Igi Sideroxylon inerme, tí a mọ̀ sí White Milkwood tàbí Cape Coast Milkwood, jẹ́ igi tí ó máa ń wà láti ìdílé Sapotaceae. A mọ irú igi yìí fún àwọn ohun ọ̀ṣọ́ ewéko rẹ̀ tí ó ń ṣe àfikún sí dídámọ̀ àti ìsọ̀rí rẹ̀.
Igi Sideroxylon inerme jẹ́ igi tó tóbi díẹ̀ tó lè ga tó mítà ogún. Àṣà ìdàgbàsókè rẹ̀ dúró ṣánṣán, ó sì ní àwọn ewéko aláwọ̀ ewé dúdú tó ní ìbòrí tó lágbára.
Àwọn ewé Sideroxylon inerme rọrùn, wọ́n máa ń yípo, wọ́n sì máa ń yọ bí ẹni pé wọ́n ní ìrísí dídán. Wọ́n ní ìrísí lanceolate tàbí elliptical, wọ́n sì gùn tó nǹkan bí 5 sí 10 centimeters. Àwọn ewé náà ní ìrísí awọ ara, wọ́n sì wà ní ìrísí mìíràn lẹ́gbẹ̀ẹ́ àwọn ẹ̀ka náà.
Epo igi Sideroxylon inerme jẹ́ dídán àti ewé funfun, ó sábà máa ń ní ìrísí díẹ̀. Bí igi náà ṣe ń dàgbà, ewé igi náà máa ń di líle díẹ̀, ṣùgbọ́n ó sábà máa ń pa àwọ̀ ìmọ́lẹ̀ rẹ̀ mọ́.
Igi náà máa ń mú àwọn òdòdó tí kò hàn gbangba jáde, tí wọ́n kéré ní ìwọ̀n, tí wọ́n sì sábà máa ń jẹ́ àwọ̀ funfun. A sábà máa ń to àwọn òdòdó wọ̀nyí sí ìṣọ̀pọ̀, èyí tí a lè má rí lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ nítorí ìwọ̀n àti àwọ̀ wọn díẹ̀.
Èso Sideroxylon inerme jẹ́ drupe onígun mẹ́rin tó tó nǹkan bí 1 sí 1.5 centimeters ní iwọ̀n ìbú. Èso náà máa ń bẹ̀rẹ̀ bí ewéko, ó sì máa ń dàgbà díẹ̀díẹ̀ sí àwọ̀ funfun tàbí àwọ̀ ewéko. Nínú èso náà ni irúgbìn ńlá kan wà.
Sideroxylon inerme jẹ́ ibi tí àwọn agbègbè etíkun ti wá, ó sì ṣeé ṣe láti máa gbé ní ilẹ̀ iyanrìn àti àyíká etíkun. Ó tàn káàkiri láti agbègbè etíkun tó wà ní ìsàlẹ̀ sí agbègbè etíkun tó gbóná.
Igi yìí ti dàgbàsókè láti kojú àwọn ipò etíkun, títí bí ìfúnpọ̀ iyọ̀ àti afẹ́fẹ́ líle. Àwọn ewé rẹ̀ tí ó máa ń wà níbẹ̀ àti agbára rẹ̀ láti fara da ilẹ̀ iyọ̀ jẹ́ àwọn àṣà tí ó ń jẹ́ kí ó máa dàgbàsókè ní irú àyíká bẹ́ẹ̀.
Sideroxylon inerme ní pàtàkì àṣà ní onírúurú agbègbè. Wọ́n ti ń lò ó ní ìbílẹ̀ fún àwọn ohun ìtọ́jú rẹ̀, a sì ti ń lo igi rẹ̀ fún gbígbẹ́ àti kíkọ́lé nítorí pé ó ń pẹ́.
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé a kò kà Sideroxylon inerme sí ewu, ó ṣe pàtàkì láti máa ṣe àkíyèsí iye àwọn ènìyàn rẹ̀ nítorí àwọn ìyípadà ibùgbé àti bí àwọn ìlú ńlá ṣe lè máa gbilẹ̀ sí àwọn agbègbè etíkun.
Ka Bakannaa: Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn 12 ti Cinnamomum Parthenoxylon (Yellow Camphorwood)
Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn ti Sideroxylon inerme (White Milkwood)
1. Àwọn Ànímọ́ Egbòogi-Ìgbóná: Sideroxylon inerme ní àwọn èròjà tí ó ní ipa ìdènà ìgbóná ara tí ó lágbára. Ohun ìní yìí lè ran àwọn àrùn bí àrùn oríkèé àti àrùn awọ ara tí ó ní ìgbóná ara lọ́wọ́. Fún àpẹẹrẹ, ìyọkúrò epo igi lè dín wíwú àti ìrora oríkèé kù fún àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àrùn oríkèé ara.
2. Ìrànlọ́wọ́ fún Ìjẹun: Àwọn ewé àti èèpo igi Sideroxylon ni wọ́n ti ń lò láti mú kí oúnjẹ rọ̀. Wọ́n lè dín oúnjẹ rọ̀, mú kí oúnjẹ rọ̀, kí ó sì mú kí ìlera gbogbogbòò nípa ìfun pọ̀ sí i. Fún àpẹẹrẹ, jíjẹ ewé Sideroxylon inerme lè dín ìrora inú kù.
3. Iwosan Ọgbẹ́: Àwọn èròjà tí a yọ láti inú Sideroxylon inerme ní agbára ìwòsàn ọgbẹ́. Tí a bá fi sí orí, wọ́n ń mú kí àsopọ ara padà sípò, wọ́n sì ń dín ewu àkóràn kù. Èyí lè mú kí ìtọ́jú ọgbẹ́ àti ìgé yára.
4. Ile-iṣẹ agbara apani-ẹdọ: Nítorí pé ó ní àwọn ohun tí ń dènà àrùn, Sideroxylon inerme ń ran lọ́wọ́ láti kojú ìṣòro oxidative, èyí tí ó ní í ṣe pẹ̀lú àwọn àrùn onígbà pípẹ́. Lílo àwọn èròjà rẹ̀ déédéé lè mú kí ìlera gbogbogbòò dára, kí ó sì dáàbò bo àwọn sẹ́ẹ̀lì kúrò nínú ìbàjẹ́.
5. Ilera ti Eémí: Sideroxylon inerme n pese ilera atẹgun nitori agbara re ti o n mu omi jade ati ti o n mu bronchodilator kuro. O le dinku awọn aami aisan ikọ, bronchitis, ati ikọ-fèé. Simi eeru ti a fi ewe Sideroxylon inerme sinu le pese iderun.
6. Àtìlẹ́yìn fún ọkàn àti ẹ̀jẹ̀: Ewéko yìí ní àwọn àǹfààní tó ṣeé ṣe fún ọkàn àti ẹ̀jẹ̀. Ó lè ṣe àkóso ìfúnpá ẹ̀jẹ̀, mú kí ìṣàn ẹ̀jẹ̀ pọ̀ sí i, kí ó sì dín ewu àwọn ìṣòro tó ní í ṣe pẹ̀lú ọkàn kù. Fún àpẹẹrẹ, ó lè ṣe àkóso láti mú kí ìwọ̀n ìfúnpá ẹ̀jẹ̀ dára sí i.
7. Ìdènà Àníyàn àti Ìsinmi: Àwọn oògùn Sideroxylon inerme tí a yọ jáde lè mú kí ara balẹ̀ sí ètò iṣan ara. Wọ́n lè dín àníyàn, ìdààmú ọkàn kù, kí wọ́n sì mú kí oorun dára sí i. Lílo oògùn Sideroxylon inerme kí a tó sùn lè mú kí ara balẹ̀.
Ka Bakannaa: Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn 15 ti Salix mucronata (Igi Willow)
Àwọn Ọ̀nà Lílò Láti Ṣe Àṣeyọrí Àwọn Àǹfààní Ìlera Tí A Pèsè fún Sideroxylon Inerme (White Milkwood)
1. Àwọn ìfúnpọ̀: Ṣe ìfúnpọ̀ ewéko nípa fífi ewé tàbí èèpo Sideroxylon inerme sínú omi gbígbóná. Mu ìfúnpọ̀ yìí kí o lè gbádùn àǹfààní jíjẹun àti ìsinmi rẹ̀. Fún àpẹẹrẹ, o lè ṣe ife Sideroxylon inerme tí ó máa ń mú kí oúnjẹ rọrùn láti jẹ lẹ́yìn oúnjẹ.
2. Àwọn Ohun Èlò Tó Wà Nínú Àkójọpọ̀: Fún ìwòsàn ọgbẹ́ àti àwọn àrùn awọ ara, lo ewé Sideroxylon inerme tí a fọ́, fi ṣe ìpara tàbí ìpara ìpara. Fi sí ibi tí ó ní àrùn náà láti mú kí àsopọ ara padà sípò kí ó sì dín ewu àkóràn kù. Ọ̀nà yìí lè ṣiṣẹ́ fún àwọn ìgé àti ìfọ́ kékeré.
3. Mímú ẹ̀mí: Fífi èéfín sínú láti inú ewé Sideroxylon inerme tí a ti sè lè dín ìrora èéfín kù. Fi díẹ̀ ewé se omi kí o sì mí èéfín náà sínú nípa fífi aṣọ ìnuwọ́ bo orí rẹ lórí abọ́ ìgbóná. Ọ̀nà yìí lè dín ìṣòro èéfín kù.
Àwọn Àbájáde Ẹ̀gbẹ́ Tí Ó Wà Nínú Lilo Ohun Èlò Oògùn Sideroxylon Inerme
1. Ìdààmú Ìfun: Lílo Sideroxylon inerme jù lè fa ìrora inú, títí bí ríru, ìgbẹ́ gbuuru, àti ìgbẹ́ gbuuru. Ó ṣe pàtàkì láti jẹ ewéko yìí ní ìwọ̀nba láti yẹra fún irú àwọn ìṣòro bẹ́ẹ̀.
2. Àwọn Ìṣẹ̀lẹ̀ Àléjì: Àwọn ènìyàn kan lè ní àléjì sí àwọn èròjà tó wà nínú Sideroxylon inerme. Àwọn àléjì lè fara hàn bí ìgbóná ara, ìyọ́nú, tàbí àwọn àmì àrùn tó le jù bẹ́ẹ̀ lọ bí wíwú àti ìṣòro mímí.
3. Awọn ibaraenisepo pẹlu Awọn oogun: Sideroxylon inerme le ba awọn oogun kan mu. Ti o ba n mu awọn oogun ti a fun ni aṣẹ, kan si alamọdaju ilera ṣaaju lilo Sideroxylon inerme lati dena awọn ibaraẹnisọrọ ti o ṣeeṣe.
4. Oyun ati fifun ọmọ ni ọmu: Àwọn aboyún àti àwọn obìnrin tí wọ́n ń fún ọmọ ní ọmú gbọ́dọ̀ ṣọ́ra nígbà tí wọ́n bá ń lo Sideroxylon inerme. Ìmọ̀ díẹ̀ ló wà nípa ààbò rẹ̀ ní àkókò yìí, nítorí náà ó dára kí a yẹra fún un tàbí kí a wá ìmọ̀ràn dókítà.
5. Ìtura tó pọ̀jù: Bó tilẹ̀ jẹ́ pé Sideroxylon inerme lè mú kí ara balẹ̀, lílo oògùn jù lè mú kí ara balẹ̀ jù. Èyí lè dí àwọn ìgbòkègbodò ojoojúmọ́ àti ìṣọ́ra lọ́wọ́.
6. Àwọn ìdènà oúnjẹ: Ní àwọn ìgbà míì, Sideroxylon inerme lè fa ìṣòro oúnjẹ, títí bí ikùn àti àìbalẹ̀ ọkàn.
7. Ìfàmọ́ra fọ́tò: Àwọn ènìyàn kan lè ní ìmọ̀lára gíga sí oòrùn lẹ́yìn lílo Sideroxylon inerme. A gbani nímọ̀ràn láti lo oorun àti aṣọ ààbò nígbà tí a bá wà níta.
Iye Ounjẹ ti Sideroxylon inerme (White Milkwood)
1. Quercetin: Quercetin, flavonoid kan ti a ri ninu ewe ati epo igi Sideroxylon inerme, n ṣiṣẹ bi antioxidant ti o lagbara, o n ṣe iranlọwọ lati dinku igbona ati aabo lodi si wahala oxidative ninu ara.
2. Àsídì Gálíkì: Àdàpọ̀ phenolic yìí wà nínú àwọn ohun tí a fi ewéko ṣe, ó ní àwọn ohun-ìní antioxidant tó lágbára tó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ìlera sẹ́ẹ̀lì, ó sì lè ṣe àfikún sí àwọn ipa ìdènà àrùn jẹjẹrẹ àti ìdènà ìgbóná ara.
3. Kaempferol: Kaempferol, tí a mọ̀ sí flavonoid nínú irúgbìn náà, ní àwọn àǹfààní antioxidant àti anti-inflammatory, ó ń ran lọ́wọ́ láti dènà àwọn àrùn onígbà pípẹ́ àti láti ṣe àtìlẹ́yìn fún ìlera awọ ara.
4. Àwọn Triterpenoids: Àwọn triterpenoid bíi oleanolic acid tí ó wọ́pọ̀ nínú ìdílé Sapotaceae tí Sideroxylon inerme jẹ́ ọ̀kan lára wọn, wọ́n ní agbára ìdènà àrùn hepatoprotective àti anti-inflammatory, èyí tí ó ń mú kí iṣẹ́ ẹ̀dọ̀ sunwọ̀n sí i.
5. Àwọn Fẹ́nólì: Àwọn èròjà phenolic nínú epo igi àti èso ń ṣe àfikún sí iṣẹ́ àjẹ́sára, wọ́n ń ran lọ́wọ́ láti dẹ́kun àwọn èròjà free radicals àti láti gbé ìlera gbogbo ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ lárugẹ.
6. Àwọn sitrọ́díọ̀mù: A rí i nínú àwọn èròjà náà, àwọn stẹ́rọ́ìdì lè ṣe àtìlẹ́yìn fún ìwọ́ntúnwọ́nsì homonu àti pé wọ́n ní ipa ìdènà ìgbóná ara, èyí tí ó bá àwọn lílò ìbílẹ̀ mu fún onírúurú àìsàn.
7. Àwọn tannin: Àwọn èròjà astringent wọ̀nyí nínú ewéko náà ń fúnni ní agbára antimicrobial àti ìrànlọ́wọ́ nínú ìwòsàn ọgbẹ́, wọ́n sì ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìlera oúnjẹ àti awọ ara.
8. Àwọn flavonoids: Yàtọ̀ sí àwọn irú pàtó kan, àwọn flavonoids gbogbogbòò nínú ewé àti èso berries ní ààbò antioxidant tó gbòòrò, èyí tó ń dín ewu ìbàjẹ́ oxidative kù.
9. Àwọn Àsìdì Onímọ̀-ẹ̀rọ: Àwọn ásíìdì sítíríkì àti málíkì nínú èso náà ń ṣe àfikún sí adùn tart wọn, wọ́n sì ń ṣe àtìlẹ́yìn fún àwọn ìlànà ìṣiṣẹ́ ara, títí kan jíjẹ oúnjẹ àti ìṣẹ̀dá agbára.
10. Àwọn Kabọ̀háídéréètì: Àwọn èso purplish-dudu tí a lè jẹ ní àwọn kábọ̀háídéréètì àdánidá, èyí tí ó ń pèsè orísun agbára àti èyí tí ó ń mú kí wọ́n dára fún jíjẹ oúnjẹ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan.
Àwọn èròjà oúnjẹ tí ó wà nínú Sideroxylon inerme, pàápàá jùlọ àwọn èso berries àti èérún rẹ̀, fi agbára rẹ̀ hàn gẹ́gẹ́ bí orísun àwọn antioxidants àti àwọn èròjà bioactive nínú oúnjẹ àti ìṣègùn ìbílẹ̀ Áfíríkà. Síbẹ̀síbẹ̀, nítorí ipò ààbò rẹ̀ àti àìlópin oúnjẹ àwọn ẹ̀yà ara, lílò rẹ̀ yẹ kí ó jẹ́ ìwọ̀nba àti ìtọ́sọ́nà láti ọ̀dọ̀ àwọn ògbógi láti yẹra fún majele tí ó lè wáyé láti inú latex tàbí lílo àṣejù.
Àwọn Ẹ̀rí Ìmọ̀-ẹ̀rí àti Àwọn Ẹ̀kọ́ Ọ̀ràn lórí Sideroxylon inerme
1. Awọn iṣẹ-ṣiṣe antioxidant: Fọ́ọ̀ṣì àti àwọn ẹlòmíràn (2006) ya àwọn metabolites kejì sọ́tọ̀ láti inú àwọn èso tí a yọ jáde nínú Sideroxylon inerme, wọ́n sì ṣe àyẹ̀wò agbára antioxidant wọn nípa lílo àwọn àyẹ̀wò DPPH àti ABTS, èyí tí ó fi iṣẹ́ scavenging free radical tí ó ṣe pàtàkì hàn gẹ́gẹ́ bí ascorbic acid, èyí tí ó fi àwọn àǹfààní hàn fún àwọn ipò tí ó ní í ṣe pẹ̀lú wahala oxidative (Fouche, G., et al., 2006, Ìwé Akẹ́kọ̀ọ́ nípa Ìmọ̀-ẹ̀rọ Ayélujára ti Áfíríkà, 5(11), 957-961).
2. Idilọwọ Tyrosinase fun Imọlẹ Awọ: Momtaz àti àwọn ẹlòmíràn (2008) fihàn pé àwọn èròjà igi Sideroxylon inerme tí a yọ jáde láti inú igi stem dẹ́kun ìṣiṣẹ́ tyrosinase pẹ̀lú IC50 ti 0.0073 mg/ml, ó tayọ hydroquinone, èyí tí ó ṣe àtìlẹ́yìn fún lílò rẹ̀ ní South Africa fún ìmọ́lẹ̀ awọ ara àti ìtọ́jú hyperpigmentation (Momtaz, S., et al., 2008, Ìwé Ìròyìn ti Ethnopharmacology, 119(3), 507-512).
3. Àwọn Metabolites Atẹle àti Ìyàtọ̀ láti Àwọn Ẹranko Tó Jọra: Shelembe àti àwọn ẹlòmíràn (2018) Àwọn metabolites kejì tí a gbé kalẹ̀ nínú àwọn èso inerme Sideroxylon nípa lílo GC-MS, tí a fi àwọn èròjà pàtàkì bíi flavonoids àti phenolics ṣe ìyàtọ̀ sí Bridelia micrantha tí ó jọra ní ìrísí, tí a fi ẹ̀rí àwọn àǹfààní antioxidant rẹ̀ hàn, tí a sì fi ẹ̀rí hàn pé àwọn lílò ìbílẹ̀ tí kò ṣeé yípadà kò ṣeé yípadà (Fouche, G., et al., 2018, Ìwé Ìròyìn ti Ìmọ̀ Ìṣègùn Oníṣẹ́-abẹ, 8(4), 001-006).
4. Àwọn Ànímọ́ Ajẹ́-a … Móhámọ́dù àti àwọn ẹlòmíràn (2015) àwọn èròjà tí a yà sọ́tọ̀ láti inú igi Sideroxylon inerme stem, títí kan lupeol àti β-amyrin, èyí tí ó fi agbára antioxidant díẹ̀ hàn nínú àwọn àyẹ̀wò DPPH, èyí tí ó fi hàn pé ó ṣeé ṣe láti tọ́jú ìgbóná ara àti àwọn àrùn awọ ara (Muhammad, D., et al., 2015, Ìwádìí Phytochemistry, 26(2), 137-144).
Àwọn Ìbéèrè Tí A Ń Béèrè Lọ́pọ̀lọpọ̀ Nípa Sideroxylon Inerme
1. Kí ni a ń lo Sideroxylon inerme fún nínú iṣẹ́ ìṣègùn ìbílẹ̀?
A máa ń lò ó láti tọ́jú àwọn àrùn awọ ara, ìfọ́ egungun, àkóràn, àti gẹ́gẹ́ bí ohun tí a fi ń mú kí awọ ara fúyẹ́; a máa ń fi gbòǹgbò tí a ti sun tí a fi epo pò mọ́ àwọn ibi tí a ti gé sí fún ìwòsàn egungun.
2. Ṣé àwọn èso Sideroxylon inerme ni a lè jẹ?
Bẹ́ẹ̀ ni, a máa ń jẹ èso purplish-black berries ní àsìkò kan tàbí kí a lò ó nínú oúnjẹ ìbílẹ̀, ṣùgbọ́n wọ́n ní wàrà latex nínú, nítorí náà a gbani nímọ̀ràn láti má ṣe jẹ́ kí oúnjẹ dà ní ìwọ̀ntúnwọ̀nsì.
3. Ṣé Sideroxylon inerme ní àwọn ànímọ́ mímú kí awọ ara tàn?
Bẹ́ẹ̀ni, àwọn ìyọkúrò igi rẹ̀ ń dí tyrosinase lọ́wọ́, èyí sì ń ṣe àtìlẹ́yìn fún lílo àṣà ìbílẹ̀ South Africa fún ìrísí awọ ara àti ìmọ́lẹ̀ awọ ara, gẹ́gẹ́ bí a ti fihàn nínú àwọn ìwádìí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì.
4. Ṣé Sideroxylon inerme ní ààbò tàbí ṣé ó wà nínú ewu?
Ó jẹ́ irú igi tí a dáàbò bò ní South Africa nítorí pé ó ṣe pàtàkì nípa ìtàn àti àyíká, ṣùgbọ́n ní gbogbogbòò a kà á sí Least Concern; ìkórè nílò ìwé àṣẹ.
5. Àwọn àǹfààní wo ni ó wà nínú Sideroxylon inerme láti dènà àrùn?
Àwọn flavonoids àti phenolics rẹ̀ ń pèsè ìfàsẹ́yìn tó lágbára láti dín ìdààmú oxidative àti ìgbóná ara kù, èyí tó lè ṣe ìrànlọ́wọ́ láti dín ìdààmú oxidative àti ìgbóná ara kù, gẹ́gẹ́ bí ìwádìí tí a ṣe.
6. Nibo ni Sideroxylon inerme ti wa?
Ó jẹ́ ìbílẹ̀ láti inú igbó etíkun ti ìlà-oòrùn àti gúúsù Áfíríkà, láti Sòmálíà sí Gúúsù Áfíríkà, pẹ̀lú àwọn erékùsù bíi Aldabra àti Comoros.
7. Ṣé a lè lo Sideroxylon inerme gẹ́gẹ́ bí iná ìdáná?
Bẹ́ẹ̀ ni, àwọn ewé rẹ̀ tó nípọn àti igi tó lè má jóná mú kí ó dára fún àwọn ibi tí iná ti ń jó ní àwọn ọgbà etíkun àti àwọn agbègbè àdánidá.
8. Àwọn ẹranko wo ló máa ń fà mọ́ Sideroxylon inerme?
Àwọn ẹyẹ bí ẹyẹ òkúta aláwọ̀ dúdú ń jẹ àwọn òdòdó náà, nígbà tí àwọn àdán, ọ̀bọ, àti ẹlẹ́dẹ̀ igbó ń jẹ èso èso náà, èyí tí ó ń mú kí ìníyelórí àyíká wọn pọ̀ sí i.
Ṣé o ní ìbéèrè, àbá, tàbí àfikún? Tí ó bá rí bẹ́ẹ̀, jọ̀wọ́ má ṣe lọ́ tìkọ̀ láti lo àpótí ọ̀rọ̀ sísọ ní ìsàlẹ̀ láti sọ èrò rẹ. A tún rọ̀ ọ́ láti fi inú rere pín ìwífún yìí pẹ̀lú àwọn ẹlòmíràn tí ó lè jàǹfààní nínú rẹ̀. Nítorí pé a kò le dé ọ̀dọ̀ gbogbo ènìyàn lẹ́ẹ̀kan náà, a mọrírì ìrànlọ́wọ́ rẹ ní títànkálẹ̀ ìròyìn náà. Ẹ ṣeun gidigidi fún ìtìlẹ́yìn yín àti fún pínpín!
Ìkìlọ̀: Àpilẹ̀kọ yìí wà fún ẹ̀kọ́ àti ìwífúnni nìkan. Àwọn àǹfààní ìlera tí a ṣàlàyé dá lórí ìwádìí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì àti ìmọ̀ ìbílẹ̀. Wọn kì í ṣe àfikún ìmọ̀ràn ìṣègùn, àyẹ̀wò, tàbí ìtọ́jú. Máa bá onímọ̀ ìlera sọ̀rọ̀ nígbà gbogbo kí o tó lo ewéko tàbí oògùn àdánidá fún ìṣègùn.
Ka Bakannaa: Ìṣẹ̀dá Ẹran: Ìtọ́sọ́nà Ìṣẹ̀dá Pípé