Tabernaemontana ventricosa, yeroo baayyee Daraaraa Pinwheel ykn Crepe Jasmine jedhamuun kan beekamu biqiltuu daraaraa nama hawwatu yoo ta’u maatii Apocynaceae keessaa tokkodha. Biqiltuun kun naannoo tiroopikaalaa fi subtiroopikaalaa Kibba Baha Eeshiyaa keessatti kan argamu yoo ta’u, piroofaayilii botaanikaa adda ta’e kan adda isa godhu agarsiisa.
Tabernaemontana ventricosa biqiltuu yeroo hunda magariisa ta’ee fi akkaataa idileetti olka’iinsa gara meetira 1 hanga 2 (meetira 1 hanga 2) ta’ee guddatu dha. Amala guddinaa bush fi compact kan qabu yoo ta’u, dameen hedduun bu’uura irraa kan ka’u dha.
Baaloonni Tabernaemontana ventricosa salphaa, faallaa fi calaqqisaa dha. Boca isaanii kan lanceolate hanga elliptical kan ta’an yoo ta’u, dheerinni isaanii naannoo inchii 2 hanga 6 (5 hanga 15 cm) ta’a. Baaloonni isaanii ujummoolee mul’ataa fi bifa sirriin kan qaban yoo ta’u, biqiltoonni faaya akka hawwatan gumaacha.
Wantoota Tabernaemontana ventricosa baay’ee nama hawwatan keessaa tokko daraaraa isaati. Daraaroonni boca piiniwiilii qaban adii qulqulluu fi bifa waxii agarsiisu. Tokkoon tokkoon daraaraa daraaraa shan kan of keessaa qabu yoo ta’u, haala qaxxaamuraa ta’een kan qindaa’e yoo ta’u, fakkii piinwiilii nama hawwatu uumu. Daraaraan kun urgooftuu mi’aawaa fi namatti tolu kan hawwata isaaniif dabalu kan baasudha.
Daraaraan isaanii dhuma damee irratti tuuta ta’ee kan baatamu dha. Daraaraawwan kun daraaraa hedduu qabaachuu danda’u, kunis agarsiisa ijaan nama dinqisiisu uumu.
Biqiltuun kun firii xixiqqoo geengoo ta’an kan oomishu yoo ta’u, akkuma bilchaataniin magariisa irraa gara keellootti jijjiiramu. Fuduraaleen kun sanyii kan of keessaa qaban yoo ta’u, marsaa walhormaata biqiltootaaf gumaacha qabu.
Tabernaemontana ventricosa haala qilleensaa tiroopikaalaa fi subtiroopikaalaa keessatti guddata. Yeroo baayʼee iddoowwan biqiltuu, paarkiiwwanii fi teessuma lafaa keessatti kan argamu siʼa taʼu, daraaraan faaya isaa kan dinqisiifamudha. Biqiltuun kun biyyee bishaan akka gaariitti yaa’uu fi bishaan giddu galeessa ta’e filata. Sanyii ykn cirrachaan babal’achuu danda’a.
Aadaa adda addaa keessatti, Tabernaemontana ventricosa mallattoo fi qorichaaf hiika qaba. Daraaraan isaa adiin yeroo baay’ee qulqullinaa fi ayyaana wajjin kan walqabatudha. Qoricha aadaa keessatti kutaaleen biqiltuu kanaa adda addaa yaaddoo fayyaa adda addaa, dhukkubbii hir’isuu irraa kaasee hanga madaa fayyisuutti furuuf itti fayyadamaniiru.
Akkasumas Dubbisaa: 10 Faayidaa Fayyaa Qorichaa Solenostemma (Solenostemma argel) .
Faayidaa Fayyaa Qorichaa Tabernaemontana ventricosa (Daraaraa Pinwheel) .
1. Dhukkubbii Hir’isuu: Hiddi fi baalli Tabernaemontana ventricosa amaloota dhukkubbii namatti hir’isan kan qaban yoo ta’u, kunis dhukkubbii mataa fi dhukkubbii maashaalee dabalatee dhukkubbii gosa adda addaa salphisuuf gargaaruu danda’a. Alkaloids biqiltuu kana keessatti argaman fudhatoota dhukkubbii waliin wal-nyaachuun boqonnaa argamsiisa.
2. Bu’aa Farra Inflammatory: 1.1. Biqiltuun kun kompaawundoota amaloota farra inflammatory qaban kan of keessaa qabu yoo ta’u, inflammation haalawwan akka arthritis fi dhukkubbii lafee irraa dhufu hir’isuuf bu’a qabeessa taasisa.
3. Antipyretic Action: Tabernaemontana ventricosa akka aadaa ho’a qaamaa hir’isuuf itti fayyadamaa tureera. Kompaawundootni uumamaa isaa ho’a qaamaa gadi buusuuf gargaaruu fi yeroo ho’a qaamaa ta’e mijataa ta’uu danda’a.
4. Madaa Fayyisu: 1.1. Baala fi hidda biqiltuu kanaa poultices kan madaa fayyisuuf gargaaru uumuuf itti fayyadamuun ni danda’ama. Amalli farra maaykiroobiyaanii biqiltuu kanaa infekshinii kan ittisu yoo ta’u, amaloonni isaa haaromsuu suphaa tishuu saffisiisu.
5. Deeggarsa Hafuura Baafannaa: . Bu’aan biqiltootaa kun dhimmoota sirna hargansuu kan akka qufaa fi qorraa yaaluun ni danda’ama. Bu’aan inni tasgabbeessuun isaa, qoonqoo namatti aaruu fi dhiphina qoonqoo salphisuuf gargaara.
6. Gargaarsa bullaa’insa nyaataa: Tabernaemontana ventricosa bullaa’insa nyaataa fooyyessuuf qacarameera. Garaa namatti hin tolle, dhiita’uu fi nyaata bullaa’uu dhabuu salphisuuf gargaaruu danda’a.
7. Dhiphina Dhiphina Hir’isuu: . Urgaa biqiltootaa bu’aa tasgabbeessuu akka qabu beekamaadha. Aromatherapy keessatti Tabernaemontana ventricosa extracts fayyadamuun dhiphinaafi yaaddoo hir’isuuf gargaaruu danda’a.
8. Fayyaa Gogaa: 1.1. Baaloonni fi daraaraan isaanii antioxidants kan qaban yoo ta’u, gogaa fayyaa fi ifa ta’eef gumaacha. Biqiltuu kana keessaa baafame mallattoolee dulloomuu ittisuu fi humna gogaa eeguuf hojii kunuunsa gogaa keessatti hammatamuu danda’a.
9. Amaloota Fincaanii: 1.1. Uumamni fincaanii Tabernaemontana ventricosa fayyaa tiruu guddisuuf faayidaa akka qabu taasisa. Summiiwwan bishaan keessaa baasuu fi bishaan akka hin qabamne ittisuuf gargaara.
10. Fayyaa onnee fi ujummoolee dhiigaa: Kompaawundootni biqiltuu kana keessa jiran tokko tokko dhiibbaa dhiigaa to’achuu fi hojii waliigalaa onnee fi ujummoolee dhiigaa fooyyessuuf gargaaruudhaan fayyaa onnee deggeruu danda’u.
Akkasumas Dubbisaa: 15 Faayidaa Fayyaa Qorichaa Prunus Africana (African Cherry) .
Mala Itti Fayyadamaa Faayidaa Fayyaa Tabernaemontana ventricosa (Daraaraa Piinwiilii) Kenname Galmeessuuf .
1. Hojiirra oolmaa yeroo: Madaa, madaa ykn maashaalee dhukkubsatan irratti alaa dibachuuf zayita baala ykn hidda caccabaa qabu uumuu ykn zayita itti naquu.
2. Aromatherapy: 1.1. Urgaa mi’aawaa daraaraa afuura baafachuun dhiphina salphisuu fi boqonnaa akka argattu taasisa.
3. Infuushinii: 1.1. Dhimma bullaa’insa nyaataa ykn rakkoo sirna hargansuu furuuf baala isaa fayyadamuun shaayii ykn infuushinii qopheessuu.
Miidhaa Biqiltuu Qorichaa Tabernaemontana ventricosa Fayyadamuun Qabu
1. Doosiin guddaan yoo fudhatame garaa kaasaa, garaa kaasaa fi garaa kaasaa fiduu danda’a. Tabernaemontana ventricosa baay’inaan fudhachuun miidhaa hamaa kan akka garaa kaasaa, garaa kaasaa fi miira garaa kaasaa fiduu danda’a. Biqiltuu kana madaalawaa fi akka qajeelfamaatti fayyadamuun murteessaadha.
2. Dubartoonni ulfaa fi harma hoosisan qabiyyee alkaloid waan qabuuf biqiltuu kana fayyadamuu irraa of qusachuu qabu. Alkaloids Tabernaemontana ventricosa keessatti argamuun dubartoota ulfaa fi harma hoosisaniif yaaddoo uuma. Kompaawundootni kun fayyaa haadha fi guddina daa’imaa irratti dhiibbaa uumuu danda’u.
3. Consult a healthcare professional before using it in conjunction with medications. Wal-nyaatinsi Tabernaemontana ventricosa fi qoricha tokko tokko gidduutti uumamuu danda’a. Its advisable biqiltuu kana qoricha biroo cinatti fayyadamuu dura qajeelfama dhiyeessaa eegumsa fayyaa barbaaduun miidhaa hamaa kamiyyuu ittisuuf.
Gatii Soorataa Tabernaemontana ventricosa (Daraaraa Pinwheel) .
1. Alkaaloyidii: 1.1. Tabernaemontana ventricosa alkaloids indole kan akka 10-hydroxyheyneanine fi akuammicine kan badhaadhe yoo ta’u, isaanis sochii farra maaykiroobiyaanii fi opioid fakkaatu ta’uu danda’u kan agarsiisan yoo ta’u, itti fayyadama aadaa keessatti hojii ittisa qaamaa fi dhukkubbii hir’isuu kan deeggarudha.
2. Flavonoids: 1.1. Kompaawundootni poliifeenooliik kunniin, kanneen akka luuteolin fi apigenin derivatives dabalatee, bu’aa antioxidant cimaa kan kennan yoo ta’u, seelii miidhaa oksijiinii irraa eeguu fi inflammation hir’isuuf gargaaru.
3. Kompaawundoota Feenoolikii: 1.1. Feenooliikoonni akka asiidii rosmarinic sadarkaa olaanaa qaban dandeettii antioksidaantii biqiltootaaf gumaacha kan godhan yoo ta’u, kunis raadikaalota bilisaa niwutraalize gochuun carraa dhukkuboota yeroo dheeraa gadi buusuun ni danda’ama.
4. Saapooniinii: 1.1. Baala fi hundee keessatti kan argaman saapooniinoonni dandeettii ittisa qaamaa guddisuu fi farra maaykiroobiyaanii kan dhiyeessan yoo ta’u, infekshinii ofirraa ittisuu gargaaruu fi fayyaa bullaa’insa nyaataa deeggaru.
5. Isteeroolii fi Istirooyidii: 1.1. Kompaawundootni lipidii kanneen baafaman keessatti argaman kun sadarkaa kolestroolii to’achuuf gargaaruu fi faayidaa farra inflammatory kennuudhaan fayyaa onnee fi ujummoolee dhiigaa keessatti gumaachuu danda’u.
6. Taaniin: 1.1. Laateeksii fi gogaa keessatti kan argaman taaniin akka astringents kan ta’ee fi amaloota antioxidant kan qaban yoo ta’u, madaan akka fayyu kan taasisuu fi inflammation garaachaa kan hir’isudha.
7. Kaarboohayidireetii: 1.1. Kutaaleen biqiltootaa kaarboohayidireetii kan of keessaa qaban yoo ta’u, akka madda anniisaa xiqqaatti kan tajaajilan yoo ta’ellee, adda durummaan gatii kaalorii osoo hin taane baayooaktiiwii isaaniif kan itti fayyadamanidha.
8. Amiinoo Asiidota: 1.1. Amiinoo asiidonni hordoffii baafaman keessatti argaman walnyaatinsa pirootiinii kan deeggaran yoo ta’u, suphaa tishuu fi fayyaa meetaabolii waliigalaa keessatti gahee biqiltoonni qaban guddisuu danda’u.
9. Cooma fi Zayitii Dhaabbataa: 1.1. Isaan kun asiidota coomaa barbaachisoo fayyaa gogaa keessatti gumaachuu danda’an kan kennan yoo ta’u, kompaawundoota baayooaktiiwii biroo bakka tokkotti fayyadamuu keessatti akka geejjibaatti tajaajilu.
10. Terpenoids: 1.1. Terpenoids xixiqqoo latex keessatti argaman bu’aa farra maaykiroobiyaanii fi farra inflammatory dabalataa kan kennan yoo ta’u, biqiltoonni ho’a qaamaa fi madaadhaaf aadaan itti fayyadaman ni deeggaru.
Tabernaemontana ventricosa akka madda nyaataa soorataa kallattiitti osoo hin taane adda durummaan faayitookeemikaalota qoricha ta’aniif gatii kan argatu yoo ta’u, qaamoleen isaa antioksidaantii fi farra maaykiroobiyaanii faayidaa fayyaa ta’uu danda’u ni kennu; haa ta’u malee, alkalooyidoonni ciccimoon jiraachuu isaanii irraa kan ka’e, summii akka hin uumamneef fayyadamni daangeffamuu fi gorsa aadaa ykn ogummaatiin qajeelfamuu qaba.
Ragaa Saayinsii fi Qo’annoo Haala Tabernaemontana ventricosa (Daraaraa Pinwheel) .
1. Naidoo fi kkf. (2022): 1.1. Qorannoon kun qorannoo DPPH fi FRAP fayyadamuun dandeettii antioksidaantii fi saayitootoksiikii baala, hidda, fi laateeksii baafame Tabernaemontana ventricosa qoratee, qabiyyee waliigalaa feenooliik (hanga 152 mg GAE/g) fi flavonoid (hanga 946 mg QE/g) sochii cimaa free radical scavenging wajjin mul’ise, kunis itti fayyadama aadaa isaa hir’isuuf deeggara dhiibbaa oksijiinii fi inflammation (Naidoo, CM, Naidoo, Y., Dewir, YH, Singh, M., & Lin, J., 2022).
2. 2.. Naidoo fi kkf. (2022): 1.1. Qorattoonni walnyaatinsa faayitookeemikaalaa fi sochii farra baakteeriyaa bu’aa baakteeriyaa jal’aa Tabernaemontana ventricosa irraa madaaluun, alkaloids, flavonoids, fi saponins adda baasuun, baakteeriyaa Gram-positive kan akka Enterococcus faecalis (MIC 0.5 mg/mL) irratti dhorkaa guddaa qabaachuun, fayyadama isaa etnomedicinal wal’aansa madaa fi infekshiniif (Naidoo, CM, ) mirkaneessuun. Naidoo, Y., Dewir, YH, Siing, M., fi Liin, J., 2022) irratti kan xiyyeeffatedha.
3. Naayidoo fi kkf. (2025): 1.1. Hojiin kun naannoo meetii baayoojeenikii Tabernaemontana ventricosa extracts fayyadamuun walnyaachisee bu’aa farra baakteeriyaa fi saayitootoksiikii isaanii madaalee, sochii cimaa Pseudomonas aeruginosa (MIC 0.78 μg/mL) irratti agarsiisuudhaan garuu seelii HeLa keessatti saayitootoksiisii giddu galeessaa (IC50 0.39 μg/mL), dandeettii agarsiisa fayyadama farra maaykiroobiyaaniif of eeggannoo summii irratti (Naidoo, CM, Naidoo, Y., Dewir, YH, Singh, M., Daniels, AN, Lin, J., & Alsughayyir, A., 2025).
4. Munayi (2016): 1. . Qorannoo faayitookeemikaalaa keessatti, Munayi sarara seelii dhiigaa qorichaaf miira qabu irratti seera bu’uuraa saayitootoksiikii Tabernaemontana ventricosa irraa adda baasee, alkaloids bu’aa farra baay’ina abdachiisaa qaban adda baasuun, guddina dabalataaf dandeettii farra kaansarii agarsiisa (Munayi, RR, 2016).
5. 5.. Naidoo fi kkf. (2021): 1.1. Gamaaggamni kun gosoota Tabernaemontana irratti taasifame kun baayooaktiviitii T. ventricosa kan calaqqisiise yoo ta’u, madaa fayyisuu, dhukkubbii hir’isuu, dhiibbaa dhiigaa fi ho’a qaamaa hir’isuuf itti fayyadama isaa kan hubate yoo ta’u, ragaan duraa sochii farra amoebic gabaasa etnomedicinal fi qorannoo in vitro daangeffame irraa argameera (Kamatou, GPP, fi kkf., 2021).
6. Naidoo fi kkf. (2020): Qorannoon kun amala meeshaa dhoksaa fi laticifers Tabernaemontana ventricosa keessatti, alkaloids fi meetaabolayitoota biroo latex keessatti mala ittisaa wajjin walqabatan adda baasuu, barbaachisummaa farmaakooloojii bu’aa farra maaykiroobiyaanii fi farra inflammatory deeggara (Naidoo, C., Naidoo, Y., & Dewir, YH, 2020).
Waa’ee Tabernaemontana ventricosa (Daraaraa Pinwheel) Gaaffiiwwan Yeroo Irra Deebi’anii Gaafataman
1. Tabernaemontana ventricosa maaliif fayyadama?
Qoricha aadaa Afrikaa keessatti ho’a qaamaa, dhiibbaa dhiigaa, madaa, dhukkubbii, fi infekshinii yaaluuf kan gargaaru yoo ta’u, yeroo baay’ee laateeksiin bakka tokkotti dibamuuf, baala keessaa immoo itti fayyadama keessaaf kan ooludha.
2. Tabernaemontana ventricosa summii qabaa?
Xiinxalli maaykirooskoopii fi elementii summii xiqqaa ta’uu agarsiisa, garuu alkaloids isaa doosiin ol’aanaa ta’een dhiibbaa hamaa fiduu danda’a; laateeksiin sun gogaa ykn ija namaa kan nama aarsu, kan nama aarsu ta’uu waan danda’uuf of eeggannoodhaan itti fayyadamaa.
3. Kompaawundootni baayooaktiiwii gurguddoon Tabernaemontana ventricosa keessatti argaman maali?
Kompaawundootni ijoo alkaloids indole kan akka 10-hydroxyheyneanine fi akuammicine, flavonoids, phenolics, saponins, fi sterols kan dabalatu yoo ta’u, amaloota farra maaykiroobiyaanii fi antioksidaantii isaaf gumaachu.
4. Tabernaemontana ventricosa infekshinii yaalu danda’aa?
Eeyyee, baafamtoonni baakteeriyaa Giraamii pozaatiivii kan akka Staphylococcus aureus irratti sochii farra baakteeriyaa agarsiisu, kunis itti fayyadama aadaa isaa madaa fayyisuu fi infekshinii gogaa irratti kan deeggarudha.
5. Tabernaemontana ventricosa dhalataa eessaa?
Dhalataa Afrikaa tiroopikaalaa yoo ta’u, Naayijeeriyaa irraa kaasee hanga Keeniyaa fi kibbatti hanga Moozaambiikitti kan argamu yoo ta’u, bosonaafi naannoo qarqara galaanaa keessatti akka biqiltuu yeroo hunda magariisa ta’etti ykn muka xiqqaa ta’ee guddata.
6. Tabernaemontana ventricosa dhiibbaa dhiigaa akkamitti gargaara?
Traditional uses include leaf extracts to reduce blood pressure, potentially due to its alkaloids and antioxidants, though scientific validation is limited.
7. Tabernaemontana ventricosa fi Tabernaemontana divaricata tokkodhaa?
Lakki, T. ventricosa gosa Afrikaa forest toad-tree jedhamuun kan beekamu yoo ta’u, T. divaricata ammoo kan Eeshiyaa yoo ta’u daraaraa pinwheel ykn crepe jasmine jedhama, piroofaayilii qoricha walfakkaataa garuu adda ta’e qaba.
8. Tabernaemontana ventricosa akkamitti babal’ata?
Sanyii ykn ciccitaa hundee irraa babal’achuu kan danda’u yoo ta’u, biyyee akka gaariitti bishaan keessaa ba’ee fi gaaddidduu gartokkee filachuu danda’a; cirrachi haala jiidha qabu keessatti hormoonii hidda dhaabuun akka gaariitti hidda qaba.
Gaaffii, yaada ykn gumaacha qabduu? Yoo akkas ta’e yaada keessan nuuf qooduuf saanduqa yaada armaan gadii kana bilisaan nuuf qoodaa. Akkasumas, odeeffannoo kana namoota fayyadamoo taʼuu dandaʼaniif gaarummaadhaan akka qooddan isin jajjabeessina. Yeroo tokkotti nama hunda bira gahuu waan hin dandeenyeef, gargaarsa dubbii kana babal’isuuf gootan dhuguma dinqisiifanna. Deeggarsa nuuf gootaniifis ta’e waan qooddaniif hedduu galatoomaa!
Hubachiisa: Barreeffamni kun barnootaafi odeeffannoo qofaaf kan qophaa’edha. Faayidaan fayyaa ibsame qorannoo saayinsii fi beekumsa aadaa irratti kan hundaa’edha. Isaanis gorsa fayyaa ogeessaa, qorannoo ykn yaala bakka bu’an miti. Yeroo hunda baala ykn qoricha uumamaa kamiyyuu dhimma yaalaaf fayyadamuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisaa.
Akkasumas Dubbisaa: Waa’ee Qonna Mushrooma Waan Hin Beekne