Terminalia schimperiana, inozivikanwa seAfrican almond kana kuti Ethiopian almond, imhando yemiti yakasiyana iri mumhuri yeCombretaceae. Muti uyu unozivikanwa nemaruva awo akasiyana anobatsira pakuzivikanwa kwawo uye kushandiswa kwawo kwechinyakare.
Terminalia schimperiana muti unomera mashizha madiki unogona kureba kusvika pamamita makumi maviri nemashanu, zvichiita kuti uvepo zvakanyanya muAfrica.
Mashizha emuti uyu ari nyore, anochinjana, uye ane chimiro chakaita denderedzwa. Anowanzo kureba masendimita 8-15 uye upamhi hwemasendimita 3-5, ane mupendero wakatsetseka uye muromo wakapinza.
Muti uyu unobereka maruva madiki asingaonekwe akarongwa mumitsetse. Maruva aya anowanzova neruvara rwegirini-yero uye anogona kunge asina kutaridzika zvakanaka.
Chimwe chezvinhu zvinonyanya kuzivikanwa nezveTerminalia schimperiana michero yayo yakaita searumondi. Michero iyi ine maruva akaita sedenderedzwa ane hurefu hwe 2.5-4 cm. Inotanga kusvibira uye inokura kuita ruvara rutsvuku-ruvara rwebrown.
Goko reTerminalia schimperiana chikamu chakakosha chemuti chine hunyanzvi hwekurapa. Rine ruvara rwakaoma uye rwakaita grey-brown, rine migero nematombo anokura sezvo muti uchikura.
Terminalia schimperiana inowanikwa munyika dzakasiyana-siyana muAfrica, kusanganisira Ethiopia, Sudan, neKenya. Inowanzo kuwanikwa mumasavanna, masango, uye mumasango, ichikura munzvimbo dzakasiyana-siyana dzezvakatipoteredza.
Zvikamu zvakasiyana-siyana zveTerminalia schimperiana zvakashandiswa mukurapa kwechivanhu nekuda kwekubatsira kwazvinoita pahutano. Makwati, mashizha, nemichero zvinowanzo shandiswa kugadzira mishonga yekusanganisa, mishonga inotorwa, nemafuta ekugadzirisa matambudziko akasiyana-siyana ehutano.
Terminalia schimperiana ine kukosha kwetsika munharaunda zhinji dzemuAfrica. Miti iyi dzimwe nguva inodyiwa sechikafu, uye huni dzayo dzinogona kushandiswa pakuveza nekuvaka.
Nekuda kwekupararira kwayo uye kushandiswa kwayo kwechinyakare, Terminalia schimperiana haisi mhando dziri munjodzi pari zvino. Zvisinei, kutemwa kwemasango nekurasikirwa nenzvimbo dzekugara zvinogona kukanganisa huwandu hwayo mune ramangwana.
Verenga Uyewo: 29 Simba rekuporesa reBitterleaf (Vernonia Amygdalina)
Mabhenefiti eTerminalia schimperiana (African almond) pahutano hwemushonga

1. Hunhu Hwekudzivirira Kuzvimba: Terminalia schimperiana ine mishonga ine simba inoderedza kuzvimba inogona kubatsira kuderedza zvirwere zvakaita searthritis nekurwadziwa kwemajoini. Izvi zvinoshanda kuderedza kuzvimba uye kupa zororo kune avo vanotambura nezvirwere zvekuzvimba.
2. Basa reAntioxidant: Zvirimwa zvakawanda zvine ma antioxidants zvinoita basa guru mukuderedza ma free radicals anokuvadza mumuviri. Nekuita izvi, Terminalia schimperiana inobatsira kudzivirira masero kubva mukushushikana kwe oxidative, zvichigona kuderedza njodzi yezvirwere zvisingaperi.
3. Rubatsiro rwekugaya chikafu: Terminalia schimperiana inogona kutsigira kugaya chikafu nekunyaradza dumbu uye kuderedza matambudziko akajairika akadai sekuzvimba uye kusagadzikana kwekugaya chikafu. Hunhu hwayo hwechisikigo hunogona kukurudzira kugaya chikafu zviri nani uye kuderedza kusagadzikana.
4. Kuporeswa Kwemaronda: The bark of Terminalia schimperiana contains compounds that contribute to wound healing. When applied topically, it can help wounds and cuts to heal faster by promoting cell regeneration and reducing the risk of infections.
5. Basa rekurwisa utachiona: Chirimwa ichi chine simba rekurwisa utachiona, zvichireva kuti chinogona kurwisa hutachiona hwakasiyana-siyana. Chinogona kubatsira muviri kurwisa hutachiona uye kuchengetedza hutano hwemuviri hwese.
6. Kutarisira Chirwere Cheshuga: Ongororo dzinoratidza kuti Terminalia schimperiana inogona kuita basa rekurapa chirwere cheshuga nekubatsira kudzora huwandu hweshuga muropa. Hunhu hwayo hunogona kubatsira mukudzora glucose zvakanaka.
7. Rutsigiro rwehutano hwechiropa: Terminalia schimperiana inogona kusimudzira hutano hwechiropa nekubatsira mukubvisa chepfu mumuviri uye kudzivirira masero echiropa kubva mukukuvadzwa. Rutsigiro urwu runobatsira pakugara zvakanaka kwenhengo iyi inokosha.
8. Rubatsiro rwekufema: Mashizha emuti uyu agara achishandiswa kurapa matambudziko ekufema akadai sekukosora nebronchitis. Hunhu hwawo hwechisikigo hunogona kubatsira kuderedza kusagadzikana kwekufema.
9. Mabhenefiti emwoyo netsinga dzeropa: Ongororo inoratidza kuti Terminalia schimperiana inogona kukanganisa hutano hwemwoyo nekuderedza BP uye kuderedza cholesterol. Mabhenefiti aya anobatsira pakuchengetedza hutano hwemwoyo.
10. Mushonga weMarwadzo Echisikigo: Mashandisirwo echinyakare ezvikamu zvakasiyana zvemuti anoratidza kuti unogona kushandiswa semushonga wechisikigo wekuderedza marwadzo. Unogona kubatsira kuderedza marwadzo akasiyana-siyana, zvichipa nzira yakakwana yekugadzirisa marwadzo.
Verenga Uyewo: Mabhenefiti gumi eSolenostemma (Solenostemma argel) pahutano hwemushonga
Nzira dzekushandisa kuti uwane mabhenefiti eTerminalia schimperiana (African almond) pahutano
1. Mishonga yekubvisa ganda: Kugadzira muto wekuti “decoction” kunosanganisira kufashaidza mashizha kana makwati e “Terminalia schimperiana” mumvura. Maitiro aya anoburitsa zvinhu zvinobatsira, izvo zvinogona kunwiwa setii. Mishonga inogona kushandiswawo paganda kugadzirisa matambudziko eganda kana maronda.
2. Upfu uye Zvinotorwa: Mashizha akaomeswa kana makwati anogona kukuyiwa kuita upfu kana kushandiswa kugadzira zvinhu zvinotorwa kubva mumiti. Upfu uhwu nezvinotorwa kubva mumiti zvinogona kuiswa muzvigadzirwa zvakasiyana-siyana, zvakaita semacapsules kana tinctures, zvichipa chimiro chakasimba chemishonga yemiti.
3. Zvinoiswa muOiri: Mafuta anotorwa kubva kumbeu dzeTerminalia schimperiana anogona kushandiswa pakukwiza kana semafuta ekutanga emishonga yemishonga yemiti. Kuisa mafuta aya mumiti kunoita kuti akwanise kushandiswa paganda, zvichipa mabhenefiti kuganda nemuviri.
4. Mashandisirwo Ekushandisa Panyaya: Pamatambudziko enzvimbo dzakadai semaronda kana matambudziko eganda, kushandisa mishonga yeTerminalia schimperiana zvakananga panzvimbo yakakanganiswa kunogona kubatsira kupora nekubatsira. Nzira iyi inotarisa nzvimbo dzakati wandei dzine hunhu hunobatsira pazvirimwa.
5. Mashandisirwo Ekubika: Mune dzimwe tsika, nzungu dzeTerminalia schimperiana dzinodyiwa sechikafu. Kunyange zvazvo dzisiri kushandiswa zvakananga semushonga, kusanganisira nzungu idzi mukudya kwako kunogona kupa chikafu chinovaka muviri uye zvingangobatsira pahutano.
6. Misanganiswa yeMiti: Terminalia schimperiana inogona kusanganiswa nemimwe mishonga yekuwedzera kuti igadzire musanganiswa wemishonga yemishonga. Nzira iyi inowedzera kushanda kwemishonga yemishonga yemishonga uye inogona kugutsa zvinodiwa zvehutano.
7. Mafomu echinyakare: Mumishonga yechivanhu, vanachiremba vanowanzo sanganisa Terminalia schimperiana nemimwe mishonga mune mamwe mafomura. Mafomura aya akagadzirirwa kugadzirisa matambudziko akasiyana-siyana ehutano uye angangodaro akagadziridzwa kwezvizvarwa nezvizvarwa.
8. Kubvunzana neNyanzvi: Usati watanga kushandisa chero nzira yekushandisa, zvakakosha kubvunza nyanzvi dzehutano kana nyanzvi dzemishonga dzinoziva nezveTerminalia schimperiana. Vanogona kukupa gwara rakasiyana zvichienderana nehutano hwako uye zvaunoda.
Migumisiro Yekushandisa Terminalia schimperiana Medicine Plant
1. Kusagadzikana mudumbu: Kunwa Terminalia schimperiana zvakanyanya kunogona kukonzera kusagadzikana mudumbu zvakaita sekurwadziwa mudumbu, kuda kurutsa, kana manyoka. Izvi zvinonyanya kuitika kana zvikadyiwa zvakawanda kana nevanhu vane matumbu anonzwa kurwadziwa.
2. Kusawirirana neAllergy: Vamwe vanhu vanogona kuva neallergy kune Terminalia schimperiana. Izvi zvinogona kuoneka semapundu eganda, kuvaviwa, kana zvimwe zvirwere zvakanyanya zvakaita sekuzvimba kana kunetseka kufema.
3. Kudyidzana Kwemishonga: Terminalia schimperiana inogona kusangana nemimwe mishonga, kunyanya iyo inokanganisa huwandu hweshuga muropa, BP, kana kuti zvinhu zvinoita kuti ropa riderere. Kubvunza nyanzvi yehutano kwakakosha kana uri kushandisa mishonga.
4. Zvinonetsa Nezvepamuviri Nekuyamwisa: Vakadzi vane pamuviri nevanoyamwisa vanofanira kungwarira pavanoshandisa Terminalia schimperiana. Pane tsvakurudzo shoma maererano nekuchengetedzeka kwayo munguva idzi, saka zvinokurudzirwa kuti usashandise kana kubvunza chiremba.
5. Dzungu kana kuti musoro mutete: Mune zvimwe zviitiko, Terminalia schimperiana inogona kukonzera kunzwa dzungu kana kusuruvara, kunyanya kana ikadyiwa zvakawandisa. Izvi zvinogona kuonekwa zvakanyanya kune vanhu vanonyanya kukanganiswa nemishonga yayo.
6. Kugayiwa Kwezvinhu Zvisina Kunaka: Kune vamwe vanhu, kuiswa kweTerminalia schimperiana mukudya kwavo kunogona kukonzera kusagadzikana kwekugaya, kusanganisira gasi uye kuzvimba. Kuiswa kwayo zvishoma nezvishoma uye kutarisa maitiro emuviri wako zvinokurudzirwa.
7. Mhedzisiro yeMahormone: Terminalia schimperiana inogona kukanganisa mahormone mumuviri. Vanhu vane matambudziko ane chekuita nemahormone kana avo vanotora mishonga inodzora mahormone vanofanira kuishandisa nokungwarira.
8. Kunzwa Chiedza cheZuva: Muzviitiko zvisingawanzoitiki, Terminalia schimperiana inogona kuwedzera kunzwa kwezuva, zvichikonzera njodzi huru yekupiswa nezuva. Kana uchironga kugara zuva kwenguva refu, zvakanaka kutora matanho ekudzivirira.
Kukosha Kwehutano hweTerminalia schimperiana (African Almond)

1. Mapuroteni: Mbeu dze Terminalia schimperiana zvingangove zvine mapuroteni, anofungidzirwa kuva 10–15% zvichibva pane zvakabatana Terminalia mhando dzemhuka, zvichibatsira kugadzirisa tsandanyama nekukura, kunyange hazvo ruzivo rwakananga rushoma uye chepfu inogona kudzora kudya.
2. Makabhohaidhiretsi: Michero nembeu zvinopa makabhohaidhiretsi, kunyanya sefayibha neshuga diki, zvichipa simba. Kukosha kwazvo kwekudya kunogumira pakugadziriswa kwemuviri kuti kubviswe zvinovaka muviri zvinogona kukonzera kusashanda zvakanaka.
3. Faibha: Muchero nemakwati zvinotarisirwa kuti zvine fiber yakawanda mukudya, zvichibatsira kugaya chikafu, zvichisimudzira hutano hwedumbu, uye zvichigona kudzikamisa shuga muropa, kunyangwe huwandu hwacho husina kunyatsotsanangurwa.
4. Makemikoro ePhenolic: Makwati nemashizha ane phenolics, senge tannins, ane antioxidant properties inogona kuderedza oxidative stress, kunyange hazvo basa rawo guru riri rekurapa kwete rekudya.
5. Flavonoids: Flavonoids, dzakatorwa kubva kune dzakabatana Terminalia mhando dzemhuka, dzinogona kunge dziripo, dzichipa mabhenefiti ekudzivirira muviri uye ekudzivirira kuzvimba anotsigira hutano hwemasero asi asiri iwo muviri mukuru.
6. Zvicherwa (Potassium): Muchero kana mbeu yacho inogona kunge iine potassium, zvichitsigira kuenzana kwe electrolyte uye mashandiro etsinga, zvichibva pamapatani ari mumhando dzeCombretaceae, kunyange hazvo ruzivo rwakananga rushoma.
7. Karusiyamu: Karusiyamu inogona kunge iri mumbeu kana mashizha, zvichibatsira pahutano hwemapfupa, asi zvidzidzo zvezvekudya zvakaratidza T. schimperiana hazvina kukwana kusimbisa huwandu hwazvo.
8. MaSaponins: Saponins, inowanikwa mu Terminalia mhando dzezvirwere, dzinogona kunge dziripo, zvichigona kutsigira hutano hwedziviriro yemuviri kana mhedzisiro yehutachiona, kunyange hazvo basa radzo rekudya riri rechipiri.
9. MaAlkaloid: Maalkaloid etrace anogona kunge aripo mumakwati kana mumidzi, zvichibatsira pakurapa asi kwete pakudya, zvichida kubatwa nokungwarira nekuda kwechepfu inogona kuitika.
10. Mafuta Asidhi: Mbeu idzi dzinogona kunge dziine mafuta mashoma, zvichipa simba, asi kuravira kwadzo kunovava uye chepfu inogona kudzikanganisa kushandiswa kwadzo sechikafu pasina kugadziriswa.
Hutano hwemuviri Terminalia schimperiana Hazvina kudzidzwa zvakanyanya, uye mbeu dzayo hadziwanzodyiwa nekuda kwechepfu inogona kuitika uye kuravira kunovava. Kukosha kwayo kukuru kuri mumishonga yechivanhu uye mabasa ezvakatipoteredza, uye mabhenefiti ekudya ari echipiri uye anoda tsvakiridzo yakawanda kuti ishandiswe zvakachengeteka.
Uchapupu hweSainzi uye Zvidzidzo zveNyaya paTerminalia schimperiana
1. Lemmens nevamwe. (2013): Chidzidzo ichi chakanyora mashandisirwo emishonga ye Terminalia schimperiana, vachicherechedza kuti midzi nemakwati zvinoshandiswa pamaronda, kutsva, maronda, uye zvirwere zveganda zvakaita semaperembudzi. Zvikamu izvi zvakaratidza kushanda kwemishonga inorwisa mabhakitiriya pakurwisa Staphylococcus aureus uye Streptococcus mutans, inotsigira kushandiswa kwayo pakuchenesa muromo uye kuporesa maronda (Lemmens, RHMJ (2013). Terminalia schimperiana Hochst. MuGH Schmelzer & A. Gurib-Fakim (Eds.), Prota 11(2): Mishonga yemiti/Plantes médicinales 2. Wageningen: PROTA).
2. Salih nevamwe. (2017): Tsvagiridzo yakaitwa naSalih nevamwe. zvakaratidza kuti zvidimbu zvemashizha zve T. schimperiana yakaratidza kushanda kwekuderedza shuga mumuviri mumakonzo, zvichitsigira kushandiswa kwayo kwechinyakare mukurapa chirwere cheshuga nekuderedza kufuta. Zvidimbu zvakaburitswa zvakaratidzawo mhedzisiro yekudzivirira kubva mukushushikana kwe oxidative (Salih, EY, nevamwe. (2017). Mabasa ekudzivirira oxidant uye hypoglycemic e Terminalia schimperiana zvinotorwa pamashizha mumakonzo ane chirwere cheshuga anokonzerwa nestreptozotocin. Chinyorwa cheKutsvagurudza Kwemiti Yemishonga, 11(24), 465-472).
3. Eucharia naEzeonu (2014): Chidzidzo ichi chakasimbisa basa rekurwisa utachiona hwe T. schimperiana zvinotorwa kubva mumidzi nemakwati zvinorwisa Salmonella typhi uye Escherichia coli, zvichiratidza kushandiswa kwayo kwechinyakare pakurapa zvirwere zvakaita semarariya nehepatitis.
Mibvunzo Inowanzo bvunzwa Nezve Terminalia schimperiana
1. Zviri Terminalia schimperiana zvinodyiwa here?
Mbeu idzi hadziwanzodyiwa nekuda kwekuvava kwadzo uye chepfu inogona kudyiwa. Muchero wacho unogona kudyiwa zvishoma mune dzimwe nzvimbo, asi kugadziriswa kwawo kunodiwa kuti pave nekuchengetedzwa.
2. Ndezvipi zvikamu zve Terminalia schimperiana zvinoshandiswa semushonga here?
Makwati, midzi, nemashizha zvinoshandiswa mukurapa kwechivanhu muAfrica kurapa maronda, kutsva, malaria, chiropa, pfari, uye zvirwere zveganda zvakaita semaperembudzi.
3. Chirongo Terminalia schimperiana rubatsiro rwechirwere cheshuga?
Ongororo dzinoratidza kuti zvinotorwa pamashizha zvine mhedzisiro yehypoglycemia, zvichitsigira kushandiswa kwayo kwechinyakare mukurapa chirwere cheshuga, asi humbowo hwekiriniki hahuna kukwana.
4. Kupi kwacho Terminalia schimperiana kukura here?
Inowanikwa munzvimbo dzinopisa dzemuAfrica, kubva kuGuinea kusvika kuEthiopia uye kumaodzanyemba kusvika kuchamhembe kweTanzania, ichikura zvakanaka mumasavanna nemasango akashama ane mvura inonaya inopfuura 1100 mm pagore.
5. Zviri Terminalia schimperiana zvakafanana neIndian almond (Terminalia catappa)?
Aihwa, T. schimperiana rudzi rwakasiyana rwunowanikwa muAfrica, nepo T. catappa inowanikwa kuAsia nePacific, ine mbeu dzinodyiwa dzakasiyana nedze T. schimperiana.
6. Ndezvipi njodzi dzekushandisa Terminalia schimperiana?
Makwati kana midzi isina kugadziriswa inogona kuva nengozi, zvichikonzera matambudziko ekugaya chikafu kana zvimwe zvinokanganisa. Kucheka midzi nemakwati kunogona kukuvadza muti, zvichida kuti ugare kwenguva refu.
7. Zvakadini Terminalia schimperiana inoshandiswa pakuchenesa muromo?
Matavi ekutsenga kubva pamidzi yawo kana kuti pamiti anoratidza kushanda kwemishonga inorwisa utachiona mumuromo se Staphylococcus aureus, zvichitsigira kushandiswa kwavo mukurapa muromo kwechivanhu.
8. Chirongo Terminalia schimperiana kurimwa muminda?
Ehe, inogona kurimwa munzvimbo dzinopisa semuti wezvishongo kana wemishonga, ichifarira ivhu rinoyerera mvura zvakanaka uye mvura zhinji inonaya, kunyangwe isingawanzo kurimwa.
Une mibvunzo, mazano, kana mipiro here? Kana zvakadaro, ndapota inzwa wakasununguka kushandisa bhokisi remashoko riri pazasi kuti ugovane pfungwa dzako. Tinokukurudzirawo kuti ugovane ruzivo urwu nevamwe vangabatsirwa narwo. Sezvo tisingakwanise kusvika kune wese munhu panguva imwe chete, tinotenda chaizvo rubatsiro rwako mukuparadzira shoko. Tinotenda zvikuru nerutsigiro rwako uye nekugovana!
Chiziviso: Chinyorwa chino ndechekudzidzisa nekupa ruzivo chete. Mabhenefiti ehutano anotsanangurwa akavakirwa patsvagurudzo yesainzi neruzivo rwechinyakare. Hazvitsivi mazano ekurapa, kuongororwa, kana kurapwa kwenyanzvi. Gara uchibvunza nyanzvi yehutano usati washandisa chero mushonga wemiti kana wechisikigo pakurapa.
Verenga Uyewo: Kukosha kweFenzi yePurazi

