Siitroon (Citrus medica) muka firii sitraasii adda ta’ee fi durii ta’ee fi hiika nyaataa fi qorichaaf kan qabudha. Maatii Rutaceae keessaa tokko yoo ta’u, ka’umsi isaa naannoo Himaalaayaan Hindii keessatti akka ta’e amanama. Mukti saayitiroonii bifaan adda kan ta’e yoo ta’u, firii isaa guddaa, dheeraa fi qaxxaamuraa qaba.
Mukti saayitiroonii muka xiqqaa hanga giddu galeessaa kan yeroo hunda magariisa ta’ee fi akkaataa idileetti olka’iinsa meetira 6 hanga 8 (miiti 20 hanga 26) ga’uudha.
Baaloonni isaanii calaqqisaa, magariisa dukkanaa’aa fi boca eliiptikii kan qaban yoo ta’u, qarri isaanii xiqqoo serrated dha.
Mukti kun daraaraa adii ykn bifa diimaa urgooftuu kan qabuu fi daraaraa shan kan qabu dha. Daraaraan kun faaya qofa osoo hin taane poolineetota hawwatu.
Wanti muka sitroon adda ta’e firii isaati. Fuduraan isaa guddaa fi dheerinaan kan argamu yoo ta’u, yeroo baay’ee loomii citaa fakkaata. Gogaan isaa furdaa, qalla’aa fi uwwisa kan qabu yoo ta’u, halluun isaa magariisa irraa kaasee hanga keellootti kan argamu dha. Foon keessaa firiiwwan sitraasii biroo wajjin wal bira qabamee yoo ilaalamu goggogaa fi dhangala’aa xiqqaa qaba.
Akka firiiwwan sitraasii biroo yeroo baay’ee kan hin nyaatamne ta’us, gogaan sitraasii hojiiwwan nyaataa adda addaa keessatti fayyadama. Zeestiin gogaa nyaata, nyaata mi’aawaa fi dhugaatii mi’eessuuf kan ooludha. Nyaata aadaa Yihudootaa keessatti waan ijoodha, keessumaa qophii sirna Sukkot sitroon irratti hundaa’ee fi etrog jedhamuun beekamuuf.
Akkasumas Dubbisaa: 10 Faayidaa Fayyaa Qorichaa Monodora myristica (African nutmeg) .
Faayidaa Fayyaa Qorichaa Siitroon (Citrus Medica) .
Faayidaa fayyaa qorichaaf ta’uu danda’u 14 kanneen sitroon wajjin walqabatan kunooti:
1. Vitamin C tiin kan badhaadhe: Siitrooniin madda gaarii vitaamin C, antioksidaantii cimaa ta’ee fi sirna ittisa qaamaa guddisuuf gargaaru, gogaa fayyaa ta’eef oomisha kolaajiinii guddisuu fi seelii dhiphina oksijiinii irraa eeguudha.
2. Gargaarsa bullaa’insa nyaataa: Kompaawundootni urgooftuu saayitiroonii inzaayimoota bullaa’insa nyaataa kakaasuu danda’u, bullaa’insa nyaataa gargaaruu fi dhimmoota bullaa’insa nyaataa kan akka bullaa’insa nyaataa fi dhiita’uu salphisuu danda’u.
3. Farra Inflammatory Qabeenyaawwan: Siitroon kompaawundoota baayooaktiiwii adda addaa kanneen amaloota farra inflammatory qaban of keessaa qaba. Kompaawundootni kun inflammation qaama keessatti mul’atu hir’isuu fi dhimmoota fayyaa kanaan walqabatan salphisuuf gargaaruu danda’u.
4. Antioksidaantii Eegumsa: Antioxidants citron keessa jiran, vitamin C fi polyphenols adda addaa dabalatee, free radicals miidhaa geessisan neutralize gochuun miidhaa seelii fi carraa dhukkuboota yeroo dheeraa hir’isuu.
5. Deeggarsa Sirna Ittisa qaamaa: Vitamin C citron keessatti argamu oomishaa fi hojii seelii ittisa qaamaa guddisuun sirna ittisa qaamaa kan deeggaru yoo ta’u, qaamni infekshinii ofirraa ittisuuf gargaara.
6. Onnee fi ujummoolee dhiigaa Fayyaa: Kompaawundootni saayitiroonii keessa jiran tokko tokko kan akka flaavonoids dhiibbaa dhiigaa hir’isuu fi hojii ujummoo dhiigaa fooyyessuu dabalatee faayidaa onnee fi ujummoolee dhiigaa qabaachuu danda’an waliin walqabatee jira.
7. Bulchiinsa Ulfaatinaa: Qabiyyeen faayibaraa sitroon keessatti argamu, uumama kaalorii xiqqaa qabuun walqabatee, quufaaf gumaachuu fi to’annoo ulfaatina qaamaa fayya qabeessa ta’e deeggaruun ni danda’ama.
8. Faayidaa Aromatherapy: Zayitiin barbaachisaa sitroon, kan gogaa isaa irraa argamu, urgooftuu isaa olkaasu fi jajjabeessuuf aromatherapy keessatti fayyadama. Dhiphina, yaaddoo salphisuufi miira fooyyessuuf gargaaruu danda’a.
9. Fayyaa Gogaa: Antioksidaantoonni saayitiroonii keessa jiran qabiyyee vitaamin C isaa waliin dhiibbaa oksijiinii hir’isuun, walnyaatinsa kolaajiinii guddisuu fi madaan fayyisuu gargaaruun fayyaa gogaa deeggaru danda’u.
10. Amaloota Farra Maayikiroobiyaanii: Qorannoon tokko tokko akka jedhanitti, citron extracts amaloota farra maaykiroobiyaanii qabaachuu danda’a, kunis baakteeriyaa fi fangasii tokko tokko ittisuuf gargaaruu danda’a.
11. Fayyaa Kalee: Kompaawundootni tokko tokko saayitiroonii keessatti argaman hojii kalee akka deeggaran kan amanaman yoo ta’u, adeemsa summii qaama keessatti raawwatamuuf gumaachuu danda’u.
12. Fayyaa sirna hargansuu: Amalli farra inflammatory fi antioxidant citron qabu inflammation fi oxidative stress sirna hargansuu keessatti hir’isuun fayyaa sirna hargansuuf faayidaa kennuu danda’a.
13. Fayyaa Lafee: Siitroon albuudota akka kaalsiyeemii kan of keessaa qabu yoo ta’u, fayyaa lafeef barbaachisaa dha. Kaalsiyeemii gahaan fudhachuun dhangala’aa fi cimina lafee ni deeggara.
14. Fayyaa Sirna Narvii: Kompaawundootni urgooftuu saayitiroonii keessa jiran sirna narvii irratti dhiibbaa tasgabbeessuu qabaachuu danda’u, kunis dhiphina hir’isuu fi boqonnaa akka argatu gargaaruu danda’a.
Akkasumas Dubbisaa: 5 Faayidaa Fayyaa Qorichaa Motandra guineensis (African Peach) .
Mala Itti Fayyadamaa Faayidaa Fayyaa Siitroon (Citrus Medica) Kennamu Galmeessuuf .
Faayidaa fayyaa qorichaa sitroon fayyadamuuf maloonni itti fayyadama torba kunooti:
1. Fuduraalee Siitroonii Haaraa Nyaachuu: Fuduraa sitroon haaraa nyaachuun qabiyyee soorataa isaa irraa fayyadamuuf karaa qajeelaa dha. Fuduraa gogaa, sanyii kamiyyuu balleessuun, qamadii isaa itti gammaduu. Qabiyyeen vitaamin C baay’inaan sirna ittisa qaamaa fi fayyaa gogaa ni deeggara. Paalpii fi xiqqoo piitii adii nyaachuun faayibara nyaataa kan bullaa’insa nyaataa gargaaru fi miira guutummaa namaaf kenna.
2. Qophii Nyaataa Keessatti Citron Zest: Zeest citron, kan halluu alaa gogaa isaa ta’e, zayita barbaachisaa fi kompaawundoota urgooftuu baay’ee qaba. Zeest sana qamadii ykn xiqqoo muruun nyaata adda addaa, mi’a nyaataa, dhugaatii ykn soogidda mi’eeffachuudhaaf itti fayyadami. Kunis mi’aa addaa sitraasii kan kennu yoo ta’u, fayyaa waliigalaatif antioksidaantii kennuu danda’a.
3. Bishaan Saayitiroonii Itti Naqame: Siitroon haaraa xixiqqoo xixiqqoo qamadii bishaan keessaa ciruun ykn itti dabaluun bishaan sana mi’aa isaa fi faayidaa fayyaa isaaf qabaachuu danda’u itti naqa. Kun dhugaatii sukkaara qabu caalaa filannoo nama haaromsuu fi kaalorii xiqqaa qabu ta’uu danda’a. Qabiyyeen vitaamin C dandeettii dhukkuba ofirraa ittisuu kan guddisu yoo ta’u, bishaan itti naqame kompaawundoota urgooftuu gogaa irraa dhufan tokko tokkos of keessaa qabaachuu danda’a.
4. Zayitii Barbaachisaa Siitroonii Urgooftuu Keessatti: Zayitiin barbaachisaa sitroon, kan gogaa isaa irraa baafamu, bu’aa tasgabbeessuu fi olkaasu isaa galmaan ga’uuf aromatherapy keessatti fayyadamuun ni danda’ama. Zayitii barbaachisaa muraasa gara diffuser ykn bishaan ho’aa saanii tokkotti dabaluudhaan urgooftuu isaa afuura baafachuu. Malli kun dhiphina, yaaddoo hir’isuu fi miira fooyyessuuf gargaaruu danda’a.
5. Citron Peel Extracts ykn Dabalata: Gogaa sitroon irraa baafame ykn dabalata bifa kaapsulaa ykn daakuutiin ni argama. Bifa qindaa’e kun kompaawundoota baayooaktiiwii kan akka antioksidaantii doosiin ol’aanaa ta’e kennuu danda’u, kunis faayidaa fayyaa adda addaa kan akka fayyaa gogaa, bullaa’insa nyaataa, fi hojii sirna ittisa qaamaa deeggaru danda’a.
6. Shaayii Siitroon: Shaayii saayitiroonii tasgabbeessuu saayitiroonii haaraa ykn gogaa saayitiroonii goggogaa bishaan ho’aa keessatti cuuphaa haphii qopheessuu. Malli kun kompaawundoota faayidaa qaban gara bishaanitti gadhiisuuf gargaaruu danda’a. Shaayiin sitroon deeggarsa antioksidaantii, faayidaa sirna ittisa qaamaa ta’uu danda’uu fi urgooftuu jajjabeessaa kennuu danda’a.
7. Fayyaa Gogaatif Fayyadama Yeroo: Gogaa sitroon irraa baafame ykn zayita barbaachisaa diilalla’ee gogaa irratti bakka tokkotti dibamuu danda’a. Bakka guddaa irratti dibachuu dura qorannoo paach gaggeessuu. Fayyadamni gogaa kun fayyaa gogaa guddisuuf, inflammation hir’isuuf, fi fayyina madaa guddisuuf gargaaruu danda’a. Haa ta’u malee, zayita barbaachisaa sirnaan dilute gochuun gogaan akka hin aarsine gochuun murteessaadha.
Miidhaa Biqiltuu Qoricha Sitroon Fayyadamuun Qabu
1. Walnyaatinsa Alarjii: Namoonni tokko tokko sitroon dabalatee firiiwwan sitraasii alarjii qabaachuu dandaʼu. Alarjiin mallattoolee salphaa kan akka qufa’uu, qamadii, ykn dhiita’uu irraa kaasee hanga deebii cimaa kan akka hafuura baafachuu dadhabuutti ta’uu danda’a. Yoo youre alarjii firii sitraasii, isaa gorfama citron irraa fagaachuun.
2. Miira Gogaa: Zayitii barbaachisaa citron ykn extracts kallattiin gogaa irratti osoo sirnaan hin dilution gochuun gogaa namaa aarsuu, diimaa ykn miira namaa kakaasuu danda’a. Yeroo hunda oomishaalee saayitiroonii bakka tokkotti fayyadamuu dura naannoo gogaa xiqqaa irratti qorannoo paach raawwachuu.
3. Footo-sensitivity: Siitroonii fi firiiwwan sitraasii biroo kompaawundoota furocoumarins jedhaman kan gogaan ifa aduutiif caalaatti miira qabeessa taasisuu danda’an of keessaa qabu. Yoo oomishaalee saayitiroonii gogaa keessan irratti dibattan, gogaan akka gubaa ykn dhangala’aa akka hin uumamneef ifa aduu kallattiin saaxilamuu irraa fagaadhaa.
4. Dhimma Garaachaa: Akka waliigalaatti saayitirooniin fayyadamuuf nageenya kan qabu ta’ee kan ilaalamu ta’us, hamma garmalee nyaachuun, dhiita’uu, gaazii ykn garaan namaa jeequu dabalatee, bullaa’insa nyaataa keessatti rakkina fiduu danda’a. Giddu galeessa qabaachuun furtuudha.
5. Walqunnamtii waliin Qorichoota: Siitroon kompaawundoota qoricha tokko tokko waliin wal-nyaachuu danda’an of keessaa qaba. Fakkeenyaaf, qabiyyeen vitaamin C baay’een isaa xuuxamuu dabalata ayirenii ykn qoricha tokko tokko irratti dhiibbaa uumuu danda’a. Yoo qoricha fudhachaa jirtan, nyaata keessan irratti sitroon dabaluu keessan dura ogeessa fayyaa keessan mariisisaa.
6. Ilkaan Enamel Erosion: Fuduraaleen sitraasii, siitroon dabalatee, asiidii kan qaban yoo ta’u, yeroon darbaa deemuun iimaalii ilkaan mancaasu danda’u. Fuduraalee sitroon ykn sitraasii erga nyaattanii booda afaan keessan bishaaniin dhiqachuu fi ilkaan keessan buruushiin dhiqachuu dura eeguun iimaalii akka hin miidhamneef shaakala gaarii dha.
7. Hafuura baafannaa Irritation: Zayitii barbaachisaa saayitiroonii qindaa’e kallattiin ykn baay’inaan afuura baafachuun keessumaa namoota miiraan qabaman irratti sirna hargansuu ni aarsuu danda’a. Zayitoota barbaachisoo aroomaateraapiidhaaf yeroo fayyadamtan, sirnaan diilalla’uu fi qajeelfama gorfame hordofuu keessan mirkaneessaa.
8. Ulfaa fi Harma Hoosisuu: Dubartoonni ulfaa ykn harma hoosisan oomishaalee sitroon, keessumaa zayita barbaachisaa fi baafaman yeroo fayyadaman of eeggannoo gochuu qabu. Haadhaa fi daa’imaaf nageenya mirkaneessuuf osoo itti hin fayyadamin dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisuun gaariidha.
9. Wal-nyaatinsa Qorichaa: Siitroon qoricha tokko tokko, kanneen dhiibbaa dhiigaa, kolestroolii ykn hamma sukkaara dhiigaa to’achuuf gargaaran dabalatee waliin wal-nyaachuu danda’a. Yoo qoricha fudhattan, nyaata keessan ykn hojii fayyaa keessan keessatti citron hammachuu keessan dura ogeessa fayyaa keessan mariisisaa.
Gatii Soorataa Citrus Medica (Citron) .
1. Vitamin C: 1.1. Fuduraan sitiroonii vitaamin Cn kan badhaadhe yoo ta’u, gogaa ykn paalpii haaraa g 100 keessatti naannoo 45–53 mg kan qabu yoo ta’u, hojii ittisa qaamaa, walnyaatinsa kolaajiinii kan deeggaru yoo ta’u, dhiibbaa oksijiinii qolachuuf akka antioksidaantii ta’ee hojjeta.
2. Faayibara Nyaataa: 1.1. Paalpii fi gogaan isaa faayibara nyaataa guddaa kan of keessaa qabu yoo ta’u, tilmaamaan 2–3 g g 100 keessatti, bullaa’insa nyaataa gargaara, fayyaa garaachaa guddisa, akkasumas hamma sukkaara dhiigaa fi kolestroolii to’achuuf gargaara.
3. Kaarboohayidireetii: 1.1. Siitroon kaarboohayidireetii, adda durummaan sukkaara akka firuktoosii fi gilukoosii, gara 11–12 g g 100 keessatti kenna, madda anniisaa ariifataa, keessumaa qamadii firii keessatti.
4. Pootaasiyeemii: 1.1. Fuduraan kun pootaasiyeemii kan of keessaa qabu yoo ta’u, naannoo 150–200 mg g 100 keessatti kan argamu yoo ta’u, madaallii elektiroolayitii, hojii narvii fi maashaalee ciccituu kan deeggarudha.
5. Flavonoids: 1.1. Gogaan sitroon fi paalpiin flavonoids kan akka hesperidin fi naringin kan badhaadhe yoo ta’u, isaanis amaloota antioxidant fi farra inflammatory kan qaban yoo ta’u, carraa dhukkuboota yeroo dheeraa hir’isuu danda’u.
6. Kompaawundoota Feenoolikii: 1.1. Feenolikoonni saayitiroonii keessa jiran, keessumaa gogaa keessatti, dandeettii antioksidaantii isaaf gumaacha, seelii miidhaa oksijiinii irraa eeguu fi fayyaa onnee fi ujummoolee dhiigaa deeggaru.
7. Asiidii Siitiriik: 1.1. Fuduraan kun asiidii sitriik baay’ee kan qabu yoo ta’u, ulfaatina isaa keessaa gara %4–6 kan ta’u yoo ta’u, kunis bullaa’insa nyaataa kan gargaaru, xuuxuu albuudaa kan guddisu yoo ta’u, yeroo madaalawaa ta’een yoo nyaatame dhagaa tiruu ittisuuf gargaaruu danda’a.
8. Kaalsiyeemii: 1.1. Siitroon kaalsiyeemii xiqqaa of keessaa qaba, tilmaamaan 20–30 mg 100 g keessatti, fayyaa lafee fi hojii maashaalee kan deeggaru yoo ta’u, madda jalqabaa ta’uu baatus.
9. Maagniziyeemii: 1.1. Hammi maagniziyeemiin xiqqaan, naannoo 10–15 mg g 100 keessatti, kan argamu yoo ta’u, kunis boqonnaa maashaa, hojii narvii fi meetaabolii anniisaaf gumaacha qaba.
10. Zayitoota Barbaachisoo: . Gogaan isaa zayita barbaachisoo kan akka limonene kan of keessaa qabu yoo ta’u, soorata ta’uu baatus faayidaa farra maaykiroobiyaanii fi farra inflammatory kan kennu yoo ta’u, yeroo baayyee qoricha aadaa ykn aromatherapy keessatti fayyadamu.
Profaayilii soorataa kan Sitraasii qoricha sammuu hadoochu keessumaa qabiyyee vitaamin C, faayibaraa fi antioksidaantii qabaachuu isaatiin nyaata irratti dabalata gatii guddaa qabu akka ta’u taasisa. Gogaan fi qamadii firii kanaa hojiiwwan nyaataa kan akka preserves ykn shaayii keessatti kan fayyadamu yoo ta’u, dhandhamni isaa dhadhaa fi gogaan isaa furdaan kallattiin akka hin fayyadamne kan daangessu yoo ta’u, of eeggannoodhaan qopheessuu barbaachisa.
Ragaa Saayinsii fi Qo’annoo Haala Citrus Medica
1. 1.. Rooy fi kkf. (2015): 1.1. Qorannoon kun amaloota antioksidaantii fi farra maaykiroobiyaanii madaalee Sitraasii qoricha sammuu hadoochu gogaa irraa baafame. Extracts sochii free radical scavenging guddaa kan agarsiisan yoo ta’u guddina baakteeriyaa dhorkaniiru, kunis nyaata kunuunsuu fi faayidaa fayyaa qabaachuu akka danda’u agarsiisa (Menichini, F., fi kkf. (2015) jedhamuun beekama. Qabiyyee keemikaalaa fi baayooaktiviitii kan Sitraasii qoricha sammuu hadoochu L. cv. Zayitii barbaachisaa diyaamantii kan haayidiroodistiileeshinii, qorraan dhiibamuu fi kaarboon daayi’oksaayidii murteessaa ol’aanaa baasuudhaan argamu. Qorannoo Omisha Uumamaa, 29(17), 1652-1658) irraa kan fudhatame.
2. Chhikara jedhamuun beekama fi kkf. (2018): Qorannoo Chhikara tiin fi kkf. kompaawundoota baayooaktiiwii gogaa sitroon keessatti argaman qorachuun, sadarkaa olaanaa flavonoids fi phenolics bu’aa farra inflammatory fi farra sukkaaraa qaban mirkaneesse, itti fayyadama isaa jeequmsa meetaabolii bulchuu keessatti deeggare (Chhikara, N., fi kkf. (2018) tiin kan qophaa’e. Kompaawundoota baayooaktiiwii fi amaloota farmaakooloojii kan Sitraasii qoricha sammuu hadoochu quncisuu. Nyaata & Faankishinii, 9(4), 1978-1985) irraa kan fudhatame.
3. Paanaaraa fi kkf. (2019): Qorannoon kun itti fayyadama aadaa kan Sitraasii qoricha sammuu hadoochu qoricha Ayurvedic keessatti rakkoo bullaa’insa nyaataa fi sirna hargansuu. Argannoowwan kun amaloota kaarminaatiivii fi eksaaktoorant isaa kan calaqqisiisan yoo ta’u, qabiyyee asiidii sitriik fi flaavonoid ol’aanaa ta’een kan deeggarameedha (Panara, A., fi kkf. (2019). Sitraasii qoricha sammuu hadoochu qoricha aadaa keessatti: Gamaaggama. Joornaalii Ayurveda fi Qoricha Walitti Makamaa, 10(3), 221-226 irratti kan argamudha.
Waa’ee Citrus Medica Gaaffiiwwan Yeroo Irra Deddeebi’anii Gaafataman
1. Is Sitraasii qoricha sammuu hadoochu nyaatamuu danda’a?
Eeyyee, paalpii fi gogaan isaa nyaatamuu kan dandaʼu siʼa taʼu, yeroo baayʼee bakka kunuunsa, gogaa karameellaa ykn shaayii keessatti fayyadamu. Mi’aan dhadhaa fi gogaan isaa furdaan kallattiin fayyadamuuf akka hin mijoofne taasisa.
2. Kutaalee akkamii Sitraasii qoricha sammuu hadoochu qorichaaf kan oolu?
Gogaan, paalpii fi sanyiiwwan qoricha aadaa keessatti dhimma bullaa’insa nyaataa, rakkoo sirna hargansuu fi akka farra maaykiroobiyaaniitti, yeroo baay’ee akka shaayiitti ykn akka baafamaatti fayyadamu.
3. Can Sitraasii qoricha sammuu hadoochu bullaa’insa nyaataa gargaaruu?
Eeyyee, qabiyyeen asiidii saayitriik baay’een isaa bullaa’insa nyaataa kan gargaaru yoo ta’u, xuuxamuu albuudaa kan guddisu yoo ta’u, faayibariin isaas fayyaa garaachaa kan deeggaru ta’uu qorannoowwan aadaa fi saayinsii irratti mul’ateera.
4. Is Sitraasii qoricha sammuu hadoochu loomii wajjin wal fakkaata?
Lakki, sitroon loomii caalaa gogaa furdaa fi dhangala’aa xiqqaa qaba. Gosa addaa kan caalaatti gogaa isaaf fayyadama nyaataa fi qorichaaf itti fayyadamudha.
5. Eessatti Sitraasii qoricha sammuu hadoochu guddachuu?
Dhalataa Eeshiyaa Kibbaa yoo ta’u, naannoolee tiroopikaalaa fi subtiroopikaalaa, Meditiraaniyaanii, Afrikaa fi kutaalee Ameerikaa dabalatee keessatti kan misoomu yoo ta’u, biyyee ho’aa fi bishaan gaarii qabu keessatti kan dagaagudha.
6. Faayidaan nyaataa maali Citrus medica?
Gogaan isaa nyaata mi’aawaaf kan karameellaa ta’ee, marmalade keessatti kan itti fayyadamu ykn meeshaalee daabboo irratti kan dabalamudha. Aadaa tokko tokko keessatti, paalpiin dhugaatii keessatti ykn akka mi’eessituutti fayyadama.
7. Balaan walqabatee jiru jiraa Sitraasii qoricha sammuu hadoochu?
Walumaagalatti nageenya qaba garuu namoota miiraan qabaman irratti alarjii fiduu danda’a. Gogaa ykn sanyii garmalee nyaachuun sababa asiidii sitriik baay’ee ta’een bullaa’insa nyaataa keessatti rakkina fiduu danda’a.
8. Danda’a Sitraasii qoricha sammuu hadoochu mana keessatti guddachuu?
Eeyyee, haala qilleensaa hoʼaa taʼetti ykn naannoo qabbanaaʼaa taʼetti akka biqiltuu qodaa keessa jiruutti guddachuu kan dandaʼu siʼa taʼu, aduu guutuu, biyyee bishaan akka gaariitti bahu fi qorra irraa eegumsa barbaada.
Gaaffii, yaada ykn gumaacha qabduu? Yoo akkas ta’e yaada keessan nuuf qooduuf saanduqa yaada armaan gadii kana bilisaan nuuf qoodaa. Akkasumas, odeeffannoo kana namoota fayyadamoo taʼuu dandaʼaniif gaarummaadhaan akka qooddan isin jajjabeessina. Yeroo tokkotti nama hunda bira gahuu waan hin dandeenyeef, gargaarsa dubbii kana babal’isuuf gootan dhuguma dinqisiifanna. Deeggarsa nuuf gootaniifis ta’e waan qooddaniif hedduu galatoomaa!
Hubachiisa: Barreeffamni kun barnootaafi odeeffannoo qofaaf kan qophaa’edha. Faayidaan fayyaa ibsame qorannoo saayinsii fi beekumsa aadaa irratti kan hundaa’edha. Isaanis gorsa fayyaa ogeessaa, qorannoo ykn yaala bakka bu’an miti. Yeroo hunda baala ykn qoricha uumamaa kamiyyuu dhimma yaalaaf fayyadamuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisaa.
Akkasumas Dubbisaa: Qajeelfama Jalqabaa Bal’aa Qonna Roozaa