Glycyrrhiza gosa biqiltoota daraaraa maatii Fabaceae keessaa yoo ta’u, yeroo baay’ee maatii legume ykn pea jedhamuun beekama. Gosti gosa kana keessaa baay’ee beekamaan Glycyrrhiza glabra yoo ta’u, licorice jedhamuunis beekama.
Licorice baala bara baraa kan ta’ee fi Awurooppaa fi Eeshiyaa dabalatee naannoolee adda addaa keessatti kan argamu yoo ta’u, keessumaa hundee isaa mi’aawaa ta’een kan beekamu yoo ta’u, kunis jaarraa hedduuf qorichaafi nyaata qopheessuuf kan itti fayyadamaa turedha.
Hundeen Glycyrrhiza glabra kompaawundoota glycyrrhizin jedhamuun beekaman kan of keessaa qabu yoo ta’u, kunis biqiltoota amala mi’aa mi’aawaa ta’aniif itti gaafatamummaa qaba.
Kompaawundii kun indaastirii nyaataa keessattis akka mi’eessituu fi mi’eessituu uumamaa ta’ee itti fayyadama. Dabalataanis, gilgaalaayiziin sirna qoricha aadaa keessatti amaloota farra inflammatory, farra vaayirasii fi immune-modulating ta’uu danda’uu isaatiin fayyadamaa tureera.
Fayyadama qorichaafi nyaataatiin alatti, gosoonni Glycyrrhiza gahee ikoloojii kan taphatan yoo ta’u, poolineetota deeggaruun dandeettii naayitiroojiinii nooduulii hundee keessatti qabaniin fayyaa biyyeef gumaachu.
Ibsa Botaanikaa Glycyrrhiza
1. Jireenya: Glycyrrhiza, yeroo baayyee licorice jedhamuun kan beekamu, biqiltuu baala bara baraa kan qabuu fi maatii Fabaceae keessaa tokkodha. Marsaa jireenyaa cimaa fi bara baraa kan qabu yoo ta’u, sirna hundee isaa bal’aa irraa deebi’ee guddachuu kan danda’u yoo ta’u, biqiltuu bara baraa dandamachuu danda’u isa taasisa.
2. Guddinaa fi Caasaa: 1.1. Biqiltuun kun akkaataa idileetti olka’iinsa gara meetira 3 hanga 4 ga’a. Baala walmakaa kan qabu yoo ta’u, hundee isaa irratti wal jijjiiruun kan qindaa’e yoo ta’u, tokkoon tokkoon baala boca lanceolate qaba. Caasaan waliigalaa bosona kan qabu yoo ta’u, amala guddina isaa keessatti bifa adda ta’e uuma.
3. Daraaraa: 1.1. Glycyrrhiza daraaraa xixiqqoo, kan baaqelaa fakkaatanii fi axillary racemes keessatti uumaman ni uuma. Daraaroonni kun halluu adda addaa kan qaban siʼa taʼu, halluu diimaa irraa kaasee hamma vaayilaayitii ykn adiitti kan argaman siʼa taʼu, biqiltuu kanaaf bareedina tokko dabaluu dandaʼu. Yeroon daraaraa akkaataa idileetti dhuma birraa fi jalqaba gannaatti argama.
4. Sirna Hundee: . Wanti Glycyrrhiza baay’ee beekamaa ta’e sirna hundee bal’aa fi foon qabu yoo ta’u, kunis madda ijoo kompaawundii mi’aa mi’aawaa amala isaaf itti gaafatamummaa qabuudha. Hiddi isaa yeroo baay’ee muka kan qabu, damee kan qabuu fi biyyee keessa gad fageenyaan seenuu kan danda’u dha.
Faca’iinsa Teessuma Lafaa Glycyrrhiza
1. Fageenya Uumamaa: . Glycyrrhiza dhalataa teessuma lafaa bal’aa yoo ta’u, adda durummaan naannoo Meditiraaniyaanii, giddugaleessaa fi kibba dhiha Eeshiyaa, fi kutaalee Awurooppaa keessatti argama. Bakka biyyeen bishaan akka gaariitti yaa’uu fi ifa aduu baay’ee qabutti ni guddata.
2. Filannoo Haala Qilleensaa: . Biqiltuun baala qabu kun naannoo qilleensa ho’aa fi subtiroopikaalaa qaban filata. Haala goggogaa fi walakkaa goggogaa wajjin haala gaariin kan walsimu yoo ta’u, dandeettii garaagarummaa ho’aa fi rooba dandamachuu agarsiisa.
3. Madaqfamuu Biyyee: 1.1. Glycyrrhiza gosoota biyyee adda addaa, biyyee cirrachaa, loomii fi suphee dabalatee, madaqfamuu isaatiin beekama. Biyyee xiqqoo soogidda qabu keessattillee guddachuu waan danda’uuf, filannoo biyyeetiin biqiltuu baay’ee fayyadamuu danda’u isa taasisa.
4. Qonna Namaa: 1.1. Uumama isaatiin ala, Glycyrrhiza daldalaaf jecha kutaalee addunyaa adda addaatti misoomee jira. Chaayinaan oomishtuu guddaa yoo taatu, biqiltuun kun Baha Giddugaleessaa, Hindii fi kutaalee Awurooppaa keessattis kan biqilu yoo ta’u, barbaachisummaa dinagdee isaa cimsee ibsa.
Qabiyyee Keemikaalaa Glycyrrhiza
1. Gilaasiriiziin: 1.1. Kompaawundii Glycyrrhiza keessatti adda ta’e glycyrrhizin, saponin mi’aawaa ta’ee fi hundee keessatti argamu dha. Kompaawundii kun sukroosii caalaa gara dachaa 50n mi’aawaa waan ta’eef, likooriisii mi’aa amala isaa kenna.
2. Flavonoids: 1.1. Glycyrrhiza liquiritigenin fi isoliquiritigenin dabalatee flavonoids adda addaa kan of keessaa qabu yoo ta’u, isaanis amaloota antioxidant isaaf gumaachu. Kompaawundootni kunniin mala ittisa biqiltootaa keessatti gahee kan qaban yoo ta’u, faayidaa fayyaa qabaachuu danda’u.
3. Tiraayitarpeenooyidii: 1.1. Hundeen Glycyrrhiza akkasumas triterpenoids kan akka glycyrrhetinic acid of keessaa qaba. Kompaawundootni kunniin farra inflammatory fi farra vaayirasii ta’uun kan beekaman yoo ta’u, kunis barbaachisummaa qoricha biqiltuu kanaa irratti dabalata.
4. Zayitoota Barbaachisoo: 1.1. Gosoonni Glycyrrhiza tokko tokko zayita barbaachisaa kan uumuun amaloota urgooftuu isaaf gumaacha. Zayitoonni kunniin industirii nyaataa fi meeshaalee miidhaginaa keessatti hojiirra ooluu danda’u, kunis warshichi baay’ee fayyadamuu danda’a.
Gatii Soorataa Glycyrrhiza (Licorice) .
1. Gilaasiriiziin: Saapooniin dhandhamaa mi’aawaa ta’e kun kompaawundii sochii jalqabaa licorice keessatti argamu yoo ta’u, mi’aa isaa fi bu’aa farra inflammatory fi farra vaayirasii ta’uu danda’uuf gumaacha qaba. Innis qaama ijoo qoricha aadaa keessatti fayyadamudha.
2. Flaavonoyidii: Licorice flavonoids akka liquiritigenin fi isoliquiritigenin kan badhaadhe yoo ta’u, isaanis amaloota antioxidant kan kennan yoo ta’u, dhiphina oksijiinii ittisuuf kan gargaaraniifi fayyaa seelii waliigalaa kan deeggarandha.
3. Tiraayitarpeenooyidii: Kompaawundootni akka asiidii gilgaalaayiniik hundee likooriisii keessatti argaman faayidaa farra inflammatory fi farra vaayirasii kan dhiyeessan yoo ta’u, dandeettii wal’aansa biqiltuu kanaaf gumaachu.
4. Poolisaakaayidii: Licorice polysaccharides kan of keessaa qabu yoo ta’u, kunis mala ittisa qaamaa guddisuu fi fayyaa garaachaa guddisuudhaan hojii ittisa qaamaa deeggaru danda’a.
5. Zayitoota Barbaachisoo: Kompaawundootni jijjiiramoo ta’an kun piroofaayilii urgooftuu licorice’f gumaacha kan godhan yoo ta’u, amaloota farra maaykiroobiyaanii salphaa qabaachuu danda’u, nyaataa fi hojiiwwan miidhaginaa keessatti faayidaa kan qaban.
6. Kompaawundoota Feenoolikii: Antioksidaantoonni kun seelonni miidhaa free radicals irraan gahu irraa eeguuf gargaaru, kunis carraa dhukkuboota yeroo dheeraa hir’isuu danda’a.
7. Amiinoo Asiidota: Licorice amino acids hamma xiqqaa kan of keessaa qabu yoo ta’u, isaanis walnyaatinsa pirootiinii fi fayyaa meetaabolii waliigalaatif barbaachisoodha.
8. Albuuda: Licorice albuudota akka pootaasiyeemii, kaalsiyeemii fi maagniziyemii hamma xiqqaa kan kennu yoo ta’u, isaanis hojiiwwan fiiziyoloojii adda addaa kan akka fayyaa maashaalee fi narvii deeggaru.
9. Kuumaariin: Kompaawundootni kunniin amaloota farra dhiigaa licorice’f gumaachuu danda’u, fayyaa onnee fi ujummoolee dhiigaa doosiin xiqqaadhaan deeggaru.
10. Isteeroolii: Istiroolonni biqiltootaa licorice keessatti argaman akka qaama nyaata madaalawaa ta’etti yeroo fudhataman meetaabolii kolestroolii fi fayyaa onnee fi ujummoolee dhiigaa deeggaruuf gargaaruu danda’u.
Akkasumas Dubbisaa: 29 Humna Fayyisaa Baala Hadhaa (Vernonia Amygdalina) .
Faayidaa Fayyaa Qorichaa Glycyrrhiza (Licorice) .
1. Amaloota Farra Inflammatory: 1.1. Licorice kompaawundoota akka glycyrrhizin kan of keessaa qabu yoo ta’u, isaanis amaloota farra inflammatory qaban. Kompaawundootni kun inflammation qaama keessatti mul’atu hir’isuuf gargaaruu fi haalawwan akka arthritis, dhukkubbii qoonqoo fi aarii gogaa irraa boqonnaa kennuu danda’u. Glycyrrhizin sochii inzaayimoota adeemsa inflammatory keessatti hirmaatan dhorka.
Bu’aan hundee licorice qoricha aadaa keessatti haala akka biroonkaayitii fi qufaa keessatti qoonqoo fi karaa sirna hargansuu inflamed ta’e tasgabbeessuuf fayyadama.
2. Deeggarsa bullaa’insa nyaataa: Licorice akka aadaa bullaa’insa nyaataa deeggaruuf itti fayyadamaa tureera. Ujummoo garaachaa tasgabbeessuu fi mallattoolee nyaata bullaa’uu dhabuu, asiidii deebi’uu fi garaa kaasaa hir’isuuf gargaaruu danda’a. Akkasumas, dafqa garaacha sararan akka uumamu gochuu fi dhiibbaa asiidii garaachaa garmalee irraa isa eeguu danda’a.
Mallattoolee asiidii deebi’uu ykn nyaata bullaa’uu dhabuu salphisuuf shaayiin hundee licorice ykn dabalata fayyadamuun ni danda’ama.
3. Fayyaa sirna hargansuu: . Kompaawundootni licorice keessa jiran amaloota expectorant qabu, jechuunis dafqa fi dhangala’aa laaffisuuf gargaaruu danda’u, kunis ujummoo qilleensaa qulqulleessuuf salphaa taasisa. Kunis haalawwan sirna hargansuu kan akka qufaa, qorra, fi dhukkuba biroonkaayitiidhaaf faayidaa qabaachuu danda’a.
Sirooppii qufaa baala mukaa kan licorice extracts of keessaa qabu yeroo baayyee qufaa salphisuufi salphaatti hafuura baafachuuf fayyadamu.
4. Deeggarsa Adreenaalii: . Licorice hormoonota tokko tokko kan akka kortisoolii akka gadhiifaman jijjiiruun hojii ujummoo adreenaalii akka deeggaru yaadameera.
Dhiphina to’achuu fi dhiibbaa haalawwan dhiphina waliin walqabatan qaama irratti qaban hir’isuuf gargaaruu danda’a. Dhiphinaafi dadhabbiin adreenaalii to’achuuf gargaaruuf dabalata licorice ykn qophii baala mukaa fayyadamuun ni danda’ama.
5. Fayyaa Gogaa: 1.1. Fayyadamni licorice extracts bakka tokkotti fayyadamuun haalawwan gogaa kanneen akka ekziimaa, psoriasis, fi fincaan furuu keessatti faayidaa qabaachuu danda’aniif itti fayyadamaniiru.
Licorices farra inflammatory fi tasgabbeessuu kan qabu yoo ta’u, gogaa namaa aarsuu salphisuuf gargaara. Kireemii ykn dibata licorice extracts of keessaa qabu haala akka eczema keessatti gogaa inflamed tasgabbeessuuf fayyadamuun ni danda’ama.
6. Deeggarsa Farra Vaayirasii fi Ittisuu: Qorannoon tokko tokko akka jedhanitti, gilgaalaayiziin likooriisii keessatti argamu amaloota farra vaayirasii qabaachuu waan danda’uuf, baay’ina vaayirasii tokko tokko dhorkuu keessatti faayidaa qabaachuu danda’a. Akkasumas bu’aa immune-modulating kan mala ittisa qaamaa gargaaru qabaachuu danda’a.
Dabalata licorice irratti hundaa’e yeroo dhukkubaa sirna ittisa qaamaa deeggaruuf ykn akka tarkaanfii ittisaatti fayyadamuun ni danda’ama.
7. Qufaa Hir’isuu: 1.1. Licorices dandeettiin qoonqoo tasgabbeessuu fi qufaa ukkaamsuu qufaa itti fufiinsa qabuu fi aarii irraa boqonnaa kennuu danda’a. Loozenjiin licorice qufaa fi qoonqoo namatti aarsuu salphisuuf kan gargaaru yoo ta’u, qoricha qufaa ajaja ogeessa fayyaa malee bitamuu caalaa filannoo uumamaa ta’a.
8. Madaallii Hormoonii: 1.1. Kompaawundootni licorices sadarkaa hormoonii irratti dhiibbaa uumuu danda’u, madaallii hormoonii gargaaruu fi fayyaa dubartootaa deeggaruu danda’u. Mallattoolee madaallii hormoonii dhabuu kan akka marsaa laguu sirnaan hin mul’anne to’achuuf hundee licorice fayyadamuun ni danda’ama.
9. Farra Madaa fi Eegumsa Garaachaa: Licorice’n qaama garaachaa eeguu fi fayyina madaa garaachaa deeggaruun akka danda’amu qoratameera. Foormulaawwan licorice of keessaa qaban madaa garaachaa furuuf akkasumas mallattoolee kanaan walqabatan irraa boqonnaa kennuudhaaf fayyadamuun ni danda’ama.
Mala Itti Fayyadamaa Faayidaa Fayyaa Qorichaa Glycyrrhiza (Licorice) Kennamu Galmeessuuf .
1. Amaloota Farra Inflammatory: 1.1. Nyaata bilcheessuu keessatti daakuu hundee licorice ykn hundee licorice goggogaa fayyadamuu, kan akka soorata, stews ykn shaayii baala mukaa irratti dabaluu. Licorice akka mi’eessituutti fayyadamuun mi’aa addaa isaa waliin bu’aa farra inflammatory salphaa ta’e kennuu danda’a.
2. Deeggarsa bullaa’insa nyaataa: Bishaan hundee licorice wajjin hidda goggogaa muraasa bishaan qamadii tokkotti dabaluudhaan halkan tokkoof akka cirratu gochuudhaan naquu. Bishaan itti naqame guyyaa guutuu dhuguun deeggarsa bullaa’insa nyaataa lallaafaa ta’eef. Bishaan licorice-infused sirna bullaa’insa nyaataa irratti dhiibbaa salphaa tasgabbeessuu danda’a.
3. Fayyaa sirna hargansuu: . Bishaan ho’aa saanii tokkotti hidda licorice muraasa ykn hundee licorice goggoge harka muraasa itti dabali. Mataa kee fi saanii irratti haalluu kaa’uudhaan danfaa sana hafuura baafadhu. Danfaa kana daqiiqaa muraasaaf hafuura baafachuun karaa sirna hargansuu qulqulleessuu fi dhiphina salphisuuf gargaara. Danfaa licorice waliin afuura baafachuun ujummoo sirna hargansuu kallattiin boqonnaa kennuu fi hafuura baafachuu salphaa taasisuu danda’a.
4. Deeggarsa Adreenaalii: . Dabalata hundee licorice bifa kaapsulaa, kiniinii ykn dhangala’aa irraa baafame fudhachuu. Dozaajii gorfame kan asxaa oomishaa irratti ykn akka ogeessi eegumsa fayyaa gorse hordofaa. Dabalataan doosiin licorices deeggarsa adreenaaliif faayidaa qabaachuu danda’u doosiin qindaa’e kennuu danda’a.
5. Fayyaa Gogaa: 1.1. Oomishaalee kunuunsa gogaa kanneen akka licorice extract ykn hundee of keessaa qaban jedhamanii barreeffaman barbaadi. Qajeelfama itti fayyadama qaphxii oomishaa irratti kenname hordofaa. Oomishaaleen licorice of keessaa qaban faayidaa gogaa addaa akka kennan kan qophaa’an yoo ta’u, kunis hojii idilee keessan keessatti akka makamuuf mijataa ta’a.
6. Deeggarsa Farra Vaayirasii fi Ittisuu: Shaayii hundee licorice hundee licorice goge bishaan ho’aa keessatti daqiiqaa 5-10f liqimsuun qopheessi. Shaayii hundee licorice akka qaama hojii idilee keessaniitti dhuguun hojii ittisa qaamaa deggeruu danda’a. Kompaawundootni licorices, glycyrrhizin dabalatee, amaloota farra vaayirasii qabaachuu fi deebii sirna ittisa qaamaa deggeruu danda’u.
7. Qufaa Hir’isuu: 1.1. Loozenjii licorice ykn copha qoonqoo kan licorice extract of keessaa qabu fayyadamuu. Loozenjii xuuxuun suuta suutaan kan licorice extract gadi lakkisuu fi qoonqoo namaa aarsuu fi qufaa salphisuu. Loozenjiin licorice sababa qabiyyee tasgabbeessuu isaaniitiin dhukkubbii qoonqoo fi qufaatiif furmaata xiyyeeffannoo ta’e kennuu danda’a
8. Madaallii Hormoonii: 1.1. Walnyaatinsa baala mukaa ykn qophii madaallii hormoonii deeggaruuf qophaa’e filadhu, kunis akka waan tokkootti licorice of keessaa qabaachuu danda’a. Qajeelfama qaphxii oomishaa irratti kenname hordofaa. Walnyaatinsi kunniin licorice fi baala mukaa biroo fayyadamuun deeggarsa hormoonii bal’aa akka kennan kan qophaa’anidha.
9. Farra Madaa fi Eegumsa Garaachaa: Dabalata hundee licorice bifa kaapsulaa, kiniinii ykn dhangala’aa irraa baafame fudhachuu. Dozaajii gorfame kan asxaa oomishaa irratti ykn akka ogeessi eegumsa fayyaa gorse hordofaa. Dabalataan doosiin licorices walitti qabame faayidaa eegumsa garaachaa fi bu’aa farra madaa ta’uu danda’u dhiyeessuu danda’a.
Akkasumas Dubbisaa: 16 Faayidaa Fayyaa Qorichaa Myrtle (Myrtus communis) .
Miidhaa Biqiltuu Qorichaa Glycyrrhiza Fayyadamuun Qabu
1. Dhiibbaa Dhiigaa (Hypertension): . Licorice garmalee fayyadamuun sababa gocha glycyrrhizin dhiibbaan dhiigaa dabaluu danda’a. Kun keessumaa namoota dhiibbaa dhiigaa qabaniif ykn namoota jijjiirama dhiibbaa dhiigaatiif miira qabaniif yaaddessaadha.
2. Madaallii dhabuu Pootaasiyeemii: 1.1. Glycyrrhizin soodiyemii fi bishaan qabachuuf kan geessu yoo ta’u, pootaasiyeemiin qaama keessatti akka badu taasisa. Madaalliin dhabuun kun dhimmoota akka hammi pootaasiyeemii gadi aanaa (hypokalemia) fiduu danda’a, kunis maashaalee dadhabuu, dha’annaan onnee sirnaan akka hin dhageessifnee fi rakkoolee biroo fiduu danda’a.
3.Dhangala’aa Tursiisuu fi Dhiita’uu (Edema): . Dhiibbaan soodiyemii qabachuu gilgaalaayiziin qaama keessatti dhangala’aan qabachuu fi dhiita’uu fiduu danda’a, keessumaa qaama keessaa fixee irratti. Kunis miira namaa hin tolle fiduu fi haalawwan duraan turan kan akka dhimma onnee fi tiruu hammeessuu danda’a.
4. Madaallii Hormoonii: 1.1. Kompaawundootni licorices sadarkaa hormoonii irratti dhiibbaa uumuu danda’u, keessumaa karaa walnyaatinsa kortisoolii wajjin. Yeroo dheeraaf licorice baay’inaan fayyadamuun madaallii hormoonii fiduu danda’a, kunis ujummoolee adreenaalii fi sirnoota biroo irratti dhiibbaa uumuu danda’a.
5. Jeequmsa Elektiroolayitii: 1.1. Dhiibbaan gilgaaziin soodiyemii fi pootaasiyeemii irratti qabu madaallii elektiroolayitii qaama keessa jiru jeequu danda’a, kunis rakkoolee sirba onnee, hojii maashaalee fi mallattoo narvii wajjin walqabatan fiduu danda’a.
6. Walqunnamtii Qorichoota Waliin: Licorice qoricha tokko tokko kan akka qoricha dhiibbaa dhiigaa, qoricha fincaanii, kortikoostirooyidii fi kanneen biroo wajjin wal-nyaachuu danda’a. Wal-nyaatinsi kun miidhaa qorichaafi licorice lamaanuu guddisuu danda’a.
7. Maayoopatii Haayipookaaleemii: 1.1. Yeroo dheeraaf licorice fayyadamuun haala hypokalemic myopathy jedhamu kan maashaaleen dadhabuu fi dhukkubbii sababa hammi pootaasiyeemii gadi aanaa ta’een kan beekamu fiduu danda’a.
8. Dhiibbaa Hormoonii Dubartoota Irratti Qabu: Kompaawundootni licorices sadarkaa istiroojinii fi marsaa laguu dubartoota irratti dhiibbaa uumuu danda’u. Garmalee fayyadamuun marsaa laguu sirrii hin taanee fi jeequmsa hormoonii biroo fiduu danda’a.
9. Alarjii: 1.1. Namoonni tokko tokko alarjii licorice qabaachuu ykn oomishaalee licorice of keessaa qaban bakka isaaniitti yeroo dibatan gogaan isaanii isaan mudachuu danda’a.
10. Mufannaa bullaa’insa nyaataa: Yeroo tokko tokko, licorice dhuguun garaa kaasaa, dhiita’uu fi garaacha dabalatee bullaa’insa nyaataa keessatti rakkina fiduu danda’a.
Qorannoo fi Qo’annoo Saayinsii Glycyrrhiza
1. Dhiibbaa farra vaayirasii gosoota Glycyrrhiza: Abaaboo fi kkf.., 2005 irratti kan ibsame.Qorannoon kun gilgaalaayiziin vaayirasoota sirna hargansuu tokko tokko, vaayirasoota koroonaa SARS waliin walqabatan dabalatee akka hin baay’anne akka dhorku agarsiise. Amalli farra vaayirasii licorice akka wal’aansa deggersa infekshinii vaayirasii ta’uu isaa agarsiisa
2. Gamaaggama bu’aa farmaakooloojii Glycyrrhiza: Asl & Hosseinzadeh, 2008. Gamaaggamni kun bu’aa farra inflammatory fi antioxidant licorice, keessumaa karaa asiidii glycyrrhetinic fi flavonoids ibseera. Qorannoon kun haalawwan akka dhukkuba arthritis fi jeequmsa gogaa keessatti inflammation hir’isuu keessatti gahee licorice qabu cimsee ibseera.
3. Bu’aa tiruu eegu: 1.1. Fukai et al., 2002. Qorannoon kun bu’aa eegumsa tiruu licorice qoratee, asiidiin glycyrrhetinic seelii kalee miidhaa oksijiinii irraa akka eegu argateera, kunis fayyaa kalee fi summii balleessuuf faayidaa qabaachuu akka danda’u agarsiisa.
4. Bu’aa garaachaa eeguu: 1.1. Wang fi kkf, fi kkf. 2015. Bara 2015. Qorannoon kun bu’aa garaacha eegumsa licorice qoratee, bu’aan licorice oomisha dafqa akka jajjabeessu fi uwwisa garaachaa kan eegu yoo ta’u, wal’aansa madaa garaachaa keessatti akka gargaaru agarsiise.
5. Bu’aa immunomodulatory: 1.1. Hosseinzadeh fi kanneen biroo; Nassiri-Asl, 2015. Qorannoon kun bu’aa immunomodulatory licorice kan mirkaneesse yoo ta’u, polysaccharides fi flavonoids isaa deebii ittisa qaamaa akka guddisan, haalawwan immunomodulatory ta’an keessatti fayyadamuu isaa kan deeggaru ta’uu hubachiiseera.
Of eeggannoowwan Nageenyaa fi Yaada Biqiltuu Qoricha Glycyrrhiza Fayyadamaa Keessatti
1. Yaadannoowwan Dozaajii: Yeroo Glycyrrhiza akka biqiltuu qorichaatti fayyadamnu, qajeelfama doosiin gorfame hordofuun murteessaadha. Garmalee fayyadamuun dhiibbaa dhiigaa fi madaallii elektiroolayitii dhabuu dabalatee dhiibbaa hamaa fiduu danda’a.
2. Walqunnamtii Qorichoota Waliin: Namoonni qoricha fudhatan of eeggannoo gochuu qabu, sababiin isaas Glycyrrhiza qoricha tokko tokko waliin wal-nyaachuu waan danda’uuf. Walqunnamtii hamaa uumamuu danda’u ittisuuf ogeessa eegumsa fayyaa waliin mari’achuun ni gorfama.
3. Ulfaa fi Harma hoosisuu: 1.1. Namoonni ulfaa ykn harma hoosisan Glycyrrhiza fayyadamuu isaanii dura ogeessa fayyaa mariisisuu qabu. Kompaawundootni biqiltuu kana keessa jiran tokko tokko sadarkaa hormoonii irratti dhiibbaa uumuun ulfaa fi harma hoosisuu irratti dhiibbaa uumuu danda’u.
4. Yaaddoo Dhiibbaa Dhiigaa: Glycyrrhiza dhiibbaa dhiigaa dabaluu wajjin walqabatee jira. Namoonni dhiibbaa dhiigaa qaban dhimmoonni dhiibbaa dhiigaa wajjin walqabatan akka hin hammaanneef of eeggannoodhaan itti fayyadama isaatti dhiyaachuu qabu ykn guutummaatti irraa fagaachuu qabu.
5. Alarjii: 1.1. Yeroo muraasa ta’us, alarjiin Glycyrrhiza irratti mul’atu gabaafameera. Namoonni seenaa alarjii biqiltootaa qaban of eeggannoo gochuu fi yoo miidhaa gadhee uumame itti fayyadamuu addaan kutuu qabu.
6. Qabiyyee Glycyrrhizin: 1.1. Glycyrrhiza glycyrrhizin, kompaawundii yeroo garmalee nyaatame pseudoaldosteronism fiduu danda’u of keessaa qaba. Balaa fayyaa kanaan walqabatee dhufu ittisuuf fudhannaa gilgaalaayizinii hordofuun murteessaadha.
7. Yeroo Itti Fayyadamaa: Yeroo dheeraaf Glycyrrhiza fayyadamuun of eeggannoodhaan itti dhiyaachuu qaba. Yeroo hunda fi yeroo dheeraaf fayyadamuun madaallii elektiroolayitii fi hormoonii akka hin jirre taasisuu danda’a, kunis yeroo yeroon boqonnaa ykn to’annoo eegumsa fayyaa barbaachisa.
FAQs Waa’ee Biqiltuu Qorichaa Glycyrrhiza
1. Glycyrrhiza guyyaa guyyaan fayyadamuuf nageenya qabaa?
Eeyyee, yeroo daangaa doosiin gorfame keessatti fayyadamnu. Garmalee fayyadamuun dhimma fayyaa fiduu waan danda’uuf madaalawaa ta’uun furtuudha.
2. Yeroo ulfaa Glycyrrhiza fayyadamuun ni danda’amaa?
Yeroo ulfaa Glycyrrhiza fayyadamuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisuun gaariidha, kompaawundootni tokko tokko sadarkaa hormoonii irratti dhiibbaa uumuu waan danda’aniif.
3. Wal-nyaatinsi qoricha Glycyrrhiza waliin qabu beekamaan jiraa?
Eeyyee, Glycyrrhiza qoricha tokko tokko waliin wal-nyaachuu danda’a. Namoota dhuunfaa qoricha ajaja ogeessa fayyaatiin kennamu irratti ogeessa fayyaa waliin mari’achuun ni gorfama.
4. Glycyrrhiza fayyaa bullaa’insa nyaataaf gumaacha akkamii qaba?
Glycyrrhizas gastroprotective effects fayyaa garaachaa eeguuf gargaaruu danda’a, fayyaa bullaa’insa nyaataa gargaaruu danda’a.
5. Glycyrrhiza deeggarsa sirna ittisa qaamaatiif oolu danda’aa?
Qorannoon akka agarsiisutti Glycyrrhiza amaloota immunomodulatory qabaachuu danda’a, kunis sirna ittisa qaamaa deggeruu danda’a.
6. Namoota dhiibbaa dhiigaa qabaniif Glycyrrhiza ni gorfamaa?
Namoonni dhiibbaa dhiigaa qaban dhiibbaa dhiigaa irratti dhiibbaa qabaachuu danda’u irraa kan ka’e Glycyrrhiza of eeggannoodhaan ykn to’annoo ogeessa fayyaa jalatti fayyadamuu qabu.
7. Mallattoon alarjii Glycyrrhiza maal fa’a?
Alarjiin baay’ee kan hin mul’anne ta’us, dhiita’uu ykn dhiita’uu kan dabalatu ta’uu danda’a. Fayyadama addaan kutuu fi yoo deebii akkasii uumame yaala fayyaa barbaaduu.
Amaloota Farra Vaayirasii: Qorannoon hedduun amaloota farra vaayirasii Glycyrrhiza, addatti bu’a qabeessummaa inni vaayirasii sirna hargansuu tokko tokko irratti qabu irratti gadi fageenyaan qorataniiru. Qorannoon akka agarsiisutti kompaawundootni Glycyrrhiza keessatti argaman baay’ina vaayirasii dhorkuu danda’u, kunis damee vaayirasii keessatti hojiirra ooluu danda’u agarsiisa.
2. Bu’aa Farra Inflammatory: 1.1. Qorannoon saayinsii bu’aa farra inflammatory Glycyrrhiza qorateera. Biqiltuun kun kompaawundoota deebii inflammatory qaamolee jijjiiruu danda’an kan of keessaa qabu yoo ta’u, carraa qorichoota farra inflammatory qopheessuuf dhiyeessa.
3. Dandeettii Tiruu Eeguu: 1.1. Amaloota Glycyrrhizas hepatoprotective properties madaaluuf qorannoon gaggeeffameera. Argannoowwan jalqabaa akka agarsiisanitti, qaamoleen biqiltuu kana keessa jiran tokko tokko fayyaa kalee irratti dhiibbaa gaarii qabaachuu danda’u, kunis haalawwan kalee wajjin walqabatan gidduu seensaa wal’aansaa ta’uu danda’u irratti hubannoo ni kenna.
4. Dandeettii Antioksidaantii: . Qorannoon dandeettii antioxidant Glycyrrhiza kan calaqqisiisu yoo ta’u, dandeettii inni free radicals miidhaa geessisan neutralize gochuu cimsee ibsa. Dandeettiin antioksidaantii kun fayyaa waliigalaa irratti dhiibbaa qaba, kunis dhukkuboota dhiphina oksijiinii wajjin walqabatan ittisuu keessatti gahee qabaachuu danda’u dabalatee.
5. Bu’aa Immunomodulatory: 1.1. Qorannoon saayinsii dhiibbaa Glycyrrhizas sirna ittisa qaamaa irratti qabu qorateera. Kompaawundootni biqiltootaa amaloota immunomodulatory qabaachuu danda’u, kunis haalawwan dambii sirna ittisa qaamaa murteessaa ta’e keessatti fayyadama ta’uu danda’u agarsiisa.
6. Amaloota Farra Kaansarii: 1.1. Ittisaa fi yaala kaansarii keessatti dandeettii Glycyrrhizas madaaluuf qorannoon gaggeeffameera. Qorannoon duraa akka agarsiisutti kompaawundootni tokko tokko biqiltuu kana keessa jiran amaloota farra kaansarii agarsiisuu danda’u, kunis qorannoo onkoloojii keessatti qorannoo dabalataaf karaa saaqa.
7. Bu’aa Gastroprotective: 1.1. Qorannoon saayinsii bu’aa garaachaa eegumsa Glycyrrhiza, keessumaa haala fayyaa garaachaa keessatti qorateera. Kompaawundootni biqiltuu keessa jiran faayidaa eegumsaa ujummoo garaachaaf dhiyeessuu danda’u, kunis karaalee fayyaa bullaa’insa nyaataaf banaa ta’a.
Gaaffii, yaada ykn gumaacha qabduu? Yoo akkas ta’e yaada keessan nuuf qooduuf saanduqa yaada armaan gadii kana bilisaan nuuf qoodaa. Akkasumas, odeeffannoo kana namoota fayyadamoo taʼuu dandaʼaniif gaarummaadhaan akka qooddan isin jajjabeessina. Yeroo tokkotti nama hunda bira gahuu waan hin dandeenyeef, gargaarsa dubbii kana babal’isuuf gootan dhuguma dinqisiifanna. Deeggarsa nuuf gootaniifis ta’e waan qooddaniif hedduu galatoomaa!
Hubachiisa: Barreeffamni kun barnootaafi odeeffannoo qofaaf kan qophaa’edha. Faayidaan fayyaa ibsame qorannoo saayinsii fi beekumsa aadaa irratti kan hundaa’edha. Isaanis gorsa fayyaa ogeessaa, qorannoo ykn yaala bakka bu’an miti. Yeroo hunda baala ykn qoricha uumamaa kamiyyuu dhimma yaalaaf fayyadamuu dura ogeessa eegumsa fayyaa mariisisaa.
Akkasumas Dubbisaa: Qonna Birookilii 101: Gorsaa fi Tooftaalee Midhaan Guddatuuf