Strophanthus welwitschii, tí a mọ̀ sí Welwitschs arrow poison, jẹ́ ewéko pàtàkì kan tí ó jẹ́ ti ìdílé Apocynaceae. Ìdílé yìí ní oríṣiríṣi ewéko tí a mọ̀ fún àwọn ohun-ìní ìṣègùn àti olóró wọn. Pàápàá jùlọ, Strophanthus welwitschii ti gba àfiyèsí fún lílò rẹ̀ nínú ìṣègùn ìbílẹ̀ nítorí àwọn èròjà tí ó ń ṣiṣẹ́ nínú onírúurú ẹ̀yà ara rẹ̀.
Ewéko Strophanthus welwitschii jẹ́ igi tí ó máa ń gùn ní igi tí ó lè dé ibi gíga. Ewéko náà ní ewéko aláwọ̀ ewé sí ewé aláwọ̀ ilẹ̀, ó sì máa ń so mọ́ àwọn ewéko mìíràn fún ìtìlẹ́yìn. Ewé Strophanthus welwitschii jẹ́ gígùn àti dídán, wọ́n sábà máa ń wọn nǹkan bí 5 sí 15 centimeters ní gígùn. Àwọn ewé wọ̀nyí máa ń dàgbà ní ìtòsí ara wọn lẹ́gbẹ̀ẹ́ igi náà, wọ́n sì ní àwọ̀ ewé dúdú tí ó yàtọ̀.
Ohun ọ̀gbìn náà máa ń mú àwọn òdòdó onígun mẹ́rin jáde tí a mọ̀ fún ìrísí wọn tó díjú àti ìrísí tó fani mọ́ra. Àwọn òdòdó náà sábà máa ń ní àwọ̀ pupa tàbí àwọ̀ elése àlùkò, nígbà míìrán wọ́n máa ń ní àwọ̀ pupa tàbí elése àlùkò. Àwọn òdòdó wọ̀nyí ní òórùn dídùn tó lágbára tó lè fà wọ́n mọ́ra gan-an. A kó àwọn òdòdó náà jọ sí ìṣọ̀kan, èyí sì máa ń mú kí wọ́n ríran dáadáa nígbà tí ewéko náà bá ń yọ.
Èso Strophanthus welwitschii jẹ́ fólíìkì kan, èyí tí ó jẹ́ kápsù gbígbẹ, gígùn tí ó máa ń pín láti tú àwọn irúgbìn jáde nígbà tí wọ́n bá dàgbà. Àwọn irúgbìn náà jẹ́ àwọ̀ ilẹ̀ dúdú, wọ́n sì ní ìrísí tí ó tẹ́jú. Àwọn irúgbìn wọ̀nyí ni orísun pàtàkì ti àwọn ohun èlò ìṣiṣẹ́ ewéko náà, wọ́n sì jẹ́ ohun pàtàkì nítorí pé wọ́n lè lo oògùn àti oògùn olóró.
A mọ̀ Strophanthus welwitschii fún àwọn ohun tó ní ipa búburú nínú ara rẹ̀, pàápàá jùlọ agbára rẹ̀ láti mú kí àwọn èròjà glycosides tó wà nínú ọkàn jáde. Àwọn èròjà wọ̀nyí ní ipa lórí ọkàn, wọ́n sì sábà máa ń ní í ṣe pẹ̀lú lílò wọn gẹ́gẹ́ bí oògùn ọfà. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn èròjà wọ̀nyí jẹ́ majele nínú àwọn ohun tó pọ̀, a tún ti lò wọ́n fún lílo oògùn tó ṣeé ṣe kí wọ́n lò nínú ìwọ̀n tó fìṣọ́ra ṣe.
Wọ́n ti lo Strophanthus welwitschii fún ipa rẹ̀ lórí ètò ọkàn àti ẹ̀jẹ̀. Wọ́n ti lo àwọn glycosides ọkàn tí a rí nínú ewéko náà láti ṣàkóso àwọn àrùn ọkàn, bó tilẹ̀ jẹ́ pé pẹ̀lú ìṣọ́ra nítorí agbára wọn. Àìlera ewéko náà tún ti yọrí sí lílò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí majele ọfà ní àwọn àṣà kan, níbi tí a ti ń lo àwọn èròjà alágbára sí orí àwọn ọfà ọdẹ.
Ka Bakannaa: Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn 15 ti Prunus Africana (Afirika Cherry)
Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn ti Strophanthus welwitschii (Welwitschs arrow poison)
1. Ilera ọkan ati ọkan: A ti mọ Strophanthus welwitschii fun awọn ipa rere rẹ lori ilera ọkan. Awọn agbo-ara ti n ṣiṣẹ rẹ le ṣe atilẹyin iṣẹ ọkan ti o ni ilera ati iranlọwọ lati ṣakoso awọn arun inu ọkan ati ẹjẹ.
2. Ìlànà Ìfúnpá Ẹ̀jẹ̀: A ti lo awọn eso igi lati ṣakoso ipele titẹ ẹjẹ, eyiti o le ṣe iranlọwọ fun awọn eniyan ti o ni haipatensonu.
3. Ìtura fún ìrora: Àwọn oògùn ìbílẹ̀ tí a ń lò láti lo Strophanthus welwitschii ni a ti lò láti dín ìrora kù, láti ìrora díẹ̀ sí àìsàn tó le gan-an.
4. Àtìlẹ́yìn fún èémí: A ti lo ọgbin yii lati koju awọn iṣoro atẹgun kan nitori awọn agbara bronchodilatory rẹ ti o le ṣe.
5. Àwọn ipa ìdènà ìgbóná ara: Strophanthus welwitschii ní àwọn èròjà tí ó ń ṣe àkóso ìgbóná ara, èyí tí ó mú kí ó ṣe pàtàkì nínú ìtọ́jú àwọn àrùn ìgbóná ara.
6. Ìrànlọ́wọ́ fún Ìjẹun: Àwọn àṣà ìbílẹ̀ ti lo ewéko yìí gẹ́gẹ́ bí ìrànlọ́wọ́ fún ìjẹun, ó ṣeéṣe kí ó ran àwọn ènìyàn lọ́wọ́ láti kojú onírúurú ìṣòro ìfun.
7. Àwọn Ànímọ́ Ìrora-ẹ̀jẹ̀: Àwọn oògùn tí a yọ jáde láti inú ewéko náà lè mú kí ara gbóná, èyí tí ó lè mú kí ó rọrùn láti lo oògùn náà.
8. Ìtọ́jú Májèlé Àṣà: Nínú àwọn ètò ìbílẹ̀ kan, a ti lo Strophanthus welwitschii láti dènà àwọn ipa ti majele, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó yẹ kí a ṣọ́ra.
9. Iwosan Ọgbẹ́: Agbara awọn eweko lati mu iwosan wa si ilọsiwaju ti yori si lilo rẹ ninu awọn itọju itọju ọgbẹ ibile.
10. Ilera Ọpọlọ: Àwọn lílò ìbílẹ̀ kan fihàn pé Strophanthus welwitschii lè ní àǹfààní fún ìlera ọpọlọ, bó tilẹ̀ jẹ́ pé a nílò ìwádìí síwájú sí i.
Ka Bakannaa: Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn 15 ti Prunus Africana (Afirika Cherry)
Àwọn Ọ̀nà Lílò Láti Ṣe Àṣeyọrí Àwọn Àǹfààní Ìlera Tí A Pèsè fún Strophanthus welwitschii (Welwitschs arrow poison)
1. Àwọn ìfúnpọ̀: Sísè àwọn ewé tàbí irúgbìn sínú tíì ewéko tàbí ìfúnpọ̀ fún lílo ní ẹnu.
2. Àwọn Ohun Èlò Tó Wà Nínú Àkójọpọ̀: Ngbaradi awọn balmu tabi awọn ohun elo ikunra nipa lilo awọn ewejade ọgbin fun lilo ita lori ọgbẹ́ tabi awọn agbegbe ti o kan.
3. Àwọn ohun èlò ìpara: Ṣíṣẹ̀dá àwọn tinctures nípa fífi ohun èlò ewéko sínú ọtí láti mú àwọn èròjà tí ń ṣiṣẹ́ jáde.
4. Ìkìlọ̀: Nítorí agbára Strophanthus welwitschii tó lágbára, ó ṣe pàtàkì láti bá onímọ̀ nípa ìlera sọ̀rọ̀ kí o tó lò ó fún ìtọ́jú. Lílo rẹ̀ lọ́nà tí kò tọ́ lè fa àbájáde búburú.
Àwọn Àbájáde Ẹ̀gbẹ́ Lílo Ohun Ìgbóògùn Strophanthus welwitschii
1. Àwọn ipa ọkàn: Àwọn ohun èlò ewéko náà lè ní ipa lórí iṣẹ́ ọkàn, ó sì yẹ kí a lò ó pẹ̀lú ìṣọ́ra, pàápàá jùlọ fún àwọn tí wọ́n ní àrùn ọkàn.
2. Ríru àti Ìgbẹ́: Lílo èyí tí kò tọ́ lè fa ìrora oúnjẹ, títí bí ríru àti ìgbẹ́.
3. Àwọn Ìṣẹ̀lẹ̀ Àléjì: Àwọn ènìyàn kan lè ní àléjì nígbà tí wọ́n bá fara kan ara wọn tàbí tí wọ́n bá jẹ ẹ́.
4. Àìlera: Lilo pupọ le ja si majele, eyiti o le fa awọn iṣoro ilera to ṣe pataki.
Iye Ounjẹ ti Strophanthus welwitschii (Welwitschs Arrow Poison)
1. Sarmentogenin: Sarmentogenin jẹ́ aglycone cardenolide pàtàkì tí a rí nínú èso Strophanthus welwitschii, tí a pín sí ẹgbẹ́ sarmentogenin/sarverogenin, tí a mọ̀ fún àwọn ànímọ́ ọkàn rẹ̀ tí ó ń mú kí iṣan ọkàn túbọ̀ rọ̀, tí ó sì ń ṣe àtìlẹ́yìn fún lílo àṣà ìbílẹ̀ fún àwọn àrùn ọkàn.
2. Sarverogenin: Aglycone sitẹriodu yii, ti o wa ninu irugbin, n ṣe alabapin si awọn ipa ti o lagbara ti o lewu fun ọkan ati itọju, ti o ṣe iranlọwọ fun iwuri ọkan lakoko ti o ṣe afihan lilo rẹ ti itan gẹgẹbi majele ọfa nitori majele.
3. Cardiac Glycosides: Àwọn glycosides wọ̀nyí, tí a rí láti inú sarmentogenin àti sarverogenin nínú èso wọn, ní ipa inotropic lórí ọkàn, èyí tí ó lè ṣe àǹfààní fún ìtọ́jú àrùn ọkàn ṣùgbọ́n tí ó nílò ìṣọ́ra gidigidi nítorí pé wọ́n ní ìtọ́jú tó kéré.
4. Àwọn Sapónínì: A mọ àwọn saponins nínú àwọn irúgbìn náà nípasẹ̀ ìtẹ̀síwájú ìka àti ìwádìí ìyàsọ́tọ̀, wọ́n ní àwọn ohun èlò ìpalára àti ìdènà ìgbóná ara, èyí tí ó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ipa àwọn ewéko nínú àwọn ìtọ́jú ìbílẹ̀ fún àkóràn.
5. Àwọn alkálóìdì: Indole àti àwọn alkaloid mìíràn nínú ewéko náà ń ṣe àfikún sí iṣẹ́ ààbò ọpọlọ àti ìpakúpa ara, wọ́n sì ń bá àwọn ohun èlò ìtọ́jú ethnomedicine mu fún onírúurú àìsàn.
6. Àwọn flavonoids: Àwọn èròjà polyphenolic wọ̀nyí nínú ewé àti igi wọn ní àǹfààní antioxidant, èyí tí ó ń ran lọ́wọ́ láti dín wahala oxidative àti ìgbóná ara kù.
7. Àwọn Àkójọpọ̀ Fenolic: Àwọn phenolic bíi gallic acid derivatives ní àfikún ipa antioxidant àti anti-inflammatory, èyí tí ó lè ran lọ́wọ́ nínú ìwòsàn ọgbẹ́ àti ààbò sẹ́ẹ̀lì.
8. Àwọn Triterpenoids: Àwọn triterpenoid bíi lupeol wà nínú gbòǹgbò àti èso rẹ̀, wọ́n sì ní agbára ìdènà ìwúwo àti ààbò àrùn hepato, èyí tó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún lílo ìbílẹ̀ fún wíwú àti àkóràn.
9. Àwọn tannin: Àwọn èròjà amúnilára yìí nínú ewé àti ewé ń mú kí àwọn èròjà amúnilára-ara-ara ṣiṣẹ́ dáadáa, wọ́n sì ń mú kí oúnjẹ máa bàjẹ́ nípa dídín ìgbóná ara kù, wọ́n sì ń mú kí ọgbẹ́ máa sàn.
10. Àwọn sitrọ́díọ̀mù: Àwọn stẹ́rọ́ìdì ewéko nínú àwọn èròjà náà ń ṣètìlẹ́yìn fún ìwọ́ntúnwọ́nsí homonu wọ́n sì ní ipa ìdènà cholesterol, èyí tí ó ń ṣe àfikún sí ìlera gbogbo ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ nígbà tí a bá lo wọ́n ní ìwọ̀nba.
Àwọn èròjà oníṣẹ́-abẹ nínú Strophanthus welwitschii, pàápàá jùlọ àwọn èròjà cardiac glycosides àti saponins rẹ̀, tẹnu mọ́ ìjẹ́pàtàkì ethnomedicine rẹ̀ nínú ìṣègùn ìbílẹ̀ Áfíríkà. Síbẹ̀síbẹ̀, ìpalára rẹ̀ gíga, pàápàá jùlọ láti inú àwọn èso tí a lò gẹ́gẹ́ bí majele ọfà, mú kí ó má ṣe dára fún ìtọ́jú ara-ẹni, àti pé àbójútó ìṣègùn ògbóǹtarìgì ṣe pàtàkì.
Àwọn Ẹ̀rí Ìmọ̀ Sáyẹ́ǹsì àti Àwọn Ẹ̀kọ́ Ọ̀ràn lórí Strophanthus welwitschii
1. Ìpínsísọ Cardenolide: Joubert àti àwọn ẹlòmíràn (1984) ti a ṣe akojọ si Strophanthus welwitschii ninu ẹgbẹ sarmentogenin/sarverogenin ti o da lori itupalẹ glycoside irugbin, ti o ṣe afihan agbara cardiotonic rẹ nipasẹ alaye eto ti aglycones, ti o ṣe atilẹyin awọn anfani fun iṣẹ ọkan (Joubert, PH, 1984, Ìwé Ìròyìn Ìṣègùn Gúúsù Áfíríkà, 66(20), 763-766).
2. Ìdámọ̀ Saponin: Włodarczyk àti àwọn ẹlòmíràn (2022) ṣe ìka ọwọ́, ìyàsọ́tọ̀, àti ìṣirò àkóónú saponins nínú àwọn irugbin Strophanthus, títí kan welwitschii, nípa lílo HPLC-MS, ó ń fi àwọn iṣẹ́ antimicrobial àti anti-inflammatory hàn tí ó ń fìdí àwọn lílò ìbílẹ̀ fún àkóràn múlẹ̀ (Włodarczyk, M., & Gleńsk, M., 2022, Planta Medica, 88(5), 576-586).
3. Àtúnyẹ̀wò Cardiotonic: Orhan àti àwọn ẹlòmíràn (2017) ṣe àtúnyẹ̀wò àwọn ìwádìí ìṣègùn àti ìṣègùn lórí àwọn ẹ̀yà Strophanthus, títí kan welwitschii, tí ó ṣe àfihàn àwọn ipa ọkàn láti inú àwọn glycosides tí ó mú kí ìfàsẹ́yìn ọkàn pọ̀ sí i nínú àwọn àpẹẹrẹ ẹranko, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó tẹnu mọ́ ewu ìpalára (Orhan, IE, Gokbulut, A., & Senol, FS, 2017, Apẹrẹ Oògùn Lọ́wọ́lọ́wọ́, 23(7), 1051-1059).
4. Àjọṣepọ̀ tó ń dènà ìgbóná ara: John Kenneth àti àwọn ẹlòmíràn (2019) ṣe ìwádìí àwọn àyọkúrò láti inú àwọn ẹ̀yà Strophanthus tó jọra, wọ́n fi ìṣọ̀kan phytochemical hàn nínú dídín àwọn àmì ìgbóná ara kù nínú àwọn àyẹ̀wò ṣáájú ìṣègùn, wọ́n sì fi àwọn àǹfààní tó jọra hàn fún welwitschii nítorí àwọn èròjà tí a pín (John Kenneth, M., Amina, I., & Yakubu, J., 2019, Àkójọ ìwé ti Ile elegbogi ati Imọ-ẹrọ Ile elegbogi, 3(2), 89-100).
Àwọn Ìbéèrè Tí A Ń Béèrè Lọ́pọ̀lọpọ̀ Nípa Strophanthus welwitschii
1. Kí ni a ń lo Strophanthus welwitschii fún nínú iṣẹ́ ìṣègùn ìbílẹ̀?
A máa ń lò ó láti tọ́jú àwọn àrùn èémí, gonorrhea, scabies, àti àkóràn, pẹ̀lú àwọn èso tí a ti lò gẹ́gẹ́ bí majele ọfà ní àwọn agbègbè ilẹ̀ Áfíríkà fún ọdẹ.
2. Ṣé Strophanthus welwitschii dára láti lò?
Rárá o, ó jẹ́ majele gidigidi nítorí àwọn glycosides ọkàn, èyí tí ó lè fa ìlù ọkàn tí kò péye tàbí ikú; ó yẹ kí a lò ó lábẹ́ àbójútó ìṣègùn tí ó muna.
3. Ṣé Strophanthus welwitschii lè ṣe àǹfààní fún ìlera ọkàn?
Àwọn cardenolides rẹ̀ lè mú kí ìfàmọ́ra ọkàn pọ̀ sí i bí digitalis, ṣùgbọ́n ẹ̀rí wá láti inú lílo ìbílẹ̀ àti ṣáájú ìṣègùn, pẹ̀lú àwọn ewu tó léwu gidigidi.
4. Àwọn ẹ̀yà wo lára Strophanthus welwitschii ni a lò fún ìtọ́jú?
Àwọn irúgbìn ni a sábà máa ń lò fún àwọn glycosides wọn nínú àwọn oògùn olóró ọfà àti ìtọ́jú ọkàn, nígbàtí a lè fi ewé àti gbòǹgbò sí orí fún àwọn àrùn awọ ara bí scabies.
5. Ṣé Strophanthus welwitschii ní àwọn agbára ìpakúpa ara?
Bẹ́ẹ̀ni, àwọn saponini àti alkaloid rẹ̀ fi agbára hàn láti dènà bakitéríà àti olú, wọ́n sì ń ṣètìlẹ́yìn fún ìtọ́jú ìbílẹ̀ fún gonorrhoea àti àkóràn, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ìwádìí àkọ́kọ́ ni.
6. Nibo ni Strophanthus welwitschii ti wa?
Ó jẹ́ ìbílẹ̀ láti ilẹ̀ olóoru Áfíríkà, títí kan Orílẹ̀-èdè Olómìnira Dẹ́mókírátì ti Congo, Tanzania, Angola, àti Zambia, ó sì ń dàgbà nínú igbó àti igbó olókùúta.
7. Ṣé a lè lo Strophanthus welwitschii nígbà tí a bá lóyún?
Kò léwu rárá, nítorí pé àwọn èròjà glycosides ọkàn lè fa ìkọlù ilé ọmọ tí ó lè fa ìṣẹ́yún; yẹra fún un pátápátá nígbà oyún tàbí nígbà tí o bá ń fún ọmọ ní ọmú.
8. Àwọn àbájáde wo ni Strophanthus welwitschii ní?
Àwọn àbájáde ẹ̀gbẹ́ ni ríru, ìgbẹ́, ìlù ọkàn tí kò péye, àti ìdúró ọkàn nítorí majele; ó ń bá àwọn oògùn ọkàn bíi digoxin lò lọ́nà tí ó léwu.
Ṣé o ní ìbéèrè, àbá, tàbí àfikún? Tí ó bá rí bẹ́ẹ̀, jọ̀wọ́ má ṣe lọ́ tìkọ̀ láti lo àpótí ọ̀rọ̀ sísọ ní ìsàlẹ̀ láti sọ èrò rẹ. A tún rọ̀ ọ́ láti fi inú rere pín ìwífún yìí pẹ̀lú àwọn ẹlòmíràn tí ó lè jàǹfààní nínú rẹ̀. Nítorí pé a kò le dé ọ̀dọ̀ gbogbo ènìyàn lẹ́ẹ̀kan náà, a mọrírì ìrànlọ́wọ́ rẹ ní títànkálẹ̀ ìròyìn náà. Ẹ ṣeun gidigidi fún ìtìlẹ́yìn yín àti fún pínpín!
Ìkìlọ̀: Àpilẹ̀kọ yìí wà fún ẹ̀kọ́ àti ìwífúnni nìkan. Àwọn àǹfààní ìlera tí a ṣàlàyé dá lórí ìwádìí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì àti ìmọ̀ ìbílẹ̀. Wọn kì í ṣe àfikún ìmọ̀ràn ìṣègùn, àyẹ̀wò, tàbí ìtọ́jú. Máa bá onímọ̀ ìlera sọ̀rọ̀ nígbà gbogbo kí o tó lo ewéko tàbí oògùn àdánidá fún ìṣègùn.
Ka Bakannaa: Itọsọna Iṣowo Pipe fun Ogbin Alubosa