Curcuma zedoaria, tí a mọ̀ sí zedoary, jẹ́ ewéko ìṣègùn tí ó jẹ́ ti ìdílé Zingiberaceae, tí ó tún ní ata àti turmeric nínú..
Ó jẹ́ ìbílẹ̀ láti Gúúsù Ìlà Oòrùn Éṣíà, a sì ti ń lò ó fún ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún nínú ètò ìṣègùn ìbílẹ̀ bíi Ayurveda àti ìṣègùn ìbílẹ̀ Ṣáínà. Àwọn rhizomes Zedoarys (àwọn igi ìsàlẹ̀ ilẹ̀) ni àwọn ẹ̀yà pàtàkì tí a ń lò fún ìṣègùn wọn.
Zedoary jẹ́ ewéko onígbó tí ó máa ń dàgbà dé ìwọ̀n mítà kan ní gíga. Ó máa ń mú àwọn ewé bíi lance jáde pẹ̀lú àwọn ìrísí àwọ̀ ewé àti funfun tí ó yàtọ̀ síra.
Àwọn rhizomes ni apá pàtàkì nínú ewéko tí a ń lò fún ìtọ́jú. Wọ́n jẹ́ igi ilẹ̀ tí ó ní ìró, tí ó dàbí ìka, tí ó sì ní àwọ̀ osàn sí pupa-brown. Àwọn rhizomes náà ní òórùn dídùn, wọ́n sì ní adùn kíkorò díẹ̀.
Ka Bakannaa: Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn 11 ti Lily Omi-Ofeefee (Nuphar Advena)
Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn ti Zedoary (Curcuma Zedoaria)
1. Ohun tí ó ń jẹ́ oúnjẹ Ìrànlọ́wọ́: A ti lo Zedoary lati mu ounjẹ dara si, dinku ounjẹ inu, ati lati dinku wiwu. O le mu iṣelọpọ awọn enzymes ti ounjẹ inu, mu iṣẹ ṣiṣe ounjẹ inu gbogbo pọ si.
2. Egboogi-Irora: Zedoary ní curcuminoids, tí ó jọ èyí tí a rí nínú turmeric, èyí tí a mọ̀ fún àwọn ànímọ́ ìdènà ìgbóná ara wọn. Àwọn èròjà wọ̀nyí lè ran lọ́wọ́ láti dín ìgbóná ara kù kí wọ́n sì fúnni ní ìtura kúrò nínú àwọn àrùn ìgbóná ara.
3. Atilẹyin AntioxidantZedoary ní àwọn antioxidants tó ń gbógun ti wahala oxidative àti ìbàjẹ́ free radical nínú ara, èyí tó lè dáàbò bo àwọn sẹ́ẹ̀lì àti àsopọ kúrò nínú ìbàjẹ́.
4. Ilera ApapọNítorí ipa rẹ̀ tó ń dènà ìgbóná ara, zedoary lè dín ìrora oríkèé àti ìgbóná ara kù, èyí tó ní í ṣe pẹ̀lú àwọn àìsàn bíi osteoarthritis àti rheumatoid arthritis.
5. Ìlera Ẹ̀dọ̀: Àwọn ètò ìṣègùn ìbílẹ̀ máa ń lo zedoary láti ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìlera ẹ̀dọ̀ àti ìtújáde ìdọ̀tí. Ó lè ṣe ìrànlọ́wọ́ láti mú iṣẹ́ ẹ̀dọ̀ sunwọ̀n síi àti láti dáàbò bo ẹ̀dọ̀ kúrò lọ́wọ́ ìbàjẹ́.
6. Ilera ti èémí: A ti lo Zedoary lati dinku awọn iṣoro atẹgun bi ikọ́, bronchitis, ati idiwo, o ṣee ṣe nitori awọn agbara egboogi-iredodo ati awọn aporo-arun.
7. Àwọn ohun tí kò jẹ́ kí microbial ṣiṣẹ́Àwọn àkópọ̀ Zedoarys ní agbára ìdènà àrùn, èyí tí ó lè ran lọ́wọ́ láti gbógun ti àwọn àkóràn bakitéríà, fáírọ́ọ̀sì, àti olu kan.
8. Àtìlẹ́yìn fún Ètò Àjẹ́sáraÀwọn ipa tí ewéko ń ní lórí ìdènà àrùn lè mú kí ètò ìdènà àrùn lágbára sí i, kí ó sì mú kí àwọn ètò ìdènà àrùn ara lágbára sí i.
9. Ìlera Ìmọ̀-Ẹ̀rọÀwọn èròjà kan nínú zedoary ní àwọn ohun ìní ààbò neuroprotective tí ó lè ṣe àtìlẹ́yìn fún iṣẹ́ ìmọ̀ àti ààbò lòdì sí àwọn àrùn neurodegenerative.
10. Iwosan Ọgbẹ́: Awọn agbara egboogi-iredodo ati awọn aporo-arun Zedoary le ṣe iranlọwọ ni iwosan ọgbẹ ati idilọwọ awọn àkóràn.
11. Àǹfààní láti dènà àrùn jẹjẹrẹÀwọn ìwádìí kan fihàn pé zedoary lè ní àwọn agbára ìdènà àrùn jẹjẹrẹ, èyí tí ó lè dí ìdàgbàsókè àwọn sẹ́ẹ̀lì àrùn jẹjẹrẹ kan lọ́wọ́ àti dín ewu ìṣẹ̀dá àrùn jẹjẹrẹ kù.
12. Ìlera Ìfun: Àwọn àǹfààní oúnjẹ Zedoarys ń mú kí ìlera ìfun pọ̀ sí i, ó lè mú kí ìbínú ìfun rọlẹ̀, ó sì ń mú kí àyíká ìfun dára sí i.
13. Egbòogi-Spasmodic: Lilo ibile pẹlu zedoary gẹgẹbi oogun egboogi-spasmodic, eyiti o tumọ si pe o le ṣe iranlọwọ lati dinku iṣan ati wiwu iṣan.
14. Ìlera oṣù: A ti lo Zedoary ninu oogun ibile lati ṣakoso awọn aisan oṣu ati lati dinku irora oṣu.
15. Ilera ọkan ati ọkanÀwọn ìwádìí kan fihàn pé zedoary lè ní àwọn àǹfààní ọkàn àti ẹ̀jẹ̀, títí bí àwọn ipa tó lè ní lórí ìfúnpá àti ìpele cholesterol.
16. Àwọn Ànímọ́ Egbòogi Àtọ̀gbẹÀwọn ìwádìí díẹ̀ fi hàn pé àwọn zedoarys lè ran àwọn ènìyàn lọ́wọ́ láti ṣàkóso ìwọ̀n suga nínú ẹ̀jẹ̀, èyí sì lè ṣe àǹfààní fún àwọn tó ní àrùn àtọ̀gbẹ.
Ka Bakannaa: Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn 7 ti Peppertree Peruvian (Schinus molle)
Àwọn Ọ̀nà Lílò Láti Ṣe Àṣeyọrí Àwọn Àǹfààní Ìlera tí Zedoary (Curcuma Zedoaria) Pese
Àwọn ọ̀nà 10 tí a lè gbà lo Curcuma zedoaria nìyí láti ṣe àṣeyọrí àwọn àǹfààní ìlera ìlera tó ní í ṣe pẹ̀lú rẹ̀:
1. Púlú Zedoary: Àwọn rhizomes zedoary gbígbẹ tí a ti lọ̀ tí a sì ti lọ̀ di lulú díẹ̀. Fi díẹ̀ nínú lulú zedoary kún oúnjẹ rẹ, bíi ọbẹ̀, stew, curry, tàbí smoothies, láti lo àǹfààní rẹ̀ láti dènà ìgbóná ara, jíjẹ oúnjẹ, àti láti mú kí ó jẹ́ ajẹ́sára.
2. Tii Zedoary: Se awọn rhizomes zedoary ti a ge tabi ti a lọ̀ sinu omi fun iṣẹju 10-15. Gbadun tii zedoary gẹgẹbi ohun mimu gbona. O le ṣe iranlọwọ pẹlu awọn iṣoro ounjẹ, awọn iṣoro atẹgun, ati atilẹyin antioxidant.
3. Epo Afikún Zedoary: Fi awọn rhizomes zedoary sinu epo gbigbe (bii agbon tabi epo olifi) fun ọsẹ diẹ. Lo epo ti a fi sinu fun ifọwọra lati ṣe iranlọwọ fun irora ori, isan iṣan, ati lati mu sisan ẹjẹ dara si.
4. Tincture Zedoary: Fi àwọn rhizome zedoary tí a gé sínú ọtí (bíi vodka) fún ọ̀sẹ̀ mélòókan láti ṣe tincture kan. Mu díẹ̀ lára tincture tí a fi omi tàbí tíì pò kí ó lè jẹ́ àǹfààní láti inú àwọn ànímọ́ rẹ̀ nínú jíjẹun, ìdènà ìwúwo ara, àti láti dáàbò bo ara.
5. Àwọn Kapusulu Zedoary tàbí Àwọn ÀfikúnÀwọn èròjà Zedoary wà ní ìrísí afikún (kápsùlù tàbí tábìlẹ́ẹ̀tì). Tẹ̀lé ìwọ̀n tí a gbà nímọ̀ràn lórí àmì ọjà náà láti ṣe àṣeyọrí àwọn àǹfààní ìlera pàtó bíi ìdènà ìgbóná ara tàbí ìrànlọ́wọ́ ẹ̀dọ̀.
6. Ẹranko Zedoary: Fọ́ àwọn rhizomes zedoary tuntun kí o sì da wọ́n pọ̀ mọ́ omi díẹ̀ láti fi ṣe ìpara kan. Fi ìpara náà sí ojú ọgbẹ́, ìpalára, tàbí àwọn ibi tí ó ní ìrora fún ìwòsàn ọgbẹ́ àti àwọn ipa ìgbóná ara.
7. Sími Zedoary: Se awọn rhizomes zedoary sinu omi, ki o ṣẹda eefin ti o le fa simu. Simi eefin le pese iderun fun awọn iṣoro atẹgun bii ikọ́, idiwo, ati bronchitis.
8. Ìwẹ̀ Zedoary: Fi lulú zedoary tabi awọn rhizomes ti a ti ge sinu omi iwẹ rẹ. Iwẹ ti a fi sinu zedoary le ṣe iranlọwọ lati mu awọn iṣan sinmi, dinku irora, ati mu ilera awọ ara dara si.
9. Iboju Oju Zedoary: Da lulú zedoary po pelu awon eroja bi oyin tabi wara lati se iboju oju. Fi iboju naa si oju re fun awon anfani awọ ara, pelu awon ipa antioxidant ati egboogi-iredodo.
10. Àwọn lílo oúnjẹ Zedoary: Fi zedoary kun ounjẹ rẹ gẹgẹ bi eyikeyi turari miiran. Fi zedoary kun ounjẹ rẹ kii ṣe fifun ni adun nikan ṣugbọn o tun pese awọn anfani ilera ti o ṣeeṣe nipasẹ jijẹ deede.
Àwọn Àbájáde Ẹ̀gbẹ́ Lílo Ohun Èlò Zedoary
Eyi ni diẹ ninu awọn ipa ẹgbẹ ati awọn ero ti o ni nkan ṣe pẹlu lilo zedoary:
1. Àwọn Ìṣẹ̀lẹ̀ ÀléjìÀwọn ènìyàn kan lè ní àléjì sí zedoary tàbí àwọn ewéko mìíràn nínú ìdílé atalẹ̀ (Zingiberaceae). Àwọn àléjì lè bẹ̀rẹ̀ láti ìríra awọ ara díẹ̀ sí àwọn àmì àrùn tó le jù bí ìfúnpá, wíwú àti ìṣòro mímí.
2. Àìsàn ÌfunÀwọn èròjà Zedoary tó ní ìkorò àti tó ń gbóná lè fa ìrora inú, ríru, tàbí ìgbẹ́ gbuuru nígbà míì, pàápàá nígbà tí a bá jẹ ẹ́ ní ìwọ̀n tó pọ̀ jù.
3. Ibaraenisepo pẹlu Awọn oogunZedoary le ba awọn oogun kan ṣe, paapaa awọn oogun ti n dinku ẹjẹ tabi awọn oogun anticoagulants. Awọn agbo ogun ti o wa ninu zedoary le mu awọn ipa ti awọn oogun wọnyi pọ si, eyiti o yori si eewu ti ẹjẹ titẹ.
4. Oyun ati fifun ọmọ ni ọmuA kò tíì ṣe àyẹ̀wò dáadáa nípa ààbò zedoary nígbà oyún àti nígbà tí a bá ń fún ọmọ ní ọmú. A gbani nímọ̀ràn pé kí a yẹra fún lílo zedoary ní ìwọ̀n oògùn ní àwọn àkókò wọ̀nyí.
5. Ìdènà Ọkọ̀ BileZedoary le mu ki iṣelọpọ bile pọ si, eyiti o le jẹ iṣoro fun awọn eniyan ti o ni okuta gallstone tabi awọn iṣoro ọna bile miiran.
6. Àwọn ipa homonuÀwọn èròjà kan nínú zedoary lè ní ipa homonu, nítorí náà àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àìsàn tí ó lè fa hómónù (bíi àrùn jẹjẹrẹ ọmú) gbọ́dọ̀ ṣọ́ra kí wọ́n sì bá onímọ̀ ìlera sọ̀rọ̀ kí wọ́n tó lò ó.
7. Ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn oògùn àtọ̀gbẹ: Zedoary le dinku ipele suga ninu ẹjẹ, eyi ti o le ba awọn oogun àtọgbẹ mu ki o si ja si hypoglycemia (suga inu ẹjẹ ti o lọ silẹ). Ti o ba ni àtọgbẹ, ṣe abojuto ipele suga ninu ẹjẹ rẹ daradara ti o ba nlo zedoary.
8. Ìmọ́lára Awọ: Fífi ọwọ́ kan zedoary tààrà lè fa ìbínú awọ ara fún àwọn kan. Máa fi ìṣọ́ra mú un, tí o bá sì ní ìríra, fọ ibi náà dáadáa.
9. Ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ewéko àti àwọn afikún mìíràn: A ko ni oye kikun nipa awọn ibaraẹnisọrọ ti o ṣeeṣe ti Zedoarys pẹlu awọn ewebe miiran, awọn afikun afikun, tabi awọn oogun. Kan si alamọdaju ilera ti o ba n da Zedoary pọ mọ awọn nkan miiran.
10. Ìlera Ẹ̀dọ̀: Bó tilẹ̀ jẹ́ pé a máa ń lò ó láti ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìlera ẹ̀dọ̀ ní àtẹ̀yìnwá, ipa tí zedoary ní lórí ẹ̀dọ̀ kò tíì yé wa dáadáa. Àwọn tí wọ́n ní àrùn ẹ̀dọ̀ gbọ́dọ̀ lọ bá olùtọ́jú ìlera kí wọ́n tó lo zedoary.
Iye Ounjẹ ti Zedoary (Curcuma Zedoaria)
1. Àwọn Kabọ̀háídéréètì: Àwọn rhizomes Zedoary ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ carbohydrate, wọ́n ń pèsè orísun agbára àkọ́kọ́, wọ́n sì ń ṣe àtìlẹ́yìn fún iṣẹ́ ìṣẹ̀dá ara ní àwọn lílo oúnjẹ ìbílẹ̀.
2. Dietary Fiber: Okùn tó pọ̀ nínú rẹ̀ ń ran ìjẹun lọ́wọ́, ó ń mú kí ìfun dúró déédéé, ó sì ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìlera ìfun nípa gbígbé àwọn bakitéríà tó wúlò ga.
3. Curzerenone: Àdàpọ̀ sesquiterpene yìí ní àwọn agbára ìdènà ìgbóná ara àti ìpakúpa ara, èyí tí ó ń ṣe àfikún sí agbára ìtọ́jú àwọn rhizomes.
4. Germacrone: Bíi sesquiterpene pàtàkì pẹ̀lú àwọn ipa antioxidant, germacrone ń ran àwọn sẹ́ẹ̀lì lọ́wọ́ láti dènà ìbàjẹ́ oxidative àti láti ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìlera ẹ̀dọ̀.
5. Kúdíónì: Àdàpọ̀ yìí ní àwọn ìṣiṣẹ́ analgesic àti anti-inflammatory, èyí tí ó lè dín ìrora kù àti dín wíwú kù ní àwọn ipò ìgbóná ara.
6. Àwọn flavonoids: Àwọn flavonoids nínú Zedoary ń fúnni ní àǹfààní àwọn antioxidant, wọ́n ń dín àwọn free radicals kù, wọ́n sì ń dín ewu àwọn àrùn onígbà pípẹ́ kù.
7. Àwọn Àkójọpọ̀ Fenolic: Àwọn antioxidants wọ̀nyí ń gbógun ti wahala oxidative, wọ́n ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ìlera gbogbo ara àti iṣẹ́ àjẹ́sára.
8. Àwọn epo pàtàkì: Nítorí pé ó ní tó 6% nínú rhizome náà, àwọn epo pàtàkì bíi cineole ń ṣe àfikún sí àwọn àǹfààní antimicrobial àti oúnjẹ.
9. Potasiomu: Potasiomu tí ó wà ní ìwọ̀nba díẹ̀, ń ṣe ìrànlọ́wọ́ láti ṣàkóso ìfúnpá ẹ̀jẹ̀ àti láti ṣe ìrànlọ́wọ́ fún iṣẹ́ ọkàn àti iṣan.
10. Irin: Àkópọ̀ irin tí a fi ń tọ́jú ẹ̀jẹ̀ ń ṣe ìrànlọ́wọ́ nínú ìṣẹ̀dá hemoglobin, ó ń dènà àìtó ẹ̀jẹ̀ àti mú kí atẹ́gùn inú ara ṣiṣẹ́ dáadáa.
Àwọn èròjà oúnjẹ wọ̀nyí mú kí Zedoary jẹ́ ewéko olómi àti ewéko tó níye lórí, pàápàá jùlọ nítorí pé ó ní agbára ìdènà ìgbóná ara, ìdènà àrùn, àti ìjẹun nínú ìṣègùn ìbílẹ̀ Asia.
Ẹ̀rí Ìmọ̀-ẹ̀rí àti Àwọn Ẹ̀kọ́ Ọ̀ràn lórí Zedoary (Curcuma Zedoaria)
1. Lai àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ (2004): Ìwádìí kan nínú vitro lórí àwọn ìyọkúrò Curcuma zedoaria fi àwọn ipa cytotoxic lórí àwọn sẹ́ẹ̀lì àrùn jẹjẹrẹ ẹyin ọmọ ènìyàn hàn, èyí tí ó ń fa apoptosis nípasẹ̀ ìṣiṣẹ́ caspase, èyí tí ó ń fi àwọn àǹfààní tí ó ṣeéṣe fún ìdènà àrùn jẹjẹrẹ hàn (Lai, EY, àti àwọn ẹlòmíràn, 2004).
2. Agus àti àwọn ẹlòmíràn (2023): Àwọn èròjà ethanol láti inú àwọn rhizomes Zedoary fi agbára ìdènà àrùn tó lágbára hàn nípasẹ̀ àwọn àyẹ̀wò DPPH àti FRAP, wọ́n sì dènà ìdàgbàsókè sẹ́ẹ̀lì àrùn jẹjẹrẹ inú ènìyàn, èyí tó fi hàn pé ipa rẹ̀ nínú ìdènà àrùn jẹjẹrẹ (Moghadamtousi, SZ, àti àwọn ẹlòmíràn, 2015).
3. Kumar àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ (2010): Nínú àpẹẹrẹ àrùn oríkèé, ìyọkúrò Curcuma zedoaria dín ìwúwo ẹsẹ̀ àti àmì ìwúwo bí TNF-α kù, ó sì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ó ní agbára ìwúwo tó jọ indomethacin (Kumar, A., àti àwọn ẹlòmíràn, 2010).
4. Abdul àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ (2014): Epo pataki ti Zedoary fihan iṣẹ antimicrobial lodi si Gram-positive ati Gram-negative kokoro arun, pẹlu MRSA, ti o ṣe atilẹyin fun lilo ibile rẹ fun awọn akoran (Abdul, AB, àti àwọn ẹlòmíràn, 2014).
5. Sabu àti Kuttan (2002): Lílo oògùn Zedoary láti ẹnu àwọn eku mú kí iṣẹ́ sẹ́ẹ̀lì apanirun àti ìṣẹ̀dá àwọn èròjà ara pọ̀ sí i, èyí sì fi àwọn ipa ìdènà àrùn hàn fún àtìlẹ́yìn ààbò ara (Sabu, MC, & Kuttan, R., 2002).
Àwọn Ìbéèrè Tí A Ń Béèrè Lọ́pọ̀lọpọ̀ Nípa Zedoary (Curcuma Zedoaria)
1. Kí ni a ń lò fún Zedoary?
A nlo Zedoary gẹ́gẹ́ bí turari ninu ounjẹ Asia fun adun ati ninu oogun ibile lati tọju awọn iṣoro ounjẹ, igbona, àkóràn, ati bi aṣoju ti o ṣeeṣe fun akàn.
2. Ṣé Zedoary kò léwu láti jẹ?
Nínú ìwọ̀n oúnjẹ, ó dára fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn, ṣùgbọ́n ìwọ̀n gíga tàbí àwọn èròjà tí a yọ jáde lè fa ìdààmú inú; àwọn aboyún gbọ́dọ̀ yẹra fún un nítorí àwọn ipa ìfúnni ní ọlẹ̀.
3. Báwo ni Zedoary ṣe ń ṣe àǹfààní fún ìlera?
Àwọn sesquiterpenes àti flavonoids rẹ̀ ní ipa ìdènà ìgbóná ara, antioxidant, àti antimicrobial, èyí tí ó lè ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìdènà àrùn jẹjẹrẹ, ìtura ìrora, àti àtìlẹ́yìn fún àjẹ́sára.
4. Kí ni ìyàtọ̀ láàárín Zedoary àti Turmeric?
Zedoary (Curcuma zedoaria) ní ìtọ́wò kíkorò, bí camphor àti epo pàtàkì tó ga jù, a máa ń lò ó fún ìtọ́jú, nígbà tí turmeric (Curcuma longa) rọrùn, a sì mọ̀ ọ́n fún curcumin.
5. Ṣé Zedoary lè ran lọ́wọ́ láti kojú àrùn jẹjẹrẹ?
Àwọn ẹ̀kọ́ bíi Lai àti àwọn ẹlòmíràn (2004) fi ipa cytotoxic lori awọn sẹẹli akàn han ni vitro, ṣugbọn awọn idanwo ile-iwosan eniyan nilo lati jẹrisi awọn anfani egboogi-akàn rẹ.
6. Báwo ni a ṣe ń lo Zedoary nínú iṣẹ́ ìṣègùn ìbílẹ̀?
Nínú Ayurveda àti TCM, àwọn ohun èlò ìpara rhizome máa ń tọ́jú àìjẹun dáadáa, àìsàn oṣù, àti ọgbẹ́; a tún máa ń lò ó fún àwọn ìṣòro awọ ara.
7. Ǹjẹ́ àwọn àbájáde búburú wà nínú Zedoary?
Àwọn àbájáde búburú tó lè ṣẹlẹ̀ ni ríru, ìgbẹ́ gbuuru, tàbí àléjì; ó lè bá àwọn oògùn tí ń dín ẹ̀jẹ̀ kù tàbí àwọn oògùn àtọ̀gbẹ mu, nítorí náà, lọ sí ọ̀dọ̀ dókítà.
8. Ṣé a lè gbin Zedoary nílé?
Bẹ́ẹ̀ni, ó máa ń dàgbà ní ojúọjọ́ olóoru pẹ̀lú ilẹ̀ ọlọ́ràá àti òjìji díẹ̀, tí ó jọ ti atalẹ̀; a lè gbìn àwọn rhizomes sínú ìkòkò fún ìtọ́jú ilé.
Ṣé o ní ìbéèrè, àbá, tàbí àfikún? Tí ó bá rí bẹ́ẹ̀, jọ̀wọ́ má ṣe lọ́ tìkọ̀ láti lo àpótí ọ̀rọ̀ sísọ ní ìsàlẹ̀ láti sọ èrò rẹ. A tún rọ̀ ọ́ láti fi inú rere pín ìwífún yìí pẹ̀lú àwọn ẹlòmíràn tí ó lè jàǹfààní nínú rẹ̀. Nítorí pé a kò le dé ọ̀dọ̀ gbogbo ènìyàn lẹ́ẹ̀kan náà, a mọrírì ìrànlọ́wọ́ rẹ ní títànkálẹ̀ ìròyìn náà. Ẹ ṣeun gidigidi fún ìtìlẹ́yìn yín àti fún pínpín!
Ìkìlọ̀: Àpilẹ̀kọ yìí wà fún ẹ̀kọ́ àti ìwífúnni nìkan. Àwọn àǹfààní ìlera tí a ṣàlàyé dá lórí ìwádìí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì àti ìmọ̀ ìbílẹ̀. Wọn kì í ṣe àfikún ìmọ̀ràn ìṣègùn, àyẹ̀wò, tàbí ìtọ́jú. Máa bá onímọ̀ ìlera sọ̀rọ̀ nígbà gbogbo kí o tó lo ewéko tàbí oògùn àdánidá fún ìṣègùn.
Ka Bakannaa: Àwọn Àbájáde Àìdára Mẹ́fà Tó Wà Nínú Mímú Ọ̀sàn Jù