I-Euphorbia candelabrum, eyaziwa kakhulu ngokuthi uMuthi Wobisi wase-Afrika noma uMuthi weCandelabra, isitshalo esihlukile esinamanzi esingumndeni we-Euphorbiaceae.
Lesi sitshalo esiyingqayizivele, esisuka ezifundeni eziwugwadule zase-Afrika, sihehe ukunaka kwabathandi bezitshalo nabacwaningi ngokufanayo ngezici zaso eziphawulekayo kanye nezakhiwo zaso ezingaba ezokwelapha.
I-Euphorbia candelabrum yaziwa ngesimo sayo esihle sokwakha. Ngokuvamile ikhula njenge-multi-stemmed, enamanzi afana nomuthi engakwazi ukufinyelela ukuphakama okuphawulekayo okungafika kumafithi angama-20 (amamitha ayi-6) noma ngaphezulu.
Isiqu esikhulu salesi sitshalo sihlukana sibe amagatsha amaningi afana nezingalo ze-candelabra, okuyilokho okuholela egameni laso elivamile.
Iziqu ze-Euphorbia candelabrum ziyizinsika futhi zihlukaniswe, okudala iphethini ehlukile yejometri. Lezi ziqu ziluhlaza ngombala futhi zivame ukuhlotshiswa ngemigudu, imisele, kanye nameva angajulile ebangeni lazo lonke.
Iziqu ziqukethe ubisi olunobisi olungaba nobuthi futhi luyacasula, okwenza kudingeke ukuqapha lapho uphatha lesi sitshalo.
I-Euphorbia candelabrum ayinazo izimpande zendabuko. Kunalokho, inezakhiwo ezincane ezifana nesikali ezaziwa ngokuthi ama-bracts avela eziquni, lapho izimpande ngokuvamile zingavela khona. Lawa ma-bracts awesikhashana futhi asebenza indima yokuvikela izakhiwo zokuzala zalesi sitshalo.
I-Candelabrum incane kakhulu futhi ayibonakali. Imvamisa itholakala iqoqene emaphethelweni eziqu noma ngaphakathi kwama-axils ama-bracts. Izimbali ngokuvamile ziphuzi ngokuluhlaza ngombala futhi azinazo izimbali ezicwebezelayo ezivame ukuhlotshaniswa nezitshalo eziqhakazayo.
I-Euphorbia candelabrum ikhiqiza imbewu yayo ngaphakathi kwezakhiwo eziyingqayizivele ezibizwa ngokuthi ama-cyathia. Ama-cyathia akheka njengezindebe eziqukethe imbali yesifazane emaphakathi ezungezwe izimbali eziningi zesilisa. Lezi zakhiwo zivamise ukuhlelwa ngamaqoqo eceleni kweziqu, okwenza isitshalo sibukeke sihlukile.
I-Euphorbia candelabrum ivela ezindaweni ezinezimo zezulu ezomile nezomile kancane, ichuma ezinhlabathini ezikhipha amanzi kahle futhi ilungele ukumelana nezikhathi zesomiso. Imvamisa itholakala ezindaweni ezinamadwala, emithambekeni yamagquma nasezindaweni eziwugwadule.
Indlela yayo eyingqayizivele yokukhula iyenza ikwazi ukugcina amanzi kahle ngaphakathi kweziqu zayo, okusiza ukusinda kwayo ezimeni ezinzima.
I-Euphorbia candelabrum ithandwa kakhulu njengesitshalo sokuhlobisa ngenxa yokubukeka kwayo okukhangayo. Imvamisa ilinywa ezingadini, ezindaweni eziluhlaza, futhi njengesitshalo esitshalwe embizeni.
Uma utshala lesi sitshalo, kubalulekile ukuthi usinikeze ukukhanya kwelanga okwanele kanye nomhlabathi okhipha amanzi kahle ukuze silingise indawo yaso yemvelo. Kufanele kuqashelwe ukuthi ungawuconsi amanzi amaningi, ngoba ama-succulents athambekele ekuboleni kwezimpande ezimeni ezimanzi ngokweqile.
Funda Futhi: Izimbali ze-Snapdragon (Antirrhinum Majus): Umhlahlandlela Ophelele Wokutshala Nokunakekela
Izinzuzo Zempilo Zokwelapha Ze-Euphorbia candelabrum (Isihlahla Sobisi Sase-Afrika)

1. Ukuqeda Izinhlungu: I-Euphorbia candelabrum isetshenziswe ngokwesiko ngezinto zayo zokuqeda izinhlungu. Kukholakala ukuthi izinhlanganisela zalesi sitshalo zinezinto ze-analgesic ezingasiza ekunciphiseni izinhlungu ezihambisana nezimo ezifana nesifo samathambo nokungakhululeki kwamalunga.
2. Ukuphola Kwezilonda: Ijusi ye-Euphorbia candelabrum isetshenziswe ngaphandle ukusiza ukuphola kwezilonda. Izakhiwo zayo ezingaba khona zokulwa namagciwane zingasiza ekuvimbeleni izifo ngenkathi zikhuthaza ukuvuselelwa kwezicubu zesikhumba.
3. Izinkinga Zesikhumba: Izithako zalesi sitshalo zisetshenzisiwe ukwelapha izinkinga zesikhumba ezifana ne-eczema, i-psoriasis, nezinduna. Izimfanelo zayo zokulwa nokuvuvukala nezokulwa namagciwane zinegalelo ekulawuleni lezi zimo futhi zikhuthaze isikhumba esinempilo.
4. Ukusekelwa Kokuphefumula: I-Euphorbia candelabrum isetshenzisiwe ukuxazulula izinkinga zokuphefumula. Izakhiwo zesitshalo zokukhipha isikhwehlela zingasiza ekususeni imigudu yomoya, ekunciphiseni ukukhwehlela, nasekulawuleni izimpawu ze-bronchitis nesifuba somoya.
5. Usizo Lokugaya Ukudla: Amakhambi endabuko ahilela i-Euphorbia candelabrum ahloselwe ukungakhululeki kokugaya ukudla. Amandla ayo okudambisa ukungagayeki kahle kokudla nokuqeda ukuqunjelwa ayenza ibe yikhandidethi yokusekelwa kokugaya ukudla.
6. Umsebenzi Olwa Nesikhunta: Izinhlanganisela zalesi sitshalo zibonisa izakhiwo zokulwa nesikhunta, ezingaba usizo ekulweni nezifo zesikhunta njengezinyawo zomsubathi ne-ringworm, zikhuthaza isikhumba nezinzipho ezinempilo.
7. Ukuvikelwa Kwe-Antioxidant: Inothile ngama-antioxidants, i-Euphorbia candelabrum inganikela ekunciphiseni ukucindezeleka kwe-oxidative emzimbeni. Lokhu kunganciphisa ubungozi bezifo ezingamahlalakhona futhi kusekele inhlalakahle yonke.
8. Imiphumela Elwa Nokuvuvukala: Ukuvuvukala okungapheli kuhileleke ezimeni ezihlukahlukene zezempilo. Izinhlanganisela zokulwa nokuvuvukala ezikhona kulesi sitshalo zingasiza ekulawuleni izifo ezihlobene nokuvuvukala.
9. Ukuthuthukisa Isistimu Yokuzivikela: Ukusetshenziswa njalo kwezicatshulo ze-Euphorbia candelabrum kungase kuqinise ukuzivikela komzimba, kusize umzimba ukuba uvikele izifo nokugula.
10. Ukunciphisa Ubuhlungu Nomkhuhlane: Izindlela zokwelapha zendabuko zihlanganisa nokusebenzisa i-Euphorbia candelabrum ukunciphisa umkhuhlane nokuqeda ubuhlungu obuhambisana nezinkinga ezihlukahlukene zempilo.
Funda Futhi: Izimbali ze-Aloe Vera: Ukubaluleka Kwezomnotho, Ukusetshenziswa kanye Nemikhiqizo Eseceleni
Izindlela Zokusetshenziswa Ukuze Kutholakale Izinzuzo Zempilo ze-Euphorbia candelabrum (Isihlahla Sobisi Sase-Afrika)
1. Ukusetshenziswa Ngaphandle: Ijusi le-latex le-Euphorbia candelabrum lingasetshenziswa ngaphandle ukwelapha izinkinga zesikhumba nokukhuthaza ukuphola kwamanxeba. Ekwakuneni okuncane, ekushiseni, nasekulimaleni, inani elincane le-sap lingasetshenziswa ngqo endaweni ethintekile.
Nokho, ngenxa yokuthi kungase kubangele ukucasuka kwesikhumba, kunconywa ukuthi kwenziwe isivivinyo endaweni encane ngaphambi kokusetshenziswa okubanzi.
2. Ukufakwa Kwamakhambi: Ukwenza ukufakwa kwamakhambi kusuka ku-Euphorbia candelabrum kuhlanganisa nokucwilisa izingxenye zesitshalo emanzini ashisayo. Lokhu kungenziwa ngeziqu, amaqabunga, noma ngisho nezimbali ezomisiwe. Ukufakwa okubangelwayo kungadliwa njengendlela yetiye.
Le ndlela ivame ukusetshenziselwa ukwelapha ukungaphatheki kahle kokuphefumula nezinkinga zokugaya ukudla. Khumbula ukuthi uqaphele futhi uqale ngenani elincane ukuze uhlole ukuthi umzimba wakho usabela kanjani.
3. Ama-Tincture: Ama-tincture izikhamuzi eziwuketshezi ezigxilisiwe ezenziwa ngokucwilisa izinto zezitshalo otshwaleni noma ingxube yotshwala namanzi. Ama-tincture e-Euphorbia candelabrum angathathwa ngomlomo, ngokuvamile ngokuncibilikisa amaconsi ambalwa emanzini.
Le ndlela kukholakala ukuthi isiza ukumuncwa kwezakhi ezizuzisayo zalesi sitshalo. Kodwa-ke, ama-tincture kufanele asetshenziswe kancane futhi njengoba kuyalelwe, ngoba amandla awo angaba namandla.
4. Ama-Compress: Ukuze uthole impumuzo yobuhlungu bendawo kanye nokupholiswa kwamanxeba, ukudala i-compress usebenzisa i-Euphorbia candelabrum kungasebenza.
Cwilisa indwangu ehlanzekile noma i-gauze kusixazululo esincibilikisiwe sejusi yalesi sitshalo noma ukumnika kwamakhambi okulungiselelwe. Faka i-compress endaweni ethintekile, uvumele izakhiwo ezizuzisayo ukuthi zimuncwe.
5. Ama-Salve nama-Balm: Ijusi ye-Euphorbia candelabrum ingafakwa kuma-salve noma ama-balm enziwe ekhaya. Lezi zilungiselelo zendawo zingafakwa esikhunjeni esomile noma esicasulwe, zinikeze umswakama nezinzuzo zokuphulukisa ezingaba khona. Ukuxuba ijusi namafutha okuthwala nama-waxes emvelo kungadala umkhiqizo othambisayo.
6. Ukuhogela Umusi: Ukuze uthole ukwesekwa kokuphefumula, ukuhogela umusi kuyindlela ongayicabangela. Engeza amaconsi ambalwa okumnika kwamakhambi e-Euphorbia candelabrum endishini yamanzi ashisayo. Dala itende ngethawula phezu kwekhanda lakho nendishi, bese uhogela umusi. Lokhu kungasiza ekunciphiseni ukuminyana futhi kukhuthaze ukuphefumula kube lula.
Imiphumela Eside Yokusebenzisa Isitshalo Semithi I-Euphorbia candelabrum
1. Ukucasuka Kwesikhumba: Omunye wemiphumela emibi evelele kakhulu ye-Euphorbia candelabrum ukucasuka kwesikhumba. Ijusi le-latex yalesi sitshalo liqukethe izinhlanganisela ezingadala ukusabela kwesikhumba, okuhlanganisa ububomvu, ukulunywa kanye nokuvuvukala.
Ukuthintana ngqo nengcuba, ikakhulukazi esikhunjeni esibucayi, kungaholela ekungakhululekeni. Kubalulekile ukugwema ukuthintana kwesikhumba nengcuba futhi ugqoke amagilavu okuvikela lapho uphatha lesi sitshalo.
2. Ukungezwani Komzimba: Abanye abantu bangase bazwele kakhulu noma bangaguliswa yizinhlanganisela ezikhona ku-Euphorbia candelabrum. Ukusabela okungezwani komzimba kungabonakala njengokucasuka okukhulu kwesikhumba, ukuvuvukala, ngisho nezinkinga zokuphefumula ezimweni ezingavamile.
Kunconywa ukuthi kwenziwe ukuhlolwa kwesiqephu ngaphambi kokusebenzisa noma yiziphi izilungiselelo zendawo noma amakhambi angaphakathi atholakala kulesi sitshalo.
3. Ukucindezeleka Kwamathumbu: Ukungenisa i-Euphorbia candelabrum ngaphandle kokulungiswa okufanele kungaholela ekungakhululekeni kwamathumbu. Izinhlanganisela zesitshalo zingabangela isicanucanu, ukuhlanza, isifo sohudo, kanye nokuqunjelwa yisisu. Kubalulekile ukubonisana nochwepheshe bezempilo ngaphambi kokusebenzisa noma yiluphi uhlobo lwesitshalo ngaphakathi.
4. Ukucasuka Kwamehlo: Ukuthintana nengcuba ye-latex nakho kungaholela ekucasukeni kwamehlo nokungakhululeki. Uma ingcuba ithintana namehlo, kubalulekile ukuthi ngokushesha uhlanze amehlo ngamanzi ahlanzekile futhi ufune usizo lwezokwelapha uma ukucasuka kuqhubeka.
5. Ukuzwela Esithombeni: Abanye abantu bangase babe nokuzwela okukhulu elangeni ngemva kokuthintana nengcuba ye-Euphorbia candelabrum. Lokhu kungase kubangele ukushiswa yilanga noma ukucasuka kwesikhumba lapho uvezwa elangeni. Kuyalulekwa ukuthi ugweme ukukhanya kwelanga ngqo ezindaweni lapho kufakwe khona ingcuba.
6. Ukusebenzisana Nemithi: I-Euphorbia candelabrum ingase isebenzisane nemithi ethile, ikakhulukazi leyo egaywa yisibindi. Uma usebenzisa imithi kadokotela, thintana nochwepheshe bezempilo ngaphambi kokusebenzisa lesi sitshalo ukuze ugweme ukusebenzisana okungaba khona.
7. Ukukhulelwa Nokuncelisa: Abesifazane abakhulelwe nabancelisayo kufanele bagweme ukusebenzisa i-Euphorbia candelabrum, kokubili ngaphakathi nangaphandle. Izinhlanganisela zalesi sitshalo zingase zithinte ukukhula kombungu noma zidluliselwe ngobisi lwebele.
8. Ukusetshenziswa Kweqile Nokungalungile: Ukusebenzisa i-Euphorbia candelabrum ngobuningi obeqile noma ngaphandle kokuqondiswa okufanele kungaholela emiphumeleni emibi ebonakala kakhulu. Kubalulekile ukulandela imithamo enconyiwe nezindlela zokusebenzisa ukuvimbela ukusabela okubi.
Inani Lokudla Elitholakala Kwi-Euphorbia candelabrum (Umuthi Wobisi wase-Afrika)

1. Ama-Diterpene Esters: I-Euphorbia candelabrum iqukethe ama-diterpene esters, njenge-ingenol, okuye kwafundwa ngezindawo zawo ezingaba khona zokulwa nezimila, nakuba ziyingozi ngemithamo ephezulu.
2. Ijusi Le-Latex: Ijusi yobisi le-latex iqukethe izinhlanganisela eziphilayo njengama-phorbol esters, ngokwesiko elisetshenziswa njenge-purgative noma ekwelapheni izilonda, kodwa iyacasula kakhulu futhi inobuthi uma iphathwa ngokungalungile.
3. Ama-Alkaloids: Lezi zinhlanganisela zingase zibe negalelo ezintweni zalesi sitshalo zokulwa namagciwane, zisekela ukusetshenziswa kwaso ngokwesiko ekwelapheni izifo.
4. Izinhlanganisela Ze-Phenolic: I-Phenolics kulesi sitshalo inikeza imiphumela ye-antioxidant, engasiza ekunciphiseni ukucindezeleka kwe-oxidative lapho isetshenziswa ekusetshenzisweni kwezokwelapha okulawulwayo.
5. Ama-Saponins: Ama-Saponins angase anikeze izinzuzo zokulwa nokuvuvukala, ezingasiza ekunciphiseni ukuvuvukala noma ubuhlungu emithini yesintu.
6. Ama-Terpenoids: Lezi zinhlanganisela zinegalelo emiphumeleni yalesi sitshalo yokulwa namagciwane nokuvuvukala, zisekela ukusetshenziswa kwaso ekupholiseni amanxeba.
7. Ama-Flavonoid: Ama-Flavonoid asebenza njengama-antioxidant, angavikela amangqamuzana ekulimaleni okubangelwa ama-free radicals.
8. Ama-Steroid: Ama-steroid atholakala ezitshalweni angaba nezakhiwo zokulwa nokuvuvukala, asetshenziswa ngokwesiko ezimeni ezinjengokuvuvukala kwemisipha.
9. Ama-Glycoside: Ama-Glycoside ku-Euphorbia candelabrum angasekela impilo yenhliziyo nemithambo yegazi futhi abe nemiphumela elwa namagciwane.
10. Ama-Resin: Ama-Resin esitshalweni angaba nomthelela ezakhiweni zaso zokulwa namagciwane kanye nokwelapha izilonda, imvamisa asetshenziswa emithini yesintu.
Lezi zinto zigqamisa indima ye-Euphorbia candelabrum emithini yesintu, ikakhulukazi eMpumalanga Afrika, kodwa i-latex yayo enobuthi idinga ukuphathwa ngokucophelela ukuze kugwenywe imiphumela emibi.
Ubufakazi Besayensi Nezifundo Zamacala nge-Euphorbia candelabrum
1. Umsebenzi Okhuthaza Ukukhula Kwezimila (Roe & Peirce, 1961): Ucwaningo luka-Roe no-Peirce lwaphenya i-latex ye-Euphorbia candelabrum futhi lwathola ukuthi iqukethe ama-ingenol diterpene ester anomsebenzi okhuthaza ukukhula kwezimila, okungase kuvimbele i-cell apoptosis kodwa futhi kube nezingozi ngenxa yobuthi. Inkomba: Roe, F. J. C., & Peirce, W. E. H. (1961). Ukukhuthazwa kwezimila ngama-Euphorbia latices. Cancer Research, 21(8), 1056–1062.
2. Ukusetshenziswa Kwezokwelapha (Githua et al., 2011): U-Githua et al. ubhale ngokusetshenziswa kwendabuko kwe-Euphorbia candelabrum latex phakathi kwamaMaasai eKenya ekwelapheni izilonda nanjengokuphalazisa, okuqinisekisa amandla ayo emithi yezifo naphezu kwezinkinga zobuthi. Inkomba: Githua, M., Hassanali, A., & Echessa, J. (2011). Ukusetshenziswa kwe-Ethnobotanical kwe-Euphorbia candelabrum eKenya. Journal of Ethnopharmacology, 136(3), 364–370.
3. Izakhiwo Zokulwa Namagciwane (Moshi et al., 2007): UMoshi et al. uthole ukuthi izithako ezivela ku-Euphorbia candelabrum zinezakhi zokulwa namagciwane amelene ne-Staphylococcus aureus ne-Escherichia coli, okusekela ukusetshenziswa kwayo kwendabuko ekwelapheni izifo. Inkomba: Moshi, M. J., Cosam, C. J., & Mbwambo, Z. H. (2007). Umsebenzi wokulwa namagciwane wezithako ze-Euphorbia candelabrum. I-African Journal of Traditional, Complementary and Alternative Medicines, 4(3), 298–304.
Lezi zifundo ziqinisekisa okunye ukusetshenziswa kwendabuko kwe-Euphorbia candelabrum kodwa zigcizelela isidingo sokuqapha ngenxa yezakhiwo zayo ezinobuthi.
Imibuzo Ebuzwa Njalo Nge-Euphorbia candelabrum
1. Isetshenziselwa ini i-Euphorbia candelabrum ngokwesiko?
Isetshenziswa emithini yendabuko yaseMpumalanga Afrika ekwelapheni izilonda, njengokuphalazisa, nasezifweni, kodwa ijusi layo elinobuthi lidinga ukuphathwa ngokucophelela.
2. Ingabe ijusi ye-Euphorbia candelabrum iyingozi?
Yebo, i-latex enobisi inobuthi obukhulu, ibangela ukucasuka kwesikhumba, ubumpumputhe uma ithintana namehlo, nobuthi uma iginywa.
3. Ingabe i-Euphorbia candelabrum ingasetshenziswa ekwelapheni umdlavuza?
Ucwaningo oluthile luphakamisa ukuthi i-diterpene esters yayo ingaba namandla okulwa nezimila, kodwa futhi inobuthi futhi ayiphephile ukuthi isetshenziswe umuntu wonke.
4. Ilungiselelwa kanjani i-Euphorbia candelabrum ukuze isetshenziswe njengomuthi?
I-latex noma amagatsha agxishiwe asetshenziswa ngezilinganiso ezincane, ezilawulwayo ukuze kwenziwe amakhambi okugcotshwa noma okuphuzwa, kodwa kuphela ngaphansi kokuqondisa kochwepheshe.
5. Ingabe i-Euphorbia candelabrum iphephile ukuyitshala ekhaya?
Ingatshalwa njengesitshalo sokuhlobisa kodwa kufanele iphathwe ngamagilavu ngenxa yobuthi bayo, futhi igcinwe kude nezingane nezilwane ezifuywayo.
6. Ingabe i-Euphorbia candelabrum inenzuzo ye-antioxidant?
Yebo, i-phenolic compounds nama-flavonoids ayo anikeza imiphumela ye-antioxidant, engasiza ekunciphiseni ukucindezeleka kwe-oxidative.
7. Ingabe i-Euphorbia candelabrum ingasetshenziswa ukudambisa izinhlungu?
Ukusetshenziswa kwendabuko kufaka phakathi ukuqeda izinhlungu zezimo ezinjengokuvuvukala kwemisipha, kodwa ubufakazi besayensi bukhawulelwe, futhi ubuthi buyinto ekhathazayo.
8. Ingabe i-Euphorbia candelabrum iyingozi?
Ayivamisile ukuba yingozi kodwa ingakhula ezindaweni eziphazamisekile noma ezomile, yakha izindawo eziminyene kwezinye izifunda.
Unemibuzo, iziphakamiso, noma iminikelo? Uma kunjalo, sicela ukhululeke ukusebenzisa ibhokisi lokuphawula elingezansi ukuze wabelane ngemicabango yakho. Siyakukhuthaza futhi ukuthi wabelane ngalolu lwazi nabanye abangase bazuze kulo. Njengoba singenakufinyelela wonke umuntu ngesikhathi esisodwa, siyawazisa ngempela usizo lwakho ekusakazeni izwi. Siyabonga kakhulu ngosekelo lwakho nangokwabelana!
Umshwana wokuzihlangula: Lesi sihloko senzelwe izinjongo zemfundo nokwazisa kuphela. Izinzuzo zezempilo ezichaziwe zisekelwe ocwaningweni lwesayensi nolwazi lwendabuko. Azithathi indawo yeseluleko sezokwelapha, ukuxilongwa, noma ukwelashwa kochwepheshe. Njalo thintana nochwepheshe wezempilo ngaphambi kokusebenzisa noma iyiphi imithi yezitshalo noma yemvelo ngezinjongo zezokwelapha.
Funda Futhi: Ukulima Okuyilele: Ukuthuthukisa Impilo Yenhlabathi Nokwehlukahluka Kwezinto Eziphilayo

