirkaneessuuf Bridelia Micrantha sirna keessan keessatti hammachuu dura ogeessa fayyaa keessan mariisisaa.
4. Ulfaa fi Harma hoosisuu: 1.1. Namoonni ulfaa fi harma hoosisan yeroo Bridelia Micrantha fayyadaman of eeggannoo gochuu qabu. Yeroo kanneen keessatti nageenya isaa irratti qorannoon daangeffame kan jiru yoo ta’u, biqiltuu kana fayyadamuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisuun gaariidha, kunis balaa daa’ima guddachaa jiru ykn daa’ima hoosistu irratti dhufuu danda’u kamiyyuu hambisuuf.
5. Balaa Dozii garmalee: 1.1. Bridelia Micrantha qabiyyee faayidaa qabu kan qabdu yoo ta’u, garmalee fayyadamuun miidhaa hamaa fiduu danda’a. Balaa dozii garmalee fudhachuu irraa of eeguuf qajeelfama doosiin gorfame ogeessa baala mukaa ykn ogeessa eegumsa fayyaa gahumsa qabuun kenname hordofaa.
6. Miira Gogaa: 1.1. Yeroo Bridelia Micrantha extracts topically fayyadamnu, ogummaa isaa jalqaba qorannoo patch gochuun miira gogaa ykn alarjii kamiyyuu ilaaluu. Bu’aa qophaa’e kana hamma xiqqaa gogaa xiqqoo irratti dibachuun sa’aatii 24 keessatti miidhaa hamaa kamiyyuu hordofuu.
7. Bakka Bu’aa Kunuunsa Fayyaa Ogeessaa Miti: Bridelia Micrantha akka bakka bu’aa kunuunsa fayyaa ogeessaatti fayyadamuu hin qabdu. Yoo haala fayyaa hamaa qabaatte ykn dhukkuba addaa tokkoof yaala barbaadde, qoricha baala mukaa qofa irratti hirkatanii osoo hin jiraatin dura ogeessa fayyaa gahumsa qabu mariisisuun barbaachisaa dha.
8. Jijjiirama Dhuunfaa: . Deebiin dhuunfaa qoricha baala mukaa irratti kennamu garaagarummaa qabaachuu akka danda’u yaada keessa galchaa. Wanti nama tokkoof akka gaariitti hojjetu nama biraa irrattis dhiibbaa wal fakkaatu qabaachuu dhiisuu dandaʼa. Its crucial to pay attention to your bodys responses fi qajeelfama barbaaduun yoo bu’aa hin eegamne ykn hamaa si mudate.
9. Qulqullinaa fi Madda: Dhugaa fi qulqullina isaa mirkaneessuuf Bridelia Micrantha madda beekamaa irraa argachuu kee mirkaneessi. Oomishaaleen madda gaarii hin qabne ykn jijjiirame faayidaa yaadame kennuu dhiisuu waan danda’aniif bu’aa hamaa fiduu danda’u.
Ragaa Saayinsii fi Qo’annoo Haala Bridelia Micrantha (Mitzeeri) .
1. 1.. Falfaltoota (2017): Gamaaggamni bal’aan Maroyi godhe etnopharmacology fi gatii wal’aansaa Bridelia micrantha Afrikaa tiroopikaalaa keessatti qorateera. Qorannoon kun itti fayyadama aadaa isaa garaachaa, infekshinii fi inflammation yaaluuf kan mirkaneesse yoo ta’u, qorannoon farmaakooloojii bu’aa farra baakteeriyaa fi farra inflammatory baala fi gogaa irraa baafame irraa argame agarsiiseera. Gamaaggamni kun akka kompaawundoota baayooaktiiwii ijootti flaavonoids fi tannins jiraachuu isaanii ibseera.
Maroyi, A. (2017) fi kanneen biroo. Ethnopharmacology fi gatii wal’aansaa Bridelia micrantha (Hochst.) Baill. Afrikaa tiroopikaalaa keessatti: Gamaaggama bal’aa. Molekuloota, 22(9), 1493.
2. Boosh (2010): 1.1. Qorannoon Bosch biyyoota Afrikaa tiroopikaalaa %57.3 keessatti itti fayyadama aadaa Bridelia micrantha bakka inni dhalootaan itti argamu galmeessee jira. Qorannoon kun amaloota farra garaachaa fi farra maaykiroobiyaanii isaa qorannoo in vitro tiin kan mirkaneesse yoo ta’u, keessumaa bu’a qabeessummaa gogaa irraa baafame infekshinii baakteeriyaa irratti qabu hubachiiseera.
Bosch, CH (2010) fi kanneen biroo. Bridelia micrantha (Hochst.) Baayil jedhamuun beekama. PROTA (Qabeenya Biqiltootaa Afrikaa Tiroopikaalaa) keessatti. Wageningen, Nezerlaanditti argamu.
3. Ngueyem fi kkf. (2009): 1.1. Qorannoon kun faayitookeemistirii Bridelia micrantha qoratee, saponins fi alkaloids akka kompaawundoota ijoo amaloota farra busaa fi farra convulsant qaban adda baaseera. Qorannoon hundee irraa baafame irratti gaggeeffame gosoota Pilaasmoodiyeemii irratti sochii guddaa agarsiiseera, kunis itti fayyadama aadaa isaa wal’aansa busaa keessatti deeggareera.
Ngueyem, T. A., Brusotti, G., Caccialanza, G., fi kanneen biroo; Finzi, P. V. (2009) irraa kan fudhatame. Gosti Bridelia: Gamaaggama faayitookeemikaalaa fi etnofarmaakooloojii. Joornaalii Etnoofarmaakooloojii, 124(3), 339–349.
4. Adesegun fi kkf. (2013): 1.1. Adesegun fi waahillan isaa qorannoo farmaakooloojii baala Bridelia micrantha irratti kan gaggeessan yoo ta’u, bu’aa farra sukkaaraa moodeelota bineensotaa irratti mirkaneessaniiru. Qorannoon kun akka agarsiisutti, flavonoids fi polyphenols baala keessatti argaman sadarkaa guluukoosii dhiigaa hir’isuun, haala aadaa keessatti dhukkuba sukkaaraa to’achuu keessatti itti fayyadamuu isaa deeggara.
Adesegun, SA, Elechi, NA, fi kanneen biroo; Kookar, HAB (2013) irraa kan fudhatame. Sochii farra oksijiinii fi farra sukkaaraa Bridelia micrantha. Joornaalii Afrikaa Faarmaasii fi Faarmaakooloojii, 7(22), 1498–1505.
Waa’ee Bridelia Micrantha (Mitzeeri) Gaaffiiwwan Yeroo Irra Deddeebi’anii Gaafataman
1. Bridelia micrantha qoricha aadaa keessatti maaliif fayyadama?
Haalota akka garaachaa, infekshinii, busaa, dhukkuba sukkaaraa, fi inflammation yaaluuf kan oolu yoo ta’u, gogaa, baala, fi hidda isaa kutaalee jalqabaa kan itti fayyadamanidha.
2. Berry Bridelia micrantha nyaachuuf nageenya qabaa?
Berry kun yeroo baay’ee kan nyaatamu yoo ta’u, keessumaa daa’imman yoo ta’u, kaarboohayidireetii, faayibaraa fi vitaamin C kan kennu yoo ta’u, sababa ragaan nageenyaa daangeffame irraa kan ka’e garmalee fayyadamuu irraa fagaachuu qaba.
3. Bridelia micrantha sukkaara dhiigaa gadi buusuu danda’aa?
Qorannoon, kan akka Adesegun fi kkf. (2013), baala irraa baafame sadarkaa guluukoosii dhiigaa hir’isuuf gargaaruu akka danda’u yaadu, kunis itti fayyadama isaa dhukkuba sukkaaraa to’achuu keessatti deeggara.
4. Bridelia micrantha nama hundaaf nageenya qabaa?
Yeroo ulfaa sababa kaka’umsa gadameessaatiin nageenya kan hin qabne ta’uu waan danda’uuf namoota dhiibbaa dhiigaa gadi aanaa qaban ykn dhibee dhiiguu qaban irraa fagaachuu qabu, sababiin isaas dhiigni akka dhangala’u dhiibbaa uumuu danda’a.
5. Bridelia micrantha akkamitti qorichaaf qophaa’a?
Gogaan, baalli ykn hiddi isaa yeroo baay’ee bilcheefamee decoctions ykn infusions kan hojjetamu yoo ta’u, kunis haala wal’aanamaa jiru irratti hundaa’uun kan nyaatamu ykn bakka tokkotti dibamu.
6. Bridelia micrantha fayyadamuun miidhaa cinaa qabaa?
Qorannoon tokko tokko miidhaa jeneetikii dabalatee summii qabaachuu akka danda’u kan agarsiisan yoo ta’u, dhiibbaa dhiigaa gadi buusu ykn dhiigni suuta akka dhangala’u gochuu danda’a, kanaaf hanga qorannoon dabalataa argamutti of eeggannoo gochuun gorfama.
7. Bridelia micrantha qoricha waliin wal-nyaachuu danda’aa?
Eeyyee, qoricha istiroojinii irratti hundaa’e ykn qoricha dhiibbaa dhiigaa farra dhiibbaa dhiigaa wajjin wal-nyaachuu danda’a, kunis bu’a qabeessummaa isaanii hir’isuu ykn dhiibbaa hamaa fiduu danda’a.
8. Bridelia micrantha eessatti baay’inaan argama?
Dhalataa Afrikaa tiroopikaalaa yoo ta’u, biyyoota naannichaa walakkaa ol keessatti kan argamu yoo ta’u, bakkeewwan akka Odoola Reunionitti kan dhiyaatedha.
9. Bridelia micrantha qorannoo saayinsiitiin kan deeggaramuu?
Eeyyee, qorannoowwan akka Maroyi (2017) fi Ngueyem fi kkf. (2009) qorannoon kilinikaa dabalataa barbaachisaa ta’us, qabiyyee farra baakteeriyaa, farra busaa fi farra sukkaaraa qabaachuu isaa mirkaneessa.
10. Bridelia micrantha haala gogaa irratti fayyadamuu ni danda’amaa?
Qabiyyeen taaniinii isaa sababa astringent fi antimicrobial property isaatiin madaa fayyisuu fi infekshinii gogaa gargaaruu akka danda’u agarsiisa, ragaan kallattiin daangeffamaadha.
Gaaffii, yaada ykn gumaacha qabduu? Yoo akkas ta’e, saanduqa yaada armaan gadii fayyadamuun yaada keessan nuuf qoodaa. Akkasumas odeeffannoo kana namoota fayyadamoo taʼuu dandaʼaniif gaarummaadhaan akka qooddan isin jajjabeessina. Yeroo tokkotti nama hunda bira gahuu waan hin dandeenyeef, gargaarsa dubbii kana babal’isuuf gootan dhuguma dinqisiifanna. Deeggarsa nuuf gootaniifis ta’e waan qooddaniif hedduu galatoomaa!
Hubachiisa: Barreeffamni kun barnootaafi odeeffannoo qofaaf kan qophaa’edha. Faayidaan fayyaa ibsame qorannoo saayinsii fi beekumsa aadaa irratti kan hundaa’edha. Isaanis gorsa fayyaa ogeessaa, qorannoo ykn yaala bakka bu’an miti. Yeroo hunda baala ykn qoricha uumamaa kamiyyuu dhimma yaalaaf fayyadamuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisaa.
Akkasumas Dubbisaa: Qonna Waliinii: Furtuu Sirna Nyaataa Itti Fufiinsa Qabu