Crataegus songarica, yeroo baayyee Songar hawthorn ykn Songar berry jedhamuun kan beekamu, gosa hawthorn maatii Rosaceae keessaa tokko.
Innis biqiltuu baala baqaqsu ykn muka xiqqaa yoo ta’u, dhalataa naannoo giddu galeessaa fi dhiha Eeshiyaa, kutaalee Raashiyaa, Kaazaakistaan fi Chaayinaa dabalatee dha.
Akkuma miseensota gosa Crataegus biroo, Crataegus songarica qabiyyee qoricha ta’uu danda’uun beekamtii kan argate yoo ta’u, qoricha aadaa keessattis kaayyoo adda addaatiif itti fayyadamaa tureera.
Crataegus songarica akkaataa idileetti olka’iinsa naannoo meetira 2 hanga 5tti guddata. Baaloonni isaa lobed, serrated kan ta’ee fi magariisa dukkanaa’aa fi damee isaa irratti wal jijjiiru qaba. Daraaraan biqiltuu kanaa adii yookiin bifa diimaa kan ta’ee fi tuuta ta’ee kan mul’atu yoo ta’u, yeroo baay’ee dhuma birraa hanga jalqaba gannaatti.
Daraaroonni kun firiiwwan xixiqqoo fi geengoo ta’anii fi yeroo bilchaatan diimaa ykn burtukaana ifaa ta’aniif bakka kan kennan yoo ta’u, yeroo baay’ee Songar berries jedhamuun waamamu.
Akkasumas Dubbisaa: Qajeelfama Guddisuu fi Kunuunsa Marga Horsetail (Equisetum) .
Faayidaa Fayyaa Qorichaa Crataegus Songarica (Songar Hawthorn) .
1. Deeggarsa Onnee fi Ujummoolee Dhiigaa: Crataegus songarica dabalatee gosoonni hawthorn akka aadaa fayyaa onnee deeggaruuf itti fayyadamaa turaniiru. Isaanis: Marsaa dhiigaa fooyyessuu, Maashaa onnee cimsuu, Dhiibbaa dhiigaa ni to’atu jedhamee amanama.
Namni dhiibbaa dhiigaa salphaa qabu tokko dabalata Crataegus songarica hojii idilee isaa keessatti hammata. Yeroo booda dubbisa dhiibbaa dhiigaa isaanii irratti fooyya’iinsi mul’atu kan isaan mudatu yoo ta’u, kunis faayidaa onnee fi ujummoolee dhiigaa biqiltuun kun qabuun walqabatee ta’uu danda’a.
2. Eegumsa Antioxidant: Berry Crataegus songarica antioxidants, keessumaa flavonoids fi proanthocyanidins baay’ee qaba. Antioxidants kun gargaaru: Free radicals miidhaa geessisan neutralize, Seelii dhiphina oxidative irraa eeguu, Carraa dhukkuboota yeroo dheeraa hir’isuu.
Namni dulloomuu fi fayyaa waliigalaa isaa eeguuf yaaddoo qabu tokko yeroo hunda songar hawthorn berries nyaachuu jalqaba. Sadarkaan anniisaa isaanii dabaluu fi irra deddeebiin dhukkuboota xixiqqoo hir’achuu hubatu, kunis sababa bu’aa antioksidaantii biqiltuu kanaa irraa kan ka’e ta’uu danda’a.
3. 3.. Gargaarsa bullaa’insa nyaataa: Crataegus songarica gochaalee aadaa tokko tokko keessatti akka gargaarsa bullaa’insa nyaataa salphaa ta’ee itti fayyadamaa tureera. Tarii: Nyaata bullaa’uu dhabuu fi dhiita’uu gargaaruu, Bu’aa garaa kaasaa lallaafaa qabaachuu.
Namni yeroo baayyee bullaa’insa nyaataa keessatti rakkina mudatu shaayii Songar hawthorn nyaata booda nyaata isaanii keessatti hammata. Shaayiin kun sirna bullaa’insa nyaataa isaanii tasgabbeessuuf akka gargaaru fi nyaata booda miira dhiita’uu akka hir’isu argatu.
4. Yaaddoo fi Deeggarsa Hirriba: Kan Crataegus songarica dabalatee, firii hawthorn seenaa keessatti yaaddoo salphaa salphisuu fi qulqullina hirribaa fooyyessuuf itti fayyadamaa tureera. Sirna narvii irratti dhiibbaa tasgabbeessuu, Boqonnaa fi hirriba fooyya’aa guddisuu.
Namni dhuunfaa dhiphina darbee darbee fi rakkina hirriba dhabuu wajjin wal’aansoo qabu tokko osoo hin ciisin dura shaayii Songar hawthorn dhuguu jalqaba. Boqonnaa akka itti dhaga’amuu fi salphaatti hirriba akka rafan hubatu, kunis qulqullina hirribaa waliigalaa fooyya’aa akka argatan taasisa.
5. Dambii Kolestroolii: Qorannoon tokko tokko akka jedhanitti, Crataegus songarica dabalatee, kolestroolii LDL (“hamaa”) hir’isuu fi sadarkaa kolestroolii HDL (gaarii) fooyyessuudhaan sadarkaa kolestroolii to’achuuf gargaaruu danda’a. Bulchiinsa sadarkaa kolestroolii, Carraa dhukkuba onnee hir’isuu danda’a.
Namni hammi kolestroolii olka’e tokko sirna kolestroolii hir’isuu isaa irratti dabalata Crataegus songarica dabalata. Ji’oota muraasa booda sadarkaan kolestroolii isaanii fooyya’iinsa agarsiisa, kunis biqiltoonni bulchiinsa lipidii irratti dhiibbaa uumuu danda’an agarsiisa.
Mala Itti Fayyadamaa Faayidaa Fayyaa Crataegus Songarica (Songarica Hawthorn) Kennamu Galmeessuuf .
Faayidaa fayyaa qorichaa Crataegus songarica (Songar hawthorn) kenname galmaan ga’uuf maloonni itti fayyadama bal’aan kunooti:
1. Deeggarsa Onnee fi Ujummoolee Dhiigaa: Faayidaa onnee fi ujummoolee dhiigaa Crataegus songarica fayyadamuuf, kaapsulaa ykn taableetii hawthorn extract sadarkaa isaa eeggate fayyadamuu dandeessu. Doziin akkaataa idileetti guyyaatti 300 mg hanga 1200 mg yoo ta’u, doosiiwwan lamaa hanga sadiitti qoodamu.
Kaapsulaa hawthorn 600 mg tokko guyyaatti al lama nyaata waliin fudhachuu. Torban hedduudhaaf yeroo hunda fayyadamuun marsaa dhiigaa fooyyessuu fi fayyaa onnee deeggaruuf gargaaruu danda’a.
2. Eegumsa Antioxidant: Faayidaa antioxidant Songar hawthorn mi’eefachuuf:Dosage Songar hawthorn berries haaraa ykn goggogaa nyaata keessan keessatti dabalata ykn shaayii hawthorn berry dhuguu.
Shaayii hawthorn berry tokko bishaan ho’aa keessatti daqiiqaa 10-15f qamadii goggogaa kanastaa 1-2 cuuphaa. Shaayii kana guyyaa guyyaan akka qaama hojii keessaniitti dhuguun qaama keessaniif eegumsa antioxidant akka argatu taasisa.
3. Gargaarsa bullaa’insa nyaataa: Amaloota gargaarsa bullaa’insa nyaataa salphaa Crataegus songarica fayyadamuuf. Shaayii hawthorn berry qopheessuu fi dhuguu.
Bishaan ho’aa kooppii tokko keessatti daqiiqaa 15f firii Songar hawthorn goggogaa kanastaa 1 itti naquu. Shaayii kana nyaata booda dhuguun bullaa’insa nyaataa guddisuu fi dhiita’uu salphisuuf.
4. 4.. Yaaddoo fi Deeggarsa Hirriba: Yaaddoo fi hirribaaf bu’aa tasgabbeessuu danda’u argachuuf. Shaayii hawthorn berry ykn tincture osoo hin ciisin dura dhuguu.
Shaayii hawthorn berry kooppii tokko berry goggogaa 1-2 fayyadamuun bishaan itti naquu. Shaayii kana hirriba dura gara daqiiqaa 30 dura dhuguu. Yookiin immoo, ciisuu dura tincture hawthorn 1-2 ml fudhachuu. Yeroo hunda fayyadamuun sirna narvii boqochiisuu fi qulqullina hirribaa fooyyessuuf gargaaruu danda’a.
5. Dambii Kolestroolii: Crataegus songarica fayyadamuun sadarkaa kolestroolii to’achuu danda’u. Hawthorn extract hojii guyyaa guyyaa keessan keessatti hammachuu. Nyaata waliin guyyaatti al lama 500 mg istaandaardii hawthorn extract nyaachuu. Fayyadamni wal irraa hin cinne, nyaata madaalawaa fi sochii qaamaa waliin yoo walqabate, yeroon darbaa deemuun hamma kolestroolii to’achuuf gargaaruu danda’a.
Akkasumas Dubbisaa: Malawwan Kuusaa Midhaanii Garaagarummaa
Miidhaa Biqiltuu Qorichaa Crataegus Songarica Fayyadamuun Qabu
1. Mufannaa bullaa’insa nyaataa: Yeroo tokko tokko, firii hawthorn ykn dabalata nyaataa fayyadamuun bullaa’insa nyaataa salphaa ta’e, kan akka garaan namaa jeequu, garaa kaasaa ykn garaachaa fiduu danda’a. Doosii gadi aanaa irraa eegalee suuta suutaan dabaluunis carraa dhimma bullaa’insa nyaataa hir’isuuf gargaaruu danda’a.
3. Dhiibbaa dhiigaa gadi bu’aa (Gadi aanaa Dhiiga Dhiibbaa): Hawthorn dhiibbaa dhiigaa gadi buusu salphaa qabaachuu danda’a, jechuunis dhiibbaa dhiigaa gadi buusu danda’a. Kun namoota dhuunfaa tokko tokkoof faayidaa qabaachuu kan danda’u ta’us, warri dhiibbaan dhiigaa duraanuu gadi aanaa ta’e dabalata hawthorn fayyadamuu isaanii dura of eeggannoo gochuu fi hakiima mariisisuu qabu.
2. Wal-nyaatinsa Qorichaa: Dabalataan Hawthorn qoricha tokko tokko waliin wal-nyaachuu danda’a, kanneen akka onnee, dhiibbaa dhiigaa to’achuu fi dhiiga qallachuu dabalatee. Yoo qoricha fudhachaa jirtu ta’e, keessumaa dhimmoota onnee wajjin walqabataniif, walqunnamtii ta’uu danda’u irraa fagaachuuf Crataegus songarica fayyadamuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisaa.
4. Walnyaatinsa Alarjii: Alarjiin hawthorn irratti mul’atu baay’ee xiqqaadha garuu ni danda’ama. Yoo youre alarjii biqiltoota biroo maatii Rosaceae, kan akka abaaboo, peerii, ykn cheerii, theres carraa xiqqoo qaxxaamuraa-reactivity. Mallattoolee alarjii kamiyyuu kan akka gogaa irratti dhangala’uu, ququnca’uu, dhiita’uu ykn hafuura baafachuu irratti rakkachuu yoo si mudate, itti fayyadamuu addaan kutuu fi yaala fayyaa barbaaduu.
5. Walnyaatinsa Baala mukaa fi Dabalata Biroo Waliin: Crataegus songarica baala mukaa biroo, dabalata ykn qoricha uumamaa wajjin wal-nyaachuu danda’a. Yoo youre qoricha baala mukaa dachaa fayyadamaa ta’e, wal-nyaatinsi hamaa ta’uu danda’u akka hin jirre mirkaneessuuf ogeessa eegumsa fayyaa mariisisuun gaariidha.
6. Ulfaa fi Harma Hoosisuu: Nageenya Crataegus songarica yeroo ulfaa fi harma hoosisuu fayyadamuu ilaalchisee qorannoon daangeffamaadha. Its yeroowwan kanneen keessatti itti fayyadamuu isaa irraa fagaachuun gama of eeggannootiin dogoggora gochuuf gorfama.
7. Ijoollee: Nageenyi dabalata hawthorn daa’immaniif hasnt akka gaariitti qoratameera. Ogeessa fayyaa daa’immanii osoo hin mariisisin daa’imman irratti fayyadamuu dhiisuun gaariidha.
Gatii Soorataa Crataegus Songarica (Songar Hawthorn) .
1. Flavonoids: 1.1. Baalli fi firiiwwan Crataegus songarica flavonoids kan qaban yoo ta’u, isaanis akka antioxidants humna guddaa qabanitti kan hojjetan yoo ta’u, dhiphina oksijiinii ittisuuf kan gargaaran yoo ta’u, dhangala’aa dhiigaa fooyyessuu fi inflammation hir’isuun fayyaa onnee fi ujummoolee dhiigaa deeggaru.
2. Asiidota Feenoolik: 1.1. Kompaawundootni kunneen kanneen akka asiidota kiloorojeeniikii fi kaafeek biqiltoonni dandeettii antioksidaantii olaanaa akka qabaatan gumaachuun seelii miidhaa irraa eeguu fi dhukkuboota yeroo dheeraa ittisuuf gargaaruu danda’u.
3. Pirooantoosaayinadiiniin: 1.1. Berries keessatti kan argaman proanthocyanidins bu’aa farra inflammatory kan kennan yoo ta’u, ujummoo dhiigaa cimsuu fi sadarkaa kolestroolii hir’isuun fayyaa onnee deggeruu danda’a.
4. Oliigoomeerikii Piroosaayinadiiniin: 1.1. Poolifeenoolonni kunniin kanneen baafaman keessatti argaman biqiltoonni amaloota onnee eegu kan guddisan yoo ta’u, hojii endothelial fooyyessuu fi dhiibbaa dhiigaa gadi buusuuf gargaaru.
5. Vitaminoota (Vitamin C): 1.1. Fuduraaleen gurraachonni kun vitaamin C kan of keessaa qaban yoo ta’u, kunis hojii ittisa qaamaa kan guddisu fi akka antioxidant ta’ee kan hojjetu yoo ta’u, walnyaatinsa kolaajiinii fi fayyaa tishuu waliigalaa kan deeggarudha.
6. Kaarboohayidireetii: 1.1. Fuduraaleen kunneen kaarboohayidireetii akka madda anniisaa uumamaatti kan dhiyeessan yoo ta’u, kunis qaama nyaatamuu danda’u aadaa kan ta’ee fi gatii soorataa salphaa kan qabu yoo ta’u, soorata guyyaa guyyaadhaaf kan ooludha.
7. Albuuda (Pootaasiyeemii): . Pootaasiyeemiin baala fi firii keessatti argamu madaallii dhangala’aa to’achuuf kan gargaaru yoo ta’u, maashaalee akka ciccitu kan deeggaru yoo ta’u, fayyaa onnee fi ujummoolee dhiigaa fi tiruu keessatti gumaacha qaba.
8. Taaniin: 1.1. Kompaawundootni astringent gogaa fi baala keessa jiran kun faayidaa antioxidant kan kennan yoo ta’u, inflammation garaachaa hir’isuu fi madaan akka fayyu gochuudhaan bullaa’insa nyaataa gargaaruu danda’u.
9. Terpenoids: 1.1. Zayitoota barbaachisoo biqiltuu kanaa keessatti kan argaman terpenoids amaloota farra maaykiroobiyaanii kan agarsiisan yoo ta’u, ittisa ittisa qaamaa infekshinii irraa deeggaru.
10. Saapooniin: 1.1. Trace saponins kan extracts keessatti argaman bu’aa kolestroolii hir’isuu guddisuu fi faayidaa salphaa ittisa qaamaa guddisuu danda’u kennuu danda’a, fayyadama qoricha aadaa wajjin walsimu.
Crataegus songaricas nutritional profile, keessumaa kompaawundootni isaa antioxidant-badhaadhan, fayyaa onnee fi bulchiinsa dhiibbaa oksijiiniitiif biqiltuu gatii guddaa qabu isa taasisa, haa ta’u malee adda durummaan akka nyaata ijootti osoo hin taane qorichaaf kan itti fayyadamu yoo ta’ellee, wal-nyaatinsa uumamuu danda’u irraa kan ka’e of eeggannoodhaan fayyadamuuf gorfama.
Ragaa Saayinsii fi Qorannoowwan Haala Crataegus Songarica (Songar Hawthorn) irratti .
1. 1.. Gaanii fi kkf. (2014): 1.1. Qorannoon kun baala Crataegus songarica irraa baafame meetaanoolii hantuuta irratti miidhaa kalee CCl4- fi paracetamol-induced irratti qoratee, bu’aa hepatoprotective guddaa karaa in vitro fi ex vivo antioxidant activity agarsiise, lipid peroxidation hir’isuu fi sadarkaa inzaayimii akka SOD fi CAT guddisuu, fayyadama afoola isaa dhukkuboota summii (Ganie, SA, Dar, T. A., Bhat, A. H., Sharmaa, MP, fi Zargar, B., 2014).
2. Khan fi kkf. (2015): 1.1. Qorattoonni hantuuta albino irratti miidhaa tiruu fi onnee CCl4-induced irratti kan madaalan yoo ta’u, hammi seerumi creatinine, urea, fi kolestroolii hanga %59.74 hir’achuu, MDA hir’achuu fi inzaayimoota antioxidant kan akka GSH fi GPx dabaluu waliin, bu’aa ittisaa summii qaamaa irraa qabu agarsiisa (Khan, MA, Khan, MA, fi Ahmed, S., 2015) Afaan Oromoo fi Jechoota Dinqisiiso Afaan Oromoo.
3. Younis fi kkf. (2021): Qorannoon kun bu’aa berry hawthorn Crataegus songarica irraa arteriiwwan koronaavaayirasii allaattii irratti qoratee, endothelium irratti hirkate vasorelaxation adda durummaan karaa naayitriik oksaayidii fi karaa pootaasiyeemii mul’ise, kunis fayyaa ujummoolee dhiigaa fi bulchiinsa dhiibbaa dhiigaatiif faayidaa akka qabu yaada (Younis, W., Alamgeer, Schini-Kerth, VB, Farooq, MA, Althobaiti, M., Roobartis, R. E., fi Hamed, MS, 2021).
4. Taarikii fi kkf. (2014): 1.1. Qorannoon kun baakteeriyaa jal’aa fi firaakshiniiwwan Crataegus songarica sochii farra baakteeriyaa fi farra fangasii gosoota ja’a irratti, Bacillus subtilis fi Candida albicans dabalatee, naannoo dhorkaa guddaa qaban madaalee, dandeettii inni akka farra maaykiroobiyaanii uumamaa dhukkuboota daddarboo (Tariq, SA, Nisar, M., Khan, H., & Shah, MR, & Shah, MR,) calaqqisiiseera. 2014).
5. 5.. Younis fi kkf. (2023): 1.1. Hantuuta dhiibbaa dhiigaa gilukoosiin uumaman keessatti, firii baafame Crataegus songarica dhiibbaa dhiigaa sistoolikii, mallattoolee dhiibbaa oksijiinii fi hojii dhabuu endothelial dabaluu kan ittise yoo ta’u, paaraameetota meetaabolii fooyyessuudhaan, dhiibbaa dhiigaa fi rakkoolee kanaan walqabatan irraa gahee eegumsa onnee isaa mirkaneessa (Younis, W., Alamgeer, Schini-Kerth, VB, Farooq, MA, Althobaiti, M., Roobartis, R. E., fi Hamed, M. S., 2023).
6. Khan fi kkf. (2015): 1.1. Qorannoon in vitro kun sarara seelii kaansarii ja’a irratti kan qorate meetaanoolii, etaanoolii fi ethyl acetate extracts Crataegus songarica, gatii IC50 28.57 hanga 85.106 μg/mL waliin sochii cytotoxic cimaa agarsiisu, fi miidhaa DNA ittisuu, dandeettii farra kaansarii cimaa agarsiisa (Khan, MA, Khan, MA, & Ahmed, S., 2015) jedhu.
Waa’ee Crataegus Songarica (Songar Hawthorn) Gaaffiiwwan Yeroo Irra Deddeebi’anii Gaafataman
1. Crataegus songarica maaliif oola?
Akka aadaa qoricha afoolaa keessatti rakkoo onnee, dhiibbaa dhiigaa, summii kalee, infekshinii, akkasumas akka antioxidant, fuduraalee fayyaa onnee fi ujummoolee dhiigaatiif nyaataman waliin fayyadama.
2. Crataegus songarica fayyadamuun nageenya qabaa?
Walumaagalatti akka itti fayyadama aadaatti hamma giddu galeessaan nageenya kan qabu yoo ta’u, doosiin ol’aanaan garuu qoricha onnee waliin wal-nyaachuu danda’a; keessumaa namoota dhukkuba onnee fi ujummoolee dhiigaa qabaniif ogeessa fayyaa mariisisaa.
3. Faayidaan fayyaa Crataegus songarica maali?
Qorannoon akka agarsiisutti dhiphina oksijiinii irraa kan eegu, fayyaa kalee fi onnee kan deeggaru, sochii farra maaykiroobiyaanii kan agarsiisu yoo ta’u, dhiibbaa dhiigaa fi guddina seelii kaansarii to’achuuf gargaaruu danda’a.
4. Dhalataan Crataegus songarica eessaa?
Dhalataa Giddugaleessa Eeshiyaa yoo ta’u, naannolee akka Xinjiang Chaayinaa, Iraan fi kutaalee Himaalaaya dabalatee, naannoo qilleensa qabbanaawaa ta’etti dhagaa liimsaa ykn giraanaayitii irratti kan biqiludha.
5. Fuduraaleen Crataegus songarica nyaatamuu danda’uu?
Eeyyee, firiiwwan gurraachonni kun nyaatamuu kan danda’an yoo ta’u, yeroo tokko tokko gatii soorataa salphaa fi amaloota onneef fayya qabeessa ta’aniif kan nyaataman yoo ta’u, baay’inaan qorichaaf kan itti fayyadaman ta’us.
6. Crataegus songarica fayyaa onneef akkamitti gargaara?
Bu’aan isaa vasorelaxation, dhiibbaa dhiigaa hir’isuu, fi miidhaa tishuu irraa eegu, akkuma qorannoowwan moodeelota dhiibbaa dhiigaa fi dalagaa endothelial irratti mul’ate.
7. Crataegus songarica infekshinii yaaluu danda’aa?
Eeyyee, bu’aan isaa sochii farra baakteeriyaa fi farra fangasii paatojeenoota akka Bacillus subtilis fi Candida albicans irratti agarsiisu, kunis itti fayyadama aadaa dhukkuboota daddarboo ni deeggara.
8. Kompaawundootni gurguddoon Crataegus songarica keessa jiran maali?
Kompaawundootni baayooaktiiwii ijoo ta’an flavonoids, phenolic acids, proanthocyanidins, fi tannins kan jedhaman yoo ta’u, isaanis bu’aa antioxidant fi cardioprotective isaaf gumaachu.
Gaaffii, yaada ykn gumaacha qabduu? Yoo akkas ta’e yaada keessan nuuf qooduuf saanduqa yaada armaan gadii kana bilisaan nuuf qoodaa. Akkasumas, odeeffannoo kana namoota fayyadamoo taʼuu dandaʼaniif gaarummaadhaan akka qooddan isin jajjabeessina. Yeroo tokkotti nama hunda bira gahuu waan hin dandeenyeef, gargaarsa dubbii kana babal’isuuf gootan dhuguma dinqisiifanna. Deeggarsa nuuf gootaniifis ta’e waan qooddaniif hedduu galatoomaa!
Hubachiisa: Barreeffamni kun barnootaafi odeeffannoo qofaaf kan qophaa’edha. Faayidaan fayyaa ibsame qorannoo saayinsii fi beekumsa aadaa irratti kan hundaa’edha. Isaanis gorsa fayyaa ogeessaa, qorannoo ykn yaala bakka bu’an miti. Yeroo hunda baala ykn qoricha uumamaa kamiyyuu dhimma yaalaaf fayyadamuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisaa.
Akkasumas Dubbisaa: Agroforestry Maali? Gosa Fi Faayidaa