Coscinium fenestratum, tí a mọ̀ sí False Calumba tàbí Tree Turmeric, jẹ́ ewéko ìṣègùn tí a ń lò ní Gúúsù Asia, pàápàá jùlọ ní àwọn orílẹ̀-èdè bíi India, Sri Lanka, Myanmar àti Thailand.
Ó jẹ́ ti ìdílé Menispermaceae. A mọrírì ewéko náà fún àwọn ohun ìní ìṣègùn rẹ̀, a sì ti ń lò ó nínú ètò ìṣègùn ìbílẹ̀ fún ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún.
Coscinium fenestratum jẹ́ agùn tí ó ní igi tí ó lè gùn tó mítà mẹ́wàá ní gígùn. Ó ní àwọn ewé tí ó rọrùn, tí ó yàtọ̀ síra, tí ó ní àwọ̀ ọkàn tí ó ní ìrísí awọ. Àwọn ewé náà ní àwọn iṣan tí ó hàn gbangba àti ojú dídán tí ó ní ojú dídán..
Àwọn òdòdó náà kéré, wọ́n ní àwọ̀ ewéko, wọ́n sì máa ń gbilẹ̀ ní ìdìpọ̀. Ohun ọ̀gbìn náà máa ń mú èso kéékèèké, yípo, tí ó dà bí èso beri jáde, tí ó máa ń di pupa nígbà tí ó bá ti pọ́n.
Ka Bakannaa: Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn Mẹ́fà ti Àlìkámà Wọpọ (Triticum Aestivum))
Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn ti Coscinium Fenestratum (False Calumba)
1. Ilera Ounjẹ: A maa n lo Coscinium fenestratum lati mu ounjẹ dara si ati lati dinku irora ti o n fa ninu ounjẹ. O le ṣe iranlọwọ lati dinku wiwu, ategun, ati ounjẹ ti ko n fa inu. Fun apẹẹrẹ, a le mu omi ti o n fa awọn igi ati awọn gbongbo wọn lẹyin ounjẹ ti o wuwo lati ṣe iranlọwọ fun jijẹ.
2. Àwọn Ohun Èlò Egbòogi-Ìgbóná: Ewéko náà ní àwọn èròjà tí ó ní ipa ìdènà ìgbóná ara, èyí tí ó lè dín ìgbóná ara kù. Èyí lè ṣe àǹfààní fún àwọn àìsàn bí àrùn oríkèé, níbi tí ìgbóná oríkèé máa ń yọrí sí ìrora àti àìbalẹ̀ ọkàn.
3. Idaabobo Ajẹsara AjẹsaraÀwọn antioxidants Coscinium fenestratums lè ran àwọn sẹ́ẹ̀lì lọ́wọ́ láti dáàbò bo ara wọn kúrò nínú ìdààmú oxidative, èyí tí ó lè dín ewu àwọn àrùn onígbà pípẹ́ kù. Lílo déédéé lè ṣe àfikún sí ìlera gbogbogbòò àti gígùn ọjọ́.
4. Àwọn Àrùn Awọ Ara: Lílò ó lórí ara lè dín àwọn ìṣòro awọ ara bí ìgbóná ara, ìyọ́nú àti ọgbẹ́ kékeré kù. A lè lo àwọn ohun tí a yọ láti inú ewéko náà nínú ìpara tàbí ìpara fún àwọn ète wọ̀nyí.
5. Ìṣàkóso Àtọ̀gbẹÀwọn ìwádìí kan fihàn pé Coscinium fenestratum lè ní ipa rere lórí ìwọ̀n glucose nínú ẹ̀jẹ̀. Ó ṣeé ṣe kí a lò ó gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà àfikún fún ṣíṣàkóso àtọ̀gbẹ nígbà tí a bá so ó pọ̀ mọ́ ìtọ́jú ìṣègùn àti oúnjẹ tó yẹ.
6. Àtìlẹ́yìn Ẹ̀dọ̀Àwọn ohun tí a fi ewéko ṣe lè ní ipa ààbò hepato, tí ó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ìlera ẹ̀dọ̀ àti ìlànà ìtúpalẹ̀ ìdọ̀tí. Èyí lè ṣe àǹfààní fún àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àrùn ẹ̀dọ̀ tàbí àwọn tí wọ́n fara hàn sí àwọn majele.
7. Iṣe Awọn Egboogi Arun: Àwọn agbára ìdènà àrùn Coscinium fenestratums lè ran lọ́wọ́ láti gbógun ti àwọn àkóràn bakitéríà àti olu kan. Ó lè jẹ́ oògùn àdánidá fún àkóràn awọ ara tàbí ọgbẹ́ kékeré láti dènà àkóràn kejì.
8. Iwosan Ọgbẹ́: Àwọn agbára ìwòsàn ọgbẹ́ rẹ̀ lè mú kí àwọn gígún àti ìfọ́ díẹ̀ yára padà. A lè lo àwọn ohun tí a yọ jáde tàbí àwọn ohun tí a fi ń tọ́jú ọgbẹ́ sí ibi tí ó ní àrùn náà láti ran ni lọ́wọ́ láti wòsàn.
9. Àwọn Àìsàn Ìfun: Yàtọ̀ sí ìrànlọ́wọ́ jíjẹ oúnjẹ, ewéko náà lè ní ipa tó gbòòrò nínú ṣíṣàkóso àwọn àrùn inú bí irritable bowel syndrome (IBS) tàbí ìgbẹ́ gbuuru díẹ̀.
10. Àtìlẹ́yìn fún Ètò Àjẹ́sára: Àwọn ipa tí ó ń mú kí ajẹ́sára ara lágbára ti Coscinium fenestratum lè mú kí ajẹ́sára ara lágbára síi. Ó lè wúlò ní pàtàkì ní àwọn àkókò tí ajẹ́sára ara bá wà lábẹ́ wàhálà púpọ̀, bíi ní àkókò òtútù àti ibà.
Ka Bakannaa: Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn 10 ti Pycnanthus angolensis (Afirika Nutmeg)
Àwọn Ọ̀nà Lílò Láti Ṣe Àṣeyọrí Àwọn Àǹfààní Ìlera ti Coscinium Fenestratum (False Calumba)
1. Ilera Ounjẹ: Láti mú kí oúnjẹ rọ̀, o lè ṣe ìpara oúnjẹ nípa lílo ìpìlẹ̀ àti gbòǹgbò Coscinium fenestratum. Gé ìpìlẹ̀ àti gbòǹgbò rẹ̀ sí àwọn ègé kéékèèké, lẹ́yìn náà, sè wọ́n nínú omi fún ìṣẹ́jú 15 sí 20. Tú omi náà kí o sì jẹ ẹ́ lẹ́yìn oúnjẹ. Èyí lè dín ìwúwo ara, gáàsì àti àìjẹun kù.
2. Àwọn Ohun Èlò Egbòogi-Ìgbóná: Fi Coscinium fenestratum kun ounjẹ rẹ. O le fi iyẹfun tabi gbongbo kun ounjẹ rẹ tabi ṣe awọn tii eweko nipa lilo ọgbin naa. Lilo deedee le ṣe iranlọwọ lati dinku wiwu ati pese awọn anfani igba pipẹ fun awọn aisan bii arthritis.
3. Idaabobo Ajẹsara Ajẹsara: Jẹ Coscinium fenestratum ni oniruuru irisi. O le fi ohun ọgbin lulú sinu omi gbona lati ṣe awọn tii eweko ti o ni awọn antioxidants. Lilo deedee le ṣe iranlọwọ fun ara rẹ lati koju wahala oxidative ati dinku eewu awọn arun onibaje.
4. Àwọn Àrùn Awọ Ara: Ṣe ìpara tàbí ìpara ìpara nípa lílo èròjà Coscinium fenestratum. Lọ ìpìlẹ̀ àti gbòǹgbò rẹ̀ sí ìyẹ̀fun díẹ̀díẹ̀, lẹ́yìn náà da á pọ̀ mọ́ òróró oníṣẹ́ (bí epo àgbọn) láti ṣe ìpara kan. Fi ìpara yìí sí ibi tí awọ ara náà ti bàjẹ́ láti mú kí àwọn èèpo àti ìyẹ̀fun rọ̀.
5. Ìṣàkóso Àtọ̀gbẹ: Fi Coscinium fenestratum kun ounjẹ rẹ tabi lo o ni fọọmu afikun. Kan si alamọdaju ilera fun itọsọna lori awọn iwọn lilo ti o yẹ ati awọn apapo pẹlu awọn ọgbọn iṣakoso àtọgbẹ miiran.
6. Àtìlẹ́yìn Ẹ̀dọ̀: Ṣe àtúnṣe ìpara kan nípa lílo igi àti gbòǹgbò Coscinium fenestratum. Lílo ìpara yìí déédéé lè ran iṣẹ́ ẹ̀dọ̀ lọ́wọ́ àti ìtújáde ìpara kúrò nínú ẹ̀jẹ̀. Síbẹ̀síbẹ̀, kan sí olùtọ́jú ìlera kí o tó ṣe àwọn àyípadà pàtàkì sí oúnjẹ tàbí àfikún oúnjẹ rẹ.
7. Iṣe Awọn Egboogi Arun: Fún àkóràn awọ ara kékeré tàbí ọgbẹ́, pèsè ìpara ìpara kan. Lọ igi àti gbòǹgbò rẹ̀ sínú àpò, lẹ́yìn náà fi sí ibi tí ó ní àrùn náà tààrà. Èyí lè ṣe ìrànlọ́wọ́ láti dènà ìdàgbàsókè bakitéríà tàbí olu àti láti mú kí ìwòsàn yára.
8. Iwosan Ọgbẹ́Gẹ́gẹ́ bí a ṣe ń lo Coscinium fenestratum fún àkóràn awọ ara, o lè ṣe ìpara ìpara kí o sì fi sí àwọn ọgbẹ́ kékeré. Àwọn ohun èlò ìtọ́jú ọgbẹ́ tí ewéko náà lè ṣe ìrànlọ́wọ́ láti mú kí ìtọ́jú ọgbẹ́ yára.
9. Àwọn Àìsàn ÌfunLáti ṣàkóso àwọn ìṣòro ìfun, jẹ Coscinium fenestratum gẹ́gẹ́ bí ara oúnjẹ rẹ. A lè fi kún ọbẹ̀, ìgbẹ́ tàbí oúnjẹ mìíràn tí a ti sè. Síbẹ̀síbẹ̀, kan sí onímọ̀ nípa ìlera kí o tó lò ó fún àwọn àrùn ìfun pàtó kan.
10. Àtìlẹ́yìn fún Ètò Àjẹ́sára: So Coscinium fenestratum pọ mọ ounjẹ rẹ tabi ṣafikun ilana ojoojumọ rẹ lati le mu agbara eto ajẹsara pọ si. Lilo deedee ati iṣakoso le pese atilẹyin afikun ni awọn akoko ti iṣẹ ajẹsara ṣe pataki, gẹgẹbi akoko aisan.
Àwọn Àbájáde Ẹ̀gbẹ́ Lílo Ohun Ìgbóògùn Coscinium Fenestratum
1. Àìsàn Ifun: Nínú àwọn ènìyàn kan, lílo Coscinium fenestratum lè fa ìrora inú bí ríru, ìgbẹ́ gbuuru, tàbí ìgbẹ́ gbuuru. Èyí jẹ́ òótọ́ ní pàtàkì tí a bá mu ún ní ìwọ̀n púpọ̀. A gbani nímọ̀ràn láti bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìwọ̀n díẹ̀ kí a sì máa kíyèsí bí ara wa ṣe ń ṣiṣẹ́.
2. Àìlera ẹ̀dọ̀: Coscinium fenestratum ní àwọn alkaloids nínú, àti ní ìwọ̀n gíga, àwọn èròjà wọ̀nyí lè ní ipa tó léwu lórí hepatotoxic, èyí tí ó túmọ̀ sí wípé wọ́n lè ba ẹ̀dọ̀ jẹ́. Àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àrùn ẹ̀dọ̀ tàbí àwọn tí wọ́n ń lo oògùn tí ó ní ipa lórí iṣẹ́ ẹ̀dọ̀ gbọ́dọ̀ ṣọ́ra kí wọ́n sì bá onímọ̀ ìlera sọ̀rọ̀ kí wọ́n tó lo ewéko náà.
3. Àwọn Ìṣẹ̀lẹ̀ ÀléjìGẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú èyíkéyìí oògùn àdánidá, ó ṣeé ṣe kí àwọn àléjì lè ṣẹlẹ̀. Àwọn èèjì awọ ara, ìyún tàbí àléjì lè ṣẹlẹ̀ lára àwọn ènìyàn tí ara wọn kò balẹ̀. Kí a tó lo Coscinium fenestratum ní ara tàbí ní inú, ó dára láti ṣe àyẹ̀wò àtúnṣe kí a sì dáwọ́ lílò dúró tí àwọn àléjì bá ṣẹlẹ̀.
4. Awọn Ibaṣepọ Oògùn: Coscinium fenestratum le ba awọn oogun kan mu. Fun apẹẹrẹ, nitori ipa ti o le ni lori ipele glukosi ninu ẹjẹ, lilo rẹ pẹlu awọn oogun àtọgbẹ le ja si awọn iyipada airotẹlẹ ninu suga ninu ẹjẹ. Ti o ba n mu oogun eyikeyi, kan si alamọdaju ilera ṣaaju lilo ọgbin yii gẹgẹbi afikun.
5. Àwọn àníyàn nípa oyún àti ìfún ọmọ ní ọmúÀwọn obìnrin tó lóyún àti àwọn tó ń fún ọmọ ní ọmú gbọ́dọ̀ yẹra fún lílo Coscinium fenestratum, nítorí pé wọn kò tíì ṣe àyẹ̀wò dáadáa nípa ipa rẹ̀ lórí àwọn ẹgbẹ́ wọ̀nyí. Kò sí ìwífún nípa ààbò tó péye, ó sì sàn láti ṣọ́ra nígbà tí wọ́n bá ń ṣe àwọn àkókò pàtàkì yìí.
Iye ounjẹ ti Coscinium Fenestratum (Iro Calumba)
1. Berberine: Coscinium fenestratum ní berberine, alkaloid kan tí ó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ìṣàtúnṣe sùgà ẹ̀jẹ̀, ó sì ní àwọn agbára ìpakúpa ara, tí ó ń ran lọ́wọ́ láti ṣàkóso àtọ̀gbẹ àti àkóràn.
2. Palmatine: Alkaloid yii ṣe alabapin si awọn ipa egboogi-iredodo ati antioxidant ti awọn irugbin, o le dinku wahala oxidative ati atilẹyin ilera ẹdọ.
3. Jatrorrhizine: A rí i nínú igi náà, jatrorrhizine ní àwọn ànímọ́ hypoglycemic àti hepatoprotective, ó ń ran lọ́wọ́ láti ṣe ìṣiṣẹ́ carbohydrate àti láti dáàbò bo ẹ̀dọ̀.
4. Àwọn flavonoids: Àwọn èròjà wọ̀nyí ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí àwọn ohun tí ń dènà àwọn èròjà olóró, wọ́n ń gbógun ti àwọn èròjà olóró, wọ́n sì ń dín ewu àwọn àrùn onígbà pípẹ́ bí àwọn ìṣòro ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ kù.
5. Àwọn Sapónínì: Nítorí pé ó wà nínú igi náà, àwọn saponini lè mú kí agbára ìdènà àrùn pọ̀ sí i, wọ́n sì lè dín cholesterol kù, nítorí lílo wọn gẹ́gẹ́ bí àṣà ìbílẹ̀.
6. Àwọn tannin: Ohun ọ̀gbìn náà ní àwọn tannins pẹ̀lú àwọn ohun èlò ìfàmọ́ra tí ó ń mú kí ọgbẹ́ yára, tí ó sì ń dín ìgbóná kù nígbà tí a bá fi sí orí rẹ̀.
7. Sitosterol: Phytosterol yìí ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìlera ọkàn nípa ṣíṣeéṣe láti dín ìwọ̀n cholesterol kù, ó sì ní àwọn àǹfààní ìdènà ìgbóná ara.
8. Asídì Pálímítíkì: Àsídì ọ̀rá kan nínú igi tí ó ń fúnni ní agbára díẹ̀, tí ó sì ń ṣe àfikún sí ìrísí ọ̀rá gbogbo ewéko.
9. Asídì Olíìkì: Ọ̀rá monounsaturated yìí ń ran àwọn èròjà míràn lọ́wọ́ láti gba àwọn èròjà míràn, ó sì lè ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìlera ìṣiṣẹ́ ara ní ìwọ̀n díẹ̀.
10. Àwọn Àkójọpọ̀ Fenolic: Àwọn antioxidants wọ̀nyí ń dáàbò bo àwọn sẹ́ẹ̀lì kúrò nínú ìbàjẹ́, wọ́n sì ń ṣe àtìlẹ́yìn fún àwọn ipa ìdènà-ìgbóná ara àti ìdènà-àtọ̀gbẹ.
Àwọn èròjà oníṣẹ́-ara tó wà nínú Coscinium fenestratum, pàápàá jùlọ àwọn alkaloid rẹ̀, ló mú kí ó jẹ́ èròjà tó lágbára nínú ìṣègùn ìbílẹ̀, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó yẹ kí a lò ó ní ìwọ̀nba nítorí ipò rẹ̀ tó wà nínú ewu àti pé ó lè fa ìpalára.
Àwọn Ẹ̀rí Ìmọ̀ Sáyẹ́ǹsì àti Àwọn Ẹ̀kọ́ Ọ̀ràn lórí Coscinium Fenestratum
1. Shirwaikar àti àwọn ẹlòmíràn (2004): Shirwaikar àti àwọn ẹlòmíràn ṣe àyẹ̀wò èròjà ìpìlẹ̀ ọtí ti Coscinium fenestratum nínú àwọn eku oníàrùn streptozotocin-nicotinamide tí wọ́n fa àrùn náà, wọ́n sì fi hàn pé wọ́n ń ṣe àkóso ìṣiṣẹ́ carbohydrate àti pé wọ́n ń mú kí ipò antioxidant dára síi, pẹ̀lú ìdínkù pàtàkì nínú glucose nínú ẹ̀jẹ̀ àti àfikún nínú àwọn antioxidants enzymatic bíi superoxide dismutase.
2. Nair àti àwọn ẹlòmíràn (2005): Náírì àti àwọn ẹlòmíràn ṣe ìwádìí lórí iṣẹ́ àwọn èròjà apàrokòkòrò àrùn ti àwọn èròjà Coscinium fenestratum, wọ́n rí àwọn ipa tó lágbára lórí bakitéríà gram-positive àti gram-negative nítorí akoonu berberine, wọ́n sì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé wọ́n ń lò ó gẹ́gẹ́ bí ohun èlò ìpakúrò àrùn.
3. Wattanathorn àti àwọn ẹlòmíràn (2007): Wattanathorn àti àwọn ẹlòmíràn ṣe àyẹ̀wò ìpalára àrùn ti èròjà Coscinium fenestratum nínú àwọn eku, ó sì fi àwọn ipa búburú tí ó lè ní lórí ìwà ọpọlọ àti àwọn agbègbè ọpọlọ hàn nígbà tí a bá lo ìwọ̀n gíga, nígbà tí ìwọ̀n tí ó kéré kò fi ìpalára pàtàkì hàn, èyí tí ó fi hàn pé ó ṣe pàtàkì láti ṣàkóso ìwọ̀n.
Àwọn Ìbéèrè Tí A Ń Béèrè Lọ́pọ̀lọpọ̀ Nípa Coscinium Fenestratum
1. Kí ni Coscinium Fenestratum?
Coscinium fenestratum, tí a mọ̀ sí false calumba tàbí igi turmeric, jẹ́ igi tí ó ń gùn igi ní ìdílé Menispermaceae, tí a bí láti Gúúsù àti Gúúsù Ìlà Oòrùn Asia, tí a ń lò nínú ìṣègùn ìbílẹ̀ fún igi àti gbòǹgbò rẹ̀ tí ó ní àwọ̀ yẹ́lò.
2. Báwo ni a ṣe ń lo Coscinium fenestratum nínú iṣẹ́ ìṣègùn ìbílẹ̀?
A máa ń lò ó nínú ètò Ayurveda àti Siddha láti tọ́jú àtọ̀gbẹ, ìgbóná ara, ọgbẹ́, ìgbóná ara, àti àwọn ìṣòro jíjẹun, nígbà míì gẹ́gẹ́ bí ohun tí a fi ń ṣe ọtí láti inú igi tàbí gbòǹgbò rẹ̀.
3. Àwọn àǹfààní ìlera wo ni Coscinium fenestratum ní?
Ó ní àwọn ipa antidiabetic, antimicrobial, anti-inflammatory, àti antioxidant, ó ń ran lọ́wọ́ láti ṣàkóso suga ẹ̀jẹ̀, gbógun ti àkóràn, àti dáàbò bo ara lọ́wọ́ ìdààmú oxidative.
4. Ǹjẹ́ Coscinium fenestratum wà nínú ewu?
Bẹ́ẹ̀ni, ó wà nínú ewu gidigidi nítorí ìkórè púpọ̀ àti pípadánù ibùgbé, pẹ̀lú iye àwọn ènìyàn tí ń gbé ibẹ̀ dínkù ní 80% ní Íńdíà àti Sri Lanka, èyí tí ó yọrí sí àwọn ìsapá ìtọ́jú.
5. Ṣé a lè jẹ Coscinium fenestratum láìsí ewu?
Nínú ìwọ̀n kékeré, tí a lò fún àṣà, ó sábà máa ń dáàbò bò, ṣùgbọ́n ìwọ̀n gíga lè fa àrùn ọpọlọ tàbí kí ó bá àwọn oògùn lò; kan si olùtọ́jú ìlera, pàápàá jùlọ fún àwọn tí wọ́n ní àrùn àtọ̀gbẹ.
6. Kí ni àwọn èròjà pàtàkì tó wà nínú Coscinium fenestratum?
Àwọn èròjà pàtàkì ni berberine, palmatine, àti jatrorrhizine, èyí tí ó ń ṣe àfikún sí àwọn ànímọ́ ìṣègùn rẹ̀ bí ìdènà sùgà ẹ̀jẹ̀ àti ìṣiṣẹ́ àwọn kòkòrò àrùn.
7. Báwo ni Coscinium fenestratum ṣe ń ran lọ́wọ́ pẹ̀lú àtọ̀gbẹ?
Àwọn ìwádìí fi hàn pé àwọn èròjà rẹ̀ ń ṣàkóso ìṣiṣẹ́ carbohydrate àti mú kí ipò antioxidant pọ̀ sí i nínú àwọn àpẹẹrẹ àtọ̀gbẹ, èyí tí ó lè dín ipele glucose nínú ẹ̀jẹ̀ kù.
8. Nibo ni Coscinium fenestratum ti n dagba?
Ó máa ń dàgbà ní àwọn igbó omi tó rọ̀ ní Íńdíà (West Ghats), Sri Lanka, Thailand, Vietnam, àti àwọn agbègbè mìíràn ní Gúúsù Ìlà Oòrùn Éṣíà, ní àwọn ibi gíga tó tó mítà 1200.
Ṣé o ní ìbéèrè, àbá, tàbí àfikún? Tí ó bá rí bẹ́ẹ̀, jọ̀wọ́ má ṣe lọ́ tìkọ̀ láti lo àpótí ọ̀rọ̀ sísọ ní ìsàlẹ̀ láti sọ èrò rẹ. A tún rọ̀ ọ́ láti fi inú rere pín ìwífún yìí pẹ̀lú àwọn ẹlòmíràn tí ó lè jàǹfààní nínú rẹ̀. Nítorí pé a kò le dé ọ̀dọ̀ gbogbo ènìyàn lẹ́ẹ̀kan náà, a mọrírì ìrànlọ́wọ́ rẹ ní títànkálẹ̀ ìròyìn náà. Ẹ ṣeun gidigidi fún ìtìlẹ́yìn yín àti fún pínpín!
Ìkìlọ̀: Àpilẹ̀kọ yìí wà fún ẹ̀kọ́ àti ìwífúnni nìkan. Àwọn àǹfààní ìlera tí a ṣàlàyé dá lórí ìwádìí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì àti ìmọ̀ ìbílẹ̀. Wọn kì í ṣe àfikún ìmọ̀ràn ìṣègùn, àyẹ̀wò, tàbí ìtọ́jú. Máa bá onímọ̀ ìlera sọ̀rọ̀ nígbà gbogbo kí o tó lo ewéko tàbí oògùn àdánidá fún ìṣègùn.
Ka Bakannaa: Àwọn Àbájáde Àìdára Mẹ́fà Tó Wà Nínú Mímú Ọ̀sàn Jù