Terminalia macroptera, tí a mọ̀ sí Igi Almondi ti India tàbí Igi Arjun, jẹ́ igi tí ó ní ìyẹ̀fun tó dára gan-an tí ó jẹ́ ti ìdílé Combretaceae. Àwọn igi wọ̀nyí jẹ́ igi tí a mọ̀ sí àwọn agbègbè olóoru, àwọn ànímọ́ ewéko sì mú kí ó jẹ́ kókó ẹ̀kọ́ tó fani mọ́ra àti ohun èlò tó wúlò nínú ìṣègùn ìbílẹ̀.
A mọ Terminalia macroptera fún gíga rẹ̀ tó ga, ó sábà máa ń dé gíga tó mítà mẹ́rìnlélọ́gbọ̀n (ẹsẹ̀ bàtà mẹ́jọ). Ẹ̀yà ara rẹ̀ lágbára, pẹ̀lú ewéko líle tí ó sì fọ́, tí ó yàtọ̀ síra ní àwọ̀ láti ewé sí àwọ̀ dúdú. Igi náà gbòòrò tí ó sì ní ìwúwo, ó sì ní àwọ̀ tó pọ̀ tó bẹ́ẹ̀ tí ó sì ní ibùgbé fún onírúurú ẹyẹ.
Àwọn ewé Terminalia macroptera jẹ́ àmì ìyàtọ̀ igi náà. Wọ́n rọrùn, wọ́n máa ń yípo, wọ́n sì máa ń ní ìrísí gígùn tó gùn tó 8 sí 20 centimeters. Àwọn ewé náà ní àwọ̀ ewé tó ń dán, tó jinlẹ̀, tó sì máa ń jẹ́ kí ó rọ̀. Nígbà tí igi náà bá yọ́ ewé rẹ̀, wọ́n sábà máa ń kó jọ sí abẹ́ ibòrí, èyí sì máa ń mú kí ewé náà jẹ́ àdánidá.
Igi náà máa ń mú àwọn òdòdó kéékèèké tí kò hàn kedere jáde tí a gbé kalẹ̀ ní àwọn ìyẹ̀fun. Àwọn ìyẹ̀fun wọ̀nyí, tí a sábà máa ń pè ní àwọn ìpẹ́, ni a lè rí ní orí àwọn ẹ̀ka. Àwọn òdòdó náà fúnra wọn jẹ́ àwọ̀ ewéko àti funfun, wọn kò sì ní àwọn ewéko dídán tí a sábà máa ń so mọ́ àwọn igi ọ̀ṣọ́. Láìka ìrísí wọn sí, àwọn òdòdó wọ̀nyí kó ipa pàtàkì nínú ìbísí igi.
Ọ̀kan lára àwọn ohun tó fani mọ́ra jùlọ nípa Terminalia macroptera ni èso rẹ̀. Èso náà dàbí almondi ní ìrísí rẹ̀, ó sì ní irúgbìn kan ṣoṣo nínú rẹ̀. Àwọn èso wọ̀nyí máa ń ní àwọ̀ ewé ní àkọ́kọ́, ṣùgbọ́n díẹ̀díẹ̀ wọ́n máa ń dàgbà sí àwọ̀ ilẹ̀ dúdú. Nígbà tí wọ́n bá ti pọ́n, wọ́n máa ń pín sí méjì láti fi irúgbìn náà hàn, èyí tí a fi ìbòrí ẹran tí àwọn ẹranko máa ń jẹ bò.
Ewéko Terminalia macroptera máa ń gbilẹ̀ ní àwọn agbègbè olóoru àti àwọn agbègbè olóoru. Ó wọ́pọ̀ ní onírúurú orílẹ̀-èdè Áfíríkà, títí kan Nàìjíríà, Kamẹrúùnù, àti Ghana. Igi náà fẹ́ràn ilẹ̀ tí omi rẹ̀ pọ̀ dáadáa, a sì lè rí i tí ó ń dàgbà nítòsí etí odò, ní àwọn savannas, àti ní àwọn ibùgbé igbó mìíràn tí ó ṣí sílẹ̀.
Láti ìgbà ìtàn, Terminalia macroptera ti jẹ́ ohun èlò pàtàkì fún àwọn agbègbè. Oríṣiríṣi apá igi náà, títí kan epo igi, ewé àti irúgbìn, ni wọ́n ti lò nínú ìṣègùn ìbílẹ̀ láti tọ́jú àwọn àìsàn láti inú àrùn ọkàn sí ìṣòro oúnjẹ. Ní àfikún, igi igi náà ni a mọ̀ fún agbára rẹ̀ tí ó lágbára, a sì sábà máa ń lò ó fún iṣẹ́ ìkọ́lé àti iṣẹ́ ọwọ́.
Ka Bakannaa: Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn 12 ti Cinnamomum Parthenoxylon (Yellow Camphorwood)
Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn ti Terminalia Macroptera (Àlùmọ́nì Íńdíà)
1. Ilera Ọkàn: Wọ́n ti rí i pé Terminalia macroptera ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìlera ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ nípa ṣíṣe ìrànlọ́wọ́ láti mú kí ìwọ̀n ìfúnpá ẹ̀jẹ̀ àti ipele cholesterol wà ní ìlera. Èyí lè dín ewu àwọn ìṣòro tó ní í ṣe pẹ̀lú ọkàn kù.
2. Àwọn Ànímọ́ Ajẹ́-ajẹ́: Ó ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn antioxidants, Terminalia macroptera ń ran lọ́wọ́ láti dín àwọn free radicals tí ó léwu kù nínú ara. Èyí ń ran àwọn sẹ́ẹ̀lì lọ́wọ́ láti dènà ìdààmú oxidative, ó sì ń dín ewu àwọn àrùn onígbà pípẹ́ kù.
3. Ìrànlọ́wọ́ fún ìjẹun: Epo igi ati ewe igi yii ni awọn agbara ti a fi n jẹ ounjẹ, eyiti o le ṣe iranlọwọ lati dinku irora ti a fi n jẹ ounjẹ ati mu ki ounjẹ naa rọrun.
4. Awọn ipa egboogi-iredodo: Terminalia macroptera ní àwọn agbára ìdènà ìgbóná ara, èyí tí ó mú kí ó wúlò fún ṣíṣàkóso àwọn àìsàn tí ó ní àmì ìgbóná ara, bí àrùn oríkèé.
5. Ìṣàkóso Àtọ̀gbẹ: Iwadi fihan pe ọgbin yii le ṣe iranlọwọ lati ṣakoso awọn ipele suga ninu ẹjẹ, eyiti o jẹ ki o wulo fun awọn eniyan ti o ni àtọgbẹ.
6. Iwosan Ọgbẹ́: Àwọn ohun èlò ìpakúrò àrùn àti àsopọ ara tí ewéko náà ń lò lè mú kí ojú ọgbẹ́ yára yára sàn nígbà tí a bá fi sí orí rẹ̀.
7. Àtìlẹ́yìn fún èémí: Terminalia macroptera ní ipa ìfàmọ́ra bronchodilatory, èyí tí ó mú kí ó ṣe pàtàkì fún ṣíṣàkóso àwọn àìsàn ẹ̀rọ atẹ́gùn bí ikọ́, bronchitis, àti ikọ́ ẹ̀gbẹ.
8. Iṣẹ́ Ẹ̀dọ̀: Lilo Terminalia macroptera n ṣe atilẹyin fun iṣẹ ẹdọ ti o ni ilera ati iranlọwọ ninu awọn ilana imukuro detoxification.
9. Ìṣàkóso Ìwúwo: Agbara eweko lati mu iṣelọpọ agbara pọ si le ṣe iranlọwọ ni iṣakoso iwuwo nigbati a ba fi sii ninu ounjẹ ti o ni iwọntunwọnsi.
10. Ilera Egungun: Pẹ̀lú iye calcium rẹ̀, Terminalia macroptera ń ṣe ìrànlọ́wọ́ láti mú kí egungun lágbára sí i àti láti dènà àwọn àrùn bí osteoporosis.
11. Ìdàgbàsókè Ètò Àjẹ́sára: Lilo ọgbin yii deedee le mu eto ajẹsara pọ si, iranlọwọ lati daabobo ara lodi si awọn akoran.
12. Ìtura fún àníyàn: Àwọn ohun èlò ìtura Terminalia macropteras lè dín àníyàn àti ìdààmú kù.
13. Àwọn Àǹfààní Awọ Ara: A lo awọn iyọkuro lati inu ọgbin yii ninu itọju awọ ara fun awọn ipa wọn ti o tutu, ti o lodi si ogbo, ati ti o tun mu awọ ara tutu.
14. Ìtùnú fún Ìfun: Ó ń dín ìrora inú ikùn kù, ó sì tún lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti kojú àwọn àìsàn bí ọgbẹ́ inú.
15. Àwọn ipa tí ó lè dènà àrùn parasitic: Terminalia macroptera ti fi hàn pé ó ń ṣiṣẹ́ lòdì sí àwọn kòkòrò àrùn, èyí sì mú kí ó wúlò fún gbígbógun ti àwọn kòkòrò àrùn kan.
Ka Bakannaa: Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn 13 ti Basil (Ocimum Basillicum)
Àwọn Ọ̀nà Lílò Láti Ṣe Àṣeyọrí Àwọn Àǹfààní Ìlera Tí A Pèsè fún Terminalia Macroptera (Àlùmọ́nì Íńdíà)
1. Ìfúnpọ̀ Epo: Ṣe àtúnṣe ìfúnpọ̀ ìwòsàn nípa síse epo igi Termina macroptera sínú omi. A lè lo ìfúnpọ̀ yìí láti ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìlera ọkàn àti láti ran jíjẹun lọ́wọ́.
2. Àpò ìfọṣọ ewé: Fọ́ ewé ewéko náà láti ṣẹ̀dá ìpara. Fi ìpara yìí sí ojú ọgbẹ́ àti ibi tí ó ti gbóná fún ìwòsàn àti ìtura wọn.
3. Iyẹ̀fun Irugbin: Lílo irúgbìn Terminalia macroptera láti ṣẹ̀dá lulú díẹ̀. Jíjẹ lulú yìí lè ṣe àǹfààní fún ṣíṣàkóso àrùn àtọ̀gbẹ àti jíjẹ àwọn àǹfààní ìlera mìíràn.
4. Ohun ọ̀ṣọ́: Ṣe ìpara kan nípa síse epo igi tàbí gbòǹgbò ewéko náà sínú omi. A lè lo ìpara yìí láti ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìlera ẹ̀dọ̀ àti láti ran àwọn ìlànà ìpalára kúrò nínú ẹ̀jẹ̀.
5. Ìfàmọ́ra epo: Fi ewé Terminalia macroptera sí i lára epo náà. A lè fi epo tí a fi sínú ara yìí sí ara láti mú kí ó rọ̀, kí ó tutù, kí ó sì lè jẹ́ àǹfààní láti inú àwọn ewéko náà láti dènà ọjọ́ ogbó.
Àwọn Àbájáde Ẹ̀gbẹ́ Lílò Macroptera Terminalia Ohun ọgbin oogun
1. Àìlera oúnjẹ: Lílo Termilia macroptera jù lè fa ìrora oúnjẹ, títí bí àwọn àmì àrùn bíi ríru, ìwúwo inú, tàbí ìgbẹ́ gbuuru.
2. Àwọn Ìṣẹ̀lẹ̀ Àléjì: Àwọn ènìyàn kan lè ní àléjì sí àwọn èròjà kan tí ó wà nínú Terminalia macroptera. Tí o bá kíyèsí àmì àléjì èyíkéyìí, bíi ìyọ́nú, ìgbóná ara, tàbí wíwú, dáwọ́ lílò dúró kí o sì wá ìtọ́jú ìṣègùn.
3. Awọn Ibaṣepọ Oògùn: Terminalia macroptera le ba awọn oogun kan mu. Ti o ba n lo awọn oogun ti dokita fun ọ lọwọ, kan si alamọdaju ilera ṣaaju ki o to fi ọgbin yii sinu iṣẹ rẹ.
4. Oyun ati Ntọjú: Àwọn aboyún àti àwọn tí wọ́n ń fún ọmọ ní ọmú gbọ́dọ̀ kíyèsára nígbà tí wọ́n bá ń lo Terminalia macroptera, nítorí pé àwọn ipa rẹ̀ lórí àwọn àìsàn wọ̀nyí kò tíì hàn dáadáa. A gbani nímọ̀ràn láti lọ bá olùtọ́jú ìlera sọ̀rọ̀.
5. Lilo pupọju: Bó tilẹ̀ jẹ́ pé Terminalia macroptera ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àǹfààní ìlera, lílo oògùn tó pọ̀ jù lè fa àwọn àbájáde búburú. Ó ṣe pàtàkì láti tẹ̀lé ìwọ̀n àti ìlànà lílo rẹ̀.
6. Àwọn Ìṣòro Ìlera: Àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àìsàn tó ti wà tẹ́lẹ̀, bí àrùn ẹ̀dọ̀ tàbí àtọ̀gbẹ, gbọ́dọ̀ lọ bá olùtọ́jú ìlera sọ̀rọ̀ kí wọ́n tó lo Terminalia macroptera, nítorí pé ó lè bá àwọn àìsàn wọ̀nyí mu.
7. Àwọn ọmọdé àti àwọn ọmọ ọwọ́: Ààbò Terminalia macroptera nínú àwọn ọmọdé àti àwọn ọmọ ọwọ́ kò dájú. Ó dára láti yẹra fún lílo ewéko yìí láàárín àwọn ènìyàn wọ̀nyí láìsí ìwádìí lọ́wọ́ olùtọ́jú ìlera àwọn ọmọdé.
8. Ìfàmọ́ra sí àwọn tannin: Èso Termina macroptera ní tannins nínú, èyí tó lè jẹ́ àníyàn fún àwọn ènìyàn tó nímọ̀lára sí àwọn èròjà wọ̀nyí. Lílo tannin jù lè fa ìrora nínú ìfun.
Iye Ounjẹ ti Terminalia Macroptera (Ede India Almondi)
1. Àwọn polyphenols: Terminalia macroptera ní àwọn polyphenols gíga, títí bí àwọn èròjà ellagic acid àti gallotannins, tí ó wà ní ìwọ̀n 2-5% nínú epo igi àti ewé, tí ó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí àwọn antioxidants alágbára láti dáàbò bo àwọn sẹ́ẹ̀lì kúrò nínú ìbàjẹ́ oxidative àti láti ṣe àtìlẹ́yìn fún àwọn ipa ìdènà ìgbóná ara.
2. Àwọn flavonoids: Nítorí pé ó ní 1-3% nínú ewé àti epo igi, àwọn flavonoids bíi myricetin-3-O-rhamnoside àti rutin ní àwọn agbára antioxidant, wọ́n ń dín ìwúwo kù, wọ́n sì lè dín ewu àwọn àrùn onígbà pípẹ́ bí àtọ̀gbẹ àti àrùn jẹjẹrẹ kù.
3. Àwọn tannin: Wọ́n rí i ní ìwọ̀n 5-10% nínú epo igi náà, àwọn tannins ní agbára ìdènà àti ìpakúpa ara, wọ́n ń ran àwọn ewéko lọ́wọ́ láti wo ọgbẹ́ sàn àti láti ní ìlera jíjẹun, wọ́n sì tún ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún lílo ewéko náà fún àkóràn.
4. Àwọn Triterpenoids: Àwọn èròjà wọ̀nyí, títí bí arjungenin àti terminolic acid (0.5-2%), ń ṣe àtìlẹ́yìn fún àwọn ipa ìdènà-ìgbóná ara àti ìdènà-àtọ̀gbẹ nípa dídínà àwọn enzymu bíi α-amylase àti α-glucosidase.
5. Àwọn polysaccharides: Àwọn okùn tí ó wà nínú gbòǹgbò, igi, àti ewé (tó tó 10-15% nínú àwọn èròjà), wọ́n ń mú kí ìlera ìfun sunwọ̀n síi, wọ́n ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí prebiotics, wọ́n sì ń ṣe àwọn ìgbòkègbodò immunomodulatory láti mú kí ìfaradà ara pọ̀ sí i.
6. Àwọn Kabọ̀háídéréètì: Ewé àti èso náà ní 20-30% carbohydrate, pàápàá jùlọ polysaccharides, tí ó ń pèsè orísun agbára àti àfikún sí ipa àwọn ewéko nínú oúnjẹ ìbílẹ̀ fún mímú agbára dúró.
7. Àwọn Púrọ́tíìnì: Níní amuaradagba tí kò ní èròjà nínú ewéko 5-10%, wọ́n ń ṣe àtìlẹ́yìn fún àtúnṣe àsopọ̀ àti iṣẹ́ àjẹ́sára, bó tilẹ̀ jẹ́ pé a mọrírì ewéko náà ju bí ó ṣe jẹ́ orísun amuaradagba àkọ́kọ́ lọ.
8. Àwọn ohun alumọ́ni (Potassium, Calcium): Àwọn ohun alumọ́ni tí a fi àmì sí bí potassium àti calcium (50-150 mg/100g nínú ewé) ń ran lọ́wọ́ láti ní ìwọ̀n elekitiroliti, ìlera egungun, àti iṣẹ́ iṣan, èyí tí ó ń mú kí iṣẹ́ ara ṣiṣẹ́ dáadáa.
9. Àwọn Pẹ́nẹ́líkì Ásídì: Àwọn èròjà bíi 3,3-di-O-methyl ellagic acid (1-2%) ń ṣe àfikún sí agbára antioxidant, ó lè dènà cholinesterases fún ìlera òye àti dín ìwọ̀n glucose nínú ẹ̀jẹ̀ kù.
10. Àwọn Sapónínì: Nítorí pé ó wà ní ìwọ̀n 0.5-1.5% nínú epo igi náà, saponins lè mú kí agbára ìdènà àrùn pọ̀ sí i, wọ́n sì lè ní ipa antimicrobial tó lágbára, èyí tó ń fi kún agbára ìdènà àrùn sí àwọn ohun ọ̀gbìn.
Àwọn èròjà àti èròjà oníṣẹ́-ara wọ̀nyí mú kí Terminalia macroptera jẹ́ ewéko ìṣègùn tó wúlò nínú àwọn àṣà ìbílẹ̀ Áfíríkà, ó ń fúnni ní àǹfààní láti dènà àrùn, láti dènà ìgbóná ara, àti láti dènà àrùn àtọ̀gbẹ, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ipa oúnjẹ rẹ̀ kò tó nǹkan ní ìfiwéra pẹ̀lú àwọn ohun tí ó lè lò fún ìtọ́jú.
Ẹ̀rí Ìmọ̀-ẹ̀rí àti Àwọn Ẹ̀kọ́ Ọ̀ràn lórí Terminalia Macroptera (Àlùmọ́nì Íńdíà)
1. Haidara àti àwọn ẹlòmíràn (2018): Ìwádìí in vivo yìí fi hàn pé àwọn eku tí wọ́n ní àkóràn ANKA tí wọ́n ní ewé Terminalia macroptera àti gbòǹgbò rẹ̀ ń gbógun ti ibà jẹ́ ohun tó ń fa àrùn náà, èyí sì fi hàn pé ó dín iye àwọn eku tí wọ́n ní àkóràn náà kù (tó tó 70%), ó sì tún fi kún iye àwọn tó ń yè láìsí ìpalára tó wà nínú ìwọ̀n 200-400 mg/kg, èyí sì fi hàn pé ó ń lò ó fún ibà (Haidara, H., àti àwọn ẹlòmíràn, 2018, Ìwé Ìròyìn Àkójọ Ìbà Àrùn).
2. Pham àti àwọn ẹlòmíràn (2014): Àwọn olùwádìí ṣe àyẹ̀wò àwọn ipa ìdíwọ́ α-glucosidase ti àwọn ìyọkúrò Terminalia macroptera, wọ́n rí àwọn ìpín methanol àti ethyl acetate pẹ̀lú àwọn ìwọ̀n IC50 ti 0.4-0.47 µM nítorí àwọn polyphenols bíi chebulagic acid àti corilagin, wọ́n sì ń ṣe àtìlẹ́yìn fún agbára ìdènà àtọ̀gbẹ nípa dídá ìfàmọ́ra carbohydrate dúró (Pham, AT, àti àwọn ẹlòmíràn, 2014, Ìwé Ìròyìn ti Ethnopharmacology).
3. Diallo àti àwọn ẹlòmíràn (2014): Ìwádìí yìí ṣe àyẹ̀wò àwọn polysaccharides tí a fi ń tún ara wọn ṣe láti inú omi gbígbóná tí a fi gbòǹgbò epo igi gbígbóná, epo igi gbígbóná, àti ewé Terminalia macroptera ṣe, ó sì fi agbára ìdènà àrùn tó ga hàn (iye àfikún tó tó 90%) nínú àwọn ìpín gbòǹgbò àti epo igi gbígbóná, ó sì ṣàlàyé lílò rẹ̀ fún àkóràn àti àtìlẹ́yìn ààbò ara (Diallo, D., àti àwọn ẹlòmíràn, 2014, Ìwé Ìròyìn ti Ethnopharmacology).
4. Silva àti àwọn ẹlòmíràn (1996): Àyẹ̀wò nínú àyẹ̀wò gbòǹgbò àti ewé Terminalia macroptera nínú vitro fi hàn pé agbára ìpakúpa bakitéríà lágbára lòdì sí Staphylococcus aureus àti Escherichia coli (MIC 0.03-0.1 mg/mL), tí a fi kún àwọn tannins àti flavonoids, èyí tí ó fi hàn pé a lè lò ó fún ọgbẹ́ àti ìgbẹ́ ọ̀fun (Silva, O., àti àwọn ẹlòmíràn, 1996, Ìwé Ìròyìn ti Ethnopharmacology).
5. Romeo àti àwọn ẹlòmíràn (2024): Àwọn èròjà tí a yà sọ́tọ̀ láti inú Terminalia macroptera, títí bí myricetin-3-O-rhamnoside àti àwọn èròjà ellagic acid, fi agbára ìdènà α-amylase hàn (IC50 65.17 µg/mL) àti ìdènà cholinesterase (IC50 46.77 µg/mL fún AChE), pẹ̀lú ìdènà molecular tí ó jẹ́rìí sí àwọn ìbáṣepọ̀ ìdè, tí ó ń fi àwọn àǹfààní hàn fún àrùn àtọ̀gbẹ àti àrùn Alzheimer (Sawadogo, WR, àti àwọn ẹlòmíràn, 2024, Àwọn Mókúlúkù).
Frequently Asked Questions About Terminalia Macroptera (Indian Almond)
1. Kí ni a ń lo Terminalia macroptera fún?
A máa ń lo Terminalia macroptera, tí a mọ̀ sí Indian almond tàbí kwandari nínú ìṣègùn ìbílẹ̀ Áfíríkà fún ìtọ́jú ibà, ọgbẹ́, àkóràn, ìgbẹ́ gbuuru, àrùn jẹjẹrẹ, ikọ́ ẹ̀gbẹ, àti àtọ̀gbẹ, ní pàtàkì nípa lílo epo igi, ewé àti gbòǹgbò.
2. Ǹjẹ́ Terminalia macroptera kò léwu láti lò?
Nínú àwọn ìwọ̀n ìbílẹ̀ bíi àwọn oògùn olóró, ó ṣeé ṣe láìsí ewu kankan nínú ìwádìí ẹranko, ṣùgbọ́n ìwọ̀n gíga lè fa ìṣòro ìfun díẹ̀; kan sí olùtọ́jú ìlera, pàápàá jùlọ tí o bá lóyún tàbí tí o ń lo oògùn.
3. Ǹjẹ́ Terminalia macroptera lè ran lọ́wọ́ pẹ̀lú ibà?
Bẹ́ẹ̀ni, àwọn ìwádìí lórí àwọn eku fihàn pé àwọn èròjà rẹ̀ dín parasitemia kù sí 70%, èyí sì ń ṣe àtìlẹ́yìn fún lílò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí oògùn ìdènà ibà ní Ìwọ̀ Oòrùn Áfíríkà.
4. Ǹjẹ́ Terminalia macroptera ní àwọn agbára ìdènà àrùn àtọ̀gbẹ?
Ìwádìí fihàn pé àwọn polyphenols rẹ̀ ń dí àwọn enzymu α-amylase àti α-glucosidase lọ́wọ́, èyí tí ó lè dín glucose nínú ẹ̀jẹ̀ kù, èyí sì bá àwọn lílò ìbílẹ̀ fún ìtọ́jú àtọ̀gbẹ mu.
5. Báwo ni a ṣe ń múra Terminalia macroptera sílẹ̀ fún lílo oògùn?
A máa ń sè ewé tàbí ewé láti fi ṣe ìpara ara fún lílo láti dènà àkóràn tàbí àrùn àtọ̀gbẹ; a máa ń fi ewéko tútù sí orí ọgbẹ́, gẹ́gẹ́ bí ìṣe ìbílẹ̀ Mali.
6. Ǹjẹ́ Terminalia macroptera lè tọ́jú àkóràn?
Bẹ́ẹ̀ni, àwọn èròjà rẹ̀ ní agbára ìpalára bakitéríà àti ìpalára-ẹ̀jẹ̀ tó lágbára lòdì sí àwọn àkóràn bíi Staphylococcus aureus, èyí tó fi hàn pé ó wúlò fún ìgbẹ́ ọ̀fun, ikọ́ ẹ̀gbẹ, àti àkóràn awọ ara.
7. Àwọn àbájáde wo ni Terminalia macroptera lè fà?
Àwọn àbájáde ẹ̀gbẹ́ kì í ṣọ̀wọ́n nígbà tí a bá lò ó ní ìwọ̀nba, ṣùgbọ́n ó lè ní ìrora inú; àwọn ìwádìí nípa ẹranko kò fi hàn pé ó léwu púpọ̀, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìwádìí nípa ènìyàn kò tó nǹkan.
8. Níbo ni Terminalia macroptera ti wá?
Ó jẹ́ ìbílẹ̀ láti ìwọ̀ oòrùn Áfíríkà, títí kan Mali, Senegal, Nàìjíríà, àti Burkina Faso, ó ń dàgbà ní savannas, a sì ń lò ó ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ibi ìtọ́jú ẹranko.
Ṣé o ní ìbéèrè, àbá, tàbí àfikún? Tí ó bá rí bẹ́ẹ̀, jọ̀wọ́ má ṣe lọ́ tìkọ̀ láti lo àpótí ọ̀rọ̀ sísọ ní ìsàlẹ̀ láti sọ èrò rẹ. A tún rọ̀ ọ́ láti fi inú rere pín ìwífún yìí pẹ̀lú àwọn ẹlòmíràn tí ó lè jàǹfààní nínú rẹ̀. Nítorí pé a kò le dé ọ̀dọ̀ gbogbo ènìyàn lẹ́ẹ̀kan náà, a mọrírì ìrànlọ́wọ́ rẹ ní títànkálẹ̀ ìròyìn náà. Ẹ ṣeun gidigidi fún ìtìlẹ́yìn yín àti fún pínpín!
Ìkìlọ̀: Àpilẹ̀kọ yìí wà fún ẹ̀kọ́ àti ìwífúnni nìkan. Àwọn àǹfààní ìlera tí a ṣàlàyé dá lórí ìwádìí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì àti ìmọ̀ ìbílẹ̀. Wọn kì í ṣe àfikún ìmọ̀ràn ìṣègùn, àyẹ̀wò, tàbí ìtọ́jú. Máa bá onímọ̀ ìlera sọ̀rọ̀ nígbà gbogbo kí o tó lo ewéko tàbí oògùn àdánidá fún ìṣègùn.
Ka Bakannaa: Kí ni Agroforestry? Àwọn Irú àti Àǹfààní