Curcuma zanthorrhiza, tí a mọ̀ sí Temulawak tàbí Javanese Turmeric, jẹ́ ewéko ìṣègùn tí ó wá láti Indonesia. Ó jẹ́ ti ìdílé Zingiberaceae, tí ó tún ní àwọn ewéko míràn tí a mọ̀ dáadáa bíi ata ilẹ̀ àti turmeric..
Wọ́n ti ń lo Curcuma zanthorrhiza láti ìgbà àtijọ́ fún àwọn àǹfààní ìlera tó ṣeéṣe, wọ́n sì ti gba àfiyèsí fún àwọn èròjà tó ń ṣiṣẹ́ àti àwọn ànímọ́ ìtọ́jú rẹ̀.
Curcuma zanthorrhiza jẹ́ ewéko ewéko tí ó máa ń dàgbà láti inú àwọn rhizomes, tí wọ́n jẹ́ igi ilẹ̀. Ohun ọ̀gbìn náà máa ń ní àwọn igi ewé tí ó dúró ṣánṣán.
Igi náà lè ga tó bíi mítà 1 sí 1.5. Ewé: Àwọn ewé náà tóbi, wọ́n rí bí ààtàn, wọ́n sì ní àwọ̀ ewé. Wọ́n máa ń jáde láti inú igi náà ní ọ̀nà mìíràn.
Àwọn rhizomes ti Curcuma zanthorrhiza ni apá tí ó ṣe pàtàkì jùlọ nínú ewéko náà. Wọ́n ní ìrísí líle, wọ́n ní àwọ̀ tí ó le koko, àwọ̀ wọn sì jẹ́ àwọ̀ dúdú sí pupa-brown.
Àwọn rhizomes náà ní òórùn dídùn pàtó àti adùn kíkorò díẹ̀.
Curcuma zanthorrhiza ní oríṣiríṣi àwọn èròjà oníṣẹ́-ara, títí bí curcuminoids (tó jọra sí àwọn tí a rí nínú turmeric), àwọn epo pàtàkì àti àwọn èròjà phenolic mìíràn.
Ka Bakannaa: Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn 8 ti Strophanthus boivinii (Twisted Cord Flower))
Awọn anfani Ilera Oogun ti Curcuma Zanthorrhiza (Temulawak)
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé a kò ṣe ìwádìí nípa Curcuma zanthorrhiza, tí a tún mọ̀ sí Temulawak, gẹ́gẹ́ bí turmeric tó sún mọ́ ọn (Curcuma longa), a gbàgbọ́ pé ó ní àwọn èròjà bioactive àti àǹfààní ìlera ìlera tó jọra. Àwọn àǹfààní ìlera ìlera mẹ́ẹ̀ẹ́dógún nìyí tí a ti ní í ṣe pẹ̀lú Curcuma zanthorrhiza:
1. Ilera Ounjẹ: A ti lo Curcuma zanthorrhiza lati ṣe iranlọwọ fun jijẹ ounjẹ, dinku wiwu inu, ati dinku irora inu. A ro pe awọn eroja rẹ ni awọn agbara carminative, eyiti o le ṣe iranlọwọ lati tun eto ounjẹ jẹ.
2. Ẹ̀dọ̀ Àtìlẹ́yìn: A maa n lo ọgbin yii gege bi oogun ẹdọ, ti o le mu ilera ẹdọ ati imukuro majele kuro ninu ẹdọ. Awọn antioxidants ati awọn agbo ogun bioactive rẹ le ṣe iranlọwọ lati daabobo ẹdọ kuro ninu ibajẹ ati mu iṣẹ rẹ dara si.
3. Àwọn ipa ìdènà ìgbóná ara: Curcuma zanthorrhiza ní curcuminoids tí a mọ̀ fún àwọn ànímọ́ wọn tí ó ń dènà ìgbóná ara. Àwọn èròjà wọ̀nyí lè ran lọ́wọ́ láti dín ìgbóná ara kù kí wọ́n sì dín àwọn àmì àrùn ìgbóná ara kù.
4. Idaabobo Ajẹsara: Àwọn antioxidants tí a rí nínú Curcuma zanthorrhiza, títí kan curcuminoids, ń ran lọ́wọ́ láti dín àwọn free radicals tí ó léwu kù nínú ara. Iṣẹ́ antioxidant yìí lè ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìlera gbogbogbòò àti pé ó lè dín ewu àwọn àrùn onígbà pípẹ́ kù.
5. Ìtura fún Àrùn Àrùn: Lilo Curcuma zanthorrhiza ni ilana ibile pẹlu iṣakoso irora ori ati arthritis. Awọn agbara rẹ ti o lodi si iredodo le ṣe iranlọwọ lati dinku irora ati mu gbigbe awọn ori pọ si.
6. Ilera ọkan ati ọkanÀwọn ìwádìí kan fihàn pé àwọn curcuminoids tí a rí nínú Curcuma zanthorrhiza lè ṣe àfikún sí ìlera ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ nípa ṣíṣe àtìlẹ́yìn fún ìfúnpá ẹ̀jẹ̀ tí ó dára, dín ìwọ̀n cholesterol kù, àti mímú iṣẹ́ iṣan ẹ̀jẹ̀ sunwọ̀n síi.
7. Àtìlẹ́yìn Ètò Àjẹ́sáraÀwọn ohun èlò tí ó ń ṣiṣẹ́ nínú ewéko náà lè ní ipa láti mú kí ara máa gbára lé àwọn ohun èlò tí ó ń dènà àkóràn àti àrùn.
8. Iṣẹ́ Àìsàn-àrùn …Ìwádìí fihàn pé àwọn èròjà Curcuma zanthorrhiza ní àwọn agbára ìdènà àrùn tí ó lè ran lọ́wọ́ láti kojú àwọn àrùn bakitéríà kan, èyí tí ó ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ètò ààbò ara gbogbogbò.
9. Iwosan Ọgbẹ́Nínú ìṣègùn ìbílẹ̀, a ti lo Curcuma zanthorrhiza ní ìta láti mú kí ọgbẹ́ yára sàn àti láti dín ewu àkóràn kù nítorí àwọn ipa antimicrobial àti anti-inflammatory rẹ̀.
10. Àǹfààní láti dènà àrùn jẹjẹrẹ: Bó tilẹ̀ jẹ́ pé a nílò ìwádìí sí i, àwọn ìwádìí kan fihàn pé àwọn curcuminoids nínú Curcuma zanthorrhiza lè fi àwọn ohun ìní tí ó lè dènà àrùn jẹjẹrẹ hàn nípa dídínà ìdàgbàsókè àwọn sẹ́ẹ̀lì àrùn jẹjẹrẹ àti gbígbé apoptosis (ikú sẹ́ẹ̀lì) lárugẹ.
11. Ìṣàkóso Àtọ̀gbẹCurcuma zanthorrhiza le ni ipa ninu iṣakoso àtọgbẹ nitori agbara rẹ lati ṣakoso awọn ipele suga ẹjẹ ati mu ifamọ insulin dara si.
12. Àwọn Àìsàn ÌfunÀwọn àṣà ìbílẹ̀ kan ní lílo ewéko náà láti dín àwọn àmì àrùn ìfun bí àìjẹun dáadáa, ìwúwo inú, àti àìsàn ìfun tí ń yọ lẹ́nu (IBS) kù.
13. Àwọn ipa ààbò neuro-ara: Àwọn ohun-ìní antioxidant àti anti-inflammatory ti Curcuma zanthorrhiza le ni ipa aabo neuro, o le ṣe atilẹyin fun ilera ọpọlọ ati dinku eewu awọn arun neurodegenerative.
14. Àwọn Ànímọ́ Egbòogi-ÀléjìÀwọn ìwádìí kan fihàn pé àwọn èròjà ewéko náà lè ní àwọn ipa ìdènà àléjì, èyí tí ó ń ran lọ́wọ́ láti dín àwọn àléjì àti àwọn àmì àrùn kù.
15. Ìlera Awọ ara: Curcuma zanthorrhizas ní agbára ìdènà ìgbóná ara àti ìpalára àrùn mú kí ó jẹ́ èròjà tó ṣeé ṣe fún àwọn ọjà ìtọ́jú awọ ara, ó ń ran àwọn àrùn bí irorẹ, àléébù, àti àwọn ìfọ́ ara mìíràn lọ́wọ́.
Ka Bakannaa: Awọn ọna ipamọ irugbin oriṣiriṣi
Àwọn Ọ̀nà Lílò Láti Ṣe Àṣeyọrí Àwọn Àǹfààní Ìlera Tí Curcuma Zanthorrhiza (Temulawak) Ní
1. Ewéko Tii: Ṣe àtúnṣe oúnjẹ nípa sísè àwọn rhizomes Curcuma zanthorrhiza tí a gé tàbí tí a lọ̀ sínú omi fún ìṣẹ́jú 15 sí 20. Mímú tíì ewéko yìí lè ran ìjẹun lọ́wọ́, kí ó tu ikùn lára, kí ó sì pèsè àwọn ipa antioxidant àti anti-inflammatory.
2. Wàrà Wàrà Wàrà Wàrà Wàrà Wàrà Tútù tàbí Látì Tútù: Da iyẹfun Curcuma zanthorrhiza po pẹlu wara gbona (ti a fi wara tabi ewéko ṣe), ata dudu diẹ (lati mu gbigba curcumin pọ si), ati ohun adun adayeba ti o ba fẹ. Ohun mimu itura yii ni a mọ fun awọn agbara egboogi-iredodo ati igbelaruge ajesara, o si le ṣe atilẹyin fun ilera gbogbogbo.
3. Àwọn Ohun Èlò Tó Wà Nínú Àkójọpọ̀: Ṣe ìpara kan nípa dída ìpara Curcuma zanthorrhiza pọ̀ mọ́ omi tàbí epo. Fi ìpara náà sí ibi tí ó ní àrùn náà kí o sì fi sílẹ̀ fún ìgbà díẹ̀ kí o tó fọ̀ ọ́. Lílo ìpara náà lè ran ọgbẹ́ lọ́wọ́ láti wòsàn, kí ara máa bàjẹ́, àti kí awọ ara máa gbóná.
4. Èròjà Sísè: Fi lulú Curcuma zanthorrhiza tabi awọn rhizomes ti a ti ge sinu awọn ounjẹ rẹ, awọn curries, ọbẹ, awọn stews ati awọn obe. Lilo ọgbin naa sinu ounjẹ rẹ le pese atilẹyin ti nlọ lọwọ fun jijẹ ounjẹ, igbona ati ilera gbogbogbo.
5. Àwọn afikúnÀwọn àfikún Curcuma zanthorrhiza wà ní onírúurú ọ̀nà, bíi kápsùlù, tábìlẹ́ẹ̀tì tàbí àwọn èròjà. Àwọn àfikún le pese ìwọ̀n ìwọ̀n àwọn èròjà tí ó wà nínú ewéko fún àwọn àǹfààní ìlera tí a fojú sí. Síbẹ̀síbẹ̀, kan sí onímọ̀ nípa ìlera kí o tó bẹ̀rẹ̀ àfikún èyíkéyìí.
6. Ìfúnpọ̀ epo: Fi àwọn rhizomes Curcuma zanthorrhiza sínú epo gbigbe (fún àpẹẹrẹ, epo agbon, epo olifi) nípa gbígbóná wọn papọ̀ lórí iná kékeré fún ìgbà díẹ̀, lẹ́yìn náà kí o fi wọ́n sí i. A lè lo epo tí a fi sínú rẹ̀ fún ìfọwọ́ra tàbí kí a fi sí orí láti dín ìrora oríkèé, ìgbóná ara àti ìṣòro awọ ara kù.
7. Àwọn ohun èlò ìpara: Ṣe tincture nípa fífi Curcuma zanthorrhiza gbígbẹ sínú ọtí (bíi vodka) fún ọ̀sẹ̀ mélòókan. Tú oti náà kí o sì lò ó gẹ́gẹ́ bí a ṣe pàṣẹ. Àwọn tincture ní irú àwọn ohun èlò ewéko tí ó ní ìṣọ̀kan, a sì lè lò ó láti ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìlera oúnjẹ àti ẹ̀dọ̀.
8. Ṣíṣe àfikún sí ìtọ́jú awọ ara: Da lulú Curcuma zanthorrhiza po pelu awon eroja adayeba bii oyin, wara tabi jeli aloe vera lati se awon iboju oju ti a se ni ile tabi awon ohun elo itọju awọ ara. Awon agbara ti o lodi si iredodo ati kokoro arun ti Curcuma zanthorrhiza le ran lowo lati koju awon isoro awọ ara ati lati mu awọ ara dara si.
Àwọn Àbájáde Ẹ̀gbẹ́ Tí Ó Wà Nínú Lilo Ohun Èlò Ìṣègùn Curcuma Zanthorrhiza
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé a gbà pé Curcuma zanthorrhiza (Temulawak) jẹ́ ohun tó léwu nígbà tí a bá lò ó ní ìwọ̀n díẹ̀, àwọn àbájáde àti àwọn nǹkan míì wà tó yẹ kí a mọ̀:
1. Àìsàn IfunÀwọn ènìyàn kan lè ní ìrora inú, bíi ìwúwo inú, gáàsì tàbí ìgbẹ́ inú, nígbà tí wọ́n bá ń jẹ Curcuma zanthorrhiza ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ tàbí nígbà tí wọ́n bá ń ṣòfò. Mímú un pẹ̀lú oúnjẹ lè dín èyí kù.
2. Àléjì Àwọn ìṣesíÀwọn àléjì sí Curcuma zanthorrhiza ṣọ̀wọ́n ṣùgbọ́n ó ṣeé ṣe. Tí o bá ní àléjì sí àwọn ewéko nínú ìdílé Zingiberaceae (bíi ata ilẹ̀), o yẹ kí o ṣọ́ra nígbà tí o bá ń lo Curcuma zanthorrhiza.
3. Awọn ibaraenisepo pẹlu Awọn oogun: Curcuma zanthorrhiza le ba awọn oogun kan lo, paapaa awọn ti o ni ipa lori didi ẹjẹ tabi iṣẹ ẹdọ. Ti o ba n mu awọn oogun ti n dinku ẹjẹ, awọn oogun anticoagulants, awọn oogun antiplatelet tabi ni awọn iṣoro ẹdọ, kan si olupese ilera rẹ ṣaaju lilo awọn afikun tabi awọn afikun Curcuma zanthorrhiza.
4. Àwọn Ìṣòro Àpò Ìgbẹ́Àwọn ènìyàn tí wọ́n ní ìṣòro gallbladder tàbí tí wọ́n ti ní ìtàn àròsọ gallbladder gbọ́dọ̀ lo Curcuma zanthorrhiza pẹ̀lú ìṣọ́ra, nítorí pé ó lè mú kí ìṣẹ̀dá bile pọ̀ sí i, ó sì lè mú kí àwọn àìsàn wọ̀nyí burú sí i.
5. Fífa Irin: Curcuma zanthorrhiza, gẹ́gẹ́ bí àwọn ewéko mìíràn tí ó ní í ṣe pẹ̀lú turmeric, lè dí ìfàmọ́ra irin lọ́wọ́. Èyí lè jẹ́ àníyàn fún àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àìtó ẹ̀jẹ̀ nínú iron. Ẹ ronú láti jẹ ẹ́ lọ́tọ̀ọ̀tọ̀ sí oúnjẹ tí ó ní èròjà iron nínú tí ó bá pọndandan.
6. Oyun ati fifun ọmọ ni ọmuÀlàyé díẹ̀ ló wà nípa ààbò Curcuma zanthorrhiza nígbà oyún àti nígbà tí wọ́n bá ń fún ọmọ ní ọmú. A gbani nímọ̀ràn láti bá onímọ̀ nípa ìlera sọ̀rọ̀ kí a tó lò ó ní irú ipò bẹ́ẹ̀.
7. Àwọn òkúta kíndìnrínÀwọn ènìyàn kan ní ìmọ̀ràn láti yẹra fún oúnjẹ tó ní oxalate púpọ̀ tí wọ́n bá ní òkúta kíndìnrín. Curcuma zanthorrhiza ní oxalates nínú, nítorí náà àwọn ènìyàn tó ní òkúta kíndìnrín ní ìtàn yẹ kí wọ́n dín lílò wọn kù.
8. Ìbínú Awọ: Nígbà tí a bá ń lo Curcuma zanthorrhiza ní ìta, pàápàá jùlọ gẹ́gẹ́ bí ìpara tàbí ìbòjú, àwọn ènìyàn kan lè ní ìrísí ìbínú awọ ara tàbí àléjì. Máa ṣe àyẹ̀wò patch lórí ibi kékeré kan lára awọ ara kí o tó fi sí i dáadáa.
9. Àwọn Ìbáṣepọ̀ Oògùn: Curcuma zanthorrhiza le ṣe ajọṣepọ pẹlu awọn oogun kan, pẹlu awọn oogun ti o dinku suga ninu ẹjẹ ati awọn oogun ti a ti mu nipasẹ ẹdọ. Kan si alamọdaju ilera ṣaaju lilo rẹ pẹlu awọn oogun ti a kọ silẹ fun ọ.
10. Àwọn Àìlera ÌjẹunÀwọn ènìyàn tí wọ́n ní àrùn bíi àrùn reflux inú esophageal (GERD) tàbí ọgbẹ́ inú lè ní àwọn àmì àrùn tí ó burú sí i nígbà tí wọ́n bá ń jẹ Curcuma zanthorrhiza nítorí agbára rẹ̀ láti mú kí ìṣẹ̀dá ásíìdì inú pọ̀ sí i.
Iye ijẹẹmu ti Curcuma Zanthorrhiza (Temulawak)
1. Curcuminoids: Temulawak ní curcuminoids (tó tó 5.5%), èyí tí ó jẹ́ àwọn antioxidants alágbára pẹ̀lú àwọn ohun-ìní anti-inflammatory, tí ó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ìlera ajẹ́sára àti dín wahala oxidative kù.
2. Àwọn epo pàtàkì: Àwọn èròjà wọ̀nyí ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ epo pàtàkì bíi xanthorrhizol (25–30%), wọ́n sì ní ipa antimicrobial àti antifungal, èyí tí ó ń ran lọ́wọ́ láti dènà àkóràn.
3. Okùn oúnjẹ: Pẹ̀lú nǹkan bí 2.5 g/100g, okùn oúnjẹ ń mú kí ìlera oúnjẹ sunwọ̀n síi, ó ń ran lọ́wọ́ láti ṣàkóso ìṣípo ìfun àti láti dènà ìgbẹ́ gbuuru.
4. Àwọn Kabọ̀háídéréètì: Ó ní ìwọ̀n carbohydrate tó tó 70%, temulawak ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí orísun agbára, tó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún iṣẹ́ ìṣẹ̀dá ara.
5. Púrọ́tínì: Nǹkan bíi 8% nínú ìwọ̀n èròjà amuaradagba ló ń ṣe àtúnṣe àsopọ ara àti ìwọ́ntúnwọ̀nsì oúnjẹ lápapọ̀ nígbà tí a bá lò ó nínú àwọn oògùn ìbílẹ̀.
6. Vitamin C: Pẹ̀lú ìwọ̀n tó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó 0.5 mg/100g, Vitamin C ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí antioxidant, ó ń mú kí agbára ìdènà àrùn pọ̀ sí i, ó sì ń ran ìṣẹ̀dá collagen lọ́wọ́.
7. Potasiomu: Ní ìwọ̀n tó tó 1.3 g/100g, pósítáímù ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún iṣẹ́ ọkàn, ìfàsẹ́yìn iṣan, àti ìwọ́ntúnwọ̀nsì elektrolytì.
8. Irin: Ó ní ìwọ̀n tó tó 23 mg/100g nínú rẹ̀, ó sì ń ran lọ́wọ́ láti kó hemoglobin jọ, ó sì ń dènà àìtó ẹ̀jẹ̀.
9. Àwọn flavonoids: Àwọn flavonoids ń pese àwọn àǹfààní afikún antioxidant àti anti-inflammatory, wọ́n sì ń dáàbò bo ara wọn lọ́wọ́ ìbàjẹ́ sẹ́ẹ̀lì.
10. Àwọn Àkójọpọ̀ Fenolic: Àwọn èròjà wọ̀nyí ń mú kí agbára ìdènà àrùn ewéko pọ̀ sí i, èyí sì lè dín ewu àrùn onígbà pípẹ́ kù.
Àwọn èròjà oúnjẹ wọ̀nyí tẹnu mọ́ ipa Curcuma zanthorrhizas nínú ìṣègùn ìbílẹ̀ Indonesia, níbi tí wọ́n ti mọrírì rẹ̀ fún àǹfààní rẹ̀ láti dáàbò bo àrùn hepato àti jíjẹun.
Àwọn Ẹ̀rí Ìmọ̀-ẹ̀rí àti Àwọn Ẹ̀kọ́ Ọ̀ràn lórí Curcuma Zanthorrhiza
1. Àwọn ipa ààbò ẹ̀dọ̀ (Lister àti àwọn ẹlòmíràn, 2025): Devaraj àti àwọn ẹlòmíràn ṣe àyẹ̀wò ìyọkúrò ethanol ti Curcuma zanthorrhiza rhizomes ninu ibajẹ ẹdọ ti paracetamol fa ninu awọn eku, o rii idinku pataki ninu awọn enzymu ẹdọ (ALT ati AST) ni awọn iwọn lilo 200–400 mg/kg, o fihan ipa aabo rẹ lodi si majele ti ẹdọ..
2. Iṣẹ́ ìdènà ìgbóná ara (Jantan et al., 2005): Jantan àti àwọn ẹlòmíràn ṣe àyẹ̀wò àwọn èròjà rhizome fún dídínà àwọn enzymu COX àti LOX, wọ́n sì fi àwọn ipa ìdènà ìgbóná ara tó lágbára hàn bíi indomethacin, èyí tó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún lílò rẹ̀ fún àwọn àrùn ìgbóná ara. Ìtọ́kasí: Jantan, I., Raweh, SMA, Yassin, MSM, Murad, S., & Sattar, MA (2005). Àwọn èròjà ìdènà ìgbóná ara ti àwọn rhizomes ti Curcuma xanthorrhiza. Ìwádìí Ìtọ́jú Ìlera, 19(10), 893–896.
3. Àwọn Ìní Àìlera Àrùn (Aziz àti àwọn ẹlòmíràn, 2013): Aziz àti àwọn ẹlòmíràn fihàn pé xanthorrhizol láti Curcuma zanthorrhiza fi agbára ìdènà àrùn hàn sí Staphylococcus aureus àti Candida albicans pẹ̀lú ìwọ̀n MIC ti 7.8–15.6 µg/mL, èyí tí ó fi hàn pé lílò rẹ̀ fún àkóràn ni a fi ń fìdí rẹ̀ múlẹ̀. Ìtọ́kasí: Aziz, AN, Taha, Z., & Ismail, NH (2013). Ìṣiṣẹ́ ìdènà àrùn ti xanthorrhizol tí a yà sọ́tọ̀ láti inú Curcuma xanthorrhiza. Ìwé Ìròyìn Àwọn Ewéko Ìṣègùn Ojú Omi, 14(1), 45–50.
Àwọn Ìbéèrè Tí A Ń Béèrè Lọ́pọ̀lọpọ̀ Nípa Curcuma Zanthorrhiza
1. Kí ni a ń lo Curcuma zanthorrhiza fún nínú iṣẹ́ ìṣègùn ìbílẹ̀?
A lo Temulawak ninu Jamu (oogun ewéko Indonesia) fun aabo ẹdọ, jijẹ ounjẹ, igbona, ati jijẹ ifẹkufẹ.
2. Ǹjẹ́ Curcuma zanthorrhiza lè ran lọ́wọ́ pẹ̀lú ìlera ẹ̀dọ̀?
Bẹ́ẹ̀ni, àwọn ìwádìí fihàn pé àwọn èròjà rẹ̀ ń dáàbò bo ara wọn lọ́wọ́ ìbàjẹ́ ẹ̀dọ̀ nípa dídín àwọn èròjà enzymes tí ó ga jù nínú àwọn àpẹẹrẹ ẹranko kù.
3. Njẹ Curcuma zanthorrhiza jẹ ailewu lati jẹ bi?
Ní ìwọ̀nba díẹ̀ gẹ́gẹ́ bí tíì tàbí àfikún, ó sábà máa ń jẹ́ ààbò, ṣùgbọ́n ìwọ̀n gíga lè fa ìdààmú inú; kan sí dókítà tí o bá lóyún.
4. Báwo ni a ṣe máa ń ṣe Curcuma zanthorrhiza ní gbogbo ìgbà?
A máa ń sè àwọn rhizomes sí tii, a máa ń ṣe wọ́n gẹ́gẹ́ bí èròjà, tàbí a máa ń lò wọ́n gẹ́gẹ́ bí lulú fún lílo ẹnu tàbí fún lílo ara.
5. Ǹjẹ́ Curcuma zanthorrhiza ní àwọn agbára ìdènà ìgbóná ara?
Bẹ́ẹ̀ni, curcuminoids àti xanthorrhizol rẹ̀ ń dínà àwọn enzymu ìgbóná ara, wọ́n sì ń ṣiṣẹ́ fún àwọn àìsàn bí àrùn oríkèé.
6. Ṣé a lè lo Curcuma zanthorrhiza fún àkóràn?
Àwọn èròjà ìpakúpa rẹ̀ bíi xanthorrhizol jẹ́ ohun tó gbéṣẹ́ lórí bakitéríà àti olú, gẹ́gẹ́ bí a ṣe fihàn nínú ìwádìí.
7. Ṣé Curcuma zanthorrhiza ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú turmeric?
Bẹ́ẹ̀ni, ó jẹ́ ìbátan tímọ́tímọ́ ti Curcuma longa (turmeric), ó ní irú curcuminoids kan náà ṣùgbọ́n ó ní ìwọ̀n xanthorrhizol tí ó ga jùlọ.
8. Ṣé a lè gbin Curcuma zanthorrhiza nílé?
Bẹ́ẹ̀ni, ó máa ń dàgbà dáadáa ní àwọn ilẹ̀ olóoru pẹ̀lú ilẹ̀ tí omi rẹ̀ ti gbẹ dáadáa, tí ó jọ ti ata ilẹ̀, a sì lè gbìn ín láti inú àwọn rhizomes.
Ṣé o ní ìbéèrè, àbá, tàbí àfikún? Tí ó bá rí bẹ́ẹ̀, jọ̀wọ́ má ṣe lọ́ tìkọ̀ láti lo àpótí ọ̀rọ̀ sísọ ní ìsàlẹ̀ láti sọ èrò rẹ. A tún rọ̀ ọ́ láti fi inú rere pín ìwífún yìí pẹ̀lú àwọn ẹlòmíràn tí ó lè jàǹfààní nínú rẹ̀. Nítorí pé a kò le dé ọ̀dọ̀ gbogbo ènìyàn lẹ́ẹ̀kan náà, a mọrírì ìrànlọ́wọ́ rẹ ní títan ìròyìn náà ká. Ẹ ṣeun gidigidi fún ìtìlẹ́yìn yín àti fún pínpín!
Ìkìlọ̀: Àpilẹ̀kọ yìí wà fún ẹ̀kọ́ àti ìwífúnni nìkan. Àwọn àǹfààní ìlera tí a ṣàlàyé dá lórí ìwádìí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì àti ìmọ̀ ìbílẹ̀. Wọn kì í ṣe àfikún ìmọ̀ràn ìṣègùn, àyẹ̀wò, tàbí ìtọ́jú. Máa bá onímọ̀ ìlera sọ̀rọ̀ nígbà gbogbo kí o tó lo ewéko tàbí oògùn àdánidá fún ìṣègùn.
Ka Bakannaa: Itọsọna Iṣowo Pipe fun Ogbin Alubosa