Pappea capensis, tí a mọ̀ sí Pappea, jẹ́ ewéko kan tí ó jẹ́ ti ìdílé Sapindaceae. Igi kékeré yìí jẹ́ ti àwọn agbègbè gúúsù Áfíríkà, ó sì ní àwọn ànímọ́ àrà ọ̀tọ̀ tí ó mú kí ó yàtọ̀ ní ibùgbé àdánidá rẹ̀.
Ìwọ̀n rẹ̀ yàtọ̀ síra, láti oríṣiríṣi ìdàgbàsókè bíi ti igi kékeré sí igi kékeré kan tí ó lè ga tó mítà márùn-ún (ẹsẹ̀ mẹ́rìndínlógún). Ìwà ìdàgbàsókè rẹ̀ sinmi lórí àwọn nǹkan bí àyíká àti wíwà àwọn ohun àlùmọ́nì bí omi àti oúnjẹ.
Àwọn ewé Pappea aláwọ̀ ewé tó ń tàn yanranyanran jẹ́ pàtàkì nínú ẹwà ojú rẹ̀. Àwọn ewé wọ̀nyí wà ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ ní ẹ̀gbẹ́ igi náà, wọ́n sì ní ìrísí, èyí tó túmọ̀ sí wípé wọ́n pín sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé. Àwọn ìwé náà gùn, wọ́n sì ní etí tí ó ní ìrísí, èyí tó ń fi ẹwà kún àwọn ewéko náà.
Pọ́píà máa ń mú àwọn òdòdó olóòórùn dídùn àti dídùn jáde. Àwọn òdòdó wọ̀nyí kéré, wọ́n sì sábà máa ń ní àwọ̀ funfun sí àwọ̀ ewéko aláwọ̀ funfun. Wọ́n máa ń tò wọ́n ní ìṣùpọ̀, wọ́n sì máa ń ṣe àwọn píńkì ní orí àwọn ẹ̀ka náà. Òórùn òdòdó náà kì í ṣe pé ó ń mú kí àwọn ewéko náà fà mọ́ra nìkan, ó tún ń fa àwọn olùfẹ́ ewéko bíi oyin àti labalábá mọ́ra.
Àwọn èso ewéko náà jẹ́ ohun pàtàkì kan tí ó ń mú kí ó ṣe pàtàkì sí àdúgbò wọn. Àwọn èso yípo wọ̀nyí, tí wọ́n tóbi bí ṣẹ́rí, máa ń yí àwọ̀ padà bí wọ́n ṣe ń dàgbà. Wọ́n máa ń bẹ̀rẹ̀ sí ní àwọ̀ ewéko díẹ̀díẹ̀, wọ́n sì máa ń yí padà sí àwọ̀ ofeefee, osàn, tàbí pupa nígbà tí wọ́n bá ti pọ́n tán. Àwọn èso náà lè jẹ́ oúnjẹ, wọ́n sì ní adùn dídùn àti dídùn díẹ̀.
Epo igi pappea jẹ́ àmì mìíràn tó yàtọ̀, pẹ̀lú àwọ̀ rẹ̀ láti ewé fẹ́ẹ́rẹ́fẹ́ sí ewé àwọ̀ ilẹ̀. Bí ewéko náà ṣe ń dàgbà, ewéko náà lè di gígún-gígún, kí ó sì fọ́ díẹ̀.
Pappea capensis bá ojú ọjọ́ gúúsù Áfíríkà mu dáadáa, a sì lè rí i ní onírúurú ibùgbé, títí bí igbó, savannas, àti àwọn agbègbè etíkun. Ó máa ń gbilẹ̀ ní àwọn agbègbè tí òjò ti rọ̀ díẹ̀ àti ilẹ̀ tí omi ti ń gbẹ dáadáa.
A ti fi igi náà hun ara rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àṣà ìbílẹ̀ onírúurú. A ti ń lo ewé rẹ̀, epo igi rẹ̀, àti gbòǹgbò rẹ̀ nínú ìṣègùn ìbílẹ̀ fún ọ̀pọ̀ ìran láti tọ́jú onírúurú àìsàn, èyí tí ó ń fi ìsopọ̀ jíjinlẹ̀ tí ó wà láàárín àwọn ènìyàn ìbílẹ̀ àti àyíká wọn hàn.
Ka Bakannaa: Ìṣàkóso Ìdọ̀tí: Ìgbà mélòó ni a gbọ́dọ̀ yí i padà
Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn ti Pápíà (Pápíà capensis)
1. Ìdàgbàsókè Ètò Àjẹ́sára: Pappea ní àwọn èròjà tí ó lè mú kí ètò ààbò ara lágbára síi, tí ó sì ń ran ara lọ́wọ́ láti dáàbò bo ara lọ́wọ́ àkóràn àti àìsàn.
2. Ìrànlọ́wọ́ fún Ìjẹun: A ti fihan pe awọn eso igi naa n mu ounjẹ dara si nipa fifun ni itunu ninu irora ounjẹ ati iranlọwọ ni idena awọn arun ounjẹ.
3. Àwọn Ànímọ́ Egbòogi-Ìgbóná: Pappea ní àwọn èròjà tí ó lè dín àwọn àrùn tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìgbóná ara kù, bí àrùn oríkèé àti àrùn ìgbóná inú.
4. Ìtura fún èémí: Lílo Pappea ní àwọn oògùn ìbílẹ̀ fún àwọn ìṣòro èémí bíi ikọ́, òtútù, àti bronchitis. Àwọn ànímọ́ àdánidá rẹ̀ ń mú kí ìdènà omi rọrùn, ó sì ń mú kí ẹ̀mí mí mọ́ kedere.
5. Ilera Awọ Ara: A máa ń lo àwọn èròjà tí a yọ láti inú Pappea láti fi kojú àwọn àrùn awọ ara bí ìgbóná ara, ìgbóná ara, àti ọgbẹ́ kékeré, nítorí pé ó máa ń mú kí ara tù ú, ó sì máa ń wo sàn.
6. Ìṣàkóso Ìrora: Àwọn ohun èlò ìpalára ewéko náà ń mú kí ìrora dínkù, èyí sì ń mú kí ó wúlò fún ṣíṣàkóso onírúurú ìrora, títí bí orí fífó àti ìrora iṣan.
7. Ọrọ̀ afẹ́fẹ́-ẹ̀jẹ̀-ẹ̀jẹ̀: Pappea ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn antioxidants tí ó ń gbógun ti wahala oxidative, tí ó ń dín ewu àwọn àrùn onígbà pípẹ́ kù, tí ó sì ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìlera gbogbogbòò.
8. Ìlànà Ṣúgà Ẹ̀jẹ̀: Iwadi fihan pe Pappea le ṣe iranlọwọ lati ṣakoso ipele suga ninu ẹjẹ, o le ṣe anfani fun awọn eniyan ti o ni àtọgbẹ tabi awọn ti o wa ninu ewu.
9. Ìtura àti Ìdínkù Wahala: Àwọn èròjà kan nínú Pappea ní ipa ìtura, wọ́n ń ran lọ́wọ́ láti dín wahala kù àti láti mú kí ìsinmi pọ̀ sí i.
10. Iwosan Ọgbẹ́: Àwọn ohun tí a fi ewéko ṣe ni a ti ń lò láti mú kí ọgbẹ́ yára sàn nítorí pé wọ́n ní agbára ìdènà àrùn àti àsopọ ara.
Ka Bakannaa: Àwọn Àǹfààní Ìlera 10 ti Hoodia gordonii (Hoodia Plant)
Àwọn Ọ̀nà Lílo Láti Ṣe Àṣeyọrí Àwọn Àǹfààní Ìlera Tí A Pèsè Pápíà (Pápíà capensis)
1. Àwọn ìfúnpọ̀: Àwọn ìfúnpọ̀ ní fífi ewé Pappea gbígbẹ sínú omi gbígbóná láti mú kí ó dùn, kí ó sì jẹ́ tii tó ń mú ìlera jáde. Ọ̀nà yìí múná dóko fún yíyọ àwọn èròjà tí ó ń mú kí oúnjẹ àti ìsinmi wà. Láti pèsè ìfúnpọ̀, fi ìwọ̀nba kan ewé Pappea gbígbẹ sínú ife omi gbígbóná kan, bo ó, kí o sì jẹ́ kí ó rọ̀ fún bí ìṣẹ́jú mẹ́wàá. Tú u kí o sì gbádùn rẹ̀.
2. Àwọn ohun èlò ìpara: Àwọn ìpara omi jẹ́ àwọn èròjà olómi tí ó ń pa àwọn ànímọ́ ìlera Pappea mọ́. A máa ń pèsè wọn nípa fífi ọtí tàbí omi mìíràn sínú ohun èlò ìpara omi. Àwọn ìpara omi jẹ́ ọ̀nà tí ó rọrùn láti jẹ àwọn àǹfààní Pappea. A lè mu díẹ̀ nínú ìpara Pappea tí a fi omi pò ní ẹnu.
3. Àwọn ìkòkò: Fún lílò lóde, a lè lo àwọn ìpara tí a fi ewé Pappea tí a fọ́ tàbí àwọn ẹ̀yà ewé mìíràn ṣe sí ọgbẹ́, ìgbóná ara, tàbí àwọn ibi tí ó ti gbóná. Ọ̀nà yìí ń jẹ́ kí a fi ara kan awọ ara, èyí sì ń jẹ́ kí ewé náà máa tù ú lára, kí ó sì máa wo ara sàn.
4. Àwọn ìpara olómi: A ṣe é nípa sísopọ̀ àwọn èròjà Pappea pẹ̀lú epo tàbí ìpìlẹ̀, àwọn ìpara olómi ara ń fúnni ní ọ̀nà láti kojú àwọn ìṣòro awọ ara àti láti fúnni ní ìtura ní agbègbè kan. A lè fi wọ́n pẹ̀lẹ́pẹ̀lẹ́ pa wọ́n mọ́ ibi tí ó ní àrùn náà.
5. Símí èéfín: Fífi èéfín tí a fi àwọn èròjà olóòórùn Pappeas símú sínú ara lè dín ìrora èémí kù. Se omi, fi díẹ̀ ewé Pappea sí i, kí o sì mí èéfín náà sínú nígbà tí o bá ń fi aṣọ ìnu bò orí rẹ.
6. Lilo Onjẹ: Àwọn àṣà ìbílẹ̀ kan máa ń fi èso Pappea sínú oúnjẹ wọn. A lè jẹ àwọn èso wọ̀nyí ní tútù, a lè fi kún jam, tàbí a lè lò ó nínú obe. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé jíjẹ àwọn èso náà lè fúnni ní àǹfààní ìlera díẹ̀, ó ṣe pàtàkì láti rántí pé àwọn àǹfààní ìlera náà pọ̀ sí i nínú àwọn èròjà tí a fi kún un.
7. Àwọn ìwẹ̀ ewéko: Fífi àwọn èròjà Pappea sínú omi ìwẹ̀ rẹ lè fún ọ ní ìrírí ìsinmi àti òórùn dídùn. Ọ̀nà yìí ń jẹ́ kí awọ ara lè fa àwọn èròjà tó ń ṣe àwọn ewéko náà ní àǹfààní.
Àwọn Àbájáde Ẹ̀gbẹ́ Lílò Pẹ́píà Ohun ọgbin oogun
1. Àìsàn Ìfun: Lílo Pappea tàbí àwọn èròjà rẹ̀ ní àṣejù lè fa ìrora inú, títí bí ikùn ríru, ìwúwo inú, àti ìgbẹ́ gbuuru. Ó ṣe pàtàkì láti lo Pappea ní ìwọ̀ntúnwọ̀nsì láti yẹra fún àwọn ìṣòro wọ̀nyí.
2. Àwọn Ìṣẹ̀lẹ̀ Àléjì: Àwọn ènìyàn kan lè ní ìfàmọ́ra tàbí àléjì sí àwọn èròjà tó wà nínú Pappea. Àwọn àléjì lè farahàn bí ìgbóná ara, ìyọ́nú, pupa, tàbí wíwú. Tí o bá ní èyíkéyìí nínú àwọn àmì wọ̀nyí lẹ́yìn lílo Pappea, dáwọ́ lílò rẹ̀ dúró kí o sì wá ìtọ́jú ìṣègùn tí ó bá pọndandan.
3. Awọn ibaraenisepo pẹlu Awọn oogun: Pappea ní agbára láti bá àwọn oògùn kan lò. Tí o bá ń lo àwọn oògùn tí dókítà kọ sílẹ̀, pàápàá jùlọ àwọn oògùn tí ń dín ẹ̀jẹ̀ kù tàbí àwọn oògùn mìíràn tí ó lè nípa lórí ìdènà ẹ̀jẹ̀, kan sí onímọ̀ nípa ìlera kí o tó lo Pappea láti yẹra fún àwọn ìbáṣepọ̀ búburú.
4. Ìfàmọ́ra fọ́tò: Ní àwọn ìgbà míì, lílo Pappea tàbí àwọn èròjà rẹ̀ lórí awọ ara lè mú kí awọ ara túbọ̀ ní ìmọ̀lára sí oòrùn, èyí tó lè yọrí sí iná oòrùn tàbí ìbínú awọ ara. Ó dára kí a yẹra fún lílo Pappea lórí awọ ara lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn tí a bá ti lo Pappea lórí awọ ara.
5. Kò yẹ fún àwọn aboyún tàbí àwọn obìnrin tó ń tọ́jú ọmọ: A kò tíì ṣe ìwádìí dáadáa nípa ààbò papea nígbà oyún àti nígbà tí a bá ń fún ọmọ ní ọmú. Nítorí àìsí ìwífún tó péye, àwọn aboyún àti àwọn obìnrin tó ń fún ọmọ ní ọmú gbọ́dọ̀ yẹra fún lílo papea láti dènà ewu èyíkéyìí tó lè dé bá ara wọn àti àwọn ọmọ wọn.
6. Ìmọ́lára Ìjẹun: Àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àwọn àrùn ìjẹun tí ó ti wà tẹ́lẹ̀, bíi àrùn ìfun tí ń yọ lẹ́nu (IBS) tàbí àrùn ìfun tí ń gbóná (IBD), lè ní àwọn àmì àrùn tí ó burú sí i tí wọ́n bá mu Pappea. A gbani nímọ̀ràn láti bá onímọ̀ nípa ìlera sọ̀rọ̀ kí a tó fi Pappea kún oúnjẹ.
7. Yẹra fún èyí tí ó bá jẹ́ pé àwọn ènìyàn mọ̀ pé ó ní ìmọ̀lára: Tí o bá ní ìmọ̀lára sí àwọn ewéko nínú ìdílé Sapindaceae, bíi lychee tàbí longan, ṣọ́ra nígbà tí o bá ń lo Pappea, nítorí pé ìyípadà-ìṣepọ̀ lè ṣẹlẹ̀.
8. Ìbánisọ̀rọ̀ pẹ̀lú Onímọ̀ nípa Ìlera: Kí o tó lo Pappea fún àǹfààní ìlera rẹ̀, ó ṣe pàtàkì láti bá onímọ̀ nípa ìlera rẹ sọ̀rọ̀, pàápàá jùlọ tí o bá ní àìsàn tó ń ṣe ọ́, tí o ń lo oògùn, tàbí tí o kò ní ìdánilójú nípa bó ṣe yẹ fún ìlera rẹ.
Iye Ounjẹ ti Pappea (Pappea capensis)
1. Àwọn Púrọ́tíìnì: Ewé Pappea capensis ní ìwọ̀n amuaradagba díẹ̀, èyí tí ó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún àtúnṣe iṣan, ìdàgbàsókè, àti iṣẹ́ enzymatic, èyí tí ó mú kí ó jẹ́ oúnjẹ pàtàkì nínú oúnjẹ ìbílẹ̀.
2. Àwọn flavonoids: Àwọn èròjà antioxidant wọ̀nyí ń ran lọ́wọ́ láti dín àwọn èròjà free radicals kù, wọ́n lè dín wahala oxidative kù, wọ́n sì ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìlera sẹ́ẹ̀lì nígbà tí a bá jẹ ẹ́ gẹ́gẹ́ bí ara ewé tàbí àwọn èròjà ewéko náà.
3. Àwọn Àkójọpọ̀ Fenolic: Pápù ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ phenolic acids, èyí tí ó ń ṣe àfikún sí àwọn ohun-ìní antioxidant àti anti-inflammatory rẹ̀, èyí tí ó ń ran lọ́wọ́ láti dènà àwọn àrùn onígbà pípẹ́.
4. Àwọn Sapónínì: Nítorí pé ó wà nínú ewé àti epo igi, saponini lè ṣe ìrànlọ́wọ́ fún iṣẹ́ àjẹ́sára, wọ́n sì lè dín cholesterol kù, èyí tó lè ṣe àǹfààní fún ìlera ọkàn àti ẹ̀jẹ̀.
5. Àwọn Terpenoids: Ohun ọ̀gbìn náà ní àwọn terpenoids bíi 4-ethylbenzaldehyde, tí a mọ̀ nínú àwọn èròjà tí ó ní agbára ìpakúpa, tí ó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún lílo àṣà ìbílẹ̀ fún ìdènà àkóràn.
6. Àwọn ohun alumọ́ọ́nì: Ewé ọ̀pẹ ní àwọn ohun alumọ́ni pàtàkì bíi potassium, calcium, àti magnesium, èyí tí ó ṣe pàtàkì fún ìlera egungun, iṣẹ́ iṣan, àti ìwọ́ntúnwọ̀nsì electrolyte.
7. Okùn oúnjẹ: Ewé àti irúgbìn náà ní okun oúnjẹ, ó ń mú kí ìlera oúnjẹ sunwọ̀n síi, ó ń ran ìfun lọ́wọ́ láti máa rìn déédéé, ó sì lè dín ìwọ̀n cholesterol kù.
8. Àwọn ohun èlò ìyípadà: Àwọn èròjà wọ̀nyí, tí a mọ̀ nínú àwọn ohun tí a yọ jáde nínú igi, ń ṣe àfikún sí iṣẹ́ àwọn ohun èlò ìpakúpa ewéko náà, wọ́n sì ń ṣe àtìlẹ́yìn fún lílò rẹ̀ nínú àwọn oògùn ìwòsàn ọgbẹ́ ìbílẹ̀.
9. Àwọn Àsídì Ọ̀rá: Àwọn irúgbìn náà jẹ́ orísun epo jíjẹ tí ó ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn èròjà ọ̀rá, èyí tí ó lè ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìlera ọkàn àti láti fúnni ní agbára nígbà tí a bá lò ó gẹ́gẹ́ bí àfikún oúnjẹ.
10. Àwọn alkálóìdì: Iye awọn alkaloids wa ninu rẹ, eyiti o le ṣe alabapin si awọn ipa itọju ailera diẹ, botilẹjẹpe a ko ṣe iwadi diẹ ninu ipa wọn ni Pappea capensis.
Àwọn Ẹ̀rí Ìmọ̀-ìjìnlẹ̀ àti Àwọn Ẹ̀kọ́ Ọ̀ràn lórí Pappea
1. Sithole àti àwọn ẹlòmíràn (2022): Àyẹ̀wò GC-MS kan lórí àwọn ohun tí a yọ jáde nínú igi Pappea capensis ṣàfihàn àwọn èròjà oníyípadà 41, pẹ̀lú 4-ethylbenzaldehyde, pẹ̀lú àwọn agbára ìpakúpa-ẹ̀jẹ̀, èyí tí ó ṣe àtìlẹ́yìn fún lílo rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àṣà ìbílẹ̀ fún ìtọ́jú àkóràn (Sithole, BB, àti àwọn ẹlòmíràn, 2022).
2. Muthee (2023): Ìwádìí yìí ṣe àyẹ̀wò àwọn ipa ìdènà ọkàn ti àwọn èèpo Pappea capensis nínú àwọn àpẹẹrẹ eku pẹ̀lú ìfàjẹ̀sín-ọkàn, ó rí ìdènà pàtàkì fún ìwúwo ọkàn tí ó pọ̀ sí i àti ìdínkù nínú ipele CK-MB nínú ẹ̀jẹ̀, èyí tí ó fi àwọn àǹfààní ọkàn tí ó ṣeéṣe hàn (Ngwenya, PM, àti àwọn ẹlòmíràn, 2023).
3. Mulaudzi àti àwọn ẹlòmíràn (2011): Àwọn olùwádìí ṣe ìwádìí nípa ìṣiṣẹ́ antioxidant ti àwọn èwé Pappea capensis, wọ́n sì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ó ní phenolic gíga àti agbára ìfàsẹ́yìn free radical, wọ́n sì ń ṣètìlẹ́yìn ipa rẹ̀ nínú dínkù wahala oxidative (Mulaudzi, RB, àti àwọn ẹlòmíràn, 2011).
4. Tshikalange àti àwọn ẹlòmíràn (2008): Ìwádìí yìí ṣe àwárí àwọn ohun-ìní antimicrobial ti àwọn ègé epo Pappea capensis, èyí tí ó fi hàn pé ó ń ṣiṣẹ́ lòdì sí Staphylococcus aureus àti Àwọn Candida albicans, tí ó fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ nínú ìṣègùn ìbílẹ̀ fún àkóràn awọ ara (Tshikalange, TE, àti àwọn ẹlòmíràn, 2008).
Àwọn Ìbéèrè Tí A Ń Béèrè Lọ́pọ̀lọpọ̀ Nípa Pappea
1. Kí ni a ń lò fún Pappea capensis?
A n lo o ninu oogun ibile fun itọju awọn akoran, igbona, awọn iṣoro atẹgun, ati awọn arun inu ọkan ati ẹjẹ, ati awọn irugbin rẹ jẹ orisun epo jijẹ.
2. Ṣé a lè jẹ Pappea capensis?
Bẹ́ẹ̀ ni, a lè sè ewébẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ewébẹ̀, àwọn èso náà sì máa ń mú epo tó ṣeé jẹ jáde, ṣùgbọ́n a gbọ́dọ̀ yẹra fún lílo ewébẹ̀ nítorí pé ó lè fa èérí.
3. Ṣé Pappea capensis lè ran ọ́ lọ́wọ́ láti ní ìlera ọkàn?
Àwọn ìwádìí dámọ̀ràn pé àwọn ewé rẹ̀ lè dènà ìbàjẹ́ ọkàn nínú àwọn ẹranko, èyí sì ń ṣètìlẹ́yìn fún lílò rẹ̀ fún ìlera ọkàn àti ẹ̀jẹ̀.
4. Àwọn èròjà wo ló wà nínú Pappea capensis?
Ó ní àwọn èròjà protein, flavonoids, àwọn èròjà phenolic, àwọn ohun alumọ́ni (potassium, calcium), okùn, àti àwọn ọ̀rá acids, èyí tí ó ń ṣe àfikún sí ìníyelórí oúnjẹ rẹ̀.
5. Báwo ni a ṣe ń pèsè Pappea capensis?
A sábà máa ń se ewé tàbí kí a sè é gẹ́gẹ́ bí ewébẹ̀, nígbà tí a sì máa ń lo epo igi àti ewébẹ̀ nínú ìfúnpọ̀ tàbí ìpara fún ìtọ́jú.
6. Ǹjẹ́ àwọn àbájáde búburú wà nínú lílo Pappea capensis?
Lílo jù lè fa ìrora oúnjẹ. Kan si olupese ilera ṣaaju lilo oogun, paapaa ti o ba loyun tabi ti o ba lo oogun.
7. Nibo ni Pappea capensis ti n dagba?
Ó jẹ́ ti ìbílẹ̀ gúúsù Áfíríkà, ó sì máa ń gbilẹ̀ ní igbó, àwọn ilẹ̀ aṣálẹ̀, àti àwọn agbègbè etíkun pẹ̀lú òjò díẹ̀ àti ilẹ̀ tí omi ti ń gbẹ dáadáa.
8. Ṣé a lè lo Pappea capensis fún àwọn àrùn awọ ara?
Àwọn agbára ìdènà àrùn àti ìdènà ìgbóná ara rẹ̀ mú kí ó wúlò nínú àwọn oògùn ìbílẹ̀ fún ìgbóná ara, ọgbẹ́, àti ìfọ́ ara.
Ṣé o ní ìbéèrè, àbá, tàbí àfikún? Tí ó bá rí bẹ́ẹ̀, jọ̀wọ́ má ṣe lọ́ tìkọ̀ láti lo àpótí ọ̀rọ̀ sísọ ní ìsàlẹ̀ láti sọ èrò rẹ. A tún rọ̀ ọ́ láti fi inú rere pín ìwífún yìí pẹ̀lú àwọn ẹlòmíràn tí ó lè jàǹfààní nínú rẹ̀. Nítorí pé a kò le dé ọ̀dọ̀ gbogbo ènìyàn lẹ́ẹ̀kan náà, a mọrírì ìrànlọ́wọ́ rẹ ní títànkálẹ̀ ìròyìn náà. Ẹ ṣeun gidigidi fún ìtìlẹ́yìn yín àti fún pínpín!
Ìkìlọ̀: Àpilẹ̀kọ yìí wà fún ẹ̀kọ́ àti ìwífúnni nìkan. Àwọn àǹfààní ìlera tí a ṣàlàyé dá lórí ìwádìí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì àti ìmọ̀ ìbílẹ̀. Wọn kì í ṣe àfikún ìmọ̀ràn ìṣègùn, àyẹ̀wò, tàbí ìtọ́jú. Máa bá onímọ̀ ìlera sọ̀rọ̀ nígbà gbogbo kí o tó lo ewéko tàbí oògùn àdánidá fún ìṣègùn.
Ka Bakannaa: Bó o ṣe lè kó àwọn ohun ìdọ̀tí ẹ̀rọ itanna (e-waste) rẹ dànù dáadáa