I-Tabernaemontana ventricosa, eyaziwa kakhulu ngokuthi i-Pinwheel Flower noma i-Crepe Jasmine iyisitshalo esiqhakazayo esithandekayo esingomndeni wakwa-Apocynaceae. Njengoba sidabuka ezindaweni ezishisayo nezishisayo zaseNingizimu-mpumalanga ye-Asia, lesi sitshalo sibonisa iphrofayili ehlukile yezitshalo esihlukanisayo.
I-Tabernaemontana ventricosa iyisihlahla esihlala siluhlaza esivame ukukhula sibe ngamafidi angu-1 kuya kwangu-2 ubude. Sinomkhuba wokukhula onamahlumela amancane, namagatsha amaningi avela esisekelweni.
Amaqabunga e-Tabernaemontana ventricosa alula, aphambene, futhi ayacwebezela. Anesimo esifana ne-lanceolate kuya ku-elliptical, alinganiselwa ku-2 kuya ku-6 inches (5 kuya ku-15 cm) ubude. Amaqabunga anemithambo evelele kanye nokuthungwa okubushelelezi, okufaka isandla ekukhangeni kwezitshalo.
Esinye sezici ezikhanga kakhulu ze-Tabernaemontana ventricosa yizimbali zayo. Izimbali ezimise okwe-pinwheel zimhlophe qwa futhi zibonisa ukuthungwa okufana ne-wax. Imbali ngayinye inamacembe amahlanu ahlelwe ngendlela enemibala egqamile, akha iphethini ye-pinwheel ekhangayo. Izimbali zikhipha iphunga elimnandi nelimnandi elenezela ekukhangeni kwazo.
Izimbali ziqoqwa ngamaqoqo emaphethelweni amagatsha. La ma-inflorescence angaqukatha izimbali eziningana, okwenza kube nombukiso okhangayo.
Lesi sitshalo sikhiqiza izithelo ezincane, eziyindilinga ezishintsha zibe luhlaza zibe phuzi njengoba zikhula. Lezi zithelo ziqukethe imbewu futhi zinegalelo emjikelezweni wokuzala kwezitshalo.
I-Tabernaemontana ventricosa ikhula kahle ezindaweni ezishisayo nezishisayo. Ivame ukutholakala ezingadini, emapaki, nasezindaweni ezinhle, lapho izimbali zayo zokuhlobisa ziyaziswa khona. Lesi sitshalo sithanda inhlabathi ekhipha amanzi kahle kanye nokunisela okulingene. Singasakazwa ngembewu noma izingcezu.
Emasikweni ahlukahlukene, i-Tabernaemontana ventricosa ibilokhu ibalulekile ngokomfanekiso nangokwezokwelapha. Izimbali zayo ezimhlophe zivame ukuhlotshaniswa nobumsulwa nomusa. Emithini yendabuko, izingxenye ezahlukene zesitshalo ziye zasetshenziswa ukubhekana nezinkinga ezahlukene zezempilo, kusukela ekunciphiseni ubuhlungu kuya ekwelapheni amanxeba.
Funda Futhi: Izinzuzo eziyi-10 zezempilo ze-Solenostemma (Solenostemma argel) kwezokwelapha
Izinzuzo Zempilo Yezokwelapha ze-Tabernaemontana ventricosa (Imbali yePinwheel)

1. Ukuqeda Ubuhlungu: Izimpande namaqabunga e-Tabernaemontana ventricosa anezakhiwo zokunciphisa ubuhlungu ezingasiza ekunciphiseni izinhlobo ezahlukene zobuhlungu, okuhlanganisa ikhanda elibuhlungu kanye nobuhlungu bemisipha. Ama-alkaloid akhona esitshalweni asebenzisana nama-pain receptors, anikeza impumuzo.
2. Imiphumela Yokulwa Nokuvuvukala: Lesi sitshalo siqukethe ama-compounds anezimfanelo zokulwa nokuvuvukala, okwenza kube yimpumelelo ekunciphiseni ukuvuvukala okubangelwa yizimo ezifana ne-arthritis kanye nobuhlungu bamalunga.
3. Antipyretic Action: I-Tabernaemontana ventricosa ibilokhu isetshenziswa ngokwesiko ukunciphisa umkhuhlane. Amakhemikhali ayo emvelo angasiza ekwehliseni izinga lokushisa komzimba futhi akhuthaze induduzo ngesikhathi somkhuhlane.
4. Ukwelapha Amanxeba: Amaqabunga neziqu zalesi sitshalo zingasetshenziswa ukudala ama-poultice asiza ekwelapheni amanxeba. Izakhiwo zalesi sitshalo zokulwa namagciwane zivimbela ukutheleleka, kanti izimfanelo zaso zokuvuselela zisheshisa ukulungiswa kwezicubu.
5. Ukusekelwa Kokuphefumula: Izithako zezitshalo zingasetshenziswa ukwelapha izinkinga zokuphefumula ezifana nokukhwehlela kanye nomkhuhlane. Imiphumela yazo yokudambisa ingasiza ekunciphiseni ukucasuka komphimbo kanye nokuminyana.
6. Usizo Lokugaya Ukudla: I-Tabernaemontana ventricosa isetshenziswe ukuthuthukisa ukugaya ukudla. Ingasiza ekunciphiseni ukungakhululeki esiswini, ukuqunjelwa, kanye nokungagayeki kahle kokudla.
7. Ukunciphisa Ukucindezeleka: Iphunga lezitshalo laziwa ngokuba nemiphumela yokuzola. Ukusebenzisa izithasiselo ze-Tabernaemontana ventricosa ku-aromatherapy kungasiza ekunciphiseni ukucindezeleka nokukhathazeka.
8. Impilo Yesikhumba: Amaqabunga nezimbali kucebile ngama-antioxidants, anegalelo esikhumbeni esinempilo nesikhanyayo. Izithako ezivela esitshalweni zingafakwa emisebenzini yokunakekelwa kwesikhumba ukuze kulwiwe nezimpawu zokuguga nokugcina impilo yesikhumba.
9. Izakhiwo Zokukhipha Uketshezi Emzimbeni: Indlela yokukhipha amanzi emzimbeni ye-Tabernaemontana ventricosa iyenza ibe usizo ekuthuthukiseni impilo yezinso. Isiza ekukhipheni ubuthi nasekuvimbeleni ukugcinwa kwamanzi.
10. Impilo Yenhliziyo Nemithambo Yegazi: Amanye amakhemikhali esitshalweni angase asekele impilo yenhliziyo ngokusiza ekulawuleni umfutho wegazi nokuthuthukisa ukusebenza kwenhliziyo nemithambo yegazi.
Funda Futhi: Izinzuzo eziyi-15 zezempilo zePrunus Africana (i-African Cherry) kwezokwelapha
Izindlela Zokusebenzisa Ukufeza Izinzuzo Zezempilo Ezinikezwayo ze-Tabernaemontana ventricosa (Imbali yePinwheel)
1. Ukusetshenziswa Kwezinto Ezisetshenziswa Ngezihloko: Dala ama-poultice noma ufake amafutha ngamaqabunga noma iziqu ezichotshoziwe ukuze uwasebenzise ngaphandle emanxebeni, emihuzukweni, noma emisipheni ebuhlungu.
2. Ukwelapha Ngephunga Elimnandi: Phefumula iphunga elimnandi lezimbali ukuze unciphise ukucindezeleka futhi uvuselele ukuphumula.
3. Ama-infusions: Lungisa itiye noma imixube usebenzisa amaqabunga ukuze uxazulule izinkinga zokugaya ukudla noma ukungakhululeki kokuphefumula.
Imiphumela Engemihle Yokusebenzisa Isitshalo Semithi iTabernaemontana ventricosa
1. Imithamo emikhulu ingaholela ekucasukeni, ekuhlanzeni, nasesiyezini. Inani elikhulu le-Tabernaemontana ventricosa lingabangela imiphumela emibi njengesicanucanu, ukuhlanza, kanye nemizwa yokuzizwa unesizungu. Kubalulekile ukusebenzisa lesi sitshalo ngokulinganisela nangokuyalelwa.
2. Abesifazane abakhulelwe nabancelisayo kufanele bagweme ukusebenzisa lesi sitshalo ngenxa yokuqukethwe kwe-alkaloid yaso. Ukuba khona kwama-alkaloid ku-Tabernaemontana ventricosa kuphakamisa ukukhathazeka kwabesifazane abakhulelwe nabancelisayo. Lawa ma-compounds angathinta impilo kamama kanye nokukhula komntwana osanda kuzalwa.
3. Xhumana nochwepheshe wezempilo ngaphambi kokuyisebenzisa kanye nemithi. Kungase kube nokusebenzisana phakathi kwe-Tabernaemontana ventricosa nemithi ethile. Kungcono ukufuna isiqondiso kumhlinzeki wezempilo ngaphambi kokusebenzisa lesi sitshalo kanye neminye imithi ukuze uvimbele noma yimiphi imiphumela emibi.
Inani Lokudla Okunomsoco le-Tabernaemontana ventricosa (Imbali ye-Pinwheel)

1. Ama-Alkaloid: I-Tabernaemontana ventricosa icebile ngama-alkaloid e-indole njenge-10-hydroxyheyneanine kanye ne-akuammicine, abonisa imisebenzi yokulwa namagciwane kanye nemisebenzi efana ne-opioid, esekela ukusebenza komzimba kanye nokuqeda ubuhlungu ekusetshenzisweni kwendabuko.
2. Ama-Flavonoid: Lezi zinhlanganisela ze-polyphenolic, okuhlanganisa i-luteolin kanye ne-apigenin derivatives, zinikeza imiphumela enamandla yokulwa ne-antioxidant, ezisiza ekuvikeleni amaseli ekulimaleni kwe-oxidative futhi zinciphise ukuvuvukala.
3. Ama-Phenolic Compounds: Amazinga aphezulu ama-phenolics njenge-rosmarinic acid anegalelo emandleni ezitshalo okulwa nama-antioxidant, okungenzeka anciphise ingozi yezifo ezingamahlalakhona ngokuqeda ama-free radicals.
4. Ama-Saponins: Atholakala emaqabungeni nasesiqwini, ama-saponins anikeza amandla okuqinisa amasosha omzimba kanye namagciwane, asiza ekumelaneni nokutheleleka kanye nokusekela impilo yokugaya ukudla.
5. Ama-Sterols nama-Steroids: Lezi zinhlanganisela ze-lipid eziku-extracts zingasiza ekulawuleni amazinga e-cholesterol futhi zinikeze izinzuzo zokulwa nokuvuvukala, okunegalelo empilweni yenhliziyo nemithambo yegazi.
6. Ama-tannins: Njengoba ikhona ku-latex nasemagxolweni, ama-tannins asebenza njengezinto eziqeda ukuvuvukala ezinezakhiwo zokulwa ne-antioxidant, ezikhuthaza ukuphulukiswa kwamanxeba futhi zinciphise ukuvuvukala kwamathumbu.
7. Ama-carbohydrate: Izingxenye zezitshalo ziqukethe ama-carbohydrate, asebenza njengomthombo wamandla omncane, yize zisetshenziswa kakhulu ngenxa yenani lazo elisebenzayo kunele-caloric.
8. Ama-Amino Acid: Ama-amino acid atholakala ezicutshini asekela ukwakheka kwamaprotheni futhi angathuthukisa indima yezitshalo ekulungisweni kwezicubu kanye nempilo ye-metabolic iyonke.
9. Amafutha kanye namafutha aqinile: Lokhu kuhlinzeka ngama-fatty acid abalulekile angasiza empilweni yesikhumba futhi asebenze njengabathwali bezinye izinto eziphilayo ezisetshenziswayo endaweni yokusetshenziswa.
10. Ama-Terpenoid: Ama-terpenoid amancane ku-latex anikeza imiphumela eyengeziwe yokulwa namagciwane kanye nokulwa nokuvuvukala, okusekela ukusetshenziswa kwezitshalo kwendabuko komkhuhlane namanxeba.
Nakuba i-Tabernaemontana ventricosa ibaluleke kakhulu ngenxa yamakhemikhali ayo ezokwelapha kunokuba ibe umthombo wokudla okunomsoco oqondile, izingxenye zayo ze-antioxidant kanye ne-antimicrobial zinikeza izinzuzo zezempilo ezingaba khona; noma kunjalo, ngenxa yokuba khona kwama-alkaloid anamandla, ukusetshenziswa kufanele kulinganiselwe futhi kuqondiswe iseluleko sendabuko noma sochwepheshe ukuze kugwenywe ubuthi.
Ubufakazi Besayensi kanye Nezifundo Zezimo Nge-Tabernaemontana ventricosa (Imbali Yesivili)
1. Naidoo nabanye. (2022): Lolu cwaningo luhlole amandla okulwa ne-antioxidant kanye ne-cytotoxic ezingxenyeni zamaqabunga, isiqu, kanye ne-latex ze-Tabernaemontana ventricosa kusetshenziswa ukuhlolwa kwe-DPPH kanye ne-FRAP, kwembula okuqukethwe okuphezulu kwe-phenolic (kufika ku-152 mg GAE/g) kanye ne-flavonoid (kufika ku-946 mg QE/g) okunomsebenzi oqinile wokususa ama-free radical, okusekela ukusetshenziswa kwayo kwendabuko ekunciphiseni ukucindezeleka kwe-oxidative kanye nokuvuvukala (Naidoo, CM, Naidoo, Y., Dewir, YH, Singh, M., & Lin, J., 2022).
2. I-Naidoo nabanye. (2022): Abacwaningi bahlole ukwakheka kwe-phytochemical kanye nomsebenzi wokulwa namagciwane wezinto ezikhishwe ku-Tabernaemontana ventricosa, bathola ama-alkaloid, ama-flavonoid, nama-saponins, ngokuvimbela okukhulu ngokumelene namagciwane ane-Gram-positive njenge-Enterococcus faecalis (MIC 0.5 mg/mL), baqinisekisa ukusetshenziswa kwayo kwe-ethnomedicinal ekwelapheni amanxeba kanye nokutheleleka (Naidoo, CM, Naidoo, Y., Dewir, YH, Singh, M., & Lin, J., 2022).
3. UNaidoo nabanye. (2025): Lo msebenzi wahlanganisa ama-nanoparticles esiliva e-biogenic kusetshenziswa izithasiselo ze-Tabernaemontana ventricosa futhi wahlola imiphumela yawo yokulwa namagciwane kanye ne-cytotoxic, wabonisa umsebenzi onamandla ngokumelene ne-Pseudomonas aeruginosa (MIC 0.78 µg/mL) kodwa ubuthi obuphakathi kumaseli e-HeLa (IC50 0.39 µg/mL), okubonisa ukuthi kungenzeka ukusetshenziswa kwe-antimicrobial ngokucophelela ngenxa yobuthi (Naidoo, CM, Naidoo, Y., Dewir, YH, Singh, M., Daniels, AN, Lin, J., & Alsughayyir, A., 2025).
4. Munayi (2016): Ocwaningweni lwe-phytochemical, uMunayi wahlukanisa izimiso ze-cytotoxic ezivela ku-Tabernaemontana ventricosa ngokumelene nemigqa yamaseli e-leukemia azwela izidakamizwa, ekhomba ama-alkaloid anemiphumela ethembisayo yokulwa nokwanda, okuphakamisa amandla okulwa nomdlavuza okuthuthuka okuqhubekayo (Munayi, RR, 2016).
5. I-Naidoo nabanye. (2021): Lokhu kubuyekezwa ngezinhlobo ze-Tabernaemontana kugcizelele ukusebenza kwe-T. ventricosa, kuphawule ukusetshenziswa kwayo ekwelapheni amanxeba, ekunciphiseni ubuhlungu, umfutho wegazi ophakeme, kanye nokunciphisa umkhuhlane, kanye nobufakazi bokuqala bokusebenza kwe-antiamoebic okuvela emibikweni yezokwelapha kanye nezifundo ezilinganiselwe ze-in vitro (Kamatou, GPP, nabanye., 2021).
6. UNaidoo nabanye. (2020): Ucwaningo luchaze i-secretory apparatus kanye ne-laticifers ku-Tabernaemontana ventricosa, ukuthola ama-alkaloid kanye namanye ama-metabolites ku-latex ehlotshaniswa nezindlela zokuzivikela, okusekela ukubaluleka kwemithi yemiphumela yokulwa namagciwane kanye neyokulwa nokuvuvukala (Naidoo, C., Naidoo, Y., & Dewir, YH, 2020).
Imibuzo Evame Ukubuzwa Mayelana ne-Tabernaemontana ventricosa (Imbali ye-Pinwheel)
1. Isetshenziselwani i-Tabernaemontana ventricosa?
Isetshenziswa emithini yendabuko yase-Afrika ukwelapha umkhuhlane, umfutho wegazi ophakeme, amanxeba, ubuhlungu, kanye nezifo, ngokuvamile nge-latex yokusetshenziswa kwangaphandle kanye nokusetshenziswa kwamaqabunga okusetshenziswa ngaphakathi.
2. Ingabe i-Tabernaemontana ventricosa inobuthi?
Ukuhlolwa kwe-microscopy kanye nokuhlaziywa kwezinto eziyisisekelo kusikisela ubuthi obuphansi, kodwa ama-alkaloid ayo angabangela imiphumela emibi ngemithamo ephezulu; i-latex ingaba yingozi, ingase icasule isikhumba noma amehlo, ngakho-ke sebenzisa ngokucophelela.
3. Yiziphi izinto eziyinhloko ezisebenzayo ku-Tabernaemontana ventricosa?
Ama-compound abalulekile afaka phakathi ama-alkaloid e-indole afana ne-10-hydroxyheyneanine kanye ne-akuammicine, ama-flavonoid, ama-phenolics, ama-saponins, kanye nama-sterols, okufaka isandla ezimpahleni zayo zokulwa namagciwane kanye ne-antioxidant.
4. Ingabe i-Tabernaemontana ventricosa ingayilapha izifo?
Yebo, izingcezu zibonisa umsebenzi wokulwa namagciwane ngokumelene namagciwane ane-Gram-positive njenge-Staphylococcus aureus, okusekela ukusetshenziswa kwayo kwendabuko ekwelapheni amanxeba kanye nokutheleleka kwesikhumba.
5. I-Tabernaemontana ventricosa ivelaphi?
Ivela ezindaweni ezishisayo zase-Afrika, kusukela eNigeria kuya eKenya naseningizimu kuya eMozambique, ikhula emahlathini nasezindaweni ezisogwini njengesihlahlana esihlala siluhlaza noma umuthi omncane.
6. I-Tabernaemontana ventricosa isiza kanjani ngomfutho wegazi ophakeme?
Traditional uses include leaf extracts to reduce blood pressure, potentially due to its alkaloids and antioxidants, though scientific validation is limited.
7. Ingabe i-Tabernaemontana ventricosa iyafana ne-Tabernaemontana divaricata?
Cha, i-T. ventricosa uhlobo lwase-Afrika olwaziwa ngokuthi umuthi we-forest toad, kanti i-T. divaricata ingeyesi-Asia futhi ibizwa ngokuthi i-pinwheel flower noma i-crepe jasmine, enezinhlobo zokwelapha ezifanayo kodwa ezihlukile.
8. I-Tabernaemontana ventricosa isakazeka kanjani?
Ingasakazwa ngembewu noma ngeziqu ezisikiwe, ikhetha inhlabathi ekhipha amanzi kahle kanye nomthunzi ongaphelele; izicucu zimila kahle kakhulu nge-hormone yezimpande ezimweni ezimanzi.
Unemibuzo, iziphakamiso, noma iminikelo? Uma kunjalo, sicela uzizwe ukhululekile ukusebenzisa ibhokisi lokuphawula elingezansi ukuze wabelane ngemicabango yakho. Sikukhuthaza futhi ukuthi wabelane ngalolu lwazi nabanye abangase bazuze kulo. Njengoba singeke sikwazi ukufinyelela wonke umuntu ngesikhathi esisodwa, siyabonga kakhulu ngosizo lwakho ekusakazeni izwi. Siyabonga kakhulu ngokusekela kwakho nangokwabelana!
Isixwayiso: Lesi sihloko senzelwe izinjongo zemfundo nolwazi kuphela. Izinzuzo zezempilo ezichazwe zisekelwe ocwaningweni lwesayensi nolwazi lwendabuko. Azithathi indawo yeseluleko sochwepheshe bezokwelapha, ukuxilongwa, noma ukwelashwa. Njalo xhumana nochwepheshe wezempilo ngaphambi kokusebenzisa noma yimuphi umuthi wezitshalo noma wemvelo ngezinjongo zezokwelapha.
Funda Futhi: Lokho Ongakwazi Ngokulima Amakhowe

