Momordica balsamina, yeroo baayyee Balsam Apple jedhamuun kan beekamu, biqiltuu hawwataa maatii Cucurbitaceae keessaa tokko yoo ta’u, kunis kukkurama, paampii fi boqqolloo of keessaa qaba. Wayiniin tropical kun dhalataa naannolee Afrikaa fi Ameerikaa Kibbaa yoo ta’u, bifa addaa fi qabiyyee qorichaatiin bal’inaan beekamtii qaba. Mee bal’ina botaanikaa biqiltuu dinqisiisaa kanaa keessa haa lixnu:
Balsam Apple muka wayinii ol ba’aa, bara baraa kan ta’ee fi dheerinni isaa hanga meetira 5 guddachuu danda’uudha. Amalli guddina isaa naannoo caasaa fi biqiltoota birootti akka hidhatu isa dandeessisa, deeggarsaaf tendrils fayyadama. Wayiniin kun baala boca onnee kan qabu yoo ta’u, dheerinni isaanii tilmaamaan seentimeetira 5 hanga 12 ta’a. Baaloonni kun magariisa kan ta’anii fi qarqara isaanii xiqqoo serrated dha.
Biqiltuun kun biqiltoota adda addaa irratti daraaraa dhiiraa fi dubaraa adda ta’e kan oomishu yoo ta’u, kunis amala gosoota Cucurbitaceae hedduu keessatti kan barame dha. Daraaroonni isaanii keelloo kan ta’anii fi caasaa daraaraa shan kan agarsiisan dha. Daraaraan dhiiraa akkaataa idileetti daraaraa dubaraa muka wayinii irratti argamu caala. Yeroon daraaraa haala naannoo irratti hundaa’uun garaagarummaa qaba garuu yeroo baay’ee ji’oota ho’aa keessatti mul’ata.
Firiin Momordica balsamina amala isaa keessaa isa tokko. Kukkurama ykn qamadii xiqqaa kan fakkaatu yoo ta’u, alaan isaa kan citaa ta’e qaba. Fuduraan kun akkuma bilchaachaa deemuun halluu jijjiira, magariisa irraa gara burtukaanaatti kan ce’u yoo ta’u, dhuma irrattis yeroo guutummaatti bilchaatu gara diimaa ifaa ta’etti ce’a. Keessa firii sanyiiwwan baay’een kanneen dhangala’aa fi mucilaginous pulp keessatti marfamanii jiru. Sanyiiwwan isaanii diriiraa fi aril adiin marfamaniiru.
Balsam Apple haala qilleensa ho’aa fi jiidha qabuuf haala gaariin kan walsimu yoo ta’u, naannoo tiroopikaalaa fi subtiroopikaalaa keessatti kan dagaagudha. Yeroo baay’ee dirree banaa, qarqara daandii fi bakka jeeqame keessatti argama. Uumama ol ba’uu isaatiin yeroo baay’ee biqiltoota biroo cinatti kan biqilu yoo ta’u, akka deeggarsaatti itti fayyadama.
Seenaa keessatti kutaaleen adda addaa Momordica balsamina sirna qoricha aadaa keessatti fayyadamaa turaniiru. Aadaan adda addaa biqiltuu kana haalawwan akka dhukkuba sukkaaraa, rakkoo bullaa’insa nyaataa, dhukkuboota gogaa fi kkf yaaluuf itti fayyadamaniiru. Hadhaa’ummaan biqiltuu kanaa amala adda ta’ee fi yeroo baay’ee amaloota wal’aansaa isaa wajjin kan walqabatudha.
Abaaboo Balsam misoomsuuf naannoo ho’aa fi aduu barbaada. Biqiltuun kun biyyee bishaan gaarii qabu, lalisaa ta’e kan filatu yoo ta’u, yeroo hunda bishaan obaasuun fayyadama. Sanyii irraa guddachuu kan danda’u yoo ta’u, kunis erga qorra dhumaa booda bakka mijaawaa ta’etti dhaabuu qaba. Amalli wayinii ol ba’uu trellises ykn caasaa deeggarsa biroo dhiyeessuu barbaachisa.
Akkasumas Dubbisaa: 10 Faayidaa Fayyaa Qorichaa Heptapleurum arboricola (Muka gaaddisa xiqqaa) .
Faayidaa Fayyaa Qorichaa Momordica balsamina (Balsam Apple) .
1. Dambii Sukkaara Dhiigaa: Faayidaa beekamaa Momordica balsamina keessaa tokko dandeettii hamma sukkaara dhiigaa to’achuuf gargaaruu isaati. Kompaawundootni biqiltootaa akka insuliinii uumamaa ta’anii kan hojjetan yoo ta’u, dhukkuba sukkaaraa to’achuuf gargaaru.
2. Gargaarsa bullaa’insa nyaataa: Balsam Apples bitter components inzaayimii bullaa’insa nyaataa kakaasuun bullaa’insa nyaataa guddisuu fi dhimmoota akka qufaa fi bullaa’insa nyaataa salphisu.
3. Deeggarsa Sirna Ittisa qaamaa: Biqiltuun kun antioxidants fi vitamins hedduu kan qabu yoo ta’u, sirna ittisa qaamaa kan guddisu yoo ta’u, qaamni infekshinii fi dhukkuboota bu’a qabeessa ta’een akka ittisu gargaara.
4. Bulchiinsa Ulfaatina qaamaa: . Momordica balsamina meetaaboliizimii guddisuu fi fedhii nyaataa to’achuudhaan ulfaatina qaamaa to’achuu keessatti gargaaruu danda’a, kunis warra paawundii dhangalaasuuf kaayyeffataniif michuu ta’uu danda’a.
5. Fayyaa Gogaa: 1.1. Balsam Apple extracts bakka tokkotti fayyadamuun haalawwan gogaa kanneen akka ekziimaa, fincaan, fi psoriasis salphisuu danda’a, galata qabiyyee farra inflammatory fi farra maaykiroobiyaanii isaatiin.
6. Gochaalee Farra Inflammatory: 1.1. Biqiltoonni kun kompaawundootni farra inflammatory inflammatory qaama keessatti hir’isuuf faayidaa akka qabu taasisa, haalawwan akka arthritis irraa boqonnaa kennuu danda’u.
7. Gargaarsa Hafuura Baafannaa: 1.1. Momordica balsamina akka aadaa keenyaatti qufaa fi dhiphina dabalatee dhimmoota sirna hargansuu salphisuuf itti fayyadamaa tureera.
8. Amaloota Farra Baakteeriyaa: 1.1. Bu’aan biqiltootaa bu’aa farra baakteeriyaa kan agarsiisu yoo ta’u, kunis infekshinii baakteeriyaa adda addaa ofirraa ittisuu keessatti faayidaa qabaachuu danda’a.
9. Kalee Summii balleessuu: 1.1. Adeemsa summii balleessuu gargaaruun fayyaa kalee kan deeggaru yoo ta’u, kaleen summii qaama keessaa akka balleessu gargaara.
10. Antioxidants humna guddaa qaban: Antioxidants Balsam Apples free radicals miidhaa geessisan neutralize, fayyaa fi nageenya waliigalaa keessatti gumaacha.
11. Fayyaa onnee fi ujummoolee dhiigaa: Kompaawundootni biqiltuu kana keessa jiran hamma kolestroolii hir’isuu fi dhiibbaa dhiigaa sirnaan akka to’atu deeggaruun fayyaa onneef gumaachu.
12. Dhukkubbii Uumamaa Hir’isuu: Momordica balsamina akka aadaa dhukkubbii fi miira namaa hin tolle salphisuuf kan itti fayyadamu yoo ta’u, qoricha dhukkubbii ajaja ogeessa fayyaa malee bitamuu caalaa filannoo uumamaa dhiyeessa.
13. Madaa Fayyisu: . Baalsam Applen bakka tokkotti yoo dibame madaan fayyisuu saffisiisa, sababa farra maaykiroobiyaaniitiin carraa infekshinii hir’isa.
14. Bulchiinsa Paraasitii: . Bu’aan farra paraasitii biqiltoonni kun infekshinii paraasitii adda addaa furuuf gatii guddaa akka qabaatu taasisa.
15. Mijataa Garaachaa: Rakkoo garaachaa salphisuu waan danda’uuf haalawwan akka nyaata bullaa’uu dhabuu fi madaa’uuf faayidaa qaba.
16. Mallattoolee laguu irraa hir’isuu: 1.1. Balsam Apple dhimma laguu to’achuu fi dhukkubbii laguu salphisuuf gargaara.
17. Amaloota Farra Kaansarii Ta’uu Danda’an: Qorannoon tokko tokko akka agarsiisanitti kompaawundootni tokko tokko biqiltuu kana keessa jiran bu’aa farra kaansarii qabaachuu danda’u, haa ta’u malee qorannoon dabalataa barbaachisaadha.
18. Dandeettii Farra Vaayirasii: Eegumsa farra vaayirasii gumaachuu danda’a, qaamni dhukkuba vaayirasii ofirraa ittisuuf gargaara.
19. Nageenya Niwurooloojikaalaa: Balsam Apple fayyaa sammuu fi hojii hubannoo deeggaruun waadaa agarsiisa, qorannoon itti fufee jiraatus.
20. Bulchiinsa Alarjii: . Biqiltoonni kun qabiyyee farra alarjii qaban mallattoo alarjii irraa boqonnaa kennuu danda’u.
Akkasumas Dubbisaa: Sanyii Xaafii: Barbaachisummaa Diinagdee, Itti Fayyadamaa fi Oomishaalee Cinaa
Mala Itti Fayyadamaa Faayidaa Fayyaa Momordica balsamina (Balsam Apple) Kenname Galmeessuuf .
1. Fuduraalee Haaraa Nyaachuu: Fuduraan bilchaate Momordica balsamina kallattiin nyaachuun ni danda’ama. Fuduraan kun dhandhamaa hadhaa’aa akka qabu hubachuun barbaachisaa ta’e, kunis amala kompaawundoota qorichaaf ta’u isaati. Guyyaa guyyaan firii kana keessaa muraasa nyaachuun sukkaara dhiigaa to’achuu, bullaa’insa nyaataa fi deeggarsa ittisa qaamaa gargaaruu danda’a.
2. Shaayii Baala mukaa mana keessatti hojjetamu: Shaayii baala mukaa baala Momordica balsamina goge bishaan ho’aa keessatti gara daqiiqaa 10-15f liqimsuun qopheessi. Shaayiin kun guyyaa guyyaan dhuguun bullaa’insa nyaataa deeggaru, sirna ittisa qaamaa guddisuu, fi faayidaa farra inflammatory biqiltootaa mi’eeffachuu danda’a.
3. Tinctures fi Extracts: 1.1. Tinctures ykn dhangala’aan Momordica balsamina irraa baafame manneen daldalaa fayyaa keessatti argamuu danda’a. Unkaaleen walitti qabaman kun salphaatti kompaawundoota biqiltootaa faayidaa qaban hojii idilee keessanitti akka dabaltan isin dandeessisu. Dozaajii gorfame kan asxaa oomishaa irratti barreeffame hordofaa ykn ogeessa eegumsa fayyaa mariisisaa.
4. Hojiirra oolmaa yeroo: 1.1. Dhimmoota gogaa wajjin walqabataniif, dibata ykn kiriimii bakka bu’u qopheessuu dandeessu, Momordica balsamina extracts fayyadamuun. Haala akka ekziimaa, fincaan, fi psoriasis salphisuuf bakka dhibee kanaan qabame irratti dibachuu.
5. Kaapsulaa fi Dabalata: Kaapsulaa fi dabalataan kanneen budaa Momordica balsamina extracts of keessaa qaban haala mijataa ta’een fayyadamuuf ni argamu. Qajeelfama doosiin qaphxii oomishaa irratti kenname hordofuu kee mirkaneessi.
6. Itti Fayyadama Nyaata Aadaa: Aadaa tokko tokko keessatti, Momordica balsamina nyaata nyaataa keessatti hammatama. Haa ta’u malee, mi’aa hadhaa’aa isaa irraa kan ka’e, yeroo baay’ee mi’aa guddisuuf hamma xiqqaadhaan kan itti fayyadamu yoo ta’u, ammas faayidaa fayyaa kan kennudha.
Miidhaa Biqiltuu Qorichaa Momordica balsamina Fayyadamuun Qabu
1. 1. . Balaa Sukkaara Dhiigaa: 1.1. Yaaddoowwan gurguddoo keessaa tokko yeroo Momordica balsamina nyaannu hir’ina sukkaara dhiigaa (sukkaara dhiigaa gadi bu’uu) ta’uu danda’a. Kun keessumaa namoota dhuunfaa qoricha dhukkuba sukkaaraa duraan fudhachaa jiraniif barbaachisaa dha. Balsam Apples dandeettiin uumamaa hamma sukkaara dhiigaa gadi buusuuf qabu qoricha murtaa’e waliin yoo walitti makamu sadarkaa balaafamaa gadi aanaa fiduu danda’a. Namoonni dhuunfaa dhukkuba sukkaaraa qaban sukkaara dhiigaa bulchuuf Balsam Apple fayyadamuu isaanii dura ogeessa fayyaa mariisisuun murteessaadha.
2. Rakkoo garaachaa: 1.1. Balsam Apples mi’aan hadhaa’aa yoo garmalee nyaatame garaacha dhiita’uu, garaa kaasaa fi garaacha dabalatee garaachaa fiduu danda’a. Miidhaa akkasii irraa fagaachuuf madaalawaa ta’uun furtuudha.
3. Alarjii: 1.1. Namoonni miseensota maatii Cucurbitaceae biroo (kan akka kukkurama, boqqolloo, ykn paampii) alarjii qabanis Momordica balsaminaaf miira qabaachuu danda’u. Alarjiin gogaa salphaatti namatti aaruu irraa kaasee hanga mallattoolee ciccimoo ta’anitti ta’uu danda’a. Yoo alarjii biqiltoota kanaaf beekamaa ta’e qabaatte, of eeggannoo gochuun ogummaadha.
4. Ulfaa fi Harma hoosisuu: 1.1. Dubartoonni ulfaa fi harma hoosisan Momordica balsamina fayyadamuu irraa of qusachuu qabu, sababiin isaas yeroowwan kanneen keessatti nageenyi isaa akka gaariitti hin qoratamne. Dhiibbaan daa’ima gadameessa keessa jiru ykn daa’ima guddachaa jiru irratti fiduu danda’u hin beekamu.
5. Walqunnamtii Qorichoota Waliin: Momordica balsaminas sadarkaa sukkaara dhiigaa irratti dhiibbaa uumuu danda’u qoricha dhukkuba sukkaaraa wajjin wal-nyaachuu danda’a, bu’aa hin barbaadamne fida. Dabalataanis, yoo qoricha biroo irratti youre ta’e, walqunnamtii ta’uu danda’u irraa fagaachuuf Balsam Apple fayyadamuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisuun barbaachisaa dha.
6. Fayyaa Kalee: 1.1. Balsam Apple yeroo giddu galeessaan fayyadamnu fayyaa kalee deeggaru kan danda’u yoo ta’u, garmalee fayyadamuun kalee irratti dhiibbaa hamaa fiduu danda’a. Yoo haala kalee jiru qabaatte itti fayyadamuu kee dura ogeessa fayyaa mariisisi.
7. 7. . Mataa garagalchuu fi Mataa Salphaa: . Yeroo tokko tokko, dhiibbaan sukkaara dhiigaa Momordica balsaminaan qabu, keessumaa garaa duwwaa yoo nyaatame garaan namaa mar’achuu ykn mataa namaa salphisuu danda’a.
8. Walqunnamtii Baqaqsanii Hodhuu Waliin: Balsam Apple sadarkaa sukkaara dhiigaa irratti dhiibbaa uumuu waan danda’uuf, yoo baqaqsanii hodhuuf beellama qabaatte ogeessa fayyaa keessan beeksisuun barbaachisaa dha. Yeroo baqaqsanii hodhuu rakkoolee akka hin uumamneef qoricha irratti sirreeffamni barbaachisaa ta’uu danda’a.
9. Dhiphina bullaa’insa nyaataa: Garmalee fayyadamuun Momordica balsamina dhukkubbii garaa fi miira namaa hin tolle dabalatee rakkoo bullaa’insa nyaataa fiduu danda’a. Giddugaleessa ta’een fayyadamuu fi doosiiwwan gorfaman hordofuun murteessaadha.
Gatii Soorataa Momordica Balsamina (Abaaboo Balsam) .
1. Pirootiinii: 1.1. Baaloonni Momordica balsamina madda pirootiinii badhaadhaa yoo ta’an, qorannoon qabiyyee pirootiinii 19.72–29.08%, baala keessatti ol’aanaa ta’uu isaa kan gabaase yoo ta’u, suphaa maashaalee fi guddina akka qaama nyaataa gatii guddaa qabuutti kan deeggarudha.
2. Amiinoo Asiidota: 1.1. Biqiltuun kun amiinoo asiidota 17 kan of keessaa qabu yoo ta’u, isaanis isoleucine, leucine, fi valine dabalatee, kanneen WHO/FAO/UNU daa’immaniif barbaachisu caalu, haa ta’u malee amiinoo asiidonni salfarii of keessaa qaban ga’eessotaaf daangeffamaniiru, kunis hojii meetaabolii gargaaru.
3. Flavonoids: 1.1. Kompaawundootni antioksidaantii kunniin free radicals neutralize gochuuf gargaaru, carraa dhukkuboota yeroo dheeraa hir’isuu fi fayyaa seelii deeggaruun yeroo akka qaama nyaataatti fudhataman.
4. Poolifeenoolii: 1.1. Poolifeenooliin ol’aanaan kan akka asiidii gaaliik sochii antioksidaantii gumaacha, dhiphina oksijiinii fi inflammation irraa eega, fayyaa waliigalaatif faayidaa qaba.
5. Terpeenoota: 1.1. Tiraayitarpeenooyidoonni gosa kukkurbiiteenii, akkuma kukkurbiitaasiin, kan jiran yoo ta’u, amaloota farra maaykiroobiyaanii fi farra inflammatory kan dhiyeessan yoo ta’u, kunis yeroo qoricha aadaa keessatti fayyadaman fayyaa ittisa qaamaa deeggaru danda’a.
6. Karootinooyidoota: 1.1. Baala keessatti baay’inaan kan argaman karootinooyidoonni akka beetaa-kaaroteenii fayyaa ijaa, hojii ittisa qaamaa fi fayyaa gogaa kan jajjabeessan yoo ta’u, akka dursa vaayitaamiin A ta’anii hojjetu.
7. Vitamin C: 1.1. Baala fi fuduraalee dargaggoota keessatti kan argamu vitaamin C dandeettii dhukkuba ofirraa ittisuu ni guddisa, uumamuu kolaajiinii ni deeggara, akkasumas ittisa antioksidaantii ni guddisa, kunis soorata ijoo biqiltuu keessatti isa taasisa.
8. Albuuda: 1.1. Baaloonni isaanii hamma guddaa pootaasiyeemii (1,320 mg/100g), kaalsiyeemii (941 mg/100g), maagniziyemii (220 mg/100g), fi ayirenii (60.3 mg/100g) kan kennan yoo ta’u, kunis fayyaa lafee, hojii maashaalee fi geejjibaa oksijiinii kan deeggarudha.
9. Faayibara Nyaataa: 1.1. Baalli fi firiiwwan biqiltuu kanaa faayibara nyaataa kan of keessaa qabu yoo ta’u, bullaa’insa nyaataa kan gargaaru, fayyaa garaachaa kan guddisu yoo ta’u, hamma kolestroolii hir’isuu danda’a.
10. Saapooniin: 1.1. Kompaawundootni kunniin kolestroolii hir’isuu fi deeggarsa ittisa qaamaa keessatti gumaachuu danda’u, haa ta’u malee, qindoominni isaanii giddu galeessa ta’us, kunis piroofaayilii soorataa biqiltuu kanaa irratti dabalata.
Momordica balsamina, keessumaa baalli isaa fi firiiwwan dargaggootaa, kudura soorata hedduu kan qabu yoo ta’u, nyaata Afrikaa Sahaaraa gadii keessatti argamu yoo ta’u, pirootiinii, vitaaminii, albuudotaa fi kompaawundoota baayooaktiiwii walitti makaman kanneen akka magariisa bilcheefameetti ykn qophii aadaatiin yeroo nyaatamu gama fayyaa adda addaa deeggaran dhiyeessa.
Ragaa Saayinsii fi Qo’annoo Haala Momordica Balsamina
1. 1.. Hasan fi kkf. (2006) tiin kan qophaa’e): Qorannoon kun walnyaatinsa soorataa baala Momordica balsamina xiinxalee, amiinoo asiidota 17 fi qabiyyee albuudaa olaanaa (fkn, pootaasiyeemii, kaalsiyeemii, maagniziyeemii) adda baaseera. Argannoowwan kun baalli hanqina albuudaa furuuf dabalata gatii guddaa qabu ta’uu agarsiisa (Hassan, LG, & Umar, KJ, 2006).
2. Balali’aa fi kkf. (2007): 1.1. Qorattoonni walnyaatinsa dhiyeenyaa fi albuudaa baala Momordica balsamina Botswana keessatti madaaluun, pirootiinii olaanaa (hanga 29.08%) fi qabiyyee albuudaa mirkaneessanii, gahee inni akka kuduraa bosonaatti nageenya soorataaf itti hin fayyadamne deeggareera (Flyman, MV, & Afolayan, AJ, 2007).
3. Ramalhete jedhamtu fi kkf. (2016): Qorannoon kun gosa cucurbitane-triterpenoids Momordica balsamina irraa adda baasee, dandeettii isaanii seelota kaansarii keessatti dandeettii qoricha hedduu ofirraa ittisuu P-glycoprotein dhorkuudhaan agarsiisuudhaan, fayyadama farra kaansarii ta’uu danda’u calaqqisiiseera (Ramalhete, C., Mulhovo, S., Molnar, J., & Ferreira, MU, 2016).
4. 4.. Kaushik jedhamuun beekama fi kkf. (2017): 1.1. Qorannoon kun firiiwwan Momordica balsamina keessatti triterpenoids adda baasee, in vitro keessatti bu’aa guddaa guluukoosii dhiigaa hir’isuu agarsiisu, itti fayyadama aadaa isaa bulchiinsa dhukkuba sukkaaraaf deeggara (Kaushik, U., Aeri, V., Showkat, RM, & Ali, M., 2017).
5. Koolmaan fi kkf. (2022): 1.1. Baala Momordica balsamina irraa baafame pirootiinii asoosama (MoMo30) sochii farra HIV-1 qabu, baay’ina vaayirasii dhorku qabaachuun isaa argameera, kunis qorichi farra vaayirasii guddisuu akka danda’u agarsiisa (Coleman, MI, Khan, M., Gbodossou, E., fi kkf., 2022 irratti kan ibsame).
Waa’ee Momordica Balsamina Gaaffiiwwan Yeroo Irra Deddeebi’anii Gaafataman
1. Momordica balsamina maaliif oola?
Afrikaa Sahaaraa gadii keessatti akka kuduraatti, akka ispinaashiitti bilcheefamee ykn daabbootti dabalamee, qoricha aadaa keessattis dhukkuba sukkaaraa, busaa, haala gogaa fi dhimma bullaa’insa nyaataa yaaluuf fayyadama.
2. Momordica balsamina nyaachuun nageenya qabaa?
Baalli dargaggeessaa fi firiiwwan magariisaa yeroo bilcheessan nyaatamuu danda’u, garuu fuduraalee fi sanyiiwwan bilchaatan summii ta’uu danda’u, yoo qalamaan nyaataman garaa kaasaa ykn garaachaa fiduu danda’u.
3. Momordica balsamina dhukkuba sukkaaraaf gargaaruu danda’aa?
Qorannoon akka agarsiisutti tiraayitarpeenooyidoonni isaa sadarkaa guluukoosii dhiigaa gadi buusu danda’u, kunis itti fayyadama aadaa isaa to’annoo dhukkuba sukkaaraaf kan deeggaru yoo ta’u, gorsi fayyaa ni gorfama.
4. Soorata Momordica balsamina keessa jiru maali?
Pirootiinii, amiinoo asiidota, vitaaminii (keessattuu vitaamin C), albuudota (pootaasiyeemii, kaalsiyeemii, ayirenii), fi kompaawundoota baayooaktiiwii kanneen akka flaavonoids fi carotenoids tiin kan badhaadhedha.
5. Momordica balsamina akkamitti qophaa’a?
Baaloonni fi firiiwwan dargaggoonni akkaataa idileetti summii ta’uu danda’u jiddugaleessuu fi mi’aa guddisuuf boqqolloo ykn daabboo wajjin bilcheessuun ykn bilcheessuun ni danda’ama.
6. Momordica balsamina miidhaa cinaa qabaa?
Fuduraan bilchaate qalamaa ta’e dhiphina garaachaa fiduu danda’a. Yeroo hunda biqiltuu sana bilcheessuun qorichaaf ogeessa fayyaa mariisisuu.
7. Momordica balsamina eessatti biqila?
Dhalataa Afrikaa, Eeshiyaa fi Awustiraaliyaa tiroopikaalaa yoo ta’u, biyyee cirrachaa, loomii ykn suphee margaa, bosonaafi naannoo jeeqame keessatti kan guddatudha.
8. Momordica balsamina haala gogaa irratti fayyadamuu ni danda’amaa?
Baalli isaa fi bu’aan firii isaa akka aadaa isaatti sababa farra inflammatory fi antimicrobial ta’uu isaatiin gubaa, fincaan, fi edema’f kan ooludha.
Gaaffii, yaada ykn gumaacha qabduu? Yoo akkas ta’e yaada keessan nuuf qooduuf saanduqa yaada armaan gadii kana bilisaan nuuf qoodaa. Akkasumas, odeeffannoo kana namoota fayyadamoo taʼuu dandaʼaniif gaarummaadhaan akka qooddan isin jajjabeessina. Yeroo tokkotti nama hunda bira gahuu waan hin dandeenyeef, gargaarsa dubbii kana babal’isuuf gootan dhuguma dinqisiifanna. Deeggarsa nuuf gootaniifis ta’e waan qooddaniif hedduu galatoomaa!
Hubachiisa: Barreeffamni kun barnootaafi odeeffannoo qofaaf kan qophaa’edha. Faayidaan fayyaa ibsame qorannoo saayinsii fi beekumsa aadaa irratti kan hundaa’edha. Isaanis gorsa fayyaa ogeessaa, qorannoo ykn yaala bakka bu’an miti. Yeroo hunda baala ykn qoricha uumamaa kamiyyuu dhimma yaalaaf fayyadamuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisaa.
Akkasumas Dubbisaa: Sirna Nyaataa Itti Fufiinsa Qabu Keessatti Gahee Qonna Beeyladaa