Igi citron (Citrus medica) jẹ́ igi eso citron àtijọ́ tí ó ní ìtumọ̀ oúnjẹ àti ìṣègùn. Ó jẹ́ ti ìdílé Rutaceae, a sì gbàgbọ́ pé ó ti wá láti agbègbè Himalayas ti Íńdíà. Igi citron yàtọ̀ ní ìrísí, pẹ̀lú èso ńlá, oblong àti bumps rẹ̀..
Igi citron jẹ́ igi kékeré sí àárín gbùngbùn tí ó máa ń gùn ní ìwọ̀n mítà mẹ́fà sí mẹ́jọ (20 sí 26 ft).
Àwọn ewé náà ní àwọ̀ ewé dúdú, wọ́n ní àwọ̀ ewé ellipse, wọ́n sì ní etí díẹ̀ tí ó ní ìrísí tó gún díẹ̀..
Igi náà máa ń mú àwọn òdòdó funfun tàbí pupa aláwọ̀ pupa tó ní òórùn dídùn pẹ̀lú àwọn ewéko márùn-ún. Kì í ṣe pé àwọn òdòdó wọ̀nyí jẹ́ ohun ọ̀ṣọ́ nìkan ni, wọ́n tún máa ń fa àwọn ohun tí ń fa ìyẹ̀fun jáde.
Àmì pàtàkì jùlọ lára igi citron ni èso rẹ̀. Èso náà tóbi, ó sì gùn, ó sábà máa ń dà bí lẹ́mọ́ọ́nù tó wúwo. Awọ ara rẹ̀ nípọn, ó rí wúwo, ó sì ní àwọ̀ tó yàtọ̀ síra, láti ewé sí àwọ̀ ewé. Ara inú rẹ̀ gbẹ díẹ̀, kò sì ní omi púpọ̀ ju ti àwọn èso citron mìíràn lọ.
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé kì í ṣe pé wọ́n sábà máa ń jẹ ẹ́ bí àwọn èso osàn mìíràn, wọ́n máa ń lo ewé citron nínú onírúurú oúnjẹ. Wọ́n máa ń lo ewé peels láti fi ṣe adùn oúnjẹ, oúnjẹ adùn, àti ohun mímu. Ó jẹ́ èròjà pàtàkì nínú oúnjẹ àwọn Júù, pàápàá jùlọ fún ṣíṣe àṣà Sukkot tí a fi citron ṣe, tí a mọ̀ sí etrog.
Ka Bakannaa: Àwọn Àǹfààní Ìlera Mẹ́wàá ti Monodora myristica)
Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn ti Citron (Citrus Medica)
Àwọn àǹfààní ìlera oníṣègùn mẹ́rìnlá tí a ti níí ṣe pẹ̀lú sítrọ́nì nìyí:
1. Ọlọ́rọ̀ nínú Vitamin C: Orísun Vitamin C tó dára ni Citron, antioxidant tó lágbára tó ń ran ètò ààbò ara lọ́wọ́, tó ń mú kí ìṣẹ̀dá collagen lágbára sí i fún awọ ara tó dáa, tó sì ń dáàbò bo àwọn sẹ́ẹ̀lì kúrò nínú ìdààmú oxidative.
2. Ìrànlọ́wọ́ fún ÌjẹunÀwọn èròjà olóòórùn dídùn ti citron lè mú kí àwọn enzymes oúnjẹ ṣiṣẹ́, kí wọ́n lè mú kí oúnjẹ tò, kí wọ́n sì lè dín ìṣòro oúnjẹ bíi àìjẹun dáadáa àti ìwúwo ara kù.
3. Egboogi-Irora Àwọn dúkìá: Oríṣiríṣi àwọn èròjà oníṣẹ́-abẹ tí ó ní agbára ìdènà ìgbóná ara ni Citron ní. Àwọn èròjà wọ̀nyí lè dín ìgbóná ara kù kí wọ́n sì dín àwọn ìṣòro ìlera tí ó jọ mọ́ ọn kù.
4. Ẹlẹ́gbin-aláìsí … Ààbò: Àwọn antioxidants tó wà nínú sitron, títí kan Vitamin C àti onírúurú polyphenols, ń ran lọ́wọ́ láti dín àwọn free radicals tó léwu kù, ó ń dín ìbàjẹ́ sẹ́ẹ̀lì àti ewu àwọn àrùn onígbà pípẹ́ kù.
5. Àtìlẹ́yìn fún Ètò Àjẹ́sára: Fítámìn C nínú sítrọ́nì ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ètò ààbò ara nípa mímú kí iṣẹ́ àti ìṣiṣẹ́ àwọn sẹ́ẹ̀lì ààbò ara pọ̀ sí i, ó sì ń ran ara lọ́wọ́ láti gbógun ti àkóràn.
6. Ẹ̀dọ̀fóró àti ẹ̀jẹ̀ Ìlera: Àwọn èròjà kan nínú sítrọ́nì, bíi flavonoids, ni a ti so pọ̀ mọ́ àwọn àǹfààní ọkàn àti ẹ̀jẹ̀, títí bí ìdínkù ẹ̀jẹ̀ ríru àti mímú iṣẹ́ iṣan ẹ̀jẹ̀ sunwọ̀n síi.
7. Ìṣàkóso Ìwúwo: Àkópọ̀ okùn tó wà nínú sitron, pẹ̀lú agbára rẹ̀ tó kéré, lè mú kí ó tẹ́ni lọ́rùn, kí ó sì ṣe àtìlẹ́yìn fún ìtọ́jú ìwúwo tó dára.
8. Àwọn Àǹfààní Ìtọ́jú Adùn: Epo pataki ti a fi eso sitron ṣe, ti a ri lati inu ewé, ni a lo ninu oorun aromatherapy fun oorun ti o n gbe soke ati ti o n fun ni agbara. O le ṣe iranlọwọ lati dinku wahala, aibalẹ, ati mu iṣesi dara si.
9. Ìlera Awọ araÀwọn antioxidants tó wà nínú citron, pẹ̀lú iye Vitamin C tó wà nínú rẹ̀, lè ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìlera awọ ara nípa dídín wahala oxidative kù, gbígbé ìṣẹ̀dá collagen lárugẹ àti ìrànlọ́wọ́ nínú ìwòsàn ọgbẹ́.
10. Àwọn Ànímọ́ Egbòogi ÀrùnÀwọn ìwádìí kan fihàn pé àwọn èròjà citron lè ní àwọn agbára ìpakúpa, èyí tí ó lè ran àwọn bakitéríà àti olú kan lọ́wọ́.
11. Ìlera Ẹ̀dọ̀: A gbàgbọ́ pé àwọn èròjà kan nínú sítrọ́nì ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún iṣẹ́ ẹ̀dọ̀, wọ́n sì lè ṣe àfikún sí àwọn ìlànà ìyọkúrò nínú ara.
12. Ilera ti èémí: Àwọn ohun-ìní ìdènà-ìgbóná ara àti ìdènà-ìgbóná ara ti citron lè fúnni ní àǹfààní fún ìlera atẹ́gùn nípa dídín ìgbóná ara àti ìdààmú oxidative nínú ètò atẹ́gùn kù.
13. Ìlera Egungun: Ó ní àwọn ohun alumọ́ni bíi calcium, èyí tó ṣe pàtàkì fún ìlera egungun. Jíjẹ calcium tó péye ń mú kí egungun lágbára àti ìwúwo.
14. Ìlera Ètò Àrùn Àrùn: Àwọn èròjà olóòórùn dídùn tó wà nínú sítrọ́nì lè mú kí ara balẹ̀ lórí ètò ọpọlọ, èyí tó lè mú kí wọ́n dín wahala kù, kí wọ́n sì mú kí ara balẹ̀.
Ka Bakannaa: Àwọn Àǹfààní Ìlera Oògùn Mẹ́rin ti Motandra guineensis (Afirika Peach))
Àwọn Ọ̀nà Lílò Láti Ṣe Àṣeyọrí Àwọn Àǹfààní Ìlera Tí A Pèsè Láti Inú Citron (Citrus Medica)
Àwọn ọ̀nà méje láti lò ni èyí láti lo àwọn àǹfààní ìlera ìlera ti citron:
1. Jíjẹ èso ọ̀gbọ̀ tuntun: Jíjẹ èso citron tuntun jẹ́ ọ̀nà tí ó rọrùn láti jàǹfààní nínú oúnjẹ rẹ̀. Bọ́ èso náà, yọ gbogbo èso kúrò kí o sì gbádùn èso náà. Àkójọpọ̀ Vitamin C tó pọ̀ ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ètò ààbò ara àti ìlera awọ ara. Jíjẹ èso náà àti díẹ̀ lára èso funfun náà ń fúnni ní okun oúnjẹ tó ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún jíjẹ oúnjẹ àti fífúnni ní ìmọ̀lára pé ó kún.
2. Atalẹ sitron ninu igbaradi ounjẹ: Òórùn sítrọ́nì, èyí tí ó jẹ́ àwọ̀ ìta tí ó ní àwọ̀ nínú èèpo náà, ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ epo pàtàkì àti àwọn èròjà olóòórùn dídùn. Fi ọ̀gẹ̀dẹ̀ lọ̀ ọ́ tàbí kí o gé e dáadáa kí o sì lò ó láti fi ṣe adùn onírúurú oúnjẹ, oúnjẹ adùn, ohun mímu tàbí obe. Èyí ń fúnni ní adùn ọ̀gẹ̀dẹ̀ àrà ọ̀tọ̀, ó sì lè pèsè àwọn ohun tí ó ń dènà àrùn fún ìlera gbogbogbòò.
3. Omi tí a fi sítrọ́nì sí: Gígé tàbí fífi àwọn ègé díẹ̀ ti citron tuntun sínú ìgò omi ń fún omi náà ní adùn àti àǹfààní ìlera tó ṣeé ṣe. Èyí lè jẹ́ àfikún ìtura àti adùn tó kéré sí àwọn ohun mímu onísúgà. Àkópọ̀ Vitamin C ń mú kí ajẹ́sára lágbára sí i, nígbà tí omi tí a fi sínú rẹ̀ tún lè ní díẹ̀ lára àwọn èròjà olóòórùn dídùn láti inú èèpo náà.
4. Epo Pataki Citron ninu Aromatherapy: Epo epo citron, ti a yọ jade lati inu peeli, ni a le lo ninu oorun didun lati ṣaṣeyọri awọn ipa rẹ ti o ni idakẹjẹ ati igbega. Fi diẹ ninu awọn drops ti epo pataki sinu diffuser tabi abọ omi gbona ki o si mu oorun naa simi. Ọna yii le ṣe iranlọwọ lati dinku wahala, aibalẹ ati mu iṣesi dara si.
5. Àwọn Ohun Èlò Pẹ́ẹ̀lì tàbí Àwọn Àfikún Sítrọ́nìÀwọn èròjà tàbí àfikún ìpara ewéko citron wà ní ìrísí kápsùlù tàbí lulú. Àwọn èròjà wọ̀nyí lè pèsè ìwọ̀n tó ga jù ti àwọn èròjà bioactive bíi antioxidants, èyí tó lè ṣe ìrànlọ́wọ́ fún onírúurú àǹfààní ìlera bíi ìlera awọ ara, jíjẹ oúnjẹ, àti iṣẹ́ ètò ààbò ara.
6. Tíì Lítírọ́nì: Ṣe tii citron ti o tutu nipa fifi awọn ege tinrin citron tabi eso citron ti o gbẹ sinu omi gbona. Ọna yii le ṣe iranlọwọ lati tu awọn eroja ti o wulo silẹ sinu omi. Tii citron le pese atilẹyin antioxidant, awọn anfani ti o pọju fun eto ajẹsara, ati oorun itunu.
7. Àwọn Ohun Èlò Tó Wà Nínú Ara Fún Ìlera Awọ Ara: A le fi omi pò àwọn èròjà ìpara tàbí epo pàtàkì kí a sì fi sí awọ ara. Ṣe àyẹ̀wò ìpara kí a tó fi sí ibi tí ó tóbi jù. Àwọn ohun èlò wọ̀nyí lè ran awọ ara lọ́wọ́ láti ní ìlera, dín ìgbóná ara kù, kí ó sì mú kí ọgbẹ́ yá. Síbẹ̀síbẹ̀, ó ṣe pàtàkì láti fi omi pò àwọn epo pàtàkì dáadáa láti dènà ìgbóná ara.
Àwọn Àbájáde Ẹ̀gbẹ́ Lílo Ohun Èlò Oògùn Citron
1. Àwọn Ìṣẹ̀lẹ̀ ÀléjìÀwọn ènìyàn kan lè ní àléjì sí èso osàn, títí kan citron. Àwọn àléjì lè bẹ̀rẹ̀ láti àwọn àmì díẹ̀ bíi yíyọ́, ìgbóná ara, tàbí wíwú sí àwọn àléjì tó le jù bíi ìṣòro mímí. Tí ara rẹ bá ń bàjẹ́ sí èso osàn, ó dára kí o yẹra fún citron.
2. Ìmọ́lára Awọ: Lílo epo tàbí èròjà sítrọ́nù tààrà sí ara láìsí ìfọ́pọ̀ tó yẹ lè fa ìbínú, pupa tàbí ìfàmọ́ra awọ ara. Máa ṣe àyẹ̀wò patch lórí ibi kékeré kan lára awọ ara kí o tó lo àwọn èròjà sítrọ́nù tààrà.
3. Ìfàmọ́ra fọ́tò: Àwọn èso citron àti àwọn èso citron mìíràn ní àwọn èròjà tí a ń pè ní furocoumarins tí ó lè mú kí awọ ara túbọ̀ ní ìmọ̀lára sí oòrùn. Tí o bá fi àwọn èròjà citron sí awọ ara rẹ, yẹra fún fífi ara hàn sí oòrùn tààrà láti dènà àwọn ìhùwàsí awọ ara bí ìjóná tàbí ìgbóná ara.
4. Àwọn Ìṣòro Ìfun: Bó tilẹ̀ jẹ́ pé a gbà pé ó rọrùn láti jẹ sítrọ́nì, lílo ìwọ̀n tó pọ̀ jù lè fa ìrora oúnjẹ, títí bí ìwúwo inú, gáàsì tàbí ìgbẹ́ inú. Ó ṣe pàtàkì láti máa ṣe ìwọ̀ntúnwọ̀nsì.
5. Àwọn ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú Àwọn oògùn: Ó ní àwọn èròjà tí ó lè bá àwọn oògùn kan mu. Fún àpẹẹrẹ, ìwọ̀n Vitamin C tí ó pọ̀ nínú rẹ̀ lè ní ipa lórí bí a ṣe ń gba àwọn afikún irin tàbí àwọn oògùn kan. Tí o bá ń lo oògùn, kan si olùtọ́jú ìlera rẹ kí o tó fi citron kún oúnjẹ rẹ.
6. Ìbàjẹ́ Enámélì Eyín: Àwọn èso ọ̀gbọ̀, títí kan ọ̀gbọ̀, jẹ́ ásíìdì, wọ́n sì lè ba enamel ehin jẹ́ nígbà tó bá yá. Ó dára láti fi omi fọ ẹnu rẹ lẹ́yìn tí o bá ti mu èso ọ̀gbọ̀ tàbí èso ọ̀gbọ̀, kí o sì dúró kí o tó fọ eyín rẹ kí ó má ba enamel jẹ́.
7. Ẹ̀rọ atẹ́gùn Ìbínú: Fífi epo pataki citron ti o nipọn simu taara tabi ni iye pupọ le fa ibinu si atẹgun, paapaa fun awọn eniyan ti o ni imọlara. Nigbati o ba nlo awọn epo pataki fun aromatherapy, rii daju pe o fi omi ṣan wọn daradara ki o si tẹle awọn itọsọna ti a ṣeduro.
8. Oyun ati fifun ọmọ ni ọmuÀwọn obìnrin tó lóyún tàbí tó ń fún ọmọ ní ọmú gbọ́dọ̀ ṣọ́ra nígbà tí wọ́n bá ń lo àwọn ọjà citron, pàápàá jùlọ epo àti èròjà pàtàkì. Ó dára kí wọ́n lọ bá onímọ̀ nípa ìlera sọ̀rọ̀ kí wọ́n tó lò wọ́n láti rí i dájú pé àwọn ìyá àti ọmọ náà wà ní ààbò.
9. Ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú oògùn: Ó ṣeé ṣe kí Citron bá àwọn oògùn kan lò, títí kan àwọn oògùn tí a ń lò láti ṣàkóso ìfúnpá ẹ̀jẹ̀, cholesterol, tàbí sùgà ẹ̀jẹ̀. Tí o bá ń lo oògùn, kan sí olùtọ́jú ìlera rẹ kí o tó fi citron sínú oúnjẹ tàbí ìlera rẹ.
Iye Ounjẹ ti Citrus Medica (Citron)
1. Vitamin C: Èso sítrọ́nù ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ Vitamin C, pẹ̀lú ìwọ̀n tó tó 45–53 mg fún 100 g ti èèpo tuntun tàbí èèpo, ó ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún iṣẹ́ àjẹ́sára, ìṣẹ̀dá collagen, ó sì ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí antioxidant láti kojú wahala oxidative.
2. Okùn oúnjẹ: Pọ́pù àti èèpo ara ní okùn oúnjẹ pàtàkì, tó tó nǹkan bí 2–3 g fún 100 g, èyí tó ń ran jíjẹ oúnjẹ lọ́wọ́, tó ń mú kí ìlera ìfun sunwọ̀n sí i, tó sì ń ran lọ́wọ́ láti ṣàkóso ìwọ̀n sùgà àti cholesterol nínú ẹ̀jẹ̀.
3. Àwọn Kabọ̀háídéréètì: Ó ní àwọn kábọ̀háídéréètì, pàápàá jùlọ àwọn súgà bíi fructose àti glucose, ní ìwọ̀n 11–12 g fún 100 g, èyí tí ó ń fúnni ní orísun agbára kíákíá, pàápàá jùlọ nínú èso náà.
4. Potasiomu: Èso náà ní potassium, tó tó 150–200 miligiramu fún 100 g, tó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ìwọ́ntúnwọ́nsí electrolyte, iṣẹ́ iṣan ara, àti ìfàsẹ́yìn iṣan.
5. Àwọn flavonoids: Pẹ́ẹ̀lì àti èèpo igi sítrọ́nù ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ flavonoids, bíi hesperidin àti naringin, tí wọ́n ní àwọn agbára antioxidant àti anti-inflammatory, èyí tí ó lè dín ewu àwọn àrùn onígbà pípẹ́ kù.
6. Àwọn Àkójọpọ̀ Fenolic: Àwọn phenolic nínú citron, pàápàá jùlọ nínú èèpo, ń ṣe àfikún sí agbára antioxidant rẹ̀, ó ń ran àwọn sẹ́ẹ̀lì lọ́wọ́ láti dènà ìbàjẹ́ oxidative àti láti ṣètìlẹ́yìn fún ìlera ọkàn àti ẹ̀jẹ̀.
7. Sítírìkì Àsìdì: Èso náà ní àsìdì citric tó pọ̀, tó tó 4–6% nínú ìwọ̀n rẹ̀, èyí tó ń ran jíjẹ oúnjẹ lọ́wọ́, tó ń mú kí omi ara gba ohun alumọ́ni pọ̀ sí i, tó sì lè dènà òkúta kíndìnrín nígbà tí a bá jẹ ẹ́ ní ìwọ̀nba.
8. Kálísíọ́mù: Ó ní ìwọ̀n calcium díẹ̀ nínú rẹ̀, tó nǹkan bí 20–30 miligiramu fún 100 g, èyí tó ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìlera egungun àti iṣẹ́ iṣan, bó tilẹ̀ jẹ́ pé kì í ṣe orísun pàtàkì rẹ̀.
9. Magnésíọ̀mù: Iye magnesium tó wà nínú rẹ̀, tó tó 10–15 miligiramu fún 100 g, ló wà níbẹ̀, èyí tó ń mú kí iṣan ara sinmi, kí iṣan ara ṣiṣẹ́, kí ó sì mú kí agbára ṣiṣẹ́ dáadáa.
10. Àwọn epo pàtàkì: Epo ara rẹ̀ ní àwọn epo pàtàkì bíi limonene, èyí tí, bó tilẹ̀ jẹ́ pé kì í ṣe oúnjẹ, ó ní àwọn àǹfààní antimicrobial àti antiinflammatory, tí a sábà máa ń lò nínú àwọn oògùn ìbílẹ̀ tàbí aromatherapy.
Àwòrán oúnjẹ ti Ilẹ̀ ìtasánsán Ó jẹ́ àfikún pàtàkì sí oúnjẹ, pàápàá jùlọ nítorí Vitamin C, okun, àti àwọn èròjà antioxidant rẹ̀. A máa ń lo èèpo àti èèpo èso náà fún oúnjẹ bíi tii tàbí tíì, ṣùgbọ́n adùn rẹ̀ kíkan àti egbò rẹ̀ tó nípọn kò jẹ́ kí a jẹ ẹ́ ní tààràtà, èyí sì ń béèrè fún ìpèsè rẹ̀ pẹ̀lú ìṣọ́ra.
Àwọn Ẹ̀rí Ìmọ̀-ẹ̀rí àti Àwọn Ẹ̀kọ́ Ọ̀ràn lórí Citrus Medica
1. Roy àti àwọn ẹlòmíràn (2015): Ìwádìí yìí ṣe àyẹ̀wò àwọn ohun-ìní antioxidant àti antimicrobial Ilẹ̀ ìtasánsán Àwọn ìyọkúrò tí a fi ṣẹ́ẹ̀lì. Àwọn ìyọkúrò náà fi agbára ìyọ́kúrò àwọn èròjà tí kò ní agbára púpọ̀ hàn, wọ́n sì dí ìdàgbàsókè bakitéríà lọ́wọ́, èyí tí ó fi hàn pé ó ṣeé ṣe fún ìtọ́jú oúnjẹ àti àǹfààní ìlera (Menichini, F., àti àwọn ẹlòmíràn (2015). Àkójọpọ̀ kẹ́míkà àti ìṣiṣẹ́ ẹ̀dá-ara ti Ilẹ̀ ìtasánsán L. cv. Epo pataki Diamante ti a gba nipasẹ hydrodistillation, titẹ tutu ati yiyọkuro erogba oloro ti o lagbara pupọ. Ìwádìí Ọjà Àdánidá, 29(17), 1652-1658).
2. Chhikara àti àwọn ẹlòmíràn (2018): Ìwádìí láti ọwọ́ Chhikara àti àwọn ẹlòmíràn ṣe ìwádìí lórí àwọn èròjà bioactive nínú ewé citron, wọ́n sì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé àwọn flavonoids àti phenolics pọ̀ ní agbára ìdènà-ìgbóná ara àti ìdènà-àtọ̀gbẹ, wọ́n sì ṣe àtìlẹ́yìn fún lílò rẹ̀ ní ṣíṣàkóso àwọn àrùn ìṣẹ̀dá ara (Chhikara, N., àti àwọn ẹlòmíràn (2018). Àwọn àkópọ̀ oníṣẹ́-ara àti àwọn ohun-ìní oògùn ti Ilẹ̀ ìtasánsán bó. Oúnjẹ àti Iṣẹ́, 9(4), 1978-1985).
3. Panara àti àwọn ẹlòmíràn (2019): Ìwádìí yìí ṣe àtúnyẹ̀wò lílo àṣà ìbílẹ̀ Ilẹ̀ ìtasánsán nínú ìṣègùn Ayurvedic fún àwọn àrùn oúnjẹ àti èémí. Àwọn àwárí náà ṣe àfihàn àwọn ànímọ́ rẹ̀ tó ń mú kí oúnjẹ bàjẹ́ àti ohun tó ń mú kí ó máa jáde, èyí tí ó ní àfikún nínú iye rẹ̀ tó pọ̀ bíi citric acid àti flavonoid (Panara, A., àti àwọn ẹlòmíràn (2019). Ilẹ̀ ìtasánsán nínú ìṣègùn ìbílẹ̀: Àtúnyẹ̀wò kan. Ìwé Ìròyìn Ayurveda àti Ìṣègùn Àpapọ̀, 10(3), 221-226).
Àwọn Ìbéèrè Tí A Ń Béèrè Lọ́pọ̀lọpọ̀ Nípa Citrus Medica
1. Ǹjẹ́ Ilẹ̀ ìtasánsán tí a lè jẹ?
Bẹ́ẹ̀ ni, a lè jẹ ìyẹ̀fun àti èèpo náà, a sì sábà máa ń lò ó nínú àwọn ohun tí a fi ṣe ìyẹ̀fun, èèpo onírun tàbí tíì. Adùn rẹ̀ kíkan àti egbò rẹ̀ tó nípọn kò jẹ́ kí ó dára fún lílò tààrà.
2. Àwọn apá wo nínú Ilẹ̀ ìtasánsán a ń lò ó fún ìtọ́jú?
Wọ́n máa ń lo irúgbìn náà láti fi ṣe ìtọ́jú ìbílẹ̀ fún àwọn ìṣòro jíjẹun, ìṣòro èémí, àti gẹ́gẹ́ bí oògùn apanilára, nígbà míìrán gẹ́gẹ́ bí tíì tàbí àwọn èròjà tí a yọ jáde.
3. Le Ilẹ̀ ìtasánsán ran lọwọ pẹlu ounjẹ?
Bẹ́ẹ̀ni, ìwọ̀n rẹ̀ tó pọ̀ sí i ni ó ń ran ìjẹun lọ́wọ́, ó sì ń mú kí omi ara gba ohun alumọ́ni, nígbà tí okùn rẹ̀ ń ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìlera ìfun, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣe àkíyèsí rẹ̀ nínú àwọn ìwádìí ìbílẹ̀ àti ti sáyẹ́ǹsì.
4. Ǹjẹ́ Ilẹ̀ ìtasánsán kan náà gẹ́gẹ́ bí lẹ́mọ́ọ́nù?
Rárá o, ewé sítrọ́nù ní ewé tó nípọn, kò sì ní omi tó ju lẹ́mọ́ọ́nù lọ. Ó jẹ́ irú ewé tó yàtọ̀ tí wọ́n máa ń lò fún ìpara rẹ̀ nígbà tí wọ́n bá ń ṣe oúnjẹ àti nígbà tí wọ́n bá ń lò ó fún ìtọ́jú.
5. Níbo ni? Ilẹ̀ ìtasánsán dàgbà?
Ó jẹ́ ọmọ ìbílẹ̀ láti Gúúsù Éṣíà, wọ́n ń gbìn ín ní àwọn agbègbè olóoru àti àwọn agbègbè olóoru, títí kan Mẹditaréníà, Áfíríkà, àti àwọn apá kan ní Amẹ́ríkà, ó ń dàgbàsókè ní ilẹ̀ gbígbóná tí ó ní omi dáadáa.
6. Àwọn ọ̀nà wo ni a lè gbà lo oúnjẹ? Ilẹ̀ ìtasánsán?
Wọ́n máa ń fi ewébẹ̀ náà sínú àkàrà dídùn, wọ́n máa ń lò ó fún àwọn oúnjẹ dídùn, tàbí kí wọ́n fi kún oúnjẹ tí wọ́n bá sè. Ní àwọn àṣà ìbílẹ̀ kan, wọ́n máa ń lo ewébẹ̀ náà fún ohun mímu tàbí fún adùn.
7. Ǹjẹ́ àwọn ewu kan wà tí ó níí ṣe pẹ̀lú rẹ̀? Ilẹ̀ ìtasánsán?
Ó sábà máa ń dáàbò bo ara, àmọ́ ó lè fa àléjì fún àwọn tó ní ìlera. Jíjẹ tí a bá fi èso tàbí ewéko ṣe é jù lè fa ìṣòro jíjẹ oúnjẹ nítorí pé ó ní èròjà citric acid tó pọ̀.
8. Àpò Ilẹ̀ ìtasánsán ṣe a máa dàgbà nílé?
Bẹ́ẹ̀ni, a lè gbìn ín ní ojú ọjọ́ gbígbóná tàbí gẹ́gẹ́ bí ohun ọ̀gbìn tí a fi sínú ìkòkò ní àwọn agbègbè tí ó tutù, tí ó nílò oòrùn pípé, ilẹ̀ tí omi rẹ̀ pọ̀ dáadáa, àti ààbò kúrò lọ́wọ́ òtútù.
Ṣé o ní ìbéèrè, àbá, tàbí àfikún? Tí ó bá rí bẹ́ẹ̀, jọ̀wọ́ má ṣe lọ́ tìkọ̀ láti lo àpótí ọ̀rọ̀ sísọ ní ìsàlẹ̀ láti sọ èrò rẹ. A tún rọ̀ ọ́ láti fi inú rere pín ìwífún yìí pẹ̀lú àwọn ẹlòmíràn tí ó lè jàǹfààní nínú rẹ̀. Nítorí pé a kò le dé ọ̀dọ̀ gbogbo ènìyàn lẹ́ẹ̀kan náà, a mọrírì ìrànlọ́wọ́ rẹ ní títànkálẹ̀ ìròyìn náà. Ẹ ṣeun gidigidi fún ìtìlẹ́yìn yín àti fún pínpín!
Ìkìlọ̀: Àpilẹ̀kọ yìí wà fún ẹ̀kọ́ àti ìwífúnni nìkan. Àwọn àǹfààní ìlera tí a ṣàlàyé dá lórí ìwádìí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì àti ìmọ̀ ìbílẹ̀. Wọn kì í ṣe àfikún ìmọ̀ràn ìṣègùn, àyẹ̀wò, tàbí ìtọ́jú. Máa bá onímọ̀ ìlera sọ̀rọ̀ nígbà gbogbo kí o tó lo ewéko tàbí oògùn àdánidá fún ìṣègùn.
Ka Bakannaa: Ìtọ́sọ́nà Àgbáyé fún Àwọn Olùbẹ̀rẹ̀ Lórí Iṣẹ́ Ogbin Rósì