Terminalia schimperiana, nke a na-akpọkarị almọnd Afrịka ma ọ bụ almọnd Etiopia, bụ ụdị osisi pụrụ iche nke ezinụlọ Combretaceae. Osisi a nwere ihe pụrụ iche dị na osisi ya nke na-enyere aka ịmata ya na ojiji ọdịnala ya.
Terminalia schimperiana bụ osisi na-agbọpụta ahịhịa nke nwere ike iru elu ruo mita 25, nke na-eme ka ọ bụrụ ebe dị mkpa n’ala Afrịka.
Akwụkwọ osisi a dị mfe, na-agbanwe agbanwe, ma na-agbanwe agbanwe n’ọdịdị ellipse. Ha na-adịkarị ihe dị ka sentimita asatọ ruo iri na ise n’ogologo na sentimita atọ ruo ise n’obosara, nwee akụkụ dị nro na nsọtụ dị nkọ.
Osisi ahụ na-amịpụta obere okooko osisi ndị a na-anaghị ahụ anya nke e ji spikes hazie. Okooko ndị a na-abụkarị akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ na odo odo, ha nwekwara ike ọ gaghị apụta ìhè nke ukwuu.
Otu n’ime ihe ndị a ma ama nke Terminalia schimperiana bụ mkpụrụ osisi ya dị ka almọnd. Mkpụrụ osisi ndị a bụ drupes dị ka oval nke dị ihe dị ka 2.5-4 cm n’ogologo. Ha na-amalite akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ ma na-eto ruo agba ọbara ọbara-agba aja aja.
Ogbugbo osisi Terminalia schimperiana bụ akụkụ dị mkpa nke osisi ahụ nke nwere ihe ndị na-agwọ ọrịa. Ọ na-acha isi awọ ma na-acha aja aja, na-enwe oghere na ugwu ndị na-etolite ka osisi ahụ na-aka nká.
Terminalia schimeria bụ ebe a mụrụ n’ọtụtụ mba dị iche iche n’Africa, gụnyere Etiopia, Sudan, na Kenya. A na-ahụkarị ya n’ime savanna, ọhịa, na ahịhịa, na-eto nke ọma n’ọtụtụ ebe obibi.
A na-eji akụkụ dị iche iche nke Terminalia schimperiana eme ihe n’ọgwụ ọdịnala maka uru ahụike ha nwere ike inwe. A na-ejikarị ogbugbo, akwụkwọ, na mkpụrụ osisi akwadebe ihe ọṅụṅụ, ihe ndị a na-ewepụta, na mmanụ iji dozie ọtụtụ nsogbu ahụike.
Terminalia schimperiana nwere ihe dị mkpa n’omenala n’ọtụtụ obodo dị n’Africa. Mgbe ụfọdụ, a na-eri mkpụrụ osisi dị ka nri, a pụkwara iji osisi ya rụọ ihe e ji akpụ ihe ma wuo ya.
N’ihi oke mgbasa ya na ojiji ọdịnala ya, a naghị edepụta Terminalia schimperiana ugbu a dị ka ụdị anụmanụ dị ize ndụ. Agbanyeghị, mbibi ọhịa na mfu ebe obibi nwere ike imetụta ndị bi na ya n’ọdịnihu.
Gụọ kwa: Ike Ọgwụgwọ 29 nke Akwụkwọ Bitterleaf (Vernonia Amygdalina)
Uru Ahụike Ọgwụ nke Terminalia schimperiana (almond Afrịka)
1. Njirimara Mgbochi Mmerụ Ahụ: Ọgwụ Terminalia schimperiana nwere ihe ndị na-egbochi mbufụt nke nwere ike inye aka belata ọrịa dịka ọrịa ogbu na nkwonkwo na mgbu nkwonkwo. Ihe ndị a na-arụ ọrụ iji belata mbufụt ma nye ndị na-arịa ọrịa mbufụt ahụ enyemaka.
2. Ọrụ Antioxidant: Osisi ndị nwere ọtụtụ antioxidants na-arụ ọrụ dị oke mkpa n’ibelata radicals na-emerụ ahụ. Site n’ime nke a, Terminalia schimperiana na-enyere aka ichebe mkpụrụ ndụ site na nrụgide oxidative, nke nwere ike ibelata ohere nke ọrịa na-adịghị ala ala.
3. Enyemaka Iri nri: Ọgwụ Terminalia schimperiana nwere ike inyere aka na mgbaze site n’ime ka usoro nri dị jụụ ma belata nsogbu ndị a na-enwekarị dịka afọ ọsịsa na afọ ntachi. Ihe ndị sitere n’okike ya nwere ike ịkwalite mgbaze ka mma ma belata ahụ erughị ala.
4. Ọgwụgwọ Ọnya: Ogbugbo nke Terminalia schimperiana nwere ihe ndị na-eme ka ọnyá gwọọ. Ọ bụrụ na e jiri ya mee ihe n’elu, ọ nwere ike inyere ọnyá na ọnyá aka ịgwọ ngwa ngwa site n’ịkwalite mmụgharị mkpụrụ ndụ na ibelata ohere nke ibute ọrịa.
5. Ọrụ Ọgwụ Mgbochi: Osisi a nwere mmetụta nje bacteria, nke pụtara na ọ nwere ike ịlụso ọtụtụ nje ọgụ. Ọ nwere ike inyere ahụ aka ịlụso ọrịa ọgụ ma nọgide na-enwe ahụike mgbochi ahụ dum.
6. Njikwa Ọrịa Shuga: Nnyocha na-egosi na Terminalia schimperiana nwere ike ịrụ ọrụ n’ịchịkwa ọrịa shuga site n’inyere aka ịchịkwa ọkwa shuga dị n’ọbara. Àgwà ya nwere ike inye aka na njikwa glucose kwụsiri ike.
7. Nkwado Ahụike Imeju: Ọgwụ Terminalia schimperiana nwere ike ịkwalite ahụike imeju site n’inyere aka n’ime ka ihe ndị na-adịghị mma dị na imeju ghara ịdị mma ma chebe mkpụrụ ndụ imeju pụọ na mmebi. Nkwado a na-enyere aka n’ọdịmma zuru oke nke akụkụ ahụ dị mkpa a.
8. Ọgwụ Mgbochi Iku Ume: A na-eji akwụkwọ osisi ahụ eme ihe n’ụzọ ọdịnala iji belata nsogbu iku ume dịka ụkwara na bronchitis. Ihe ndị sitere n’okike ya nwere ike inye aka belata nsogbu iku ume.
9. Uru nke obi na akwara: Nnyocha na-egosi na Terminalia schimperiana nwere ike imetụta ahụike obi nke ọma site na ibelata ọbara mgbali elu na ibelata ọkwa cholesterol. Uru ndị a na-enyere aka na sistemu obi dị mma.
10. Ọgwụ Mgbu Eke: Ojiji ọdịnala nke akụkụ dị iche iche nke osisi ahụ na-egosi na ọ nwere ike ịbụ ọgwụgwọ sitere n’okike maka mgbu. Ọ nwere ike inye aka belata ụdị mgbu dị iche iche, na-enye ụzọ zuru oke iji jikwaa mgbu.
Gụọ kwa: Uru iri dị na Solenostemma (Solenostemma argel) maka ahụike ọgwụ
Ụzọ e si eji ya enweta uru ahụike enyere site na Terminalia schimperiana (almond Africa)
1. Ngwakọta: Ịmepụta ihe ọṅụṅụ na-agụnye isi mmiri ma ọ bụ akwụkwọ Terminalia schimperiana. Usoro a na-ewepụta ihe ndị bara uru, nke enwere ike iri dị ka tii. Enwere ike iji ihe ọṅụṅụ na-edozi ahụ n’elu iji lekọta ọnọdụ akpụkpọ ahụ ma ọ bụ ọnyá.
2. Ntụ ntụ na ihe ndị e si na ya wepụta: A pụrụ iji akwụkwọ ma ọ bụ ogbugbo kpọrọ nkụ gwerie ntụ ntụ ma ọ bụ jiri ya mepụta ihe ndị e si n’ime ya wepụta. Enwere ike itinye ntụ ntụ na ihe ndị a na-esi n’ime ihe dị iche iche, dịka kapsụl ma ọ bụ tinctures, nke na-enye ụdị ọgwụ osisi ndị a.
3. Ntinye mmanụ: Enwere ike iji mmanụ a na-esi na mkpụrụ Terminalia schimperiana apụta mee ihe maka ịhịa aka n’ahụ ma ọ bụ dị ka mmanụ ntọala maka ọgwụgwọ ahịhịa. Itinye mmanụ ahụ na ihe ndị dị na osisi ahụ na-eme ka ọ dị mma maka iji ya mee ihe n’elu ahụ, na-enye uru nye akpụkpọ ahụ na ahụ.
4. Ngwa Ndị A Na-eji Eme Ihe n’Isiokwu: Maka nsogbu ndị metụtara mpaghara dịka ọnya ma ọ bụ ọnọdụ akpụkpọ ahụ, itinye nkwadebe Terminalia schimperiana ozugbo n’ebe ahụ metụtara nwere ike ime ka ọ dị mfe ịgwọ ma belata ihe mgbu. Usoro a na-elekwasị anya n’ebe ụfọdụ nwere ihe ndị bara uru nke osisi ahụ.
5. Ojiji nri: N’obodo ụfọdụ, a na-eri mkpụrụ osisi Terminalia schimperiana dị ka nri. Ọ bụ ezie na ọ bụghị ọgwụ kpọmkwem, itinye mkpụrụ ndị a na nri gị nwere ike inye gị nri na uru ahụike.
6. Ngwakọta Osisi: Enwere ike ijikọta Terminalia schimperiana na ọgwụ ndị ọzọ na-eme ka ngwakọta ha dị n’otu. Ụzọ a na-eme ka ọgwụgwọ ahịhịa dịkwuo mma ma nwee ike igbo mkpa ahụike ụfọdụ.
7. Usoro Omenala: N’usoro ọgwụgwọ ọdịnala, ndị ọkachamara na-ejikọtakarị Terminalia schimperiana na ahịhịa ndị ọzọ n’ụdị pụrụ iche. E mere usoro ndị a iji lebara nsogbu ahụike dị iche iche anya, ọ ga-abụkwa na a ka na-emeziwanye ha kemgbe ọtụtụ ọgbọ.
8. Ndụmọdụ na Ndị Ọkachamara: Tupu ị na-eji ụzọ ọ bụla e si eji ya, ọ dị mkpa ka ị gakwuru ndị ọkachamara ahụike ma ọ bụ ndị na-agwọ ọrịa ọgwụ ndị maara maka ọgwụgwọ ọrịa Terminalia schimperiana. Ha nwere ike inye gị nduzi nkeonwe dabere na ọnọdụ ahụike gị na mkpa gị.
Mmetụta Ndị Dị na Iji Osisi Ọgwụ Terminalia Schimperiana
1. Ahụhụ afọ: Iri oke ọgwụ Terminalia schimperiana nwere ike ibute nsogbu afọ dịka afọ mgbu, ọgbụgbọ, ma ọ bụ afọ ọsịsa. Nke a bụ eziokwu karịsịa ma ọ bụrụ na e jiri ya nke ukwuu ma ọ bụ ndị nwere afọ dị nro.
2. Mmeghachi omume nfụkasị ahụ: Ụfọdụ ndị nwere ike inwe mmeghachi omume nfụkasị ahụ na Terminalia schimperiana. Mmeghachi omume ndị a nwere ike ịpụta dị ka ihe ọkụ akpụkpọ ahụ, itching, ma ọ bụ mmeghachi omume nfụkasị ahụ dị oke njọ dịka ọzịza ma ọ bụ nsogbu iku ume.
3. Mmekọrịta ya na ọgwụ: Ọgwụ ụfọdụ nke Terminalia schimperiana nwere ike ịkpakọrịta, ọkachasị ndị na-emetụta ọkwa shuga dị n’ọbara, ọbara mgbali elu, ma ọ bụ ihe ndị na-eme ka ọbara ghara ịdị nkọ. Ịgakwuru ọkachamara ahụike dị oke mkpa ma ọ bụrụ na ị na-aṅụ ọgwụ.
4. Nchegbu Afọ Ime na Ịnye Nwa Ara: Ụmụ nwanyị dị ime na ndị na-enye nwa ara kwesịrị ịkpachara anya mgbe ha na-eji Terminalia schimperiana. Enwere obere nnyocha gbasara nchekwa ya n’oge ndị a, yabụ ọ ka mma izere iji ya ma ọ bụ gakwuru onye na-ahụ maka ahụike.
5. Isi ọwụwa ma ọ bụ isi ọwụwa: N’ọnọdụ ụfọdụ, Terminalia schimperiana nwere ike ibute isi ọwụwa ma ọ bụ isi ọwụwa, ọkachasị ma ọ bụrụ na e jiri ya gabiga ókè. Mmetụta a nwere ike ịpụta ìhè karịa n’ahụ ndị nwere mmetụta na ihe ndị dị na ya.
6. Nsogbu nri: Maka ụfọdụ ndị, itinye Terminalia schimperiana n’ime nri ha nwere ike ibute nsogbu nri, gụnyere gas na afọ ọsịsa. A na-atụ aro ka ị jiri nwayọ nwayọ webata ya ma lelee mmeghachi omume ahụ gị.
7. Mmetụta Hormonal: Ọgwụ Terminalia schimperiana nwere ike inwe mmetụta na homonụ n’ahụ. Ndị nwere nsogbu homonu ma ọ bụ ndị na-aṅụ ọgwụ na-achịkwa homonụ kwesịrị ịkpachara anya iji ya.
8. Mmetụta maka ìhè anyanwụ: N’ọnọdụ ndị a na-adịghị ahụkebe, Terminalia schimperiana nwere ike ime ka ìhè anyanwụ dịkwuo mma, nke na-eduga n’ihe ize ndụ nke ọkụ anyanwụ. Ọ bụrụ na ị na-eme atụmatụ ịpụ apụ ruo ogologo oge, ọ dị mma ịkpachara anya.
Uru Nri nke Terminalia schimperiana (Alamọnd Afrịka)
1. Protein: Mkpụrụ nke Terminalia schimperiana ihe nwere ike ịnwe protein, nke a na-eme atụmatụ na 10-15% dabere na ihe ndị metụtara ya Terminalia ụdị dị iche iche, na-akwado mmezi na uto akwara, mana data akọwapụtara nwere oke na nsí nwere ike igbochi oriri.
2. Kabọhaịdret: Mkpụrụ osisi na mkpụrụ osisi na-enye carbohydrates, karịsịa dị ka eriri na obere shuga, na-enye ike. Uru nri ha na-ebelata n’ihi mkpa ọ dị ịhazi ihe iji wepụ ihe ndị nwere ike igbochi ihe oriri.
3. Eriri: A na-atụ anya na mkpụrụ osisi na ogbugbo ha ga-ejupụta na eriri nri, na-enyere aka na mgbari nri, na-akwalite ahụike afọ, ma nwee ike ime ka shuga dị n’ọbara sie ike, mana a kabeghị edekọ nke ọma ọnụọgụgụ ziri ezi.
4. Ihe mejupụtara phenolic: Ogbugbo na akwụkwọ ya nwere phenolics, dị ka tannins, nwere ihe ndị na-egbochi oxidation nke nwere ike ibelata nrụgide oxidative, mana ọrụ ha bụ isi bụ ọgwụ kama inye nri.
5. Flavonoids: Flavonoids, nke sitere na ihe ndị yiri ya Terminalia ụdị dị iche iche, o yikarịrị ka ha dị, na-enye uru antioxidant na mgbochi mkpali nke na-akwado ahụike sel mana ha abụghị isi ihe na-edozi ahụ.
6. Mineral (Potassium): Mkpụrụ osisi ma ọ bụ mkpụrụ nwere ike ịnwe potassium, nke na-akwado nguzozi elektrọli na ọrụ akwara, nke sitere na ụkpụrụ dị na ụdị Combretaceae, mana data akọwapụtara adịghị oke.
7. Calcium: Enwere ike ịchọta obere calcium n’ime mkpụrụ ma ọ bụ akwụkwọ, nke na-enye aka na ahụike ọkpụkpụ, mana ọmụmụ ihe gbasara nri na-egosi na T. schmpiriana ezughi oke iji gosi ọnụọgụ.
8. Sapọnin: Saponins, nke a na-ahụkarị n’ime Terminalia ụdị dị iche iche, nwere ike ịnọ, nwere ike ịkwado ahụike mgbochi ọrịa ma ọ bụ mmetụta nje, ọ bụ ezie na ọrụ nri ha bụ nke abụọ.
9. Alkaloids: Enwere ike ịnwe alkaloids dị na ogbugbo ma ọ bụ mgbọrọgwụ, na-enye aka na ihe ndị dị na ọgwụ mana ọ bụghị nri, nke chọrọ njikwa nke ọma n’ihi na enwere ike inwe nsí.
10. Asịd Abụba: Mkpụrụ osisi ahụ nwere ike ịnwe obere lipids, na-enye ike, mana uto ilu ha na ihe nwere ike ime ka ha ghara iji ya eme ihe n’enweghị nhazi.
Nkọwa nri nke Terminalia schimperiana A naghị amụ ya nke ọma, a naghịkwa eri mkpụrụ ya n’ihi na ọ nwere ike ịkpata nsí na uto ilu. Uru ya bụ isi dị na ọgwụ ọdịnala na ọrụ gburugburu ebe obibi, ebe uru nri na-abụ nke abụọ ma chọọ nyocha ọzọ maka ojiji dị mma.
Ihe Akaebe Sayensị na Ọmụmụ Ihe Ikpe na Terminalia schimperiana
1. Lemmens wdg. (2013): Ọmụmụ ihe a gosiri na e jiri ọgwụ eme ihe Terminalia schimperiana, na-ekwu na a na-etinye mgbọrọgwụ na ogbugbo n’ahụ ọnyá, ọkụ, ọnya afọ, na ọrịa akpụkpọ ahụ dịka ekpenta. Ihe ndị e si na ha wepụta gosiri na ha na-egbochi nje bacteria. Staphylococcus aureus na Ndị na-eme ka Streptococcus mutans, na-akwado ojiji ya maka ịdị ọcha ọnụ na ọgwụgwọ ọnya (Lemmens, RHMJ (2013). Terminalia schimperiana Hochst. Na GH Schmelzer & amp; A. Gurib-Fakim (Eds.), Prota 11(2): Osisi ọgwụ/Plantes médicinales 2. Wageningen: PROTA).
2. Salih wdg. (2017): Nnyocha nke Salih mere wdg. gosiri na ihe ewepụtara n’akwụkwọ T. schmpiriana gosipụtara ọrụ hypoglycemic n’ime oke, na-akwado ojiji ọdịnala ya maka ọrịa shuga na njikwa oke ibu. Ihe ndị a na-ewepụta gosikwara mmetụta nchebe megide nrụgide oxidative (Salih, EY, wdg. (2017). Ọrụ antioxidant na hypoglycemic nke Terminalia schimperiana ihe ndị e ji akwụkwọ mee n’ime oke ndị ọrịa shuga kpatara site na streptozotocin. Akwụkwọ akụkọ nke Nnyocha Osisi Ọgwụ, 11(24), 465-472).
3. Eucharia na Ezeonu (2014): Nnyocha a gosipụtara ọrụ antimicrobial nke T. schmpiriana ihe ndị sitere na mgbọrọgwụ na ogbugbo megide Salmonella typhi na Escherichia coli, na-akwado ojiji ọdịnala ya maka ịgwọ ọrịa dịka ịba na ịba.
Ajụjụ Ndị A Na-ajụkarị Banyere Terminalia schimperiana
1. Ọ bụ Terminalia schimperiana ihe a na-eri?
A naghị eri mkpụrụ osisi ndị a n’ọtụtụ ebe n’ihi uto ilu ha na ihe nwere ike ịkpata nsí. A pụrụ iri mkpụrụ osisi ahụ n’ọtụtụ obere ego n’obodo ụfọdụ, mana a chọrọ nhazi ya maka nchekwa.
2. Olee akụkụ nke Terminalia schimperiana a na-eji ya agwọ ọrịa?
A na-eji ogbugbo, mgbọrọgwụ, na akwụkwọ ya agwọ ọnya, ọkụ, ịba, ịba, ọrịa ịba, ọrịa epilepsy, na ọrịa akpụkpọ ahụ dịka ekpenta.
3. Nwere ike Terminalia schimperiana enyemaka maka ọrịa shuga?
Nnyocha na-egosi na ihe ndị e si n’akwụkwọ mmịpụta nwere mmetụta hypoglycemic, na-akwado ojiji ọdịnala ya maka njikwa ọrịa shuga, mana ihe akaebe ahụike pere mpe.
4. Ebee ka ọ dị? Terminalia schimperiana eto?
Ọ bụ ala Afrịka nke ebe okpomọkụ dị, site na Guinea ruo Etiopia na ndịda ruo ugwu Tanzania, na-eto nke ọma n’ime savanna na oke ọhịa mepere emepe yana ihe karịrị 1100 mm mmiri ozuzo kwa afọ.
5. Ọ bụ Terminalia schimperiana otu ihe ahụ dị ka almọnd India (Terminalia catappa)?
Mba, T. schmpiriana bụ ụdị dị iche iche nke sitere na Afrịka, ebe T. catappa ọ bụ nke Eshia na Pasifik, ya na mkpụrụ a na-eri eri dị iche na nke a na-eri eri T. schmpiriana.
6. Kedu ihe egwu dị na iji ya? Terminalia schimperiana?
Mkpuru osisi ma ọ bụ mgbọrọgwụ ndị a na-anaghị edozi nwere ike ịkpata nsí, na-akpata nsogbu nri ma ọ bụ mmetụta ọjọọ ndị ọzọ. Ịhọrọ mgbọrọgwụ na ogbugbo nwere ike imebi osisi ahụ, nke chọrọ usoro ndị ga-adịgide adịgide.
7. Kedu ka ọ dị? Terminalia schimperiana eji ya maka ịdị ọcha ọnụ?
Osisi na-ata ihe site na mgbọrọgwụ ma ọ bụ alaka ya na-egosi ọrụ nje bacteria megide nje ndị na-efe efe n’ọnụ dịka Staphylococcus aureus, na-akwado ojiji ha n’ihe gbasara nlekọta ọnụ.
8. Mkpọ Terminalia schimperiana a ga-akọ ya n’ubi?
Ee, enwere ike ịkụ ya n’ebe okpomọkụ dị ka osisi ịchọ mma ma ọ bụ nke ọgwụ, na-ahọrọ ala mmiri na-agbapụta nke ọma na mmiri ozuzo dị elu, ọ bụ ezie na a naghị akọkarị ya.
Ị nwere ajụjụ, aro, ma ọ bụ onyinye ọ bụla? Ọ bụrụ otu a, biko jiri igbe nkọwa dị n’okpuru kesaa echiche gị. Anyị na-agbakwa gị ume ka ị kesaa ozi a nye ndị ọzọ nwere ike irite uru na ya. Ebe ọ bụ na anyị enweghị ike iru onye ọ bụla n’otu oge, anyị na-ekele gị nke ukwuu maka enyemaka gị n’ịgbasa ozi ahụ. Daalụ nke ukwuu maka nkwado gị na maka ịkọrọ anyị!
Nkọwapụta: Edemede a bụ maka agụmakwụkwọ na ozi naanị. Uru ahụike akọwara dabere na nchọpụta sayensị na ihe ọmụma ọdịnala. Ha abụghị ihe nnọchi anya ndụmọdụ ahụike ọkachamara, nchọpụta, ma ọ bụ ọgwụgwọ. Gakwuru ọkachamara ahụike mgbe niile tupu i jiri ahịhịa ma ọ bụ ọgwụgwọ eke ọ bụla maka ebumnuche ahụike.
Gụọ kwa: Mkpa nke Ịgba Ọgba Ugbo