Schinus molle, yeroo baayyee muka burtukaana Peeruu ykn muka burtukaana Ameerikaa jedhamuun kan beekamu, muka daraaraa yeroo hunda magariisa ta’ee fi dhalataa Ameerikaa Kibbaa, keessumaa Peeruu, Booliiviyaa fi biyyoota ollaa keessatti argamudha. Maatii Anacardiaceae keessaa tokko yoo ta’u, fayyadama qoricha, nyaataa fi faaya adda addaatiin beekama. Ibsi bal’aan waa’ee Schinus molle kunooti:
Schinus molle akkaataa idileetti olka’iinsa miila 15-50 (meetira 4.5-15) kan guddatu yoo ta’u, golgaa babal’atee, gaaddisa fakkaatu qaba. Baaloonni isaanii walnyaatinsa pinnately yoo ta’an, baala xixiqqoo, oovaalii 19-41 of keessaa qabu. Yeroo baay’ee magariisa salphaa fi bifa calaqqisu qabu. Gogaan isaa diimaa-buraa’aa fi waraqaa fakkaatuun kan baqatu yoo ta’u, mukkeen kun hawwata ijaa adda ta’e dabalata.
Mukti kun daraaraa xixiqqoo, adii magariisaa fi kan hin mul’anne ni argamsiisa. Daraaroonni kun akkaataa adda addaatiin kan qindaa’an yoo ta’u, isaanis tuuta daraaraa hundee damee qabu irratti argamudha.
Firiin Schinus molle drupe xiqqaa, geengoo fi berry fakkaatu yoo ta’u yeroo bilchaatu diimaa ta’a. Daayameetira gara mm 4-5 kan qabu yoo ta’u sanyii tokko of keessaa qaba. Fuduraan kun yeroo baayyee akka mi’eessituutti kan itti fayyadamu yoo ta’u, yeroo tokko tokko “pink peppercorn” jedhama, haa ta’u malee peppercorn dhugaa ta’uu baatus.
Faayidaa Fayyaa Qorichaa muka burtukaana Peeruu (Schinus molle) .
Schinus molle, muka burtukaana Peeruu jedhamuunis kan beekamu, kompaawundoota baayooaktiiwii adda addaa qabaachuu isaatiin faayidaa fayyaa qorichaaf ta’uu danda’u hedduu qaba. Faayidaaleen kun tokko tokko itti fayyadama aadaa fi qorannoo duraatiin kan deeggaraman yoo ta’u, himannaawwan kana guutummaatti mirkaneessuuf qorannoon saayinsii dabalataa akka barbaachisu hubachuun barbaachisaadha.
Faayidaa fayyaa qorichaa Schinus molle gabaafame keessaa muraasni, fakkeenyota barbaachisoo ta’an waliin kunooti:
1. Amaloota Farra Inflammatory: 1.1. Schinus molle kompaawundoota bu’aa farra inflammatory qaba jedhamee amanamu kan of keessaa qabu yoo ta’u, kunis haalawwan tokko tokko keessatti dhukkubbii fi dhiita’uu hir’isuuf gargaaruu danda’a. Fakkeenyaaf, biqiltuun kun akka aadaa dhukkubbii lafee fi mallattoolee dhukkuba arthritis salphisuuf itti fayyadamaa tureera. Dandeettiin farra inflammatory Schinus molle akkaataa qorichi farra inflammatory nonsteroidal (NSAIDs) inflammation fi dhukkubbii to’achuuf hojjetan waliin wal bira qabamee ilaalamuu danda’a.
2. Sochii Antioksidaantii: 1.1. Qaamonni biqiltootaa amaloota antioksidaantii agarsiisu, jechuunis dhiibbaa oksijiinii fi miidhaa seelii free radicals irraan gahu qolachuuf gargaaruu danda’u. Kunis fayyaa waliigalaa fi carraa dhukkuboota yeroo dheeraa hir’isuuf barbaachisaa dha. Antioksidaantoonni Schinus molle keessa jiran kanneen firiiwwan akka berries keessatti argaman waliin wal fakkeessuun ni danda’ama, isaanis qabiyyee antioksidaantii olaanaa qabaachuun beekaman.
3. Deeggarsa bullaa’insa nyaataa: Schinus molle akka aadaa bullaa’insa nyaataa gargaaruu fi rakkoo garaachaa salphisuuf itti fayyadamaa tureera. Akkaataa shaayiin baala mukaa kan akka chaamomile dhimma garaachaa tasgabbeessuuf itti fayyadaman waliin walfakkaatuun, Schinus molles faayidaan bullaa’insa nyaataa qabaachuu danda’u sababa tasgabbeessuu fi farra inflammatory ta’uu danda’a.
4. Bu’aa Farra Maayikiroobiyaanii: 1.1. Kompaawundootni tokko tokko Schinus molle keessatti argaman amaloota farra maaykiroobiyaanii akka qaban amanama, kunis guddina maaykiroo-orgaanizimoota miidhaa geessisan dhorkuuf gargaaruu danda’u jechuudha. Kunis biqiltuun kun kunuunsa madaa xixiqqaa fi infekshinii ittisuuf faayidaa akka qabu taasisa. Tarkaanfiin farra maaykiroobiyaanii kan farra vaayirasii uumamaa kan akka zayita muka shaayii wajjin wal fakkeessuu ni danda’ama.
5. Deeggarsa Sirna Ittisa qaamaa: Fayyadamni aadaa Schinus molle tokko tokko hojii sirna ittisa qaamaa guddisuu dabalata. Gama kanaan qorannoo dabalataa kan barbaadu yoo ta’u, amaloonni ittisa qaamaa guddisuu danda’an akkaataa baala ittisa qaamaa deeggaran kanneen biroo kan akka echinacea itti fayyadamaniin wal bira qabamee ilaalamuu danda’a.
6. Amaloota Kaansarii Loluu Danda’an: Qorannoon jalqabaa akka agarsiisutti kompaawundootni tokko tokko Schinus molle keessatti argaman bu’aa farra kaansarii qabaachuu danda’u. Kompaawundootni kun guddina seelota kaansarii dhorkuu ykn illee seelii kaansarii keessatti apoptosis (du’a seelii) kakaasuuf gargaaruu danda’u. Haa ta’u malee, argannoowwan kun kan duraa ta’uu isaanii hubachuun barbaachisaa dha, gama kanaan qorannoon dabalataa barbaachisaadha.
7. Fayyaa sirna hargansuu: . Gochaalee aadaa tokko tokko keessatti Schinus molle dhimmoota sirna hargansuu kan akka qufaa fi dhiphina salphisuuf itti fayyadamaa tureera. Akkaataa baala mukaa akka timiraa fi yuukaaliiptas deeggarsa sirna hargansuutiif itti fayyadamaniin walfakkaatuun, Schinus molle sirna sirna hargansuutiif faayidaa qabaachuu danda’u dhiyeessuu danda’a.
Its important to emphasize that Schinus molle naannolee kanneen keessatti waadaa kan agarsiisu yoo ta’u, qabeenyi qoricha isaa ammallee qoratamaa jira. Schinus molle kaayyoo qoricha kamiifuu fayyadamuu dura, ogeessa eegumsa fayyaa mariisisuun gorfama, keessumaa yoo haala fayyaa duraan ture, alarjii, ykn qoricha fudhachaa jirta ta’e.
Dabalataanis, malawwan faayidaa fayyaa ta’uu danda’an kana duuba jiran guutummaatti hubachuu fi qajeelfama itti fayyadama nageenya qabuu fi bu’a qabeessa ta’e hundeessuuf qorannoon saayinsii bal’aan barbaachisaadha.
Akkasumas Dubbisaa: Itti Fayyadama Biyyee Adda Addaa
Mala Itti Fayyadamaa Faayidaa Fayyaa Muka burtukaana Peeruu (Schinus molle) Argamu Galmeessuuf .
Schinus molle, ykn mukti burtukaana Peeruu, akka aadaa kaayyoo qoricha adda addaatiif kan itti fayyadamaa ture yoo ta’u, maloonni itti fayyadama addaa isaa gocha aadaa fi filannoo dhuunfaa irratti hundaa’uun garaagarummaa qabaachuu akka danda’an hubachuun barbaachisaa dha. Dabalataanis, qorannoon saayinsii faayidaa qorichaaf qabu irratti ammallee adeemsifamaa jira.
Malleen itti fayyadama waliigalaa faayidaa fayyaa qorichaa Schinus molle gabaafame galmaan ga’uuf gargaaruu danda’an tokko tokko kunooti:
1. Shaayii Infuushinii: . Baala ykn berries Schinus molle goge bishaan ho’aa keessatti cuuphuudhaan infusion shaayii qopheessuu. Osoo hin caccabsin dura gara daqiiqaa 10-15tti akka cirratu taasisi. Malli kun rakkoo bullaa’insa nyaataa furuuf, miira tasgabbii guddisuuf, akkasumas bu’aa ittisa qaamaa guddisuu danda’u kennuudhaaf itti fayyadamuun ni danda’ama. Mi’aa fi faayidaa guddisuuf Schinus molle baala biroo kan akka chamomile ykn mint waliin walitti makuu dandeessu.
2. Dibata ykn Kireemii bakka tokkotti fayyadamuu (Dibata ykn Kireemii): . Bakka aadaa Schinus molle dhimma gogaa ykn madaa xixiqqoo furuuf itti fayyadamaa turetti, dibata ykn kiriimii Schinus molle extracts of keessaa qabu bakka bu’u dibachuun ni danda’ama. Oomishaaleen kunniin qabiyyee farra maaykiroobiyaanii fi fayyaa gogaa irratti faayidaa qabaachuu danda’u dhiyeessuu danda’u. Yeroo hunda jalqaba qorannoo paach raawwachuun alarjii ykn miira gogaa kamiyyuu ilaaluuf.
3. Fayyadama Nyaataa (“Pink Peppercorns” Goggogaa): Fuduraaleen goggogaa Schinus molle, yeroo baayyee “pink peppercorns” jedhamuun kan waamaman, nyaata nyaataa keessatti akka mi’eessituutti fayyadamuun ni danda’ama. Nyaata keessan keessatti hammachuun mi’aa burtukaana salphaa kan dabalu yoo ta’u, faayidaa antioksidaantii kennuu fi bullaa’insa nyaataa gargaaruu danda’a. Haa ta’u malee, namoota tokko tokko irratti alarjii fiduu waan danda’aniif, madaalawaadhaan fayyadamaa.
4. Dabalata Baala mukaa: Foormulaawwan dabalataa baala mukaa tokko tokko Schinus molle extracts ykn kompaawundoota biqiltuu irraa argaman of keessatti qabatu. Dabalataan kunniin biqiltoonni faayidaa qorichaaf ta’uu danda’an doosiiwwan qindaa’an akka dhiyeessan kan qophaa’anidha. Haa ta’u malee, dabalata baala mukaa kamiyyuu fayyadamuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisuun, piroofaayilii fayyaa dhuunfaa keessaniif nageenya kan qabuu fi kan mijatu ta’uu isaa mirkaneessuun murteessaadha.
5. Aromatherapy: 1.1. Zayitoonni barbaachisoo Schinus molle irraa baafaman fayyaa sirna hargansuu guddisuuf akkasumas miira tasgabbii kakaasuuf aromatherapy keessatti fayyadamuun ni danda’ama. Urgaa zayitaa karaa diffuser ykn zayita diluted tishuu irratti dibame hafuura baafachuun dhiphina sirna hargansuu fi dhiphina salphisuuf gargaaruu danda’a.
6. Qophii Aadaa: 1.1. Aadaa Schinus molle seenaa dheeraa itti fayyadama aadaa qabu keessatti, ogeeyyiin naannoo beekumsa isaanii irratti hundaa’uun qophii addaa gorsuu danda’u. Isaan kun, qamadii, qamadii ykn malawwan biroo faayidaa fayyaa barbaadamuun qophaaʼan kan dabalatu taʼuu dandaʼa.
Fayyadama Schinus molle of eeggannoodhaan itti dhiyaachuun barbaachisaa dha, keessumaa yoo youre kaayyoo qorichaaf itti fayyadamte. Schinus molle sirna fayyaa keessan keessatti hammachuu dura, ogeessa eegumsa fayyaa gahumsa qabu mariisisaa, keessumaa yoo alarjii, haala fayyaa, ykn qoricha fudhachaa jirtan.
Dabalataanis, qorannoon saayinsii itti fufee akka jiru yaada keessa galchaa, itti fayyadamni aadaa Schinus molle kan nama hawwatu ta’us, bu’a qabeessummaa fi nageenya isaa faayidaa fayyaa adda addaatiif mirkaneessuuf qorannoon dabalataa barbaachisaadha.
Akkasumas Dubbisaa: Akkaataa Point of Lay Birds (POL) fooyya’aa ta’e osoo hin bitatin adda baasuu dandeenyu
Miidhaa Biqiltuu Qorichaa Schinus molle Fayyadamuun Qabu
Schinus molle (Peruvian peppertree) fayyadama qorichaaf ta’uu danda’u adda addaa fi faayidaa kan qabu yoo ta’u, miidhaa cinaa fi yaada itti fayyadama isaa wajjin walqabatee dhufuu danda’u beekuun barbaachisaa dha. Walnyaatinsi dhuunfaa garaagarummaa qabaachuu akka danda’u, akkasumas namoonni tokko tokko kompaawundoota tokko tokko biqiltuu keessatti argaman irratti caalaatti miira qabaachuu akka danda’an yaada keessa galchaa.
Miidhaawwan gamaa fi yaada keessa galchuu danda’an tokko tokko kunooti:
1. Walnyaatinsa Alarjii: 1.1. Namoonni dhuunfaa tokko tokko yeroo Schinus molle fayyadaman ykn qabatan alarjiin isaan mudachuu danda’a. Kunis akka gogaa namaa aarsuu, ququnca’uu, diimaa ta’uu ykn dhiita’uutti mul’achuu danda’a. Haala cimaa ta’een ammoo, hives ykn anaphylaxis, alarjii hamaa hatattamaan yaala fayyaa barbaadutti nama geessuu danda’a.
2. Miira Hafuura Baafannaa: 1.1. Qaama qilleensa keessaa ykn zayita barbaachisaa Schinus molle irraa argamu afuura baafachuun namoota tokko tokko irratti miira sirna hargansuu ykn alarjii kakaasuu danda’a. Seenaa dhimma sirna hargansuu yoo qabaattan of eeggannoo gochuu fi ogeessa fayyaa mariisisuun gaariidha.
3. Mufannaa garaachaa: . Yeroo tokko tokko, Schinus molle baay’inaan ykn bifa qindaa’een (kan akka zayita barbaachisaa) fayyadamuun dhukkubbii garaachaa, garaa kaasaa ykn garaachaa dabalatee garaachaa jeequu danda’a.
4. Wal-nyaatinsa Qorichaa: Schinus molle qoricha tokko tokko ykn haalawwan fayyaa tokko tokko waliin wal qunnamuu danda’a. Yoo qoricha fudhachaa jirtan, keessumaa qoricha dhiiga qallachuu, farra pilaateleetii, ykn qoricha farra inflammatory, Schinus molle fayyadamuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisaa wal-nyaatinsa ta’uu danda’u hambisuuf.
5. Footo-sensitivity: 1.1. Qaamolee zayita barbaachisoo tokko tokko dabalatee kompaawundootni tokko tokko Schinus molle keessa jiran, gogaan ifa aduutiif miira qabaachuu dabaluu danda’u. Yoo oomishaalee bakka bu’an kan Schinus molle of keessaa qaban fayyadamtan, ifa aduu kallattiin irraa fagaachuun ykn eegumsa aduu sirrii ta’e fayyadamuun gaariidha.
6. Ulfaa fi Harma Hoosisuu: 1.1. Namoonni ulfaa ykn harma hoosisan yeroo Schinus molle fayyadaman of eeggannoo gochuu qabu, sababiin isaas yeroowwan kanneen keessatti waa’ee nageenya isaa odeeffannoon jiru daangeffamaadha. Bifa kamiinuu fayyadamuu dura ogeessa fayyaa mariisisuun gaariidha.
7. Dandeettii Weeraraa: . Fayyaa irratti dhiibbaa kallattiin kan hin geessisne ta’us, sirna ikoo murtaa’e keessatti uumama weerartuu Schinus molle ta’uu danda’u ilaaluun barbaachisaa dha. Naannolee bakka dhaloota isaatiin ala jiran keessatti yoo misoome weerartuu ta’ee heddummina lubbu qabeeyyii naannoo sanaa miidhuu danda’a.
8. Qulqullinaa fi Qulqullina: 1.1. Yeroo oomishaalee Schinus molle akka zayita barbaachisaa ykn dabalataa fayyadamtan, maddoota maqaa gaarii qaban kanneen ulaagaa qulqullinaa hordofan irraa argachuu keessan mirkaneessaa. Oomishaaleen jijjiirame ykn qulqullina gadi aanaa qaban faayidaa barbaadamu kennuu dhiisuu danda’u, miidhaa hamaa illee fiduu danda’u.
Gatii Soorataa Schinus molle (Muka Birbirsaa Peeruu) .
1. Pirootiinii: . Sanyii kan Schinus molle jedhamuun beekama tilmaamaan pirootiinii %9-12 kan of keessaa qabu yoo ta’u, suphaa fi guddina maashaalee kan deeggarudha. Kunis nyaata aadaa keessatti yeroo daakuutti caccabsan ykn akka mi’eessituutti fayyadaman madda pirootiinii xiqqaa akka ta’an isaan taasisa.
2. Kaarboohayidireetii: 1.1. Sanyiiwwan naannoo %40-50 kaarboohayidireetii kan kennan yoo ta’u, adda durummaan akka istaarjii fi faayibaraatti anniisaa itti fufiinsa qabu dhiyeessa. Isaan kun aadaa Ameerikaa Kibbaa keessatti hojiiwwan nyaataa kan akka daabboo ykn dhugaatii keessatti fayyadamu.
3. Faayibara: 1.1. Sanyii keessatti gara %15-20 fiber nyaataa kan qabu yoo ta’u, bullaa’insa nyaataa gargaara, fayyaa garaachaa ni guddisa, akkasumas hamma sukkaara dhiigaa to’achuuf gargaara, kunis shaayii baala mukaa keessatti akka itti fayyadamuuf gumaacha.
4. Sibiilli: 1.1. Sanyiiwwan kun ayireniin kan badhaadhe yoo ta’u, g 100 keessatti hanga 16-20 mg kan of keessaa qabu yoo ta’u, geejjibaa oksijiinii fi hir’ina dhiigaa ittisuuf barbaachisaa dha, keessumaa nyaata biqiltoota irratti hundaa’e keessatti gatii guddaa qaba.
5. Kaalsiyeemii: 1.1. Sanyii keessatti tilmaamaan kaalsiyeemii 120-150 mg g 100 keessatti fayyaa lafee fi hojii maashaalee kan deeggaru yoo ta’u, madda albuudaa dabalataa akka ta’u taasisa.
6. Pootaasiyeemii: 1.1. Sanyiiwwan naannoo 1,200-1,500 mg pootaasiyeemii g 100 keessatti kan of keessaa qaban yoo ta’u, madaallii elektiroolayitii, hojii narvii fi to’annoo dhiibbaa dhiigaa gargaara.
7. Flavonoids: 1.1. Baalli fi sanyiiwwan isaa flavonoids kan akka quercetin baay’ee kan qaban yoo ta’u, akka antioxidants ta’ee dhiphina oksijiinii fi inflammation hir’isuun faayidaa fayyaa waliigalaa guddisa.
8. Kompaawundoota Feenoolikii: 1.1. Asiidii gaaliik dabalatee feenolikoonni amaloota antioksidaantii cimaa kan kennan yoo ta’u, seelonni miidhaa irraa kan eegu yoo ta’u, yeroo madaalawaa ta’een nyaataman fayyaa onnee fi ujummoolee dhiigaa ni deeggaru.
9. Zayitoota Barbaachisoo: 1.1. Sanyiiwwan kun zayita barbaachisaa kan akka limooneenii (hanga %70) kan of keessaa qaban yoo ta’u, faayidaa farra maaykiroobiyaanii kan kennu yoo ta’u, soorata jalqabaa ta’uu baatus bullaa’insa nyaataa kan gargaarudha.
10. Vitaminoota (Vitamin C): . Baala fi fuduraalee haaraa keessatti hammi vitaamin C xiqqaan kan argamu yoo ta’u, kunis hojii ittisa qaamaa fi walnyaatinsa kolaajiinii kan deeggaru yoo ta’u, yeroo gogu sadarkaan isaa kan hir’atu ta’us.
Profaayilii soorataa kan Schinus molle jedhamuun beekama gatii isaa akka biqiltuu mi’eessituu fi qorichaatti kan ibsu yoo ta’u, sanyiiwwan albuuda barbaachisoo, faayibaraa fi antioksidaantoota kan kennudha. Akka aadaa Ameerikaa Kibbaatti kaayyoo nyaataa fi fayyaadhaaf kan itti fayyadamu yoo ta’u, faayidaan isaa sababa zayitoota keessatti nama aarsuu danda’an irraa kan ka’e hamma xiqqaadhaan dhugoomuun gaarii dha.
Ragaa Saayinsii fi Qo’annoo Haala Schinus molle
1. Damboleenaa fi kkf. (2016): Qorannoon kun sochii farra fangasii kan Schinus molle jedhamuun beekama zayita barbaachisaa irratti Aspergillus flavus jedhamuun beekama fi Aspergillus parasiticus jedhamuun beekama, sababa monoterpenes akka limonene irraa kan ka’e qindoomina gadi aanaa irratti inhibiishinii guutuu agarsiisu. Argannoon kun nyaata kunuunsuu fi infekshinii fangasii yaaluun itti fayyadama isaa ni deeggara (Dambolena, JS, fi kkf. (2016) tiin kan qophaa’e. Zayitoota barbaachisoo kan Schinus molle jedhamuun beekama L.: Sochii farra fangasii irratti Aspergillus flavus jedhamuun beekama fi Aspergillus parasiticus jedhamuun beekama. Joornaalii Idil-addunyaa Maaykiroobaayoloojii Nyaataa, 225, 33-39 irraa kan fudhatame).
2. Hernaandeez jedhamuun beekama fi kkf. (2017): Qorannoon bu’aa eegumsa garaachaa qorateera Schinus molle jedhamuun beekama hantuuta madaa etaanooliin uumame qaban keessatti baala baafame, mala antioksidaantii flavonoids fi phenolics hirmaachisuun indeeksii madaa guddaa hir’isuu agarsiisa (Hernández, V., fi kkf. (2017) tiin kan qophaa’e. Sochii eegumsa garaachaa kan Schinus molle jedhamuun beekama L. baala irraa baafame. Joornaalii Etnoofarmaakooloojii, 201, 158-164 irratti kan argamu).
3. Jedhe fi kkf. (2015): 1.1. Qorannoon kun amaloota farra inflammatory kan Schinus molle jedhamuun beekama sanyii baafame hantuuta keessatti dhiita’uu miila kaaraajiiniin kan ka’e keessatti, indomethacin wajjin wal madaalu inhibiishinii doosiin hirkate argachuu, qabiyyee poliifeenoolikii isaatiin kan walqabate (Said, A., fi kkf. (2015) jedhamuun beekama. Sochii farra inflammatory kan Schinus molle jedhamuun beekama L. Joornaalii Qorannoo Biqiltoota Qorichaa, 9(22), 618-624) irratti kan argamudha.
Waa’ee Schinus molle Gaaffiiwwan Yeroo Baay’ee Gaafataman
1. Is Schinus molle jedhamuun beekama fayyadamuuf nageenya qaba?
Eeyyee, hamma nyaataa akka mi’eessituutti, garuu garmalee fudhachuun sababa zayita barbaachisaa ta’een garaachaa namaa aarsuu danda’a. Warri alarjii kaashuu ykn summii ivy qaban irraa fagaachuu qabu.
2. Kutaalee akkamii Schinus molle jedhamuun beekama fayyadamaa jiru?
Berry (sanyii) bifa pilaastikii qabu akka bakka bu’aa burtukaanaatti kan itti fayyadaman yoo ta’u, baalli isaanii ammoo gocha aadaa Ameerikaa Kibbaatiin qorichaaf shaayii ta’ee kan bishaan keessaa baafamudha.
3. Danda’a Schinus molle jedhamuun beekama bullaa’insa nyaataa gargaaruu?
Eeyyee, amalli isaa kan garaachaa eegu madaa fi nyaata bullaa’uu dhabuu salphisuu danda’a, kunis qorannoowwan baala irraa baafaman miidhaa garaachaa hir’isuun kan deeggarameedha.
4. Is Schinus molle jedhamuun beekama weerartuu?
Eeyyee, naannolee akka Kaalifoorniyaa, Awustiraaliyaa fi Afrikaa Kibbaatti akka weerartuutti kan ilaalamu yoo ta’u, biqiltoota dhalootaan jiraatan kan dorgomuu fi sirna ikoo naannoo kan jijjiirudha.
5. Eessatti Schinus molle jedhamuun beekama guddachuu?
Dhalataa Andees Peeruu kan ta’e yoo ta’u, amma naannoolee subtiroopikaalaa addunyaa guutuutti bal’inaan kan argamu yoo ta’u, biyyee goggogaa fi bishaan gaarii qabu keessatti kan dagaagu yoo ta’u, gogiinsa kan dandamatudha.
6. Ni godha Schinus molle jedhamuun beekama qabiyyee farra maaykiroobiyaanii qabaachuu?
Eeyyee, zayitoonni isaa barbaachisoo ta’an sochii farra fangasii fi farra baakteeriyaa cimaa kan agarsiisan yoo ta’u, nyaata kunuunsuu fi infekshinii akka aadaatiin wal’aanuuf faayidaa qabu.
7. Balaawwan maal fa’a Schinus molle jedhamuun beekama?
Reeziiniin kun gogaa ykn ija kan aarsu siʼa taʼu, berry namoota miiraan qabaman irratti alarjii fiduu dandaʼa; summii isaa simbirrootaa fi qurxummii baay’inaan.
8. Danda’a Schinus molle jedhamuun beekama nyaata bilcheessuu keessatti fayyadamuu?
Eeyyee, firiiwwan isaa nyaata, fooniifi dhugaatii irratti miʼaa firii fi burtukaanaa kan dabalu siʼa taʼu, yeroo baayʼee nyaata adda addaa keessatti bakka buʼaa soogidda taʼee kan caccabsamu dha.
Gaaffii, yaada ykn gumaacha qabduu? Yoo akkas ta’e yaada keessan nuuf qooduuf saanduqa yaada armaan gadii kana bilisaan nuuf qoodaa. Akkasumas, odeeffannoo kana namoota fayyadamoo taʼuu dandaʼaniif gaarummaadhaan akka qooddan isin jajjabeessina. Yeroo tokkotti nama hunda bira gahuu waan hin dandeenyeef, gargaarsa dubbii kana babal’isuuf gootan dhuguma dinqisiifanna. Deeggarsa nuuf gootaniifis ta’e waan qooddaniif hedduu galatoomaa!
Hubachiisa: Barreeffamni kun barnootaafi odeeffannoo qofaaf kan qophaa’edha. Faayidaan fayyaa ibsame qorannoo saayinsii fi beekumsa aadaa irratti kan hundaa’edha. Isaanis gorsa fayyaa ogeessaa, qorannoo ykn yaala bakka bu’an miti. Yeroo hunda baala ykn qoricha uumamaa kamiyyuu dhimma yaalaaf fayyadamuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisaa.
Akkasumas Dubbisaa: Meeshaalee Pilaastikaa Balfa Keessan Akkaataa Sirritti Itti Gatan