I-Elder, eyaziwa ngokwesayensi ngokuthi i-Sambucus, iwuhlobo lwezitshalo eziqhakazayo ezihlanganisa izinhlobo ezihlukahlukene, ezivame kakhulu i-Sambucus nigra (umdala waseYurophu) kanye ne-Sambucus canadensis (umdala waseMelika). Lezi zitshalo zihlonishwa ngenxa yokusetshenziswa kwazo kwendabuko, izindlela zokupheka, kanye nenani lokuhlobisa.
Izitshalo ezindala ziyizihlahla ezivuthulukayo noma izihlahla ezincane ezingakhula zifike kumamitha ayi-10 ukuphakama. Anamaqabunga ahlanganisiwe, ngokuvamile anamapheshana angu-5-9, ahlelwe emaphethelweni. Lesi sitshalo sikhiqiza izimbali ezincane, ezimhlophe-ukhilimu noma eziphuzi ngamaqoqo amise okwesambulela aziwa ngokuthi ama-cymes..
Izimbali zinephunga elimnandi elihlukile, elimnandi futhi zicebile ngompe, okuzenza zikhange kubathuthi bempova njengezinyosi. Izithelo zincane, zinsomi ngokumnyama kuya kumajikijolo amnyama akhula ngamaqoqo. Basetshenziselwa ukwenza imikhiqizo yama-elderberry.
Umdala unomlando omude wokusetshenziswa ezinhlelweni zemithi yendabuko, okuhlanganisa imikhuba yoMdabu waseMelika, i-European, kanye ne-Ayurvedic. Izimbali zivame ukusetshenziselwa ukwenza itiye le-elderflower, okukholelwa ukuthi lisiza emakhazeni, izinkinga zokuphefumula nokuvuvukala.
Amajikijolo ama-Elderberry asetshenziselwa ukwenza amakhambi ahlukahlukene, njengoba ecebile kuma-antioxidants, amavithamini, nama-flavonoids. Isiraphu ye-Elderberry iyikhambi lemvelo elidumile lokuqinisa amasosha omzimba nokukhulula izimpawu zomkhuhlane. Amajikijolo ama-Elderberry nawo acatshangwa ukuthi anezindawo zokulwa namagciwane kanye ne-anti-inflammatory.
Ama-Elderflowers asetshenziselwa ukwenza iziphuzo ezifana ne-elderflower cordial, engahlanjululwa ngamanzi noma yengezwe kuma-cocktails. Izimbali ngezinye izikhathi zisetshenziswa ekuphekeni nasekubhakeni ukuze kufakwe ukunambitheka. Amajikijolo amadala asetshenziselwa ukwenza ujamu, ojeli, iwayini, nophaya.
Izitshalo ezindala zaziswa ngezimfanelo zazo zokuhlobisa, ngamaqoqo azo ezimbali ezimhlophe namajikijolo amnyama anezela ukukhanga kobuhle ezingadini nezindawo.
Amanye ama-cultivar akhethelwa imibala yawo eyingqayizivele yamahlamvu, njengalawo anamaqabunga amnyama ansomi. Kubalulekile ukuqaphela ukuthi nakuba ama-elderberry anezinzuzo ezihlukahlukene zezempilo, ukuwadla aluhlaza noma angacutshungulwanga kungaholela ebuthi ngenxa yokuba khona kwe-cyanogenic glycoside. Ukulungiselela kahle kubalulekile ukuze ususe lobu buthi. Ukupheka, ukuwomisa, noma ukubilisa ama-elderberries aqeda ubuthi obungaba khona.
Incazelo Yezitshalo Yomdala

1. Impilo: I-Elder, eyaziwa ngokwesayensi ngokuthi i-Sambucus, ihlanganisa izinhlobo eziningana zezitshalo eziqhakazayo ezaziwa ngezici zazo ezihlukile. Lezi zihlahlana ezivuthulukayo noma izihlahla ezincane ziyingxenye yomndeni wakwa-Adoxaceae. Isitshalo esidala ngokuvamile sifinyelela ubude obungu-10 kuya ku-30, sethula isiqu esinokhuni esinama-pithy interiors.
2. Amaqabunga Namahlamvu: Amaqabunga amadala ahlanganisiwe ahlelwe ngokuphambene eduze neziqu. Iqabunga ngalinye linamapheshana amaningana aphuma endaweni emaphakathi. Amamajini amaqabunga angase abe namazinyo noma ahlehle, okunomthelela ekuthungeni kwezitshalo jikelele. Amaqabunga aluhlaza okotshani ngesikhathi sokukhula, anikeza ukubukeka okunempilo nokukhangayo.
3. Izimbali: Esinye sezici ezihluke kakhulu ze-old elder amaqoqo ayo amakhulu, ayisicaba ezimbali ezincane, ezimhlophe-ukhilimu. Lawa maqoqo, aziwa ngokuthi ama-corymbs, avela ngasekupheleni kwentwasahlobo kuya ekuqaleni kwehlobo. Izimbali zinephunga elimnandi, ziheha impova njengezinyosi nezimvemvane. Ukuqhakaza kwezimbali ezindala akukhangi nje kuphela ngokubukeka kodwa futhi kuphawuleka ngokwezemvelo.
4. Izithelo: Ngemva kwesigaba sokuqhakaza, umdala ukhiqiza amaqoqo amancane, amajikijolo amnyama ansomi ngokumnyama. Lawa majikijolo awagcini nje ngokugqama kodwa futhi anothile ngama-antioxidants. Izithelo ziyisici esibalulekile ekusetshenzisweni okuhlukahlukene kwe-Culinary nezokwelapha, ezibonisa ukuguquguquka kwesitshalo esidala.
Ukusatshalaliswa Kwendawo Kwabadala
1. Ibanga Lomdabu: I-Elder inokusabalalisa kwezindawo ezihlukahlukene, nezinhlobo ezahlukene ezitholakala ezingxenyeni ezihlukahlukene zomhlaba. Izinhlobo ezijwayelekile zihlanganisa iSambucus nigra, ezalelwa eYurophu naseNyakatho Afrika, kanye neSambucus canadensis, ezalelwa eNyakatho Melika. Ukuzivumelanisa nezimo komdala kuyivumela ukuthi ichume ezindaweni ezipholile nezishisayo.
2. Okuthandwayo Kwendawo yokuhlala: Abadala bavame ukutholakala ezindaweni ezihlukahlukene, kuhlanganise nezinkuni, izimfunda, namabhange omfula. Bakhombisa ukuthanda umhlabathi okhishwe kahle futhi bayakwazi ukubekezelela izinhlobo ezahlukene zenhlabathi. Lokhu kuvumelana nezimo kunomthelela ekusabalaleni okubanzi kwezitshalo ezindala kuzo zombili izindawo zemvelo nezilinyiwe.
3. Ukutshala kanye nokuba khona komhlaba wonke: Ngalé kwezinhlobo zazo zomdabu, izitshalo ezindala zilinyelwa ukuhlobisa, ukupheka, kanye nezinjongo zokwelapha ezindaweni eziningi. Ukuguquguquka kwalezi zitshalo kuholele ekuhlanganisweni kwazo ezingadini nasezindaweni zomhlaba wonke. Ukuqonda izindawo zokuhlala zezilwane ezindala kusiza ekulimeni ngempumelelo nasekunakekeleni.
Ukubunjwa Kwamakhemikhali Kwabadala
1. Amakhemikhali e-Phytochemicals: Umdala ucebile kuma-phytochemicals, kuhlanganise ne-flavonoids, i-quercetin, ne-anthocyanins. Lezi zinhlanganisela zinomthelela ezitshalweni zezakhiwo ze-antioxidant, ezinenzuzo empilweni yabantu. Ukuba khona kwalawa ma-phytochemicals nakho kunezela emibaleni egqamile yama-elderberries nezimbali.
2. Izithako Zokwelapha: Umdala unomlando omude wokusetshenziswa komuthi wendabuko. Ukwakheka kwayo kwamakhemikhali kuhlanganisa izinhlanganisela ezinamandla okulwa nokuvuvukala kanye nezakhiwo eziqinisa amasosha omzimba. Ama-extracts e-Elderberry ngokuvamile asetshenziselwa ukusekela impilo yokuphefumula nokunciphisa izimpawu zomkhuhlane ovamile kanye nomkhuhlane.
3. Izicelo Zokudla: Ukwakheka kwamakhemikhali komdala kudlulela ekusetshenzisweni kwayo kokupheka. Amajikijolo asetshenziswa ekulungiseni ojamu, ojeli, nama-syrups, anikeza ukunambitheka okuyingqayizivele nokucebile. Izimbali zisetshenziswa eziphuzweni ezifana ne-elderflower cordials kanye namatiye, okubonisa ukuguquguquka komdala ekhishini.
4. Izithako ezinobuthi: Nakuba ama-elderberry nezimbali zinezinzuzo eziningi zezempilo, kubalulekile ukuqaphela ukuthi izingxenye ezithile zesitshalo, njengamaqabunga neziqu, ziqukethe izinto ezinobuthi. Ukucubungula nokulungiswa ngendlela efanele kubalulekile ukuze kuqedwe lezi zakhi ezinobuthi, kuqinisekiswe ukusetshenziswa okuphephile kwemikhiqizo emidala.
Inani lokudla okunempilo kwe-Elderberry
1. Uvithamini C: Amajikijolo ama-Elderberry anovithamini C amaningi, cishe angama-52 mg indebe ngayinye, asekela impilo yokuzivikela komzimba, ukulungiswa kwezicubu, kanye nomsebenzi wokulwa ne-antioxidant ukulwa nengcindezi ye-oxidative.
2. Ama-Anthocyanins: Lezi zinhlanganisela ze-polyphenolic zinikeza ama-elderberries umbala wazo onsomi omnyama futhi anikeze imiphumela eqinile ye-antioxidant, engase inciphise ukuvuvukala futhi ivikele emonakalweni weselula.
3. Ama-Flavonols: Amajikijolo ama-Elderberry aqukethe ama-flavonols afana ne-quercetin ne- kaempferol, anikeza izinzuzo ze-antioxidant ne-anti-inflammatory, ezisekela impilo yenhliziyo nokusebenza komzimba.
4. I-Dietary Fiber: Cishe ngamagremu ayi-10 inkomishi ngayinye, ama-elderberry ahlinzeka nge-fiber yokudla, asize ukugaya, akhuthaze impilo yamathumbu, futhi asekele ukunyakaza kwamathumbu okuvamile.
5. Phenolic Acids: Lawa ma-antioxidants kuma-elderberries asiza ukunciphisa ama-radicals mahhala, okungenzeka anciphise ubungozi bezifo ezingamahlalakhona njengezinkinga zenhliziyo.
6. Amaminerali: Amajikijolo ama-Elderberry afaka amaminerali afana ne-potassium nensimbi, asekela ukusebenza kwemisipha, ukuthuthwa komoya-mpilo, kanye nempilo yonke ye-metabolic.
7. Ivithamini A: Ekhona ngamanani amancane, i-vitamin A kuma-elderberries isekela umbono, impilo yesikhumba, nokusebenza kwamasosha omzimba.
8. Uvithamini B6: Le vithamini isiza kumetabolism yamandla kanye nempilo yobuchopho, ibambe iqhaza kulo lonke inani lokudla okunempilo kwama-elderberries.
9. I-Organic Acids: Amajikijolo ama-Elderberry aqukethe ama-organic acid afana ne-citric ne-malic acid, angase asekele ukugaya futhi athuthukise i-bioavailability yezinye imisoco.
10. Amaprotheni nama-Amino Acids: Nakuba engewona umthombo oyinhloko, ama-elderberries ahlinzeka ngamanani amancane amaprotheni nama-amino acid, asekela ukulungiswa kwezicubu kanye nezinqubo ze-metabolic.
Funda Futhi: I-Rice Roots: Ukubaluleka Kwezomnotho, Ukusetshenziswa kanye Nemikhiqizo Kanjesi
Izinzuzo Zezempilo Zokwelapha Zomdala (Sambucus)

1. Ukwesekwa Kwamasosha omzimba: Amajikijolo amadala ayaziwa ngezakhiwo zawo zokuqinisa amasosha omzimba ngenxa yokuqukethwe kwawo okuphezulu kwama-antioxidants namavithamini. Bangasiza umzimba ukuzivikela ezifweni futhi basekele ukusebenza kwawo wonke amasosha omzimba.
Isiraphu ye-Elderberry ivame ukusetshenziswa njengekhambi lemvelo ukusiza ukunciphisa izimpawu zomkhuhlane ovamile kanye nomkhuhlane. Imvelo yayo ecebile nge-antioxidant kukholakala ukuthi inciphisa ubude nokuqina kokugula.
2. Imithelela Eqeda Ukuvuvukala: Kokubili okukhishwe kwe-elderflower kanye ne-elderberry kuqukethe izinhlanganisela ezinezici zokulwa nokuvuvukala ezingasiza ekunciphiseni ukuvuvukala emzimbeni. Itiye le-Elderflower noma i-extract ingase isetshenziselwe ukudambisa izimo ezivuthayo ezifana nesifo samathambo, ngokusiza ekudambiseni ubuhlungu obuhlangene nokungakhululeki.
3. Impilo Yokuphefumula: Izimbali ezindala bezivame ukusetshenziselwa ukubhekana nezinkinga zokuphefumula, njengokuminyana, ukukhwehlela, kanye ne-bronchitis. Ukuhogela isitimu esifakwe nge-elderflower kunganikeza impumuzo ekuminyaniseni emakhaleni futhi kudambise ubunzima bokuphefumula, ikakhulukazi phakathi nezinkathi ezibandayo kanye nezinkathi zokungezwani komzimba nezinto ezithile.
4. Umsebenzi Wokuvikela Amagciwane: Amajikijolo amadala aqukethe izinhlanganisela ezingase zivimbele amagciwane athile ukuthi aphindaphindeke, okungenzeka ehlise ubulukhuni bezifo ezibangelwa amagciwane. Ucwaningo luphakamisa ukuthi okukhishwe kwe-elderberry kungasiza ekwehliseni ubunzima nobude bezimpawu ezimeni zomkhuhlane, ngenxa yezakhiwo zabo zokulwa namagciwane.
5. Impilo Yesikhumba: Izingxenye ze-Elderflower ngezinye izikhathi zisetshenziswa emikhiqizweni ye-skincare ngenxa yamandla azo okuthambisa isikhumba esicasukile futhi akhuthaze ibala elinempilo. Okhilimu noma amafutha okugcoba afakwe i-Elderflower angasetshenziswa phezulu ukuze kudambise izimo zesikhumba ezifana ne-eczema noma ukusha okuncane.
6. Ukwesekwa Kokugaya ukudla: Amatiye e-Elderberry kanye ne-elderflower asetshenziselwe ukubhekana nezinkinga zokugaya ukudla, okuhlanganisa ukungagayeki nokuqunjelwa. Ukusebenzisa itiye le-elderflower ngemva kokudla okunzima kungasiza ekugayeni ukudla futhi kunciphise ukungakhululeki okuhambisana nokuqunjelwa noma ukuqunjelwa.
7. Izakhiwo Ze-Antioxidant: Ama-Elderberries acebile kuma-antioxidants, angasiza ukuvikela amangqamuzana emonakalweni obangelwa ama-radicals mahhala futhi asekele impilo yonke. Ukufaka ama-elderberries ekudleni kwakho kungase kube nomthelela ekwehliseni ingcindezi ye-oxidative, okungase kwehlise ingozi yezifo ezingamahlalakhona njengesifo senhliziyo nomdlavuza.
8. Impilo Yenhliziyo: Olunye ucwaningo lubonisa ukuthi ama-elderberries angase abe nomthelela omuhle empilweni yenhliziyo ngokusiza ukwehlisa umfutho wegazi nokuthuthukisa amazinga e-cholesterol. Ukufaka ama-elderberries ekudleni okunempilo kungase kube nomthelela ekugcineni impilo yenhliziyo nemithambo yegazi.
Izindlela Zokusebenzisa Ukuze Kuzuzwe Izinzuzo Zezempilo Ezinikeziwe Zokwelapha Zabadala (Sambucus)
1. Ukwesekwa Kwamasosha omzimba: Thatha isiraphu ye-elderberry njengesengezo sansuku zonke ngezikhathi ezibandayo kanye nezinkathi zomkhuhlane. Landela umthamo onconyiwe kulebula yomkhiqizo. Ama-antioxidants aphezulu namavithamini kuma-elderberries angasiza ekuthuthukiseni amasosha omzimba ukuphendula ezifweni.
2. Imithelela Eqeda Ukuvuvukala: Philisa itiye le-elderflower ngokucwilisa izimbali ezindala ezomisiwe emanzini ashisayo cishe imizuzu eyi-10-15. Phuza itiye izikhathi ezingu-2-3 ngosuku. Ama-anti-inflammatory compounds ku-elderflower angasiza ekunciphiseni ukuvuvukala okuhambisana nezimo ezifana ne-arthritis.
3. Impilo Yokuphefumula: Faka ama-elderflowers omisiwe endishini yamanzi ashisayo. Vala ikhanda lakho ngethawula bese uhogela isitimu cishe imizuzu eyi-10. Ukuhogela umusi we-elderflower kunganikeza impumuzo ekuminyaniseni, ekukhwehleleni, nasekuphathekeni kabi kwe-bronchi.
4. Umsebenzi Wokuvikela Amagciwane: Yidla i-elderberry ekhishwe ngendlela yesiraphu, amaphilisi, noma ama-gummies. Landela imiyalelo yomthamo onikezwe umenzi. Izakhiwo ze-antiviral zama-Elderberry zingasiza ekunciphiseni ubulukhuni kanye nobude bezifo ezibangelwa amagciwane njengomkhuhlane.
5. Impilo Yesikhumba: Gxilisa ama-elderflowers omisiwe emafutheni okuphatha (njengokhukhunathi noma ijojoba) amaviki ambalwa. Faka amafutha afakwe esikhumbeni esicasuliwe njengoba kudingeka. Uwoyela ofakwe i-Elderflower ungadambisa ukucasuka kwesikhumba, ukusha okuncane, futhi ukhuthaze isikhumba esinempilo.
6. Ukwesekwa Kokugaya ukudla: Phuza itiye le-elderflower ngemva kokudla ukuze usize ukugaya. Gcoba ama-elderflower omisiwe emanzini ashisayo imizuzu eyi-10-15 ngaphambi kokuwadla. Itiye le-Elderflower lingasiza ekwehliseni ukuqunjelwa, ukuqunjelwa, nokunye ukungaphatheki kahle kokugaya ukudla.
7. Izakhiwo Ze-Antioxidant: Faka amajikijolo amasha noma aqandisiwe ekudleni kwakho ngokuwangeza kuma-smoothies, i-oatmeal, noma iyogathi. Ukusetshenziswa njalo kwama-elderberry kunganikeza amandla ama-antioxidants, asekele impilo yonke.
8. Impilo Yenhliziyo: Lungiselela izitsha usebenzisa amajikijolo amadala, njengojamu, ojeli, noma amasoso, futhi ukuhlanganise ekudleni okunomsoco. Ama-Elderberries angaba nemiphumela emihle kumfutho wegazi kanye namazinga e-cholesterol angaba nomthelela empilweni yenhliziyo.
Ucwaningo Lwesayensi Nezifundo Zomdala (Sambucus)
1. Ukunciphisa Izimpawu Zomkhuhlane: Zakay-Rones et al. (1995) bathola ukuthi ukukhishwa kwe-elderberry kunciphisa ubunzima nobude bezimpawu zomkhuhlane B esivivinyweni esincane somtholampilo, sisekela ukusetshenziswa kwayo kwendabuko ekudambiseni umkhuhlane.
2. Ukukhululwa Kwezimpawu Ezibandayo Kubahambi Bezindiza: Tiralongo et al. (2016) ibonise ukuthi i-elderberry supplementation (ama-capsules akhishwe angu-300 mg) yehlisa ubude besikhathi esibandayo kanye nokuqina kwezimpawu kubahambi bezindiza, okusikisela izinzuzo zokusekela amasosha omzimba.
3. I-Antiviral kanye Ne-Antioxidant Effects: I-Porter and Bode (2017) ibuyekeze izakhiwo ze-elderberry ezilwa namagciwane, yaphawula amandla ayo okuvimbela ukuphindaphinda kwegciwane lomkhuhlane kanye nemiphumela yayo ye-antioxidant, engase isekele impilo yokuzivikela komzimba.
4. Umsebenzi Wokulwa Amagciwane: Młynarczyk et al. (2018) kubonise ukuthi izimbali ze-elderberry kanye nezithelo zamajikijolo zivimbela ukukhula kwamagciwane e-nosocomial afana ne-MRSA, asekela ukusetshenziswa kwawo ezifweni zebhaktheriya.
5. Amandla Wokuqeda Ukuvuvukala kanye Nomdlavuza: I-Zielińska-Wasielica et al. (2023) ithole ukuthi okukhishwe kwembali ye-elderberry nezithelo kunciphise ukuvuvukala futhi kubonise imiphumela ye-anticancer ku-vitro, ikakhulukazi ngokumelene namaseli omdlavuza webele, ngenxa yokuqukethwe kwawo okuphezulu kwe-polyphenol.
Funda Futhi: 12 Izinzuzo Zezempilo Zokwelapha zaseFlorida watercress (Nasturtium floridanum)
Imiphumela Emibi Yokusebenzisa Isikhungo Sokwelapha Esidala

1. Ukucindezeleka Kwamathumbu: Ukudla ama-elderberries angavuthiwe noma aluhlaza kungaholela ezimpawu zamathumbu ezinjengokucanuzela kwenhliziyo, ukuhlanza, kanye nesifo sohudo ngenxa yokuba khona kwezinhlanganisela ezingase zibe nobuthi uma zingalungiswanga kahle.
2. Ukungezwani komzimba: Abanye abantu bangase bangezwani nama-elderflowers noma ama-elderberries. Ukungezwani komzimba kungase kubonakale njengokuqubuka kwesikhumba, ukulunywa, ukuvuvukala, noma ukuphefumula kanzima.
3. Ukusebenzisana Nemithi: Amajikijolo nama-elderflower imikhiqizo ingase ihlanganyele nemithi ethile, ikakhulukazi izidakamizwa ezivimbela ukuzivikela komzimba noma imithi ethinta amasosha omzimba. Xhumana nochwepheshe bezempilo uma uthatha imithi.
4. I-Diuretic Effects: Amatiye e-Elderflower noma izithasiselo zingase zibe nemiphumela yokukhipha isisu, okusho ukuthi zingakhuphula ukukhiqizwa komchamo. Lokhu kungase kuthinte abantu abazwelayo kuma-diuretics noma abanezimo ezithile zezempilo.
5. Amazinga kashukela egazini: Amajikijolo nama-elderflower imikhiqizo ingase ithinte amazinga kashukela egazini. Uma unesifo sikashukela noma usebenzisa imishanguzo ethinta ushukela wegazi, qapha amazinga akho uma udla imikhiqizo yezitshalo ezindala.
6. Ukukhulelwa Nokuncelisa Ibele: Ucwaningo olulinganiselwe luyatholakala mayelana nokuphepha kokusebenzisa imikhiqizo endala ngesikhathi sokukhulelwa nokuncelisa. Kutuswa ukuthi uxhumane nochwepheshe bezempilo ngaphambi kokusebenzisa imikhiqizo yezitshalo ezindala ngalezi zikhathi.
7. Ubuthi: Njengoba kushiwo ngaphambili, ukudla ama-elderberries angavuthiwe noma alungiselelwe ngendlela engafanele kungabangela ubuthi be-cyanogenic glycoside, okubangela izimpawu ezifana nesicanucanu, ukuhlanza, nesiyezi.
8. Izingane: Imikhiqizo ye-Elderberry ayinconyelwe izinsana nezingane ezincane ngenxa yezingozi ezingaba khona zobuthi kanye nokungezwani komzimba.
Izinyathelo Zokuphepha Nezincomo Ekusebenziseni Isikhungo Sezokwelapha Esidala
1. Ukuqonda Isikali: Kubalulekile ukubhekana nokusetshenziswa komdala ngokuqonda okucacile komthamo onconywayo. Nakuba umdala enomlando ocebile wokusetshenziswa komuthi wendabuko, ukusetshenziswa ngokweqile kungase kubangele imiphumela emibi. Ukubonisana nochwepheshe wezokunakekelwa kwempilo kuhle ukuze unqume umthamo ofanele futhi ophephile ngokusekelwe ezicini zezempilo ngazinye.
2. Ukungezwani Okungaba khona: Njenganoma yiliphi ikhambi le-herbal, abantu bangabonisa ukungezwani komzimba kubadala. Kubalulekile ukuqaphela noma yikuphi ukungezwani komzimba nezitshalo ezaziwayo emndenini we-Adoxaceae, umdala okuyingxenye yawo. Ukuqala ngomthamo omncane kanye nokuqapha noma yikuphi ukusabela okungalungile kungasiza ekuboneni futhi kuvimbele ukungezwani komzimba okungaba khona.
3. Izindlela Zokulungiselela: Ukulungiswa kahle kwemikhiqizo emidala kubalulekile ukuze kuphephe. Izingxenye ezithile zesitshalo esidala, njengamaqabunga neziqu, ziqukethe izinto ezinobuthi. Ukusebenzisa kuphela amajikijolo avuthiwe nezimbali emalungiselelweni okupheka noma okwelapha, nokulandela izindlela zokucubungula ezinconyiwe, kuqinisekisa ukuqedwa kwezinto eziyingozi.
4. Ukusebenzisana Nemithi: Umdala angase ahlanganyele nemithi ethile noma izimo zempilo ezivele zikhona. Abantu abaphuza imithi eshiwo kufanele baxhumane nomhlinzeki wabo wezempilo ngaphambi kokufaka lesi sitshalo somuthi ohlelweni lwabo lwezempilo. Lesi sinyathelo sokuqapha siqinisekisa ukuthi akukho ukusebenzisana okungafuneki okungabeka impilo engcupheni.
5. Ukukhulelwa Nokuncelisa: Abantu abakhulelwe noma abancelisayo kufanele baqaphe lapho becabangela ukusetshenziswa kwabadala. Ucwaningo olulinganiselwe luyatholakala ngemiphumela yalesi sitshalo somuthi ngesikhathi sokukhulelwa, ngakho-ke ukubonisana nochwepheshe wezokunakekelwa kwezempilo kuhle ukuze kuqinisekiswe ukuphepha komama nomntwana.
6. Ikhwalithi Yomthombo: Ukusebenza kwamakhambi emithi kuhlobene eduze nekhwalithi yomthombo. Qinisekisa ukuthi imikhiqizo emidala itholwa kubahlinzeki abahloniphekile abathobela izindinganiso zekhwalithi. Lokhu kubandakanya ukuqinisekisa izindlela zokulima, izindlela zokuvuna, nanoma yikuphi ukucubungula okwengeziwe okwenziwa isitshalo.
7. Ukuqapha Imiphumela Emibi: Ukuqapha njalo kwanoma yimiphi imiphumela emibi kubalulekile uma usebenzisa umdala. Imiphumela emibi evamile ingase ihlanganise ukungakhululeki kwesisu noma ukungezwani okuncane. Uma noma yimiphi imiphumela emibi iqhubeka noma iba yimbi kakhulu, kuhle ukuba uyeke ukusebenzisa futhi ufune usizo lwezokwelapha.
Imibuzo Evame Ukubuzwa Mayelana Nezitshalo Zokwelapha Ezikhulile
1. Ingabe Umdala Angasetshenziselwa Izingane?
Nakuba umdala enomlando wokusetshenziswa emithini yendabuko, kunconywa ukuthi uthintane nodokotela wezingane ngaphambi kokuwunikeza izingane. Ukucatshangelwa kwemithamo nokuphepha kungase kwehluke kubantu abasebasha.
2. Ingabe Kukhona Ukusebenzelana Kwezidakamizwa Okwaziwa Nomdala?
Yebo, umdala angase ahlanganyele nemithi ethile. Kubalulekile ukubonisana nochwepheshe bezokunakekelwa kwempilo ukuze ugweme ukusebenzisana okungase kube khona, ikakhulukazi uma umuntu okwamanje ethatha imithi ayinikeziwe.
3. Kuthatha Isikhathi Esingakanani Ukuze Uthole Izinzuzo Zokwelapha?
Isikhathi esisithathayo ukuze uthole izinzuzo zomdala singahluka kubantu ngabanye. Izinto ezinjengomthamo, imvamisa yokusetshenziswa, nezimo zempilo ngazinye zinomthelela ekushintshashintsheni. Kunconywa ukuthi ubekezele futhi uhambisane nokusetshenziswa ukuze uthole imiphumela emihle.
4. Ingabe Umdala Angakwazi Ukuyishintsha Imithi Kadokotela?
Umdala akayena esikhundleni semithi kadokotela. Kubalulekile ukubonisana nomhlinzeki wezempilo ngaphambi kokwenza noma yiziphi izinguquko ohlelweni olukhona lwemithi. Isitshalo singakwazi ukuhambisana nokwelashwa okuvamile kodwa akufanele sisetshenziswe njengenye indlela yodwa.
5. Ingabe Umdala Uphephile Ukuze Asetshenziswe Isikhathi Eside?
Ucwaningo olulinganiselwe luyatholakala ekusetshenzisweni kwesikhathi eside kwabadala. Kutuswa ukuthi isetshenziswe ngaphansi kokuqondiswa uchwepheshe wezokunakekelwa kwempilo futhi ngezikhathi ezithile ibuyekeze ukufaneleka kwayo okuqhubekayo kwezidingo zezempilo zomuntu ngamunye.
Funda Futhi: I-Mechanism of Animal Body Defense against Stress

