I-Rhoicissus digitata, evame ukubizwa ngokuthi iBaboon Grape, iyisihlahla esikhuphukayo esingowomndeni wakwaVitaceae. Njengoba sidabuka ezindaweni ezahlukene zase-Afrika, lesi sitshalo sibonisa izici ezihlukile ezenza sibonakale kalula futhi sibe usizo ngenxa yezimfanelo zaso zokuhlobisa kanye nezokwelapha.
I-Baboon Grape iyisihlahla esikhula amahlamvu esivame ukukhula ngendlela efana neyomvini. Sivame ukukhwela ezihlahleni, ezicingweni, nakwezinye izakhiwo ezisekelayo sisebenzisa amahlamvu aso akhethekile. La mahlamvu asiza ekuqiniseni isitshalo njengoba sikhuphuka, okusivumela ukuthi sifinyelele ukuphakama okukhulu.
Amaqabunga e-Rhoicissus digitata angenye yezici zawo ezivelele kakhulu. Anesimo senhliziyo, ngokuvamile anemiphetho egobile kancane. Amaqabunga ahlelwe ngokulandelana eceleni kweziqu futhi anombala oluhlaza ogqamile onezela ekukhangeni kwezitshalo.
Lesi sitshalo sikhiqiza izimbali ezincane, ezingabonakali ezivame ukwakha amaqoqo. La maqoqo ezimbali avela emaqabungeni amaqabunga, lapho amaqabunga ehlangana khona nesiqu. Nakuba izimbali zingase zingabi nkulu, zidlala indima ebalulekile ekwakhekeni kwezithelo zezitshalo ekugcineni.
Esinye sezici ezivelele ze-Rhoicissus digitata yisithelo sayo, esifana namagilebhisi amancane. Lezi zithelo eziyindilinga kuya kweziyindilinga kancane zilingana ne-marble futhi ziza ngemibala esukela konsomi ojulile kuya komnyama. Izithelo zikhula ngamaqoqo futhi zaziwa ngokunambitheka kwazo okumnandi nokumuncu kancane.
Igxolo leBaboon Grape livame ukuba nsundu ngokumpunga futhi liba nokwakheka okuqinile njengoba isitshalo sikhula. Akuyona into ebaluleke kakhulu ekuhlobiseni izitshalo, kodwa lifaka isandla ekubukekeni kwayo yonke indawo.
I-Rhoicissus digitata ivame ukutholakala ezindaweni ezahlukene zokuhlala, okuhlanganisa amahlathi, ama-savanna, nezindawo ezinamadwala. Iyisitshalo esiqinile esingachuma kokubili ezindaweni ezomile nezishisayo. Uhla lwezitshalo olutholakala kulo luhlanganisa amazwe ase-Afrika, njengeNingizimu Afrika, iNamibia, iBotswana, neZimbabwe.
I-Rhoicissus digitata ibaluleke kakhulu kwezamasiko nakwezokwelapha emiphakathini eminingi yase-Afrika. Amaqabunga ezitshalo, izithelo, nezinye izingxenye ziye zasetshenziswa ngokwesiko ukwelapha izimo ezahlukene zempilo, njengoba inezinhlobo eziningi zamakhemikhali awusizo anezakhiwo zokwelapha ezingaba khona.
Funda Futhi: Izinzuzo eziyi-12 zezempilo ze-Nerium (Nerium Oleander) kwezokwelapha
Izinzuzo Zempilo Yezokwelapha ze-Rhoicissus digitata (iBaboon Grape)

1. Ukuqinisa Amasosha Omzimba: Igilebhisi leMfene ligcwele i-vitamin C, isakhi esibalulekile esithuthukisa ukusebenza kwamasosha omzimba. Ukusetshenziswa njalo kungasiza ekuvimbeleni izifo.
2. Usizo Lokugaya Ukudla: Amaqabunga e-Rhoicissus digitata abelokhu esetshenziswa ngokwesiko ukunciphisa izinkinga zokugaya ukudla. Anganciphisa ukungagayi kahle kokudla, ukuqunjelwa kanye nokuqunjelwa.
3. Ilwa Nokuvuvukala: Lesi sitshalo siqukethe izinto ezilwa nokuvuvukala. Singasetshenziswa ukunciphisa ukuvuvukala ezimweni ezifana ne-arthritis kanye nemisipha ebuhlungu.
4. I-Antioxidant Powerhouse: I-Baboon Grape icebile ngama-antioxidants afana nama-flavonoid nama-phenols. Lawa ma-antioxidants asiza ekunciphiseni ama-free radical ayingozi emzimbeni, avikele amaseli ekulimaleni.
5. Impilo Yenhliziyo: Ama-compounds ku-Rhoicissus digitata angasiza empilweni yenhliziyo ngokuthuthukisa ukujikeleza kwegazi okunempilo nokusiza ukwehlisa umfutho wegazi.
6. Ukunakekelwa Kwesikhumba: Izithako zezitshalo zingasetshenziswa ngaphandle kwesikhumba ukuze kudambise ukucasuka kwesikhumba, ukuqubuka, kanye namanxeba amancane. Zinezakhiwo zokuphulukisa kanye nokulwa nokulunywa.
7. Impilo Yamathambo: Ngokuqukethwe kwayo kwamaminerali, ikakhulukazi i-calcium, iBaboon Grape ingasekela impilo yamathambo futhi isize ekuvimbeleni izimo ezifana ne-osteoporosis.
8. Ukukhululeka Ekuphefumuleni: Kweminye imikhuba yendabuko, lesi sitshalo sisetshenziswe ukunciphisa izimpawu zezinkinga zokuphefumula, okuhlanganisa ukukhwehlela nokuminyana.
9. Ukulawulwa Koshukela Egazini: Ucwaningo lwasekuqaleni lusikisela ukuthi iBaboon Grape ingaba nendima ekusizeni ukulawula amazinga kashukela egazini, okwenza kube wusizo kubantu abanesifo sikashukela.
10. Ukulwa Nokukhathazeka: Kukholakala ukuthi amakhemikhali athile ku-Rhoicissus digitata anemiphumela yokuzola ohlelweni lwezinzwa, okungasiza ekunciphiseni ukukhathazeka nokukhuthaza ukuphumula.
Funda Futhi: Izinzuzo eziyi-13 ze-Basil kwezokwelapha (i-Ocimum Basillicum)
Izindlela Zokusebenzisa Ukuze Kutholakale Izinzuzo Zezempilo Ezinikezwayo ze-Rhoicissus digitata (iBaboon Grape)
1. Itiye Lamakhambi: Lungisa itiye elifakwe ngamakhambi ngokulifaka emanzini ashisayo amaqabunga eBaboon Grape omisiwe. Hlunga bese uphuza itiye ukuze ujabulele izinzuzo zalo zokuqinisa amasosha omzimba kanye nokugaya ukudla.
2. I-Poultice Yesikhumba: Sika amaqabunga amasha eBaboon Grape ukuze wenze i-poultice. Yifake esikhumbeni esicasukile ukuze uzwe izakhiwo zayo eziduduzayo nezokwelapha.
3. Ukusetshenziswa Kokupheka: Yidla izithelo ezivuthiwe ze-Rhoicissus digitata ngqo. Izithelo ezicebile nge-antioxidant zingadliwa njengesidlo sokudla okulula noma zifakwe ezindleleni zokupheka.
4. Izithasiselo Zokudla: Funa izithasiselo zokudla eziqukethe i-Baboon Grape extract. Lezi zithasiselo zingase zinikeze indlela elula yokuthola izithasiselo eziwusizo ezitshalweni.
5. Izakhi Zokwelapha Zendabuko: Hlola izindlela zokwelapha zendabuko ezifaka iBaboon Grape njengesithako. Lezi zindlela zingase zihlanganise izingxube zokusekela ukuphefumula noma ukulawulwa koshukela egazini.
6. Izithambisi: Ama-tincture enziwe ngamaqabunga e-Baboon Grape noma ezinye izingxenye zezitshalo angenye indlela. Ama-tincture angafakwa emanzini noma kwezinye iziphuzo ukuze kuphuzwe.
7. Amafutha Afakwe: Dala amafutha afakwe emanzini usebenzisa amaqabunga eBaboon Grape. Lawa mafutha angasetshenziswa ngaphandle kokunakekelwa kwesikhumba noma ukuhlikihla, okungenzeka asebenzise izakhiwo zokulwa nokuvuvukala kwezitshalo.
8. Izinto Zokupheka Ezingeziwe: Zama ukufaka amaqabunga eBaboon Grape ezitsheni zokupheka. Angasetshenziswa ukudlulisa ukunambitheka kanye nezinzuzo ezingaba khona zempilo ezindleleni ezahlukene zokupheka.
9. Ukuphefumula Ngomusi: Phefumula umusi ohlanganiswe namaqabunga eBaboon Grape ukuze unciphise ukungakhululeki kokuphefumula kanye nokuminyana.
10. Izindawo Zokugeza Ezinemithi: Faka amaqabunga noma izingcezu zeBaboon Grape ebhavini lakho ukuze uthole isipiliyoni esiduduzayo esingazuzisa isikhumba futhi sinikeze ukuphumula.
Imiphumela Engemihle Yokusebenzisa Isitshalo Semithi i-Rhoicissus digitata
1. Ukungakhululeki Kokugaya Ukudla: Ukudla amaqabunga noma izithelo zeBaboon Grape ngokweqile kungaholela ekungakhululeki kokugaya ukudla njengokuqunjelwa, igesi, noma isifo sohudo.
2. Ukusabela Kokungezwani Nomzimba: Abantu abanokungezwani komzimba okwaziwayo ngamagilebhisi noma izitshalo ezihlobene nawo bangase babe sengozini yokungezwani komzimba lapho besebenzisa iBaboon Grape.
3. Ukusebenzisana Nemithi: I-Baboon Grape ingase ihlangane nemithi ethile. Uma uthatha imithi kadokotela, xhumana nomhlinzeki wakho wezempilo ngaphambi kokusebenzisa lesi sitshalo.
4. Ukukhulelwa Nokuncelisa: Abantu abakhulelwe noma abancelisayo kufanele baqaphele lapho besebenzisa iBaboon Grape, njengoba ukuphepha kwayo phakathi nalezi zikhathi kungakafundwa kabanzi.
5. Ukusebenzisana Nezidakamizwa: I-Baboon Grape ingase ihlangane nemithi yokulwa nokuvuvukala kwegazi kanye nemithi ethinta amazinga kashukela egazini. Xhumana nochwepheshe wezempilo uma usebenzisa imithi enjalo.
6. Ukucasuka Kwesisu: Kwezinye izimo, izinhlanganisela zezitshalo zingabangela ukucasuka endleleni yokugaya ukudla, ikakhulukazi uma zidliwa ngobuningi.
7. Ukuzwela kwe-Photosensitivity: Abanye abantu bangase babe nomuzwa wokuzwela ukukhanya kwelanga lapho besebenzisa iBaboon Grape endaweni yokukhosela, okuholela ekusabeleni kwesikhumba lapho bevezwa elangeni.
8. Umfutho wegazi ophakeme: Amandla eBaboon Grapes okwehlisa umfutho wegazi angase abe yinkinga kubantu asebesebenzisa imithi yokwehlisa umfutho wegazi kakade.
9. Izingane Nezinsana: Ukuphepha kweBaboon Grape ezinganeni nasezinsaneni akukaqinisekiswa kahle. Kunconywa ukuthi kugwenywe ukuyisebenzisa kuleli qembu labantu.
10. Imiphumela Yama-Hormonal: I-Baboon Grape iqukethe izinto ezingaba nemiphumela yama-hormone. Abantu abanokungalingani kwama-hormone kufanele bayisebenzise ngokucophelela.
Inani Lokudla Okunomsoco le-Rhoicissus digitata (iBaboon Grape)

1. I-Oleanolic Acid: I-Oleanolic acid iyinhlanganisela ye-triterpenoid ehlukaniswe nezimpande nezithelo ze-Rhoicissus digitata, eyaziwa ngezakhiwo zayo zokulwa nokuvuvukala kanye nokuvikela isibindi, okufaka isandla ekusetshenzisweni kwezitshalo emithini yendabuko yokwelapha ukuvuvukala.
2. i-β-Sitosterol: Le phytosterol, etholakala ezimpandeni, ibonisa imiphumela yokwehlisa i-cholesterol futhi isekela impilo ye-prostate, okwenza ibe yingxenye ebalulekile yokulinganisela kwenhliziyo nemithambo yegazi kanye nama-hormone.
3. I-Quercetin: I-quercetin, etholakala ezithelweni nasezimpandeni, inikeza umsebenzi onamandla wokulwa ne-antioxidant, isiza ekunciphiseni ukucindezeleka kwe-oxidative futhi inciphise nengozi yezifo ezingamahlalakhona.
4. (+)-I-Catechin: Le antioxidant ye-flavonoid esitshalweni inikeza izinzuzo zokulwa nokuvuvukala futhi isekela impilo yenhliziyo ngokuthuthukisa ukusebenza kwemithambo yegazi nokunciphisa umonakalo wama-free radicals.
5. 12,13-Dehydrolupeol: I-triterpene engavamile ehlukaniswe nezimpande, inegalelo ezitshalweni ezilwa namagciwane futhi isanda kutholakala emndenini we-Vitaceae, isiza ekuvimbeleni ukutheleleka.
6. I-Selenium: Izithelo zicebile nge-selenium, i-trace mineral ebalulekile esekela umsebenzi we-thyroid, impendulo yomzimba, kanye nezindlela zokuzivikela ezilwa nama-antioxidant emzimbeni.
7. Insimbi: Njengoba ikhona ezithelweni ezidliwayo, i-iron ibalulekile ekwakhekeni kwe-hemoglobin kanye nokuthuthwa komoya-mpilo, okusiza ekuvimbeleni i-anemia kanye nokusekela amazinga amandla.
8. I-Zinc: Izithelo zinikeza i-zinc, ebalulekile ekusebenzeni komzimba, ekwelapheni amanxeba, kanye nokwakheka kwe-DNA, okuthuthukisa impilo iyonke kanye nokumelana nezifo.
9. I-Manganese: Itholakala ezithelweni, i-manganese isebenza njenge-cofactor yama-enzyme ahilelekile ekugayweni kwe-metabolism, ukwakheka kwamathambo, kanye nomsebenzi we-antioxidant.
10. Ama-carbohydrate: Izithelo ezinsomi ezinamanzi ziqukethe ama-carbohydrate asebenza njengomthombo wamandla wemvelo, anegalelo ekudliweni kwawo nasekusetshenzisweni kwawo ekudleni kwendabuko kokusekela okunomsoco.
Ubufakazi Besayensi kanye Nezifundo Zecala ku-Rhoicissus digitata
1. Ukuhlukaniswa Kwamakhemikhali Emvelo: I-Bopape nabanye. (2021) bahlukanise ama-triterpenes amathathu (12,13-dehydrolupeol, β-sitosterol, oleanolic acid) kanye nama-flavonoid amabili ((+)-catechin, quercetin) ezimpandeni nasezithelo ze-Rhoicissus digitata, becacisa izakhiwo zawo nge-NMR kanye ne-MS, beqokomisa izixhumanisi ze-chemotaxonomic nohlobo lwe-Cissus kanye nezinzuzo ezingaba khona zokulwa nokuvuvukala (Bopape, FB, et al., 2021, Ijenali Yezitshalo yaseNingizimu Afrika, 137, 1-7).
2. Ukuhlaziywa Kwezokudla Okuyisisekelo: URoshila Moodley. (2016) ihlaziye izithelo ze-Rhoicissus digitata ukuthola izakhi ezibalulekile, ithole okuqukethwe okuphezulu kwe-selenium kanye nemithombo emihle yensimbi, i-zinc, kanye ne-manganese uma kuqhathaniswa ne-RDA, enezinsimbi ezinobuthi obuphansi, isekela indima yayo ekubhekaneni nokuntuleka kokudla okunempilo (Mlambo, L., Koorbanally, N., & Moodley, R., 2016, Ijenali Yocwaningo Lokudla Nokudla Okunomsoco, 4(1), 6-11).
3. Umsebenzi Wokulwa Namagciwane: UMotsei nabanye. (2003) bahlole izingcezu zamaqabunga e-methanolic ze-Rhoicissus digitata ngokumelene ne-Candida albicans kanye ne-Saccharomyces cerevisiae, babonisa umsebenzi onamandla wokulwa ne-antifungal onezindawo zokuvimbela ezingaphezu kuka-10 mm, okuqinisekisa ukusetshenziswa kwendabuko kwezifo ezithathelwanayo (Motsei, ML, et al., 2003, Ijenali ye-Ethnopharmacology, 86(2-3), 235-241).
4. Amandla Okulwa Nokuvuvukala: Isibuyekezo sika-Adebayo nabanye. (2021) ufingqe izingcezu zamaqabunga e-methanolic ze-Rhoicissus digitata ezibonisa imiphumela yokulwa nokuvuvukala kumamodeli angaphambi kokwelashwa, okubangelwa ama-flavonoid nama-triterpenes, okusekela ukusetshenziswa kwe-ethnomedicinal kobuhlungu nokuvuvukala (Adebayo, JO, et al., 2021, Ama-molecule, 26(8), 2306).
Imibuzo Evame Ukubuzwa Mayelana ne-Rhoicissus digitata
1. I-Rhoicissus digitata isetshenziswa ngani kwezokwelapha zendabuko?
Isetshenziselwa ukwelapha izinkinga zabesifazane, isithuthwane, i-gonorrhea, kanye nezifo, inezimpande njengesikhuthazi sezinzwa kanye nojusi wezitshalo wokubopha amanxeba emikhubeni yaseningizimu Afrika.
2. Ingabe izithelo ze-Rhoicissus digitata ziyadliwa?
Yebo, izithelo ezinsomi ziyadliwa futhi zidliwa ngabantu bendawo, zinikeza izinzuzo zokudla okunempilo njenge-selenium ne-iron, futhi zingasetshenziswa ukwenza ijamu.
3. Ingabe i-Rhoicissus digitata inezakhiwo zokulwa namagciwane?
Ucwaningo lubonisa ukuthi izingcezu zayo zisebenza kakhulu ngokumelene nesikhunta njenge-Candida albicans namabhaktheriya afana ne-Neisseria gonorrhoeae, okusekela ukusetshenziswa kwendabuko kwezifo.
4. Ingabe i-Rhoicissus digitata ingasiza ekuvuvukeni?
Ama-flavonoid ayo kanye nama-triterpenes abonisa imiphumela yokulwa nokuvuvukala ocwaningweni lwangaphambi kokwelashwa, okuhambisana nokusetshenziswa kwayo ebuhlungu nasekuvuvukeni ekwelashweni kwendabuko.
5. Ingabe i-Rhoicissus digitata iphephile ukusetshenziswa?
Izithelo ziphephile uma zinamazinga aphansi ensimbi enobuthi, kodwa izimpande zingaba nobuthi ngokweqile njengoba kubonakala ezinhlotsheni ezihlobene; xhumana nochwepheshe ukuze uthole ukusetshenziswa kwezokwelapha.
6. I-Rhoicissus digitata ivelaphi?
Ivela eningizimu ye-Afrika, kusukela eSifundazweni saseKapa saseNingizimu Afrika kuya eMozambique, ikhula kahle ezitshalweni zasemifuleni kanye nasogwini.
7. I-Rhoicissus digitata isetshenziswa kanjani ngendlela yokuhlobisa?
Njengesitshalo esihlala sikhula njalo esiqinile, sithandwa kakhulu ezingadini zokumboza uthango noma izindonga, ngamaqabunga acwebezelayo afana nesandla anezela ubuhle.
8. Yiziphi izinzuzo zokudla okunempilo zezithelo ze-Rhoicissus digitata?
Zicebile nge-selenium, i-iron, i-zinc, kanye ne-manganese, okunikeza amandla okulwa nokuntuleka kokudla nokuthuthukisa ukuvikeleka kokudla emiphakathini esengozini.
Unemibuzo, iziphakamiso, noma iminikelo? Uma kunjalo, sicela uzizwe ukhululekile ukusebenzisa ibhokisi lokuphawula elingezansi ukuze wabelane ngemicabango yakho. Sikukhuthaza futhi ukuthi wabelane ngalolu lwazi nabanye abangase bazuze kulo. Njengoba singeke sikwazi ukufinyelela wonke umuntu ngesikhathi esisodwa, siyabonga kakhulu ngosizo lwakho ekusakazeni izwi. Siyabonga kakhulu ngokusekela kwakho nangokwabelana!
Isixwayiso: Lesi sihloko senzelwe izinjongo zemfundo nolwazi kuphela. Izinzuzo zezempilo ezichazwe zisekelwe ocwaningweni lwesayensi nolwazi lwendabuko. Azithathi indawo yeseluleko sochwepheshe bezokwelapha, ukuxilongwa, noma ukwelashwa. Njalo xhumana nochwepheshe wezempilo ngaphambi kokusebenzisa noma yimuphi umuthi wezitshalo noma wemvelo ngezinjongo zezokwelapha.
Funda Futhi: Sethula “Ukuhlelwa Kwepulazi Le-Agric4Profit Paw-Paw”

