Pelargonium inquinans, yeroo baayyee Afrikaa Jeranium ykn Rooibos-scented Geranium jedhamuun kan waamamu, baala bara baraa kan maatii Geraniaceae keessaa tokkodha. Biqiltuun kun bifa lalisaa Afrikaa Kibbaa keessaa kan dhalate yoo ta’u, bifa nama dinqisiisuun onnee qabachuu qofa osoo hin taane dhalootaaf qabeenya qoricha ta’uu isaatiinis gatii guddaa argateera.
Baaloonni Pelargonium inquinans amala adda ta’e yoo ta’u, qarqara isaanii gadi fageenyaan lobed fi serrated ta’een kan beekamudha. Baaloonni kun halluu magariisa socho’aa kan qaban yoo ta’u, rifeensa xixiqqoo biqiltootaan akka waliigalaatti biqiltootaaf gumaachaniin kan haguugaman dha. Baaloonni isaa yeroo tuqaman ykn caccaban urgooftuu gammachiisaa shaayii rooibos yaadachiisu ni baasa.
Hiddi biqiltootaa jabaa fi dhangala’aa kan qabu yoo ta’u, bishaan kuusuu kan danda’u yoo ta’u, kunis naannoo gogaa dhaloota isaa wajjin kan walmadaaluudha. Yeroo baay’ee hiddi isaanii halluu diimaa kan agarsiisan yoo ta’u, kunis hawwata ijaa irratti dabalata.
Pelargonium inquinans tuuta micciiramaa daraaraa bifa pilaastikii hanga halluu diimaa qabu kan bifa isaa irratti halluu dhangalaasu kan uumudha. Daraaroonni kun daraaroota shan irraa kan ijaaraman yoo ta’u, bifa walxaxaa fi mallattoo poolineetota hawwatu qabu.
Sirni hidda Pelargonium inquinans haala gaariin kan guddate yoo ta’u, biqiltuun kun biyyee keessatti jabeessee akka of hidhamuu fi soorataa fi bishaan barbaachisoo ta’an akka argatu taasisa.
Jeeraaniyeemii Afrikaa haala qilleensaa ho’a giddu galeessaa fi biyyee akka gaariitti bishaan itti bahu keessatti guddata. Bakka ifa aduu baay’ee qabu filata garuu gaaddidduu gartokkee dandamachuu danda’a. Dhalataa naannoo Afrikaa Kibbaa kan ta’e yoo ta’u, yeroo gogiinsa dabalatee qormaata bakka jireenyaa isaa wajjin walsimsiiseera.
Pelargonium inquinans misoomsuun namoota iddoo biqiltuu jaallataniifis ta’e namoota qabiyyee qoricha isaaf fedhii qabaniif carraaqqii badhaasa qabu ta’uu danda’a. Sanyii ykn cirrachaan babal’achuu danda’a. Sanyii irraa yeroo guddatan makaa qodaa bishaan keessaa bahu keessatti facaasuun hanga biqiluutti jiidhaan tursiisuun ni danda’ama. Biqiltuun kun akkuma guddachaa deemuun, hundeen isaa akka babal’atuuf bakka gahaa kennuun barbaachisaa dha.
Seenaa keessatti, Pelargonium inquinans fayyadama qoricha adda addaa isaatiin gatii guddaa qaba ture. Qorichootni aadaa kutaalee biqiltuu kanaa adda addaa fayyadamuun dhimma sirna hargansuu, haala gogaa fi kkf qoricha uumuuf gargaaraniiru. Baaloonni fi hiddi isaa yeroo baayyee shaayii, infuushinii fi baala biqiltoonni qabiyyee faayidaa qaban itti fayyadaman qopheessuuf itti fayyadamu.
Pelargonium inquinans yeroo ammaa balaadhaaf saaxilameetti kan hin ramadamne yoo ta’u, bakki jireenyaa fi jijjiiramni qilleensaa naannoo dhaloota isaa keessatti mul’atu gara fuulduraatti baay’ina ummata isaa irratti dhiibbaa uumuu danda’a. Hubannoon barbaachisummaa aadaa fi qorichaaf qabu guddachaa dhufuun biqiltuu kana kunuunsuu fi itti fufiinsaan misoomsuuf tattaaffiin godhamu barbaachisaa ta’aa dhufeera.
Akkasumas Dubbisaa: 15 Faayidaa Fayyaa Qorichaa Erythrofleum suaveolens (Erythrophleum) .
Faayidaa Fayyaa Qorichaa Pelargonium inquinans (African geranium) .
1. Fayyaa sirna hargansuu: Pelargonium inquinans akka aadaa isaatti dhimmoota sirna hargansuu kan akka qufaa, qorra, fi biroonkaayitii salphisuuf itti fayyadamaa tureera. Kompaawundootni uumamaa isaa dhiphina qulqulleessuu fi ujummoo qilleensaa aarii qabu tasgabbeessuuf gargaaru.
2. Immune Boost: 1.1. Biqiltuun kun amaloota ittisa qaamaa guddisan kanneen mala ittisa qaamni infekshinii fi dhukkuboota irraa ittisu deeggaran of keessaa qaba.
3. Farra Inflammatory: 1.1. Pelargonium inquinans amaloota farra inflammatory kan qabu yoo ta’u, haalawwan inflammation of keessaa qaban kan akka arthritis’f faayidaa qaba.
4. Antioxidant kan qabu: Biqiltuun kun antioxidants baay’ee qabaachuu isaatiin dhiphina oksijiinii dhukkuboota yeroo dheeraa adda addaa wajjin walqabatee jiru ittisuuf gargaara.
5. Gargaarsa bullaa’insa nyaataa: Bullaa’insa nyaataa gargaaruu fi rakkina garaachaa kan akka dhiita’uu fi nyaata bullaa’uu dhabuu salphisuuf beekama.
6. Dhiphina Dhiphina Hir’isuu: Kompaawundootni urgooftuu Pelargonium inquinans keessatti argaman yeroo aromatherapy keessatti fayyadaman boqonnaa fi dhiphina hir’isuuf gumaachu.
7. Fayyaa Gogaa: 1.1. Bu’aan isaa fayyaa gogaa guddisuuf yeroo tokkotti kan oolu yoo ta’u, dhimmoota akka fincaan, ekziimaa fi madaa xixiqqoo furuuf.
8. Dhukkubbii Bulchiinsa: . Biqiltoonni kun amala dhukkubbii namatti hir’isu uumamaa qaban dhukkubbii salphaa fi mataa dhukkubbii to’achuuf faayidaa akka qabu taasisa.
9. Dambii Dhiibbaa Dhiigaa: Qorannoon tokko tokko akka jedhanitti sadarkaa dhiibbaa dhiigaa to’achuuf gargaaruu mala.
10. Tarkaanfii Farra Maayikiroobiyaanii: 1.1. Pelargonium inquinans bu’aa farra maaykiroobiyaanii agarsiisa, qaamni dhukkuba paatojeenoota irraa ittisuuf gargaara.
11. Mijachuu Laguu: Amaloota maashaa boqochiisuun isaa irraa kan ka’e dhiita’uu laguu fi miira namaa hin tolle salphisa jedhamee amanama.
12. Farra Yaaddoo: . Urgaa tasgabbeessu biqiltuu kanaa bu’aa tasgabbeessuu qabaachuu danda’a, yaaddoo hir’isuu fi boqonnaa guddisuuf gargaara.
13. Dhiibbaa fincaanii: 1.1. Akka qoricha fincaanii salphaa ta’ee hojjechuu danda’a, hojii tiruu fayya qabeessaa fi madaallii dhangala’aa guddisuu danda’a.
14. Madaa Fayyisu: . Yeroo bakka tokkotti dibamu adeemsa fayyina ciccitaa xixiqqoo fi madaa deeggaru danda’a.
15. Farra fangasii: . Kompaawundootni Pelargonium inquinans keessa jiran tokko tokko sochii farra fangasii agarsiisaniiru, kunis infekshinii gogaa fangasii gargaaruu danda’a.
16. Dalagaa Hubannoo: . Urgaa biqiltootaa hojii hubannoo fi xiyyeeffannaa irratti dhiibbaa gaarii qabaachuu danda’a.
17. Qoricha farra ispasmoodii: . Maashaalee dhiita’uu fi dhiita’uu salphisuuf gargaaruu danda’a.
18. Alarjii irraa bilisa ta’uu: Amala farra inflammatory ta’uu isaatiin mallattoo alarjii salphisuu danda’a.
19. Deeggarsa Onnee fi Ujummoolee Dhiigaa: Qaamonni tokko tokko fayyaa onnee fi ujummoolee dhiigaa keessatti gumaachuu danda’u.
20. Gargaarsa Hirriba: 1.1. Urgaa boqonnaa namaaf kennu kun qulqullina hirribaa fooyyessuu fi hirriba dhabuu salphaa furuuf gargaaruu danda’a.
Akkasumas Dubbisaa: Faayidaa Fayyaa Qorichaa 10 Milicia excelsa (African Teak) .
Mala Itti Fayyadamaa Faayidaa Fayyaa Pelargonium inquinans (African geranium) Kenname Galma ga’uuf .
1. Shaayii Infuushinii: . Baala isaa gara shaayii tasgabbeessutti bishaan keessaa baasuun faayidaa fayyaa isaa itti gammaduudhaaf karaa salphaa ta’e argamsiisa. Baala goge bishaan ho’aa keessatti liqimsuun infuushinii dhuguu.
2. Aromatherapy: 1.1. Kompaawundoota urgooftuu kana karaa zayita barbaachisaa ykn baala caccabee hafuura baafachuun boqonnaa fi dhiphina hir’isuu danda’a. Diffuser fayyadamuu ykn kallattiin baala irraa afuura baafachuu.
3. Hojiirra oolmaa yeroo: Dhimmoota gogaa wajjin walqabataniif kiriimii, dibata ykn zayita barbaachisaa diilalla’e gogaa irratti dibachuun ni danda’ama. Bakka guddaa irratti dibachuu dura qorannoo paach raawwadhu.
4. Danfaa Hafuura Baafannaa: . Danfaa hundee biqiltootaa waliin makame afuura baafachuun sirna hargansuu irraa boqonnaa kennuu danda’a. Bishaan ho’aa saanii tokkotti zayita barbaachisaa muraasa itti dabaluudhaan mataa keessan haalluudhaan uwwisuudhaan danfaa sana hafuura baafadhaa.
Miidhaa Itti Fayyadamaa Pelargonium inquinans jedhamuun beekama Biqiltuu Qorichaa
1. Alarjii: 1.1. Pelargonium inquinans akka waliigalaatti nageenya akka qabutti kan ilaalamu yoo ta’u, namoonni tokko tokko alarjii salphaa ykn miira gogaa qabaachuu danda’u. Seenaa alarjii yoo qabaattan topically fayyadamuu ykn fayyadamuu dura qorannoo patch gochuun gaariidha.
2. Marii Dhimma Addaa: 1.1. Dubartoonni ulfaa fi harma hoosisan Pelargonium inquinans fayyadamuu isaanii dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisuu qabu, sababiin isaas dhiibbaan inni gareewwan kana irratti qabu guutummaatti hubatamuu dhiisuu danda’a.
3. Miira qabaachuu: . Namoonni dhuunfaa tokko tokko kompaawundoota biqiltootaa irratti miira guddaa qabaachuu isaaniitiin, garaachaa salphaatti miira namaa hin tolle ykn gogaan isaanii akka isaan mudatu gochuu dandaʼa.
4. Yaadannoo Dozaajii: Garmalee fayyadamuun ykn itti fayyadamuun biqiltuu kana bu’aa hin barbaachifne fiduu danda’a. Dozaajii gorfame hordofuun deebii hamaa akka hin mudanneef barbaachisaa dha.
Gatii Soorataa Pelargonium inquinans (African Geranium) .
1. Kaarboohayidireetii: 1.1. Baala fi hidda isaa Pelargonium inquinans jedhamuun beekama kaarboohayidireetii qabaachuu hin oolan, adda durummaan akka faayibara nyaataa fi sukkaara xixiqqootti, qophii aadaa kan akka shaayii ykn infuushinii keessatti yeroo fayyadaman madda anniisaa xiqqaa ta’e kenna.
2. Faayibara: 1.1. Baaloonni biqiltuu kanaa faayibara nyaataatiin kan badhaadhe, bullaa’insa nyaataa kan gargaaru, fayyaa garaachaa kan guddisu, akkasumas hamma sukkaara dhiigaa tasgabbeessuu danda’a jedhamee eegama, haa ta’u malee hammi addaa akka gaariitti galmaa’uu baatus.
3. Flavonoids: 1.1. Akka miseensa maatii Geraniaceae tokkootti, . Pelargonium inquinans jedhamuun beekama flavonoids kan akka quercetin kan akka antioxidants ta’ee dhiibbaa oksijiinii hir’isuu fi fayyaa seelii deeggaru of keessaa qabaachuu hin oolu.
4. Kompaawundoota Feenoolikii: 1.1. Phenolics, kan walqabatan irraa kan hubatame Peelaargooniyeemii gosoota, jiraachuu hin oolan, faayidaa antioxidant kan inflammation hir’isuu fi dhukkuboota yeroo dheeraa irraa eeguu danda’u dhiyeessu.
5. Vitaminoota (Vitamin C): 1.1. Baalli isaa vitaamin C hamma xiqqaa qabaachuu danda’a, kunis hojii ittisa qaamaa kan deeggaru fi akka antioxidant ta’ee kan hojjetu yoo ta’u, qorannoon soorataa kallattiin irratti P. inquinans jedhamuun beekama daangeffamaniiru.
6. Albuuda (Kaalsiyeemii): . Hammi kaalsiyeemii xiqqaan baala keessatti argamuun isaa hin oolu, fayyaa lafee fi hojii maashaalee keessatti gumaacha, akkaataa walqabate irratti hundaa’uun Peelaargooniyeemii gosa.
7. Saapooniinii: 1.1. Saapooniin, biqiltoota Geraniaceae keessatti baay’inaan mul’atan, jiraachuu danda’u, fayyaa ittisa qaamaa deeggaruun ykn bu’aa farra maaykiroobiyaanii kennuu danda’a, gaheen soorataa isaanii xiqqaa ta’us.
8. Terpenoids: 1.1. Terpenes, gosoota walqabatan kan akka Pelargonium graveolens jedhamuun beekama, amaloota farra inflammatory ykn farra maaykiroobiyaaniif gumaachuu danda’u, garuu adda durummaan soorataa osoo hin taane baayooaktiiwii dha.
9. Alkaaloyidii: 1.1. Alkaloids trace jiraachuu danda’u, soorata caalaa amaloota qorichaaf gumaacha. Kompaawundootni kun summii qabaachuu danda’an irraa kan ka’e of eeggannoodhaan qabachuu barbaadu.
10. Pirootiinii: . Baaloonni isaanii pirootiinii hamma xiqqaa qabaachuu danda’u, kunis suphaa tishuu kan deeggaru yoo ta’u, garuu Pelargonium inquinans jedhamuun beekama madda pirootiinii guddaa kan hin taanee fi adda durummaan qorichaaf kan ooludha.
Ragaa Saayinsii fi Qo’annoo Haala Pelargonium inquinans irratti
1. 1. . Lis-Baalchin jedhamuun beekama fi kkf. (1998) jedhaman.: 1.1. Qorannoon kun amaloota farra maaykiroobiyaanii zayita barbaachisaa irraa Peelaargooniyeemii gosoota, kanneen waliin walqabatan dabalatee P. inquinans jedhamuun beekama. Zayitoonni kun sochii farra baakteeriyaa guddaa agarsiisaniiru Istaafiilookookaas aureus jedhamu, nyaata kunuunsuu ykn qorichaaf fayyadamuu akka danda’amu kan agarsiisu (Lis-Balchin, M., fi kkf. (1998) jedhamuun beekama. Sochii farra maaykiroobiyaanii wal bira qabamee ilaalamu zayita barbaachisaa kan Peelaargooniyeemii gosa. Joornaalii Qorannoo Zayitii Barbaachisaa, 10(6), 665-669 irratti kan argamudha.
2. Goldblatt fi kanneen biroo; Maaning (2000): 1.1. Hojiin kun amala botaanikaa fi itti fayyadama aadaa kan Pelargonium inquinans jedhamuun beekama Afrikaa Kibbaatti, gahee inni horticulture faaya fi fayyadama qoricha daangeffame keessatti qabu hubachuun, qorannoon farmaakooloojii addaa hin gaggeeffamne ta’us (Goldblatt, P., & Manning, J. (2000). Biqiltoota Keep: Konspeektas biqiltoota Keep Afrikaa Kibbaa. Inistiitiyuutii Botaanikaa Biyyaalessaa Afrikaa Kibbaa).
Waa’ee Pelargonium inquinans Gaaffiiwwan Yeroo Yeroon Gaafataman
1. Is Pelargonium inquinans jedhamuun beekama nyaatamuu danda’a?
Baalli isaa shaayii keessatti ykn bakka aadaa keessatti infuushinii keessatti hamma xiqqaa ta’een fayyadamuu ni danda’a, garuu adda durummaan madda nyaataa miti. Summii alkalooyidii irraa dhufuu danda’u irraa kan ka’e of eeggannoo barbaachisaadha.
2. Maaltu Pelargonium inquinans jedhamuun beekama kan itti fayyadamu?
Irra caalaa biqiltuu faayaati, daraaraa diimaa fi guddina biqiltuu isaatiin gatii guddaa qaba. Fayyadamni qoricha aadaa daangeffame qaba, kan akka shaayii dhukkuboota xixiqqoodhaaf.
3. Akkamitti Pelargonium inquinans jedhamuun beekama jeeraaniyeemii biroo irraa adda ta’uu?
Innis gosa warraa jeeraaniyeemii zoonii (Peelaargooniyeemii x hoortoorum), daraaraa diimaa fi amala biqiltuu kan qaban, mallattoo baala fardaa kan walmakaa zoonii keessatti mul’atu kan hin qabne.
4. Eessatti Pelargonium inquinans jedhamuun beekama guddachuu?
Dhalataa Afrikaa Kibbaa Keep Bahaa kan ta’e yoo ta’u, biyyee aduu qabuu fi bishaan gaarii qabu keessatti kan dagaagu yoo ta’u, akka addunyaatti akka biqiltuu faayaatti iddoo biqiltuu keessatti ykn akka biqiltuu manaatti kan misoomudha.
5. Danda’a Pelargonium inquinans jedhamuun beekama qorichaaf itti fayyadamuu?
Dhukkuboota xixiqqoodhaaf itti fayyadamni aadaa daangeffame qaba, garuu qabeenyi qoricha isaa kan qoratamu xiqqaadha Pelargonium sidoides jedhamuun beekama yookaan Pelargonium graveolens jedhamuun beekama.
6. Is Pelargonium inquinans jedhamuun beekama summaa’aa?
Dhangala’aan biqiltuu kanaa xuraa’uu waan danda’uuf gogaa namaa aarsuu danda’a. Hamma guddaa liqimsuun sababa alkaloids summii fiduu waan danda’uuf of eeggannoodhaan fayyadamuu qabna.
7. Maaliif jeeraaniyeemii diimaa jedhama?
Maqaan kun daraaraa isaa isa diimaa socho’aa ta’ee fi kanneen biroo irraa adda isa godhu argisiisa Peelaargooniyeemii gosa ta’ee biqiltuu faaya beekamaa akka ta’u taasisa.
8. Danda’a Pelargonium inquinans jedhamuun beekama mana keessaa guddachuu?
Eeyyee, akka biqiltuu manaatti ifa ifaa, al-kallattiin biyyee akka gaariitti bishaan keessaa ba’u keessatti guddachuu danda’a, kunis qodaa ykn iddoo biqiltuu mana keessaatiif akka mijatu taasisa.
Gaaffii, yaada ykn gumaacha qabduu? Yoo akkas ta’e yaada keessan nuuf qooduuf saanduqa yaada armaan gadii kana bilisaan nuuf qoodaa. Akkasumas, odeeffannoo kana namoota fayyadamoo taʼuu dandaʼaniif gaarummaadhaan akka qooddan isin jajjabeessina. Yeroo tokkotti nama hunda bira gahuu waan hin dandeenyeef, gargaarsa dubbii kana babal’isuuf gootan dhuguma dinqisiifanna. Deeggarsa nuuf gootaniifis ta’e waan qooddaniif hedduu galatoomaa!
Hubachiisa: Barreeffamni kun barnootaafi odeeffannoo qofaaf kan qophaa’edha. Faayidaan fayyaa ibsame qorannoo saayinsii fi beekumsa aadaa irratti kan hundaa’edha. Isaanis gorsa fayyaa ogeessaa, qorannoo ykn yaala bakka bu’an miti. Yeroo hunda baala ykn qoricha uumamaa kamiyyuu dhimma yaalaaf fayyadamuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisaa.
Akkasumas Dubbisaa: Furmaanni Balfa Pilaastikaa Dhiibbaa Naannoo Keenya Irratti Qabu